Skip to main content

Full text of "Florentii Wigorniensis monachi Chronicon ex chronicis, ab adventu Hengesti et Horsi in Britanniam usque ad annum MCXVII, cui accesserunt continuationes duae quarum una ad annum MCXLI, altera, nunc primum typis vulgata ad annum MCCXCV perducta"

See other formats


of ^^ev:. 


^^OAonto, On'^2''! 






Member's Copy. 














Pkinted by S. & J. BentlFvY and Henrv Fley, 

Bangor House, Shoe Lane. 



JuNE Ist, 1848. 




The Earl of Bandon, D.C.L. 

The DuKE of Bedford. 

Thomas Wentworth Beaumont, Esq. 

The Lord Bexley, F.R.S. F.S.A. 

Sir JoHN P. BoiLEAu, Bart. F.R.S. 

Beriah Botfield, Esq. M.P. 

Rev. JoHN Browne, D.C.L. 

The Earl Brownlow. 

The DuKE of Buccleuch, K.G. 

Rev. James Bulwer, M.A. 

The Earl of Burlington. 

The LoRD Calthorpe. 

The LoRD Campbell. 

The Dean and Chapter of Canterbury. 

The Earl of Carlisle. 

The Earl of Cawdor. 

WiLLiAM Nelson Clarke, Esq. M.A. 

The Duke of Cleveland, K.G. 

The Hon. Robert Curzon. 

Francis Henry Dickinson, Esq. M.P. 

The ViscouNT Dungannon. 

[Turn over. 

The LoRD BisHOP of Durham. 

WiLLiAM Edwards, Esq. F.G.S. 

The Earl of Ellesmere, and Viscount Brackley. 

The Right Hon, Mountstuart Elphinstone. 

RoBERT Few, Esq. 

The Earl Fitzwilliam. 

Sh- Thomas Gage, Bart. 

WiLLiAM Gatty, Esq. 

Sir Stephen R. Glynne, Bart. M.P. 

Henry Godwin, Esq. F.S.A. 

The Earl of Gosford. 

The Earl Grey, P.C. 

Rev. WiLLiAM Grylls, M.A. 

Henry Hallam, Esq. V.P.S.A. 

The Earl of Harrowby. 

Rev. Edward Craven Hawtrey, D.D. Head Master of Eton. 

Sir Thomas Buchan Hepburn, Bart. M.P. 


John Hodgson Hinde, Esq. M.P. 

James Maitland Hog, Esq. 

Thomas Hog, Esq. 

Robert Stayner Holford, Esq. 

Alexander James Beresford Hope, Esq. M.P. 

Henry Thomas Hope, Esq. M.P. 

The Rev. John S. H. Horner. 

The Earl of Ilchester. 

The Hon. Society of the Inner Temple. 

John Mitchell Kemble, Esq. M.A. 

Rev. JoHN Kenrick. 


The Right Hon. Henry Labouchere, M.P. 
The LoRD Langdale, Master of the Rolls. 
The Marquess of Lansdowne, K.G. 
Library of the House of Commons. 
LiBRARY of the House of Lords. 
The Hon. Society of Lincoln's Inn. 
The LoRD BisHOP of Llandaff. 
James Loch, Esq. M.P. 


The Right Hon. Holt Mackenzie. 
JoHN Whitefoord Mackenzie, Esq. 

Neill Malcolm, Esq. 

JoHN Mee Mathew, Esq. 

The Hon. William Leslie Melville. 

Rev. J. Mendham, M.A. 

Sir WiLLiAM Molesworth, Bart. M.P. 


The Marquess of Northampton, P.R.S. 


The LoRD NuGENT, G.C.M.G. 

Louis Hayes Petit, Esq. F.R.S. 

Alexander Pringle, Esq. M.P. 

The Earl of Powis. 


Andrew Rutherford, Esq. M.P. 

The Earl of Shrewsbury. 

Sir JoHN AuGUSTUs Francis Simpkinson, Q.C. 

Sir Robert Smirke_, R.A. F.S.A. 

John Smith, Esq. LL.D. 

The Duke of Somerset, K.G. 

The Earl Spencer. 

John Spottiswoode, of Spottiswoode, Esq. 

John Spencer Stanhope, Esq. F.R.S. 

Thomas Stapleton, Esq. 


Clexment Tudway Swanston, Esq. Q.C. F.S.A. 

The LoRD Teignmouth. 

WiLLiAM Tennant, Esq. 

Henry Sykes Thornton, Esq. 

Sir Robert Throckmorton, Bart. 

Edward Tyrrell, Esq. Remembrancer of the City of London. 

Patrick Fraser Tytler, Esq. F.S.A.E. 

Adam Urquhart, Esq. 

The LoRD Vernon. 

Robert WeddelLj Esq. Berwick. 

M. Van de Weyer, Minister of the King of the Belgians. 

The Rev. Dr. Whewell, Master of Trinity CoUege, Cambridge. 

Robert Williams, Esq. 


The Marquess of Northampton. 

The LoRD BisHOP of Durham. 

The Earl of Harrowby. 

The Earl of Burlington. 

The LoRD Teignmouth. 

Henry Hallam, Esq. 

Patrick Fraser Tytler, Esq. 

James Loch, Esq. M.P. 

Louis Hayes Petit, Esq. F.R.S. 

JoHN Spencer Stanhope, Esq. F.R.S. 

Henry Sykes Thornton, Esq. 

John Mitchell Kemble, Esq. 

WiLLiAM Kingston, Esq. 

Works already published by the Society. 

Venerabilis Bed^ Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum . 
Venerabilis Bed^ Opera Historica Minora .... 
Chronicon Ricardi Divisiensis de Rebus Gestis Ricardi Primi Regis 

Anglice (never before publislied) ...... 

GiLDAS de Eoccidio Britannice ....... 

Nennii Historia Britonum ........ 

CoDEx DiPLOMATicus Aevi Saxonici (never before published) 
Willelmi Malmesbiriensis, Monachif Gesta Regum Anglorum, atque 

Historia Novella 

RoGERi DE Wendover Chronica, sive Flores Historiarum (never before 

published.) . . . : 

Appendix ad Rogeri de Wendover Flores Historiarum 

F. NiCHOLAi Triveti, de Ordine Frat. Prcedicatorum^ Annales Seoo Regum 

Anglus, qui a Comitibus Andegavensibus originem traocerunt . 
Adami Murimuthensis Chronica sui Temporis^ cum eorundem Continu 

atiom, a quodam anonymo 

Gesta Stephani, Regis Anglorum ...... 

Chronique de la Traison et Mort de Richart Deux, Roi/ ^''Angleterre 

Florentii Wigorniensis, Monachi, Chronicon ex Chronicis 

Chronicon Domini Walteri de Hemingburgh, vulgo Hemingford 

nuncupati. De Gestis Regum Anglue 

1 vol. 
1 vol. 

1 vol. 
1 vol. 

1 vol. 
6 vols. 

2 vols. 

4 vols. 
1 vol. 

1 vol. 

1 vol. 
1 vol. 

1 vol. 

2 vols. 

2 vols. 

Londok; Printed by S. & J. Bentley and Henry Fley, Baiigor House, Shoe Lane. 


Next after the Ecclesiastical History of 
Beda, and the Saxon Chronicle, the principal 
source of early English History is the chronicle 
g-rafted on that of Marianus Scotus by Florence, 
a monk of Worcester. 

The few particulars that have reached our 
time of the Life of Marianus, are derived from 
the notices contained in the chronicle as com- 
posed by Florence, viz. that he was a native 
of Ireland, bom in the year 1028 ; that in 1056 
he forsook the land of his birth, and became a 
monk in the Scottish cloister of St. Martin at 
Cologne ; that in 1059 he was ordained priest at 
Wiirzburg-, and then lived as a recluse at Fulda, 
which place he left in the year 1069 for Mentz, 
where, in the monastery of St. Alban the Martyr, 
he died about the year 1086.^ 

As the object here in view requires but a 
slight notice of Marianus, it will suffice to add, 
that the work compiled by him, into which 
Florence inserted his chronicle of English affairs, 
is a general chronicle from the creation of the 
world to his own times. On the supposition 
that the Dionysian era of the birth of Christ 
is fixed too late by twenty-two years, Marianus 
added a double chronology to his work, one 

' His chronicle is continued 1 abbot of St. Disibod, in the dio- 
to the year 1200, by Dodechin, I cese of Treves. 

TOM. II. b 



which he denominates ' secundum Evangelium,' 
the other ' secundum Dionysium ; ' together with 
tables and arguments in support of his hypo- 
thesis, which is, however, generally regarded as 
void of foundation.^ 

The events relating- to Britain and Ireland to 
be found in Marianus are neither numerous nor 
important. All those subsequent to the landing* 
of the Germanic tribes under Hengest and Horsa 
(a.d. 449), the period from which the present 
edition dates its commencement, will be found 
inserted in the text of Florence, according to the 
order of time.^ 

Of Florence himself, in whom we are chiefly 
interested, no information — if such ever did 
exist — has been transmitted to us, beyond that 
which is contained in a few words by his con- 
tinuator, viz. that he was a monk of Worcester ; 
that, throug-h his acute knowledg-e and indefati- 
g-able industry, the ' Chronicon ex Chronicis ' 
was distinguished above all others, and that he 
died on the nones of July, 1118.'^ 

The insertions by Florence in the chronicle of 
Marianus relate almost without exception to this 
country, and are, in the earlier part, chiefly 
derived from the Historia Ecclesiastica of Beda, 
the Saxon Chronicle, and Asser's Life of ^lfred. 
He also gives occasionally short notices of En- 
glish saints and eminent ecclesiastics, and some 
other particulars, from sources not ascertained. 

Though Florence translates the Saxon Chro- 
nicle, yet, in treating of the events of later times. 

* Even at a time nearly bor- 
dering on his own, Malmesbury 
informs us that * paucos aut nul- 
los sententiae suae sectatores ha- 

^ To distinguish them from the 
text of Florence, these extracts 
are printed between brackets. 

^ See vol. II. p, 72. 


especially those of the reign of Edward the Con- 
fessor, his narrative is in several instances much 
more circumstantial than any to be found in the 
existing' manuscripts of that record, from which 
he also not unfrequently deviates in dates/ par- 
ticularly in his relation of events during the 
reigns of Edward the Elder and Edward the 
Confessor. Whence it seems probable that he 
had before him a copy of the Chronicle varying* 
from any now extant, though bearing the nearest 
resemblance to the Worcester manuscript.^ On 
events connected with Worcester, both Florence 
and his continuator are naturally inclined to be 
copious, as in the account of Bishop Wulfstan 
(a. d. 1062), and of his death (1095), no traces of 
which are to be found in any manuscript of the 
Saxon Chronicle. 

Florence's extracts from Asser's Life of ^l- 
fred — the larger portion of which he has em- 
bodied with his own pages — are particularly 
valuable as serving in several instances to rectify 
the printed text of that biographer.^ 

Appended to the joint chronicle of Marianus 
and Florence are two continuations, one to the 
year 1141, which accompanies the printed text 
in the preceding editions ; the other to the year 
1295, until now existing only in manuscript. 
Of these, the first mentioned is the work of a 
monk of Worcester named John, though hardly 
identical with another monk of the same name 

* This discrepance applies 
sometimes only to the reading 
adopted in the printed text of 
the Chronicle, while among the 
various readings a date is to be 
found agreeing with the one 
given in Florence. 

2 MS. Cott. Tiber. B. iv. 

^ This remark applies most 
particularly to the Corpus and 
Lambeth manuscripts of Flo- 
rence. The addition of the 
Welsh denomination of places 
in Asser is, it may be observed, 
much iu favour of the genuine- 
ness of his Life of ^lfred. 
b 2 



and place spoken of by Ordericus Vitalis as a 
contemporary of Bishop Wulfstan. 

After due praise bestowed on the work of 
William of Poitiers, Orderic adds : * Guy, bishop 
of Amiens, also published a poem, in which, 
imitating- Maro and Papinius, in recording the 
deeds of heroes, he has described the battle of 
Senlac, reproaching- and condemning Harold, 
but praising and magnifying- William/ He 
then goes on to say, that ' a monk of Worcester 
named John, venerable alike for his morals and 
learning-, faithfully extracted from William of 
Poitiers and Guy of Amiens that which he 
added to the chronicles of Marianus Scotus, 
concerning- William the Conqueror and his sons, 
William Rufus and Henry, and the events which 
took place under them, until his (Orderic's) own 
time; and that the said John, following- the 
example of Marianus, had recorded the transac- 
tions of nearly a hundred years, which, at the 
desire of Bishop Wulfstan, he had inserted into 
the above-mentioned chronicles, in which he 
communicated many things relating- to the Ro- 
mans, Franks, Germans, and other nations.' ^ 

' Ipse siquidem (Guillelmus 
scil. Pictavinus) praedicti regis 
capellanus longo tempore extitit, 
et ea quae oculis suis viderit, et 
quibus interfuerit, longo relatu 
vel copioso indubitanter enu- 
cleare studuit. Guido etiam, 
praesul Ambianensis, metricum 
carmen edidit, quo Maronem et 
Papinium gesta heroum pan- 
gentes imitatus, Senlacium bel- 
lum descripsit, Heraldum vitu- 
perans et condemnans, Guillel- 
mum vero collaudans et magni- 

Joannes Wigornensis, a puero 

monachus, natione Anglicus, mo- 
ribus et eruditione venerandus, 
in his quae Mariani Scoti chro- 
nicis adjecit de rege Guillelmo 
et de rebus quae sub eo vel sub 
filiis ejus, Guillelmo Rufo et 
Henrico, usque hodie contige- 
runt, honeste deprompsit. Ma- 
rianus enim in ccenobio S. Al- 
bani Martyris apud Maguntiam 
monachus fuit, ibique Caesarien- 
sem Eusebium et Hieronymum 
aliosque historiographos pro mo- 
dulo secutus, sese benigniter ex- 
ercuit quem prosecutus 


Now it is to be observed, that Wulfstan died 
in the year 1095, that is, twenty-three years 
before the death of Florence himself, conse- 
quently while the latter was busily employed 
on the task of incorporating his chronicle of 
English affairs with the pag-es of Marianus. It 
must also be borne in mind that Orderic was 
not only a learned and well-informed man for 
his tirae, but that he was by birth an English- 
man, and one by no means indifFerent to the 
credit of his native country. Had it then been 
the joint work of Marianus and Florence to 
which, by desire of Wulfstan, John appended 
his own learned labours, is it at all probable 
that Orderic the Engiishman would have desig-- 
nated it as the work of Marianus, omitting- all 
mention of the share taken in it by his fellow- 
countryman, Florence of Worcester ? More 
probable seems the conclusion, that during- Wulf- 
stan's lifetime, and while Florence w^as engag-ed 
on his work, the labours of John were bestowed 
on the orig-inal chronicle of Marianus, and that 
the manuscript containing those labours is no 
longer known to exist. At all events, if any 
part of any of the extant copies is the work of 
this John, it cannot be the Continuation, and 
hardly any portion subsequent to 1095, the year 
of Wulfstan's death. In fine, can any part of 
any copy of the chronicle of Marianus Scotus 
embodying* Florence of Worcester be pointed 
out as answering the description given by 
Orderic of the labours of the monk John ? 

norum contexuit, jussuque vene- 
rabilis Vulstani, pontificis et 
monaciii, supradictis chronicis 
inseruit, in quibus multa de 

nis aliisque gentibus quae agnovit 
utiliter et compendiose narratione 
digna reseravit. Ord. Vital, 
apud Du Chesne, p. 504. Ma- 

Romanis, et Francis, et Aleman- seres, p. 190. 


In support of the foregoing view of the case, 
may be added, that, so far from exhibitin^ any 
matter derived from Guy of Amiens, — a writer 
remarkably diffuse and circumstantial, — the 
chronicles, whether of Marianus or Florence, 
are particularly meagre and void of detail in 
w^hat they impart relative to William, duke or 
count of Normandy, and the battle of Senlac or 

The Continuation to the year 1295 is from a 
manuscript belonging to Corpus Christi College, 
Cambridge. This Continuation, from its com- 
mencement to the year 1152, consists of a mere 
transcript from the chronicle of Henry of Hun- 
tingdon and his continuator. This portion it 
has been deemed unnecessary to reprint. What 
follows is a transcript, by the same hand, of the 
chronicle of John de Taxster, a monk of Bury 
St. Edmund's, as far as the year 1265 inclusive, 
when the manuscripts of that chronicler termi- 
nate. The remainder is a compilation by a 
monk of the same place, — probably the scribe 
himself, — as, among the events which he records, 
those relating" to Bury occupy a considerable 

Though De Taxster, like other monastic 
chroniclers, began his work with the Creation, 
it is only from the year 1152, where it is taken 
up by the monk of Bury, as a continuation to 
Florence, that it commences to be of any in- 
terest; othervvise the portion from the landing- 
of the Germanic tribes in Britain would have 
been given, as an appendix to the present 

The manuscripts of Marianus embodying 
Florence most worthy of notice are the fol- 
lowing" — 


I. MS. Coip. Chr. Coll. Oxon. In large folio, 
of the twelfth century, written by the same hand 
till towards the end. Prefixed to it (besides the 
lists of prelates and royal genealogies given in 
the present edition) are lists of kings of France, 
dukes of Normandy, the seventy disciples, etc. 
It ends abruptly at the year 1140, where it has 
sufFered mutilation.^ This manuscript, though 
occasionally less comprehensive than those to be 
hereafter mentioned, may, nevertheless, be re- 
garded as the purest and best extant. In the 
margin are written, in another and, of course, 
later hand, many notices relating" to the succes- 
sions and deaths of bishops and abbots, which, 
when not evidently copied from William of 
Malmesbury (De Gestis Pontificum), will be 
found in the form of foot-notes to the present 
edition. It is matter of regret, that, in the 
insertion of these notices, more regard has not 
been paid to dates. In a few instances the 
same entry is repeated under dilFerent dates, 
under one in the text and another in the margin. 
These notices refer for the most part to the sees 
of Hereford, Chester, and Lichfield. This 
manuscript, which forms the basis of the pre- 
sent text, formerly belonged to the abbey of 

II. MS. Lambeth 42. In large folio. A beau- 
tiful book of the end of the twelfth century. 
Prefixed to it are some of the lists of the 
C. C. C. Oxon. MS. It ends at the year 1131.- 
This manuscript, which formerly belonged to 
Abingdon, relating to which house it contains 
several notices, agrees closely with the Oxford 
one above-mentioned, and may be considered 

' See vol. II. p. 127. ^ See vol. ii. p. 92. 



nearly, if not quite, equal to it in point of autho- 
rity. In botli, the Anglo-Saxon proper names 
are for the most part accurately written, and 
without Latin terminations. 

III. MS. Bodley 297. A large folio, in a later 
hand than either of the foregoin^, with many 
interpolations from other chronicles, and several 
marginal annotations. As an authority it is 
inferior to either of the above-mentioned manu- 

IV. MS. Corp. Chr. Coll. Camb. xcii. This 
volume, which formerly belonged to Peterbo- 
rough, is of the thirteenth century, and contains, 
as has been already noticed, a portion of Henry 
of Huntingdon, and the principal part of John 
de Taxster's chronicle, with a further continua- 
tion to the year 1295. 

Of De Taxster's chronicle there are two 
manuscripts : — 

I. Belonging" to the Colleg^e of Arms (MS. 
Arundel, No. 6), a beautiful and perfect copy, 
once the property of Lord William Howard. 

II. MS. Cott. Jul. A. 1. Of inferior value to 
the above, and damaged by fire. 

For the first edition of the joint chronicle of 
Marianus Scotus and Florence of Worcester, 
we are indebted to the Lord William Howard of 
Naworth,^ third son of Thomas, fourth Duke of 
Norfolk, by his second wife, Margaret, daughter 
and heiress of Thomas Lord Audley of Walden. 
This edition was printed at London in 1592, in 
small quarto, and reprinted in folio, together 

* This Lord William was 
Warden of the Scottish marches 
and of wide-spread renown in 
the North country, under the 
signiticant sobriquet of * Belted 
Will.' rrom him aredescended 

the Earls of Carlisle and the 
Howards of Corby Castle. He 
died in 1620. See an interesting 
note coucerning him in the ' Lay 
of the Last Minstrel.' 


with Matthew of Westminster, at Frankfurt-on- 
the-Mayn, in 1601. In addition to the faults of 
the first edition, this reprint has many exclu- 
sively its own. The manuscripts used by Lord 
William Howard, which seem of inferior value 
to those above-mentioned, are now in the library 
of Trinity Colleg-e, Dublin. 

To the Rev. Henry O. Coxe, of the Bodleian 
Library, I have to express my thanks for faci- 
lities obtained throug-h him while engaged on 
collating the C. C. MS., as well as for other 
kind offices connected with the prog-ress of the 
work ; also to the Rev. J. S. Brewer, for the 
loan of his collated copy of FJorence. For 
the ready access afForded me to the Lambeth 
MS., my grateful acknowledgments are due 
to the gentlemen connected with the archiepi- 
scopal library ; also to Sir Charles G. Young-, 
Garter, for the use of De Taxster's Chronicle 
in the library of the College of Arms. The 
interesting information contained in the two 
notes at pp. 159, 226, vol. ii., I owe to the kind- 
ness of my friend, John M. Kemble, Esq. To 
Messrs. Bentley and Co. I have also to express 
my acknowledgments, for the care they have 
evinced while the work was passing through 
their press. 











CuM nuper, vir honoratissime, nonnulli vene- 
randae antiquitatis admiratores, mihi cupidius 
instarent, ut hunc libellum apud me latentem, 
non tam quidem stylo tersum, ac oratione po- 
litum, quam inventu rarum et lectu jucundum 
divulgari pateret, nimis inhumanum videbatur 
tam aequum flag-itantibus non annuere, praesertim 
cum publica multorum utilitas, privatae meae 
solius voluptati merito sit praeferenda. Horum 
precibus, quas pro postulati aequitate repudiare 
non debui, et pro necessitudinis vinculo diutius 
sustinere non potui, jam tandem victus concessi. 
Jamque operi e tenebris in lucem prodituro 
patronus defuit. Unus occurrebas eo nomine 
inprimis dignus. Hoc igitur qualitercunque 
elaboratura, umbra tuae amplitudinis, tanquam 
praecipui literarum Maecenatis, tegere ausus sum, 
tum ob solidissimum tuum in iisdem judicium, 
tum propter eximium amorem, quo id genus 
studii fautores prosequi semper dignatus es. 
Nec dubito quin pro tua solita et singulari 
bonitate, quae mihi nunquam defuit, conatus 
hosce meos in alienis vigiliis edendis, quum nihil 
dignum oculis, dignum auribus tuis meo Marte 


proferre valeo, tanquam ^rati animi et sum- 
morum tuorum erg^a me beneficiorum non obliti 
pignus sis accepturus : pro quibus, quod solum 
possum, semper et ubique me tui observantis- 
simum fore et polliceor et prgestabo, 

Amplitudinis tua? deditissimus, 



EccE, benig-ne lector, tot evolutis saeculis prodit 
in lucem, et censurae tuae se subjicit opusculum : 
si auctorem quaeris, Florentii eruditi Wigornia? 
monachi : si originem, ab ipsis mundi incuna- 
bulis ad Henrici Prinii, regis Ang-liae, tempora 
deductum : si materiam, tam extra quam do- 
mestica gesta continens : et nisi multorum, quod 
vix fieri posse arbitror, erret judicium, quod 
praelo mandetur inprimis di^num. Hoc cum 
jamdiu intra privatos parietes conclusum latu- 
isset, quorundam hortatu animum induxi meum, 
sumptus aliquos et operam meam in eodem di- 
vulgando impendere : maxime in eorum gratiam, 
qui se totos huic nunquam satis laudato studio 
devoverunt. Ut autem ad hujus operis ple- 
niorem cognitionem, tanquam Theseo filo, du- 
caris, liceat mihi bona tua cum venia te prae- 
monere, auctorem in sua annorum computatione 
duas observare series, unam secundum Diony- 
sium, cui in vertice paginae haec nota S. D. prae- 
figitur: alteram secundum Evangelium, cui ex 
adverso S. E. indicis loco praeponuntur. Quas 
quidem series xxii. annis inter se discrepare 
invenies. ******** Quantum ad histo- 
riam spectat, ab antiquo cxemplari ne latum 


quidem unguem discessi ; quo factum est ut non- 
nunquam coactus fuerim aliqua manca et muti- 
lata relinquere, cum nullum aliud adesset exem- 
plar quod istius lacunas supplere posset. Hujus 
operis, ut ante dixi, auctor fuit Florentius, ec- 
clesiae cathedralis Wigorniae monachus, qui hi- 
storiam suam ab initio mundi ad annum a partu 
Virginis m.cxviii. deduxit, in quo vitam una 
cum opere finivit, quod inde postea ab alio ejus- 
dem coenobii viro, anonymo, usque ad annum 
M.CXLI. fuit continuatum ; quanto vero ulterius 
ac nostro saeculo vicinius illa se extendat historia 
incertus sum, propterea quod libellus unde con- 
tinuationis illius pars desumitur, aliud est ejus- 
dem auctoris opus, sed imperfectum in fine : 
quem libellum mihi utendum tradidit dominus 
Gulielmus Lambardus, cujus multiplicis et non 
vulg-aris eruditionis passim extant pulcherrima 
testimonia. Quod solum restat, hortarer te, 
amice lector, nisi eo te duceret naturae tuae 
candor, ut errata, quae inter excudendum irre- 
pserunt, studio et ardore meo placendi tibi con- 
dones, Quod si feceris, sumptui ac operae meae, 
si quae fuit, abunde satisfacies : et alios pariter 
incitabis, ut majorum nostrorum lucubrationes, 
tenebris obductis, quarum quamplures adhuc 
extant, ad publicam potius utilitatem divulgent, 
quam ad suam voluptatem sibi detineant. Vale. 
Calend. Aug\ m.dxcii. 



Ranulphus Higdenus, monachus Castrensis, 
in suo Polichronico, lib. vii., sic habet. ^ Anno 


Domini M.cxviii. obiit dominus Florentius, Wi- 
gornia3 monachus, cujus literato labore plurimum 
adaucta est ista historia.' 


[Ex libro de Scrip. Ang. Cen. 2, cap. 66.] 

Florentius Bavonius, Wigorniensis monachus, 
homo utraque disciplina, humana et divina, opi- 
pare praeditus, maximum sibi ex editis opusculis 
doctrinae comparabat nomen. Ing-enium plane 
habuit, ad quodcumque volebat, apertum et con- 
spicuum, memoriam splendidam ac foelicem. 
Tam ingenue a teneris annis institutus fuit, et 
ita ad bene merendum propensus, ut nullum 
sineret praeterire diem, quin aliquam duceret 
lineam ad patriae suae splendorem. Ex frequenti 
et crebra chronicorum lectione, chronographus 
evasit aetate sua magnus : Gildam, Bedam, Ado- 
nem, Marianum, Sigebertum, et similes relig-iose 
sequutus. Illustrium virorum facta, servato 
temporum ordine, ac debito locorum iconismo, 
ut pellucida quaedam pictura, ob oculos posuit. 
Unde posteris demum reliquit, ad celebrem An- 
g-licae antiquitatis memoriam, eximia ingenii sui 
monumenta et dona, Latino sermone conscripta. 
Obiit tandem, non sine suorum luctu, anno nati 
Servatoris m.cxix., sub Henrico Primo, Anglo- 
rum rege. Hunc sequuntur ac laudant Gualterus 
Coventriensis, Ranulphus Hi^denus, et Johannes 



Page 29, line 7, margin,for Lindisfarne read Lindsey. 
„ 139, „ 14, „ „ Winton „ Worcester. 

„ 150, „ „ for Wiltoniensem we should no doubt read Lun- 
doniensem, JElfstscn, bishop of Wilton, having 
diedin981. See p. 146. 
„ 211, „ 2, margin,for Griffin read Rees. 


79 \ margin,for Winton and Winchester read Worcester. 


93, „ line 2, for Bristol read Ely. 

167, „ „ 17, „ thirtieth „ thirteenth, 

210, line 6,for cassatnrus read cassaturum. 



DVENIENTE Quadragesima a.d.iog7. 
[21 Feb.] rex Willelmus Nor-^^^^^^tT 
manniam repetiit, ducens secum Normandy. 
Dorubernensem archiepiscopum 
Stigandum, Gleastoniensem ab- 
batem Agelnothum, clitonem 
Edgarum, comites Edwinum et 
Morkarum, Waltheofum Siwardi ducis filium, 
nobilem satrapam Agelnothum Cantwariensem, 
et multos alios de primatibus Angliae : fratrem- 
que suum Odonem Baiocensem episcopum, et 
Willelmum filium Osberni, quem in Herefordensi 
provincia comitem constituerat, Angliae custodes 
relinquens, castella per loca firmari praecepit.^ 
Wlfwius Dorkecestrensis episcopus decessit Win- wuifwi bp. 
toniae, sed sepultus est Dorkecestrae. Eo tem- t^er ob!'' ^'' 
pore extitit quidam praepotens minister, Edricus, Forester. 
cognomento Silvaticus, filius ^lfrici, fratris 
Edrici Streonae, cujus terram, quia se dedere regi 
dedignabatur, Herefordenses castellani, et Ric- 
hardus filius Scrob, frequenter vastaverunt, sed 
quotienscunque super eum irruerant, multos e 
suis militibus et scutariis perdiderunt. Idcirco 
ascitis sibi in auxilium regibus Walanorum Bleth- 

* Pracepit.] Sax. Chron., 1 made of the second vEgelnoth 
where, however, no mention is I (Satrapa Cantwariensis). 



lieavy contri- 

Takes Ex- 

gento, videlicet, et Rithwalano,^ idem vir Edricus, 
circa Assumptionem S. Mariae [15 Aug.], Hereford- 
ensem provinciam usque ad pontem amnis Lucge^ 

wmiamiays dcvastavit, ingentemque praedam reduxit. Post 
haec, hieme imminente, rex Willelmus de Nor- 
mannia Angliam rediit, et Anglis importabile 
tributum imposuit. Dein in Domnaniam hosti- 
liter profectus, civitatem Execeastram, quam 
cives et nonnulli Anglici ministri contra illam 

Gythafleestoretinebant, obsedit, et cito infregit. Gytha vero 
comitissa, scilicet, mater Haroldi regis Anglo- 
rum, ac soror Suani regis Danorum, cum multis 
de civitate fugiens evasit, et Flandriam petiit : ^ 
cives autem dextris acceptis regi se dedebant. 

Rochesterob. Siwardus XIX. Hrofensis episcopus obiit. 

A.D. 1068. Post Pascha [23 Mar.] comitissa Mahtilda de 

of^MattMa. Normauuia venit Angliam, quam die Pentecostes 
[11 Maii] Aldredus Eboracensis archiepiscopus 
consecravit in reginam. Post haec Marleswein, 
et Gospatric, et quique Northumbranae gentis 

otS.goes nobiliores, regis austeritatem devitantes, et ne 

toscotiand. gj^.^^ g^jjj jj^ custodiam mitterentur formidantes, 
sumptis secum clitone Eadgaro, et matre sua 
Agatha, duabusque sororibus suis Margareta et 
Christina, navigio Scottiam adierunt, ibidemque, 
regis Scottorum Malcolmi pace, hiemem exege- 

castieserect-runt. Rcx autcm Willclmus cum exercitu suo 
Snotingaham venit, ubi castello firmato Ebora- 
cum perrexit, ibidemque duobus castellis firmatis, 
quingentos milites in eis posuit, et in civitate 
Lindicolina aliisque locis castella firmari praece- 
pit. Dum haec agerentur, Haroldi regis filii. 

with his 
family and 

ed at Not- 
York, Lan 
caster, etc. 

The sons of 
Harold land 


somerset- Godwiuus, Eadmiindus, Magnus, de Hibernia 
redeuntes, in Sumersetania applicuerunt ; quibus 

' Rithwalano.] Riwatlo, C. 
Riwardo, L. 

^ Lucge.'] Luege, L., Lugge. 

3 Sax. Chron. a. 1067. 


Eadnothus, qui fuit Haroldi regis stallarius, oc- 
currit cum exercitu, et cum eis proelio commisso, 
cum multis aliis occisus est : illi vero potiti vi- 
ctoria, de Domnania et Cornubia prseda rapta non 
modica, in Hiberniam redierunt.^ 

[Marianus post x. annos suae inclusionis in a.d. io69. 
Fulda, jussione episcopi Mogontini et abbatis ^6™' 
Fuldensis, iii. nonas Aprilis [3 Apr.], feria vi. ^^°^^* 
ante Palmas [5 Apr.l, Moffontiam venit.l DuoTwosonsof 

■TT -.-.. ^,.. . ^^ . . r^ T 1 . ■r. Haroldland 

Haroldi filii, circa Nativitatem S. Johanms Ba- intheTavy. 
ptistae [24 Jun.],denuo lxiv." navibus de Hibernia 
venientes, in ostio fluminis Tavi applicuerunt, 
et cum Breona^ Brytonico comite grave proelium 
commiserunt ; quo confecto, unde venerant re- 
dierunt^ [Marianus vi. idus Julii [10 Julii], Marianus a 
feria VI., in Natali Sanctorum vii. Fratrum, inSentz!^* 
eadem urbe juxta monasterium principale inclu- 
ditur.] Ante Nativitatem S. Marise [8 Sept.], Thesonsof 
Suani regis Danorum filii, Haroldus, Canutus, et «f Denmark 
patruus eorum Esbernus* comes, et comes Tur- Humber/are 
killus, ccxL. navibus de Danemarcia venientes, E^dgar! wai- 
in ostio Humbrae fluminis applicuerunt ; ubi eis others.^"'^ 
clito Eadg-arus, comes Waltheofus, et Marle- 
swein,^ multique alii, cum classe quam congrega- 
verant, occurrerunt.^ De quorum adventu Ebo- Jrchbishop 
racensis archiepiscopus Aldredus valde tristis 
efibctus, in magnam incidit infirmitatem, et x°. 
anno sui archiepiscopatus, iii. idus Septemb. [11 
Sept.], feria vi., ut Deum rog^averat, vitam finivit. 

Ealdred ob. 

» Hiberniani redierunt.~\ Sax. 
Chron. 1067, -where it is said 
that oue only of Harold's sons 
came : ' an Haroldes suna.' 

2 LXiv.] So L. and Sax. Chron. 
a. 1068. C. has xliv. ; Ord. Vi- 
tal. Lxvi. 

^ This was Brian, 
son of Eudo count of Brittany. 

■• Esbernus.'] Correctly As- 

biorn. This brother of Svend Es- 
trithson, king of Denmark, had 
been expelled from England in 
1049, after the murder of Biorn. 
See vol. I. p. 202, and Lappen- 
berg's England, ii. p. 241. 

^ Marleswein.] To these the 
Sax. Chron. adds Gospatric w^ith 
the Northumbrians. 

*5 Sax. Chron. a. 1068. 


York burnt. et iii ccclesia Sancti Petri est sepultus. Octavo 

post liuncdie,scilicet, xiii.kal. Octobris [lOSept.], 

Sabbato, Normanni qui castella custodiebant, 

timentes ne domus, quae prope castella erant, ad- 

jumenta Danis ad implendas fossas castellorum 

essent, ig-ne eas succendere coeperunt ; qui nimis 

excrescens, totam civitatem invasit, monaste- 

TheNor. riumquc S. Petii cum ipsa consumpsit. Sed hoc 

d^featedb^ ultionc diviua citissime in eis vindicatum est 

theDanes. grayjggjn^g^ Nam priusquam tota civitas esset 

combusta, Danica classis supervenit, feria ii., 

et castellis eodem die fractis, et plus tribus mil- 

libus ex Normannis trucidatis, Willelmo Malet 

cum sua conjuge et duobus liberis, aliisque per- 

paucis, vitae reservatis, naves cum innumeris re- 

wiiiiamiays peticre manubiis. Quod ubi regi innotuit Wil- 

Northum- lclmo, cxercitu mox cong-regato, in Northym- 

briam efferato properavit animo, eamque per 

totam hiemem devastare, hominesque trucidare, 

bribesthe et multa mala non cessabat agere/ Interea 

Danishjarl .. i t^ • • t^ i • • 

Asbiorn. nuntiis ad Danicum comitem Esbernum missis, 
spopondit se clanculo daturum illi non modicae 
summam pecuniae, et permissurum licenter exer- 
citui suo victum sibi circa ripas maris rapere, ea 
tamen interposita conditione, ut sine pugna dis- 
cederet peracta hieme. Ille autem auri arg"en- 
tique nimis avidus, non sine magno dedecore 

Afaminein sui pctitis conccssit. Normanuis Anerliam va- 

Northum- -^,, . ^^ , , . ., i ,.. 

bria. stautibus, lu Northymbria et quibusdam aliis pro- 

vinciis anno preecedenti, sed praesenti et subse- 
quenti fere per totam Angliam, maxime per 
Northymbriam et per contiguas illi provincias, 
adeo fames praevaluit, ut homines equinam, cani- 
nam, cattinam, et carnem comederent humanam. 
A.D. 1070. Willelmi Herefordensis comitis et quorundam 
SeTSie aliorum consilio, tempore Quadragesimali [17 

1 Sax. Chron. a. 1068. 


Feb.l, rex Willelmus monasteria totius Angliae treasures de- 

T . . » , . posited in the 

perscrutari, et pecuniam, quam ditiores An^li, monasteries. 

propter illius austeritatem et depopulationem, in 

eis deposuerant, auferri et in a^rarium suum jus- 

sit deferri. Concilium magnum in octavis Paschae a coundi at 


[4 Apr.] Wintoniae celebratum est, jubente et 
praesente rege Willelmo, domino Alexandro papa 
consentiente, et per suos legatos Earmenfredum 
Sedunensem episcopum,^ et presbyteros Johan- 
nem et Petrum, cardinales sedis apostolicae, suam 
auctoritatem exhibente. In quo concilio Sti- Abp. stigand 
gandus Doruberniae archiepiscopus degradatur ^^°^^ ' 
tribus ex causis, scilicet, quia episcopatum Win- 
toniae cum archiepiscopatu injuste possidebat ; et 
quia, vivente archiepiscopo Roberto, non solum 
archiepiscopatum sumpsit, sed etiam ejus pallio, 
quod Cantwariae remansit, dum vi injuste ab 
Anglia pulsus est, in missarum celebratione 
aliquandiu usus est ; et post a Benedicto, quem 
sancta Romana ecclesia excommunicavit, eo 
quod pecuniis sedem apostolicam invasit, pallium 
accepit. Ejus quoque frater Agelmarus East- ^geim^r 
Anglorum episcopus est degradatus. Abbates Angks d^e-^' 
etiam aliqui ibi degradati sunt, operam dante ^°*^^" 
rege ut quamplures ex Anglis suo honore priva- 
rentur, in quorum locum suse gentis personas 
subrogavit, ob confirmationem scilicet sui quod 
noviter adquisierat regni. Hic et nonnullos, tam 
episcopos quam abbates, quos nulla evidenti 
causa nec concilia nec leges seculi damnabant, 
suis honoribus privavit, et usque ad finem vitae 
custodiae mancipatos detinuit, suspicione, ut dixi- 
mus, tantum inductus novi regni. In hoc itaque Bp.wuir- 
concilio, dum caeteri trepidi, utpote regis agno-'^^"^''^^'™^ 

^ Sedunensem episcopum.'^ Bishop of Siou, the chief town of the 
Valais. See vol. i. p. 220, aud note. 



scentes animum, ne suis honoribus privarentur 

timerent, venerandus vir Wulstanus, Wi^ornen- 

sis episcopus, possessiones quamplures sui epi- 

scopatus ab Aldredo archiepiscopo, dum a Wi- 

gornensi ecclesia ad Eboracensem transferretur, 

sua potentia retentas, quae eo tunc defuncto in 

regiam potestatem devenerant, constanter pro- 

clamabat, expetebat, justitiamque inde fieri tam 

ab ipsis qui concilio praeerant, quam a rege 

flagitabat. At quia Eboracensis ecclesia, non 

habens pastorem qui pro ea loqueretur, muta 

erat, judicatum est ut ipsa querela sic remaneret 

quousque, archiepiscopo ibi constituto qui eccle- 

siam defenderet, dum esset qui ejus querelae 

responderet, ex objectis et responsis posset evi- 

dentius ac justius judicium fieri. Sicque tunc ea 

Thomas quercla ad tempus remansit. Die autem Pente- 

Brye"ui costes [23 Maii] rex apud Windesoram vene- 

Yofk,aM° rando Baiocensi canonico Thoma3 Eboracensis 

bp^ofwii- ecclesiae archiepiscopatum, et Walcelino suo 

capellano Wintoniensis ecclesiae dedit praesula- 

tum ; cujus jussu mox in crastino praedictus 

Sedunensis episcopus Armenfridus synodum te- 

nuit, Johanne et Petro praefatis cardinalibus 

^geiricbp. Romam reversis. In qua synodo Agelricus^ 

pos^ed' Arfatt Suth-Saxouum pontifex non canonice degrada- 

theRASgii, tur, quem rex sine culpa mox apud Mearles- 

beorge in custodia posuit : abbates etiam quam- 

plures sunt degradati. Quibus deg-radatis, rex 

suis capellanis, Arfasto East-Anglorum, et Sti- 

gando Suth-Saxonum dedit episcopatum ; qui 

Stigandus mutavit sedem in Cicestram, dioecesis 

suae civitatem : nonnullis etiam Normannicis 

monachis dedit abbatias. Et quia Doruberniae 

and Stigand 
of Selsey 

' Agelricus.'] His name does 
not appear iu the list (vol. i. p. 
234), but he succeeded Heca in 

1057. See vol. i. p. 214. His 

successor Stigand must not be 
confounded with the archbishop. 


archipraesiil depositus, et Eboracensis erat de- 
functus, jussu regis, in octavis Pentecostes [23 
Maii], abeodem Armenfrido, Sedunensi episcopo, 
ordinatus est Walcelinus. Imminente autem Asbiom 

_ retunis to 

festivitate S. Johannis Baptistae [24 Jun.j, comes Denmark, 
Esbernus, cum classe quae in Humbrae flumine 
hiemaverat, Danemarciam adiit; sed frater suus, andisout- 

' . lawed. 

rex Danorum Suanus, illum, propter pecuniam, 
quam contra voluntatem Danorum a rege Wil- 
lelmo acceperat, exleaavit. Vir strenuissimus Efiric the 

■*• ^ Forester re- 

Edricus, cof>nomento Silvaticus, cujus supra me- concuedwuh 

' ® T» William. 

minimus, cum reg-e Willelmo pacificatur. Post 

ha^c, rex accito de Normannia Landfranco Cado- Lanfrank, 


mensi abbate, senere Lonprobardo, viro unde- made abp. of 

' ^ ^ ' Canterbury. 

cunque doctissimo, omnium liberalium artium 
divinarumque simul ac secularium literarum sci- 
entia peritissimo, consiliis quoque ac guberna- 
tione rerum mundialium aeque prudentissimo, die 
Assumptionis S. Mariae [15 Aug-.] archiepisco- 
pum constituit Cantwariensis ecclesiae, et in festi- 
vitate S. Johannis Baptistae [24 Jun.], die Domi- 
nica, archiepiscopum consecrari fecit Cantwa- 
ria^.^ Consecratus est autem ab episcopis Gi- 
sone Wyllensi, et a Waltero Herefordensi, qui 
ambo Romae a Nicolao papa ordinati sunt, 
quando Aldredus Eboracensium archiepiscopus 
pallium suscepit; vitabant enim a Stigando, qui 
tunc archiepiscopatui Doruberniae praesidebat, 
ordinari, quia illum noverant non canonice pal- 
lium suscepisse. Herimannus etiam episcopus, 
qui jam praesulatus sedem a Scireburna transtu- 
lerat Salesberiam, cum quibusdam aliis, ejus in- 
terfuit consecrationi. Deinde Landfrancus Tho- 
mam Eboracensem consecravit episcopum. His 

• CantwaricB.I See the Life of 
I.anfrank by Milo Crispus, in 
D'Achery'sedition ofLanfrank's 

works ; also, a good notice of 
him in Lappenberg's Gesch. v. 
England, ii, pp. 102, seqq. 



bv Lanfrank. 
gains his 

ment and 
death of 
bp. of Dur- 

ob. : succeed- 
ed by Arnost, 
and he by 

A.D. 1071, 
ana Thomas 
go to Rome. 

gcstis, reverendi Wlstani, Wigornensis episcopi, 
mota cst itcrum querela,^ episcopo jam conse- 
crato Thoma, qui pro Eboracensi loqueretur 
ecclesia ; et in consilio, in loco qui vocatur Pe- 
dreda celebrato, coram rege ac Doruberniae archi- 
episcopo Landfranco, et episcopis, abbatibus, 
comitibus, et primatibus totius Angliae, Dei g-ra- 
tia adminiculante, est terminata. Cunctis siqui- 
dem machinamentis non veritate stipatis, quibus 
Thomas ejusque fautores Wi^ornensem eccle- 
siam deprimere, et Eboracensi ecclesiae subji- 
cere, ancillamque facere modis omnibus satage- 
bant, justo Dei judicio ac scriptis evidentissimis 
detritis, et penitus annihilatis, non solum vir 
Dei Wlstanus proclamatas et expetitas posses- 
siones recepit, sed et suam ecclesiam, Deo do- 
nante ac rege concedente, ea libertate liberam 
suscepit, qua primi fundatores ejus, sanctus rex 
^thelredus, Osherus Hwicciorum subregulus, 
caeterique Merciorum reges, Kenredus, iEthel- 
baldus, OfFa, Kenulfus, eorumque successores, 
Eadwardus Senior, TEthelstanus, Eadmundus, 
Edredus, Eadgarus ipsam liberaverant. ^g"el- 
winus Dunholmi episcopus ab hominibus regis 
Willelmi capitur, et in carcerem truditur: ubi 
dum ex nimio cordis dolore comedere nollet, 
fame et dolore moritur.^ Siwardo Hrofensi epi- 
scopo defuncto, Arnostus Beccensis monachus, 
et Arnosto Gundulfus, ejusdem ecclesiae mona- 
chus, successit. 

Landfrancus et Thomas Romam iverunt, et ab 
Alexandro papa pallium susceperunt. Comites 

* Querela.] Quaestio. L. 

^ Dolore moritur.'] The death 
of iEgelwine is here anticipated, 
as we find him in the following 

year with Morkere, Hereward, 
and their associates at Ely. His 
death, as we shall presently see, 
took place at Abingdon in 1701. 
See also Sax. Chron. 


Edwinus et Morkariis, quia rex Willelmus eos Rebeiiionof 

. , . . Eadwine and 

m custodiam ponere voluit, latenter e curia ejus Morkere. 
fugerunt, et aliquandiii contra illum rebellave- 
runt ; verum ubi quod coeperunt, sibi non pro- 
spere cessisse viderunt, Edwinus regem Scotto- 
rum Malcolmum adire decrevit ; sed in ipso iti- Death of 
iiere a suis insidias perpessus occiditur. Morka- Morkere,* 

7--1 1 . T-v 1 T • • ^gelwine, 

rus vero, et JEgelwinus, Dunholmensis episcopus, siward, and 
et Siwardus, cognomento Barn,^ et Herewardus takerefuge 
vir strenuissimus, cum multis aliis, Heli insulam "^ ^* 
navigio petierunt, in ea hiemare volentes. Sed 
hoc audito, rex cum butsecarlis in orientali plaga 
insulae omnem illis exitum obstruxit, et pontem 
in occidentali duorum milliariorum longum fieri 
jussit. At illi, ubi se viderunt sic esse conclusos, Escapeof 
repugnare desistebant ; et omnes, excepto Here-FaTe^ofthe 

T . , . . . 11 others. 

wardo viro strenuissimo, qui per paludes cum 
paucis evasit, reg-i se dedebant ; qui mox epi- 
scopum ^gelwinum Abbandoniam missum in 
custodiam posuit, ubi in ipsa hieme vitam finivit. 
Comitem vero caeterosque per Angliam divisos, 
partim custodiae mancipavit, partim, manibus 
truncatis vel oculis erutis, abire permisit.^ 

Post Assumptionem S. Marise [ISAug*.] rexAn- a.d. 1072. 
glorum Willelmus, habens in comitatu suo Edri- vldes^scot- 
cum, cognomento Silvaticum, cum navali et eque- ^^"^* 
stri exercitu Scottiam profectus est, ut eam suae 
ditioni subjugaret ; cui rex Scottorum Malcolmus, Maicoim be 
in loco qui dicitur Abernithici, occurrit, et homo fre^emai! 
suus devenit.^ TEgelricus, quondam Dunhol- ^geiric bp. 

of Durham 

^ Barn.l Bran. L. 

^ Aldredus etiam abbas Ab- 
bendoniae apud castellum Walin- 
gafordense in captione ponitur, 
sed aliquanto post tempore inde 
eductus, in manus Wintoniensis 
episcopi Walchelini servandus 
committitur, apud quem mansit 
quoad vixit : cui in abbatiam suc- 

cessit Athelelmus de monasterio 
Gemmetico monachus. L. add. 
2 Et homo suus devenit.l Sax. 
Chron. The Scottish writers 
maintain that (v^ith the exceptiou 
of William the Lion) the homage 
rendered by their kings was not 
for the realm of Scotland, but for 
the lands they held in England. 


ob. waichere mcnsis episcopus, apiid Westmonasterium, quo 

/Egeiwine. Fcx Willclmus illum miserat custodiendum, idibus 

Octobris [15 Oct.], feria secunda, vita decessit. 

Successit yEgelvvino in episcopatum Dunholmen- 

sem Walcerus, genere Lotharingus. 

A D. 1073. Rex Anglorum AYillelmus civitatem quae vo- 

tlkesTos- catur Cinomannis, et provinciam ad illam per- 

mShT. Ead- tinentem, raaxime Anglorum adjutorio, quos de 

fecViSiied"^ Anglia secum duxerat, sibi subjugavit. Clito 

iTam.^^'^' Eadgarus de Scottia per Angliam venit in Nor- 

manniam, et cum reg-e se repacificavit. 

A. D. 1074, Herefordensis comes Rogerus, filius Willelmi 

S^^He^reford cjusdem pagBB comitis, East-Anglorum comiti Ra- 

Guider^^^eari ^ulfo, coutra praeceptum regis Willelmi, sororem 

aMwIitheof ^"^"^ conjugem tradidit,^ nuptiasque permagni- 

rainstwii- ^^^^ ^^^ plurima multitudine optimatum in 

liam. Grantebrycgensi provincia, in loco qui Yxning-a 

dicitur, celebrantes, mag"nam conjurationem, plu- 

rimis assentientibus, contra regem Willelmum ibi 

fecerunt; comitemque Waltheofum suis insidiis 

praeventum, secum conjurare compulerunt : qui 

mox ut potuit, Landfrancum Dorubernensem 

archiepiscopum adiit, poenitentiamque ab eo 

pro facto licet non sponte sacramento accepit, 

ejusque consilio regem Willelmum in Normannia 

degentem petiit, eique rem ex ordine g-estam 

pandens, illius misericordiae ultro se dedit. Ve- 

rum illi supra memorati conjurationis principes, 

coeptis operam daturi, sua castella repetiere, 

rebellationemque adoriri omni conatu cum suis 

The question has caused much 
controversy between the two 
countries, but in Lingard (Hist. 
II. p.36, edit. 1837) and Palgrave 
(Engl. Comm. ii. p. ccc.xxxi.) 
may be found all that cau be ad- 
vanced on the English side of the 

of the case has been very ably 
set forth by the late learned and 
judicious Johu Allen, in his 
' Vindication of the Ancient In- 
dependence of Scotland.' 

' The Sax. Chron. sub aa. 1075, 
1076, states that themarriage took 

question, while the Scottish view ' place with William's consent. 


fautoribus coepere. Sed Herefordensi comiti, ne, areopposed 
Sabrina transvadato, Radulfo comiti ad locum bfshopof*" 


destinatura cum suo exercitu occurreret, restitit odobp.of 

„. . . Bayeux, and 

W Istanus Wigornensis episcopus cum magna oeoffrey bp. 
militari manu, et JEgelwius Eoveshamnensis ^ 
abbas cum suis, ascitis sibi in adjutorium Ursone 
vicecomite Wig-ornae, et Waltero de Laceio, cum 
copiis suis, et caetera multitudine plebis. At 
vero Radulfo comiti, prope Grantebrycgiam 
castrametanti, Odo Baiocensis episcopus, frater 
regis, et Gosfridus Constantiensis episcopus, 
cong-regata magna copia, tam Anglorum quam 
Nortmannorum, ad bellum parati occurrerunt. 
Ipse autem suos conatus infirmari cernens, mul- 
titudinem resistentium veritus, ad Northwic clan- 
culo refugit, et castello suae conjugi militibusque 
suis commendato, ascensa navi de Anglia ad 
minorem Brytanniam fugit : quem fug-ientem ad- 
versarii illius insecuti, omnes quos de suis com- 
prehendere poterant vel interemerunt, vel diver- 
sis modis debilitaverunt. Dein principes castel- 
lum tamdiu obsederunt, quoad pace data per- 
missu reg-is, comitissae cum suis exire de Anglia 
liceret. His gestis, rex autumnali tempore de 
Normannia rediens, comitem Ro^erum in custo- 
dia posuit ; comitem etiam Waltheofum, licet ab 
eo misericordiam expetierat, custodiae tradidit. 
Edgitha, re^is Haroldi germana, quondam Anglo- Queen 
rum regina, Decemb. mense, xiv.kal. Januarii [19 ^^*^sythob. 
Dec.] decessit Wintoniae; cujus corpus regis jussu 
Lundoniam delatum, juxta corpus domini sui regis 
Eadwardi honorifice est in Westmonasterio tumu- 
latum ; ubi rex proxima Nativitate curiam suam 
tenuit, et ex eis qui contra illum cervicem 
erexerant, de Anglia quosdam exlegavit, quos- 
dam erutis oculis, vel manibus truncatis, detur- 
pavit. Comites vero Waltheofum et Rogerum, 


judiciali sententia damnatos, artiori custodiae 
A.D. 1075. Comes Waltheofus, jussu regis Willelmi, extra 
to dS^^"* civitatem Wintoniam ductus, indigne et crude- 
liter securi decapitatur, et in eodem loco terra 
obruitur: sed processu temporis, Deo sic ordi- 
nante, corpus ejus de terra levatur, et magno 
cum honore Cruland deportatur, et in ecclesia 
honorifice tumulatur. Hic cum adhuc tempo- 
rali frueretur vita, arta positus in custodia, Cc. 
quae gesserat inique incessanter deflevit et ama- 
rissime : vigiliis, orationibus, jejuniis, et elee- 
mosynis Deum studuit placare ; cujus memo- 
riam voluerunt homines in terra delere, sed cre- 
ditur vere illum cum sanctis in coelo g-audere, 
praedicto archiprassule pias memoriae Landfranco, 
a quo, confessione facta, poenitentiam acceperat, 
fideliter attestante ; qui et impositi criminis, 
supradictae scilicet conjurationis, illum immu- 
nem affirmabat esse, et quae in caeteris commi- 
sisset, ut verum Christianum, poenitentialibus 
lachrymis deflevisse ; seque foelicem fore si, post 
wiiiiam goes cxitum vitae, illius foelici potiretur requie.^ Post 
" ^°^' haec mare transito, rex in minorem Brytanniam 
suam movit expeditionem, et castellum Radulfi 
comitis, quod Dol nominatur, tamdiu obsedit do- 
nec Francorum rex Philippus illum inde fugaret.^ 
A.D. 1077. Rotbertus, Willelmi regis primogenitus, eo 
Svag^e^s quod Normanuiam, quam sibi ante adventum 
Normandy. jpgi^g jj^ Angliam, coram Philippo rege Franco- 
rum dederat, possidere non licebat, Franciam 
adiit, et auxilio Philippi regis, in Normannia 
magnam frequenter praedam agebat, villas com- 
burebat, homines perimebat, et patri suo non 
parvam molestiam et anxietatem inferebat. 

1 Ingulphi Hist. ^ Sax. Chroii. a. 1076. 


Rex Scottorum Malcolmus, post Assumptio- a. d. 1079. 
nem S. Marise [15 Aug'.], Northymbriam usqueSali^drl 
ad magnum flum.en Tinae devastavit, multos occi- umbri?'"^*^' 
dit, plures captivavit, et cum praeda magna rediit. 
Rex Willelmus filio suo Rotberto, ante castellum wmiam 

_. , , , , . TT», .,. ,., . woundedand 

Gerbothret,^ quod ei rex Phihppus praestiterat, unhorsed be. 

j • X 1 -x u • 1 ^ . forethe 

dum pugnam mtulerit, ab ipso vulneratus in castie of 
brachio, de suo dejectus est emissario : sed mox 
ut illum per vocem cognovisset, festinus descen- 
dit, ac illum suum caballum ascendere jussit, et 
sic abire permisit. Ille autem, multis suorum 
occisis nonnullisque captis, ac filio suo Willelmo 
cum multis aliis vulnerato, fugam iniit.^ Ve-Robertor- 
nerandus vir Rotbertus, qui per ministerium orHerefoid. 
reverendissimi Wigornensis episcopi Wlstani 
gradum presbyteratus suscepit, a Landfranco 
archiproesule Dorubernise, ad Herefordensem 
ecclesiam, iv. kal. Januarii [29 Dec.], die Domi- 
nica, episcopus ordinatur Cantuariae. 

Dunholmensis episcopus Walcerus, genere Lo- a. d. loso. 
tharingus, in loco qui dicitur Ad Caput Caprae, wakherfbp. 
II. idus Maii [14 Maii], feria v., a Northymbren- "[GaTesS. 
sibus est occisus, in ultionem necis Liulfi, nobilis 
g^enerosique ministri. Hic itaque vir late per 
Ang^liam possessiones multas ex haereditario jure 
possedit ; sed quia ubique locorum Normanni 
incessanter ea tempestate operam dabant suae 
feritati, cura suis omnibus ad Dunholme se con- 
tulit, quia S. Cuthbertum corde sincero dilexit ; 
quippe cui idem sanctus, ut ipsemet Aldredo 
Eboracensi archiepiscopo, et aliis viris religiosis 
narrare consueverat, et dormienti et vigilanti 
persaepe apparuit, et quae fieri voluit, ut suo fideli 
amatori, revelavit : sub cujus pace, nunc et in 
oppido, nunc in suis possessionibus, quas illis in 

^ Gerbothret.'] Gerberoi, a town of Picardy, five French leagues 
from Beauvais. * Sax. Cliron. 


partibus habuerat, longo tempore decfit. Cujus 
adventus episcopo Walcero non extitit ingratus, 
quia eidem sancto valde devotus extiterat in 
omuibus. Idcirco ab ipso in tantum dilig-ebatur, 
ut absque illius consilio majores secularium nego- 
tiorum causas nullatenus a^ere vellet aut dispo- 
neret. Ob quam rem suus capellanus Leobwinus, 
quem in tantum exaltaverat ut et in episcopatu 
et in comitatu fere nil sine illius arbitrio ag-itare- 
tur, invidiae stimulis succensus, et propter suam 
potentiam taedis superbiae nimis inflatus, se con- 
tra praedictum virum arro^anter erexit; qua- 
propter nonnulla ejus judicia atque consilia 
flocci pendebat, omnibusque modis annullare 
sudabat. Frequenter etiam coram episcopo, 
non sine minis, cum eo litigans, illum verbis 
probrosis saepius ad iracundiam provocabat. 
Quadam itaque die, cum idem vir Liulfus ab 
episcopo vocatus ad consilium, legalia quaeque 
et recta decerneret, obstinatius ei Leobwinus 
obstitit, et loquelis illum contumeliosis exacer- 
bavit. Sed quia ille respondit ei durius solito, 
de placiti loco discessit illico, et evocans ad se 
Gilebertum, cui praesul, quia suus propinquus 
extitit, comitatum Northymbrensium subregen- 
dum commiserat, ut se vindicaret obnixe rogavit, 
et Liulfum quam citius posset morti tradere 
maturaret. Ille autem confestim iniquis peti- 
tionibus acquiescens suis, et episcopi et ejus- 
dem Leobwini militibus in unum coadunatis, ad 
villam ubi tunc Liulfus morabatur, nocte quadam 
perrexit, ac illum cum sua familia fere tota in 
domo propria injuste peremit. Quo cognito, 
graviter antistes ex corde suspiravit intimo, et 
capitio de capite detracto et in terram projecto, 
Leobwino, qui tunc pratsens aderat, tristis dixit 
continuo : * Tuis, Leobwine, factionibus dolosis 


acta sunt hagc, et insiliis stolidissimis ; idcirco 
volo te scire pro certo quia et me et te omnem- 
que familiam meam tu8e lingua? peremisti gladio/ 
Hoc dicto, in castellum se proripuit festinato, 
confestimque nuntiis per Northymbriam missis, 
omnibus nuntiari curavit, se necis Liulfi con- 
scium non fuisse, quin potius ejus occisorem 
Gilebertum omnesque socios ipsius de North- 
ymbria penitus exlegasse, ac paratum fore 
semetipsum purgare secundum judicium ponti- 
ficale. Dein, missis intercurrentibus, ille paren- 
tesque occisorum, pace ad invicem data et ac- 
cepta, locum et diem quo convenire interque se 
pacem firmiorem facere possent, statuere. Quo 
adveniente, loco constituto in unum convenere ; 
verum cum illis episcopus sub divo noluit placi- 
tare, sed in ecclesiam quae ibi erat, cum suis 
clericis ac honorabilioribus militibus intravit, et 
consilio habito, semel et iterum de suis quos 
voluit, pro pace facienda, foras ad eos misit. At 
illi nequaquam petitis acquiescebant, quia Liul- 
fum illius jussione peremptum fuisse pro certo 
credebant. Nam Gilebertum ejusque socios, 
nocte post necem propinqui sui proxima, non 
solum in domum suam Leobwinus familiariter et 
amicabiliter suscepit, verum etiam episcopus ipse 
illum, ut prius, in suam gratiam familiamque 
recepit. Unde omnes, qui ex parte antistitis 
foris inventi fuerant, primitus occiderunt, paucis 
fuga reservatis. Quo viso, ut hostium furori 
satisfaceret, propinquum suum, praefatum Gile- 
bertum, cujus anima quaerebatur, praesul de 
ecclesia jussit exire : quem egredientem milites 
repugnaturi e vestigio sunt secuti ; sed mox ab 
hostibus undique gladiis et lanceis appetiti, in 
momento sunt perempti, duobus tantum Anglicis 
ministris propter consanguinitatem pepercerunt. 



Leofwinum qiioquc Dunholmensem decanum, 
quia sajpius episcopo adversus illos multa dc- 
derat insilia, et clericos alios, statim ut egressi 
sunt, occiderunt. Episcopus autem, ut intellexit 
illorum furorem nulla ratione iri mitig-atum qui- 
visse, nisi caput et auctor totius illius calami- 
tatis occideretur Leobwinus, rogavit illum eg-redi 
foras; sed cum penitus ut egrederetur ab illo 
extorquere nequiret, ad ecclesiae januas ipsemet 
accessit, sibique vitam concedi poposcit. Quibus 
renuentibus, caput suae chlamydis limbo coope- 
riens, foras exivit, et mox inimicorum gladiis 
percussus occubuit. Dein Leobwinum eg-redi 
jusserunt : quo nolente, ecclesise tecto parieti- 
busque ignem imposuere. At ille potius ustula- 
tione quam occisione vitam eligens finire, flam- 
mas aliquandiu sustulit: sed cum semiustus 
esset, exilivit, et frustim concisus nequitiae suae 
Devastation poenas cxsolvendo miser interiit. Ob quorum 

ofNorth- \ . . ,. «T , , 

umbria. dctestandae necis vindictam, rex Willelmus 

eodem anno devastavit Northymbriam.^ 
A.D. 1081. Willelmus abbas monasterii S. Vincentii mar- 
pointeTbp^of tyris a rege Willelmo electus, Dunholmensem 
Durham. episcopatum suscepit, et non. Januarii [5 Jan.] 

ab archiepiscopo Thoma consecratus est. 
A. D. 1082. Rex Willelmus fratrem suum Odonem, Baiocen- 

Imprison- . ^ . . . t 

mentofodo. scm cpiscopum, Normauniae in custodiam posuit. 

A.D. 1083. Seditio nefanda inter monachos et indigne 

abbot*¥ur-^ nominandum abbatem Turstanum Glaestoniae 

tonbury. ^^" facta cst, qucm rex Willelmus de monasterio 

Cadomi,^ nulla prudentia instructum, eidem loco 

abbatem praefecerat. Hic inter caetera stultitiae 

suae opera, Greg^orianum cantum aspernatus, 

' Northymbriam.'] Sax. Chron. 
For other particulars of the 
murder of Walchere, see Sim. 
Dunelm. aa. 1080, 1072, W. 

Malmesb. Gesta Regum Angl. 
p. 451, edit. E. H. S., and De 
Pont. lib. III. 

^ Cadomi.'] Cadomum, Caen. 


monachos coepit compellere, ut illo relicto cujus- 
dam Willelmi Fescamnensis^ cantum discerent et 
cantarent. Quod dum aeg-re acciperent, quippe 
qui jam tam in hoc quam in caetero ecclesiastico 
officio secundum morem Romanae ecclesiae inse- 
nuerant, subito, armatus militari manu, illis 
ig-norantibus, quadam die in capitulum irruit, 
monachos nimio terrore fugientes in ecclesiam 
ad altare usque persequitur, jaculisque et sagittis 
cruces et imagines ac feretra sanctorum manus 
militaris transfigens, unum etiam monachum sa- 
crum amplexantem altare lancea transverberans, 
interemit; alium ad altaris crepidinem sagittis 
confossum necavit ; caeteri vero, necessitate com- 
pulsi, scamnis et candelabris ecclesiae fortiter se 
defendentes, licet graviter vulnerati, milites 
omnes retro chorum abegerunt; sicque factum est, 
ut duo occisi, quatuordecim vulnerati ex mon- 
achis, nonnulli etiam de militibus sauciati 
existerent. Hinc moto judicio, dum maxima 
abbatis esse culpa patuit, rex eundem abbatem 
summovit, et in monasterio suo in Normannia 
posuit. De monachis vero quamplures per epi- 
scopatus et abbatias, jussu reg^is, custodiendi 
disperguntur. Cujus post mortem, idem abbas 
iterum abbatiam suam a filio ejus rege Willelmo 
quingentis libris argenti emit, et per ecclesiae 
possessiones aliquot annis pervagatus, longe ab 
ipso monasterio, ut dignus erat, misere vitam 
finivit.'^ Regina Mahtilda iv. nonas Novembris oeath of 
[2 Nov.], feria v., decessit in Normannia, etMathiWa. 
Cadomi est sepulta. 

Rex Anglorum Willelmus de unaquaque hida Ataxofsik 
per Angliam sex solidos accepit. hidel"^^^" 

' FescamnensisJ] Fescamnum, | ^ Sax. Chron., Lanfranci Epist. 
F^camp. 1 53. 




A.D. 1085. Eximiae vir probitatis et venerationis, Perso- 

fbb(!?of '^ rensis abbas Eadmiindiis,xvii.kal. Julii [15 Jun.], 

Pershoreob.; ^^^ Domiuica, iu boua senectute decessit, et a vene- 

rabili Glawornensi abbate Serlone sepultus est 

succeeded by honorifice : cui successit Glawornensis monachus 

cimtking Turstanus.^ Eodem anno rex Danorum Canu- 

prepares to tus, cum classc valida, et auxilio soceri sui Rot- 

Engiand. bcrti, Flaudrcnsis comitis, in Angliam venire pa- 

ratus erat. Unde rex Willelmus, de tota Gallia 

solidariis, pedonibus, et sagittariis multis milli- 

bus conductis, et nonnullis de Normannia sum- 

ptis, autumnali tempore Angliam rediit, et eis 

per totum reg-num divisis, episcopis, abbatibus, 

comitibus, baronibus, vicecomitibus, ac regis 

praepositis victum prasbere mandavit. Sed ubi 

cog-novit suos inimicos impeditos fuisse, partem 

exercitus remisit, partem secum per totam hiemem 

retinuit, et in Nativitate Domini [25 Dec.] curiam 

Maurice suam Glawomae tenuit,^ ubi tribus suis capel- 

of London, lanis, Mauricio scilicet Lundoniensem, Willelmo 

Thetford.and Theodfordcnsem, Rotbcrto Cestreusem dedit prae- 


Willelmus rex fecit describi omnem Ang-liam, 
quantum terrae quisque baronum suorum possi- 
debat, quot feudatos milites, quot carrucas, quot 
villanos, quot animalia, immo quantum vivae 

Cnut was staying at Slesvig, iu- 
telligence reached him that the 
Wends were meditating an inva- 
sion of the Danish territory, and 
that great discontent prevailed 
among the crews, fostered, it was 
suspected, by Cnufs brother 
Olaf, jarl of South Jutland or 
Slesvig, and some of the princi- 
pal Danes, on whom the gold of 
England had not been lavished 
in vain. Hereupon the fleet was 
disbanded, and the men returned 
to their homes. See Dahlmann, 
Gesch. von Dannem. i. p. 199* 

Robert of 

A. D.1086 
The great 
survey of 

* EximicB . Turstanus.'] L.omit. 

^ GlaworncB tenuit.l Sax. 
Chron. The Danish fleet, which 
lay ready to sail in the Limfiord 
in Jutland, had been joined by 
sixty ships from Norway, sent 
by king Olaf Kyrre, who was 
eager to avenge the death of his 
father Harald Hdrdrada, slain, 
as we have seen, at the battle of 
Stamford Bridge. To this arma- 
ment, we are told, six huudred 
vessels were to be added by 
Cnut's father-in-law, Rober<; 
count of Flanders. But while 



pecuniae quisque possidebat in omni regno suo, a 
maximo usque ad minimum, et quantum redditus 
quaeque possessio reddere poterat : et vexata est 
terra multis cladibus inde procedentibus/ Et in princeHenry 
hebdomada Pentecostes [24 Maii], suum filium ^"^^hted. 
Heinricum, apud Westmonasterium, ubi curiam 
suam tenuit, armis militaribus honoravit. Nec 
multopost mandavit ut archiepiscopi,episcopi, ab- 
bates,comites, barones, vicecomites,cum suis mili- 
tibus, die kalendarum Augustarum [1 Aug.] sibi 
occurrerent Searesbyriae ; quo cum venissent, mi- 
lites illorum sibi fidelitatem contra omnes homi- 
nes jurare coegit. Eo tempore, clito Eadgarus, Eadgar 
licentia a rege impetrata, cum cc. militibus mare goes^td"lpu- 
transiit, et Apuliam adiit ; cujus germana, virgo ms sister 
Christina, monasterium, quod Rumesia nuncu- aimnat* 
patur, intravit, et vestem sanctimonialis habitus ^^^^^' 
suscepit. Eodem anno animalium pestis, et a pestiience. 
magna extitit aeris intemperies, 

Hoc anno, primo febribus, deinde fame quam- a.d. io87. 
plures mortui sunt. Interea vorax flamma famSe.^^st. 
consumpsit omnes ferme principales civitates ^*^^^^*""*' 
Angliae, ecclesiam quoque Sancti Pauli Apostoli, 
cum majori et meliori parte Lundoniae. DaniMurderof 
suum dominum regem Canutum, vi. idus Julii 
[10 Jul.], Sabbato, in quadam ecclesia martyri- 
zaverunt.^ Cicestrensis episcopus Stigandus, ab- stipndbp.of 
bas Sancti Augustini Scollandus, abbas Batho- otherecciesi- 

astics ob. 

' Willelmus . . . .procedentibus.} 
The result of this inquisition is 
recorded in the volumes preserved 
in the Chapter-house at West- 
minster, and bearing the title of 
Domesday Book, for a full ac- 
count of which the reader is re- 
ferred to the ' General Introduc- 
tion to Domesday Book/ by Sir 
H. Ellis, printed under the au- 

thority of the late Record Com- 
mission in 2 vols. 8vo., 1833. 

^ Martyrizaverunt.'] Irritated 
by the failure of his enterprise 
against England, in consequence 
of the defection of his followers, 
Cnut had levied intolerable fines 
on his subjects, among others a 
poU-tax, in the North called Nef- 
gjald, or Nose-money ; but which 

c 2 



France ; 
Mantes ; 

falls sick ; 

many pri- 
soners ; 

niensis Alsius, et abbas Persorensis Turstanus 
decesserunt. Ante Assumptionem S. Mariae [15 
Aug^.], rex Willelmus in Franciam cum exercitu 
venit, et oppidum quod Mathantum nuncupatur, 
et omnes ecclesias in eo sitas, duosque reclusos, 
ig-ne succendit, indeque in Normanniam rediit: 
sed in ipso reditu dirus viscerum dolor illum 
apprehendit, et magis ac magis de die in diem 
g-ravabat. Cum autem ingravescente aegritudine 
diem mortis sibi imminere sensisset, fratrem suum, 
Odonem Baiocensem episcopum, comites Morka- 
rum et Rogerum, Siwardum, cognomento Barn, 
et Wlnothum regis Haroldi germanum, quem a 
pueritia tenuerat in custodia, et omnes quos vel 
in Anglia vel in Normannia custodiae mancipa- 
rat, laxavit. Dein filio suo Willelmo regnum 
tradidit Angliae, et Rotberto, filio suo primo- 
genito, qui tunc exulabat in Francia, comitatum 
concessit Normanniae : et sic, coelesti munitus 
viatico, postquam xx. annis, mensibus x., et 
XX VIII. diebus, genti Anglorum praefuit, iduum 
Septemb. die v°. [9 Sept.], regnum cum vita per- 
didit, et Cadomi, in ecclesia S. Stephani Proto- 
martyris, quam ipse a fundamentis construxerat 
Arrivaiin bouisque ditavcrat, scpultus requiescit. Willel- 
corSnation of mus autcm filius ejus Angliam festinato adiit, 
ducens secum Wlnothum et Morkarum ; sed mox 
ut Wintoniam venit, illos, ut prius fuerant, cu- 
stodiae mancipavit, et vi. kal. Octobris [26 Sept.], 
die Dominico, in Westmonasterio, a Landfranco, 

disposes of 
his states. 

His death 
and burial. 

he was willing to commute into 
a payment of tithes to the clergy. 
Fleeing from the indignation of 
his people, so justly excited by 
these oppressions, he had taken 
refuge in the church of St. Alban 
at Odense, where he received his 
death-wound, while embracing 
the altar, from a javelin projected 

through one of the windows. 
With him fell his brother Bene- 
dict and seventeen foUowers. 
Cnut was canonized,and regarded 
as the protomartyr of Denmark. 
His death took place vi. id. Juiii, 
die Veneris, a. 1086. Dahlmann 
ut sup. p. 201 seqq.f and Suhm, 
Bd.iv. p. 703. 


Doruberiiia3 archiepiscopo, in regem consecratus 
est. Dein Wintoniam rediens, thesauros sui pa- 
tris, ut ipse jusserat, per Angliam divisit, scilicet wiiiiam di- 
quibusdam principalibus ecclesiis x., quibusdam fafhe/s'La- 
VI. marcas auri, quibusdam minus ; ecclesiis ^'''^^'* 
etiam in civitatibus vel villis suis per singulas 
denarios LX. dari ; cruces, altaria, scrinia, textos, 
candelabra, situlas, fistulas, ac ornamenta varia 
gemmis, auro, argento, lapidibusque pretiosis redi- 
mita, per ecclesias digniores ac monasteria jussit 
dividi. Ejus quoque germanus Rotbertus in 
Normanniam reversus, thesauros quos invenerat i^obert foi- 

-^ lows his ex- 

monasteriis, ecclesiis, pauperibus, pro anima pa- ampie; 
tris sui, largiter divisit : et Ulfum, Haroldi 
quondam regis Anglorum filium, Dunechal- reieases uif 
dumque, regis Scottorum Malcolmi filium, a cu- nrroid, and 
stodia laxatos, et armis militaribus honoratos, pr"?nce of 

1 . ... Scotland. 

abire permisit. 

Hoc anno inter primates Angliae magna orta a. d. loss. 
est discordia, pars etenim nobiliorum Norman- ^jnon-"" 
norum favebat regi Willelmo, sed minima ; pars amrn<^the 
vero altera favebat Rotberto comiti Norman- J^^J^nted^ty 
norum, et maxima ; cupiens hunc sibi asciscere co^lri^t^J^ *^'® 
in regnum, fratrem vero aut fratri tradere vivum, JJheS!"^^*^ 
aut regno privare peremptum. Hujus exe- 
crandae rei principes extiterunt Odo episcopus 
Baiocensis, qui et erat comes Cantwariensis, 
Rotbertus etiam frater ejus, comes Moritunensis, 
et hic uterque frater fuerat Willelmi regis senio- 
ris, sed tantum de matre.^ Intererant etiam 
praedicto consilio cum Rotberto, nepote suo, comi- 
te Northymbriae, Gosfridus episcopus Constanti- 
ensis, Rogerus comes Scrobbesbyriensis, quod 
etiam erat pejus, Willelmus episcopus Dunhol- 

' Tantum de matre.'] Odo and I queror, by Herluin de Conteville, 
Robert of Mortain were the sons 1 to whom she was married before 
of Arlot, the mother of the Con- 1 the death of Robert I. 

c 3 


meiisis: ea quoque tempestate rex praedictus 
illius, ut veri consiliarii, fruebatur prudentia; 
beue enim sapiebat; ejusque consiliis totius An- 
gliae tractabatur respublica. Hi erant quorum 
majorum terrenarum divitiarum in regno polle- 
bat gloria. Commilitonum etiam, et consodalium 
conjurationis eis indies crescebat abundantia. 
Execrabile autem hoc factum clam tractaverunt 
in Quadragesima [1 Mar.], quod cito in palam 
prorumpi posset post Pascha [16 Apr.]; nam a 
regali se subtrahentes curia, munierunt castella ; 
ferrum, flammam, praedas, necem excitaverunt in 
patriam. Ecce factum execrabile, ecce bellum, 
et plusquam civile. Pu^nabant enim parentes 
in filios, fratres in germanos, amici pridem in 
Robeit cognatos, ig^noti in extraneos. Interea praedi- 
Engiandby ctus cpiscopus Baioccnsis, munita Roveceastra, 
sinr"'" misit Normanniam, exhortans comitem Rotber- 
tum cito venire in Angliam, nuntians ei rem 
gestam, affirmans paratum sibi regnum, et si 
sibi non desisteret, paratam et coronam. Ru- 
more autem percussus insolito, comes exultat, 
amicis nunciat, quasi jam de victoria securus 
triumphat, plures ad praedam incitat ; Odoni epi- 
scopo, patruo suo, auxiliarios in An^liam legat, se 
quantocius, congregato majori exercitu, secutu- 
rum affirmat. Missi a comite Rotberto venerunt 
in Angliam, ab Odone episcopo ad custodiendum 
receperunt Roveceastram ; et horum ut primates 
Eustatius junior, comes Bononiae, et Rotbertus 
wiiiiam pre- de Belcasmo gerebant curam. Hujus vero rei 
therebeuion. ut ad aurcs rcgis pervenit notitia, insolito turba- 
tur molestia ; jure autem regio, militari, ut im- 
piger, fretus audacia, mittit legatos, vocat quos 
sibi credit fidos, vadit Lundoniam, belli tracta- 
turus negotia, expeditionis provisurus necessa- 
ria. Congregato vero quantum ad praisens po- 


terat Normannorum, sed tamen maxime Anglo- 
rum, equestri et pedestri, licet mediocri, exercitu, 
statuens leges, promittens fautoribus omnia bona, 
fretus Dei clementia, qua majorem hostium esse 
audiebat multitudinem, tendere disposuit Rove- 
ceastram. Relatum enim erat ei, ibi esse epi- 
scopum Odonem cum omnibus suis, et cohortem 
ultramarinam. Hinc signa movens, coeptumque 
aggrediens iter, Tunebrycgiam, cui praeerat Gile- 
bertus filius Ricardi, contrarium sibi invenit : 
obsedit, in biduo expugnavit, vulneratum Gile- 
bertum cum castello ad deditionem coegit. Fama 
volans dicti pervenit Odonis ad aures, et cum 
sociis inito consilio, relinquens Roveceastram, 
cum paucis adiit castrum fratri^ sui Rotberti 
Moritunensis comitis, quod Pevenesea dicitur, 
fratremque reperiens, eum ut se teneat hortatur, 
pollicens se securos ibi posse esse, et dum rex ad 
expugnandam Roveceastram intenderet, comi- 
tem Normanniae cum magno exercitu venturum, 
seque suosque liberaturum, et magna fautoribus 
suis dando praemia, regnum accepturum. Rex 
igitur, expugnata Tunebrycgia, et ab incolis fide- 
litate accepta, relicto propter vulnus Gileberto, 
et castello in custodia locato, iturus ut disposu- 
erat Roveceastram, audivit patruum inde reces- 
sisse et Pevenesea adiisse. Inito itaque salubri 
consilio, illum eo usque cum exercitu persequitur, 
sperans se belli citius finem assecuturum, si ante 
triumphare posset de principibus malorum prae- 
dictorum. Accelerat, machinas parat, patruum 
utrumque obsidet : locus erat munitissimus : ad 
expugnationem indies laborat. Interim circum- 
quaque per Angiiam tempestas saevit bellica : 
Hrofenses Cantwariensibus et Lundoniensibus 
caedes inferunt et incendia ; Landfrancus enim 
archiepiscopus, et pene omnes optimates ejusdem 


provinciae erant cum rege. Ro^erus fautor Rot- 
berti erat in castello suo Arundello, comitis prae- 
dicti opperiens adventum. Gosfridus episcopus 
Constantiensis, in castello Brycstowa, socium 
conjurationis et perfidiae habebat secum nepotem 
suum Rotbertum de Mulbraio, virum gnarum 
railitiae, qui congreg-ato exercitu invasit Batho- 
niam, civitatem regiam, eamque igne succendit, 
et illa depraedata, transivit in Wiltusciram, villas- 
que depopulans, multorumque hominum strage 
facta, tandem adiit Givelceastram,^ obsedit, et 
expugnare disposuit. Pugnant exterius spe 
capti praedse et amore victoriae, repugnant intrin- 
secus acriter pro se suorumque salute. Tandem 
inter utrumque necessitatis vicit causa ; repulsus 
et tristis recedit Rotbertus privatus victoria. 
Willelmus de Ovve- Glawornensem invadit comi- 
tatum, regiam villam depraedatur Beorchelaum,^ 
per totam ferro et flamma g-rande perpetrat 
malum. Dum autem haec interim circumquaque 
perpetranturmala,Beornardus de Novo Mercatu,'^ 
Rogerius de Laceio, qui jam super regem inva- 
serat Herefordam, Rawlfus de Mortuo Mari,^ 
conjurationis socii, cum hominibus comitis Rogeri 
de Scrobbesbyria, congreg-ato magno Ang-lorum, 
Normannorum, et Walensium exercitu, Wigor- 
nensem irruperunt in provinciam, affirmantes se 
igne crematuros ipsam civitatem Wigreceastram, 
spoliaturos Dei et S. Mariae ecclesiam, g-randem 
de regis incolis fidelibus sumpturos vindictam. 
Bp.wuifstan His auditis, vir mag-nae pietatis et columbinae 

repels the 7 o jr 

insurgent simpHcitatis, Dco populoque quem regebat in 
omnibus amabilis, regi, ut terreno domino, per 

* Givelceastram.'^ Ilchester. 

2 Owe.] Eu. 

^ Beorchelaum.'] Berkeley. 

■* De NovoMercatu.^ De New- 

* De Mortuo Mari.] De Morti- 


omnia fidelis, pater reverendus Wlstanus, Wigor- 
nensis episcopus, ma^na turbatur molestia, sed 
Dei respirans misericordia, jam quodammodo 
alter Moyses parat se viriliter staturus pro po- 
pulo et civitate sua. Hostes ad debellandum 
parant arma ; ipse pro imminenti periculo fundit 
precamina, exhortans subditos ne desperent de 
Deo, qui non pugnat gladio neque hasta. Nor- 
manni interim ineuntes consilium, rogant ipsum 
episcopum ut ab ecclesia transiret in castellum, 
tutiores se affirmantes de ejus praesentia, si ma- 
jus incumberet periculum : dili^ebant enim eum 
valde. Ipse autem, ut erat mirae mansuetudinis, 
et pro reg-is fidelitate, et pro eorum dilectione, 
petitioni eorum acquievit. Interea audenter in 
arma se parat episcopalis familia: conveniunt 
castellani et omnis civium turma, occurrere se 
affirmant hostibus ex altera parte Sabrinas flumi- 
nis, si hoc eis pontificis annueret licentia. Pa- 
rati ig-itur et armis instructi, ipsum ad castellum 
euntem habent obviam, quam optabant requirunt 
licentiam ; quibus libenter annuens, ' Ite,* in- 
quit, ' filii, ite in pace, ite securi, cum Dei et 
nostra benedictione. Confidens ego in Domino, 
spondeo vobis, non hodie nocebit vobis gladius, 
non quicquam infortunii, non quisquam adversa- 
rius. State in regis fidelitate, viriliter agentes 
pro populi urbisque salute.' His dictis, alacres 
pontem reparatum transeunt, hostes de longinquo 
accelerantes conspiciunt ; inter quos magna belli 
jam fervebat insania ; contumaciter enim episcopi 
contemnentes mandata, in terram ipsius posu- 
erunt incendia. Quo audito, episcopus ingenti 
concutitur dolore, videns debilitari res ecclesiae ; 
acceptoque inde consilio, gravi eos, ab omnibus 
qui circumaderant coactus, percussit anathemate. 
Res miranda, et Dei virtus et viri bonitas nimis a miracie. 



in hoc praedicanda ; nam statim hostes, ut sparsi 
vag-abantur per agros, tanta membrorum percuti- 
untur debilitate, tanta exteriori oculorum attenu- 
antur coecitate, ut vix arma valerent ferre, nec 
socios ag-noscere, nec eos discernere qui eis obe- 
rant ex adversa parte. IUos fallebat coecitatis 
ignorantia, nostros confortabat Dei et episcopalis 
benedictionis confidentia. Sic illi insensati nec 
sciebant capere fugam, nec alicujus defensionis 
quaerebant viam ; sed Dei nutu dati in reprobum 
sensum, facile cedebant manibus inimicorum. 
Caeduntur pedites, capiuntur milites, cum Nor- 
mannis tam Angli quam Walenses, caeteris vero 
vix debili elapsis fuga. Regis fideles cum pontificis 
familia, exultantes in gaudio, sine ulla diminu- 
tione suorum, redeunt ad propria: gratias Deo 
referunt de rerum ecclesiae incolumitate, gratias 
episcopo referunt de consilii ejus salubritate. 

Dorubernensis archiepiscopus Landfrancus, 
IX. kal. Junii [24 Maii], feria v., obiit. Eodem 
anno iii. idus Augusti [11 Aug.], Sabbato, circa 
horam diei tertiam, terrae motus permaximus 
extitit per Angliam. 

Rex Anglorum Willelmus junior, fratri suo 
elidea^™urs Rotbcrto Normanuiam adimere et suae ditioni 
sesliiinof cupiens subjicere, primo castellum Walteri de 
Nonnandy. ^^^^^^ Walarico,^ ct castcllum Odonis de Alba- 
marno,^ deinde alia sibi conduxit castella ; et in 
eis milites, ut Normanniam devastarent, posuit. 
Qua re visa, et suorum infidelitate cognita, comes 
Rotbertus, legatis ad reg-em Francorum Philip- 
pum, dominum suum, missis, illum in Norman- 
niam venire fecit, unumque de castellis, in quo 
milites fratris sui fuerunt, ipse et rex obsederunt. 

A. D. 1089 
Abp. Lan- 
frank ob. 
An earth- 



* De Sancto Walarico.'] De St, 1 ^ De Albamarno, ] De Albe- 
Valery. | marle, D'Auiiiale. 


Ouod cum reffi Willelmo nuntiatum esset, non He bribes 

1. • x-x X • T»l -T IX theFrench 

modica pecunia? quantitate regi rliilippo occulte king. 
transmissa, ut obsidione dimissa, domum rediret, 
flagitavit et impetravit. 

Mense Februario rex Willelmus junior Nor- a.d.iodl 
manniam petiit, ut eam fratri suo Rotberto abri- repeSrhis 
peret ; sed dum ibi moraretur, pax inter illos ea Normandy" 

n , , , • ', j. concludes a 

conventione facta est, ut comes regi comitatum peace wuh 
de Owe, Fescamnense coenobium, abbatiara in 
Monte Sancti Michaelis sitam, et Keresburh,^ et 
castella quae a se defecerant, bono animo conce- 
deret ; Cenomanicam vero provinciam,^ et castel- 
la qua^ tunc in Normannia comiti reluctabantur, 
illius dominio rex subjugaret : omnibus etiam 
Normannis terras quas in An^lia ob fidelitatem 
comitis perdiderant, redderet, et tantum terrae in 
Anglia quantum conventionis inter eos fuerat 
comiti daret. Ad haec etiam inter se constitue- 
runt, ut si comes absque filio legali in matrimonio 
genito moreretur, haeres ejus esset rex ; modoque 
per omnia simili, si regi contigisset mori, haeres 
illius fieret comes. Hanc conventionem xii. 
ex regis, et xii. ex parte comitis, barones jura- 
mento firmaverunt. Interim germanus illorum princeHenry 
Heinricus Montem Sancti Michaelis, ipsius loci st. Michaei. 
monachis quibusdam illum adjuvantibus, cum 
omnibus militibus quos habere potuit, intravit, 
regisque terram vastavit, et ejus homines quos- 
dam captivavit, quosdam exspoliavit. Eapro- 
pter rex et comes, exercitu congregato, per totam 
Quadragesimam [26 Feb.], montem obsederunt, 
et frequenter cum eo proelium commiserunt, et 
homines et equos nonnullos perdiderunt. At rex Eadgar 
cum obsidionis diutinae pertaesus fuisset, impaca- peiieVfrom 
tus recessit, et non multo post Eadgarum clitonem 

* Kereshurh.'] Cherbourg. ^ Cenomanicamprovinciam.} Maine. 

c 6 


honore, quem ei comes dederat, privavit, et de 
KinirMai- Normaiiiiia expulit. Interea mense Maio rex 

colm iiivades ^ «-• i • -^t i 

Northum- fecottorum Malcolmus cum maarno exercitu JNorth- 
^"^- ... . . , 

ymbriam invasit ; si proventus successisset, ul- 

terius processurus, et vim Angliae incolis illatu- 

rus. Noluit Deus ; ideo ab incepto est impedi- 

tus : attamen antequam rediisset, ejus exercitus 

de Northymbria secum non modicam praedam 

wiiiiamand abduxit. Quo rcx audito, cum fratre suo Rot- 

Robert pre- - i . . * t 4 -, 

paretoin- bcrto rcdiit Ansliam mense Aui>usto ; nec multo 

vadeScot- , ^ ,. . 

land. post, cum classc non modica et equestri exercitu, 

Scottiam profectus est, ut regem Scottorum Mal- 

Lossofthe colmum debcllaret ; sed priusquam illuc pervenis- 
set, paucis diebus ante festivitatem S, Michaelis 
[29 Sept.], fere tota demersa est classis, multique 
de equestri exercitu ejus fame et frig-ore perierunt ; 
cui rex Malcolmus cum exercitu in provincia 
Loidis^ occurrit. Quod videns comes Rotbertus, 
clitonem Eadgarum, quem rex de Normannia ex- 
pulerat, et tunc cum reg-e Scottorum degebat, ad 

peacewith sc acccrsivit : cujus auxilio fretus, pacem inter 

Malcolm. . \. . ^xr n 1 

reg-es fecit, ea conditione, ut W illelmo, sicut patri 
suo obedivit, Malcolmus obediret ; et Malcolmo 
XII. villas, quas in Anglia sub patre illius ha- 
buerat, Willelmus redderet, et xii. marcas auri 
singulis annis daret. Sed pax inter eos facta 
non multo tempore duravit. Ipsum etiam Ead- 
garum cum reg^e Willelmo comes pacificavit. 
Damageby Idibus Octobris [16 Oct.l, feria quarta, turrim 

athunder- __. , , . 1 . 

stormat W incelcumbensis ecclesiae vehemens ictus ful- 


combe; mmis concuticns, parietem juxta culmen ample 
perforavit, unamque de trabibus discidit, caput- 
que imaginis Christi fortiter percussum in terram 
dejecit, et crus ejus dextrum fregit. Imago 
etiam S. Mariae, quae juxta crucem stabat, ictu 

' Provincia Loidis,^ Tlie district of Leeds. 


percussa ad terram decidit. Magnus deinde 
fumus cum nimio foetore subsecutus, totam 
ecclesiam replevit, et tamdiu duravit, quoad 
loci illius monachi cum aqua benedicta et in- 
censu, et reliquiis sanctorum, officinas monasterii 
psalmos decantando circumirent. Nec minus, and at 
XVI. kal. Novembris [17 Oct.], feria vi., turbo 
veniens ab Africo pervalidus, Lundoniae plus 
quam sexcentas domos et ecclesias quamplures 
concutiendo diverberavit. In ecclesiam quoque 
S. Mariae qua3 dicitur ad Arcum^ irruens, in ea 
duos occidit homines, et tectum cum tignis in 
altum levans, et huc illucque diu per aera 
ferens, tandem sex de tig-nis, eo ordine quo tecto 
prius infixa erant, tam alte in terram defixit, ut 
de quibusdam eorum septima, de quibusdam vero 
octava pars appareret; erant enim xxvii. vel 
XXVIII. pedum long-itudinis. Post haec rex de 
Northymbria per Merciam in West-Saxoniam 
rediit, et secum fere usque ad Nativitatem Domini 
[25 Dec.] comitem retinuit, sed conventionem in- 
ter eos factam illi persolvere noluit. Quod comes 
graviter ferens, x*". kal. Januarii die [23 Dec.], 
cum clitone Eadg-aro Normanniam repetiit. 
Erant duo, ut in Anglia ferebatur, qui diceban- two popes. 
tur Romani pontifices, a se invicem discordantes, 
et ecclesiam Dei inter se divisam post se tra- 
hentes : Urbanus scilicet, qui primum vocatus 
Odo fuerat, episcopus Ostiensis, et Clemens, qui 
Wibertus appellatus fuerat, archiepiscopus Ra- 
vennensis. Quae res, ut de aliis mundi partibus 
sileamus, per plures annos ecclesiam Angliae 
in tantum occupavit, ut ex quo Gregorius, qui et 
Hildebrandus, defunctus fuit, nulli loco papae 
usque ad hoc tempus subdi vel obedire voluerit. 

^ S. MaricB ad Arcum. ] St. Mary-le-Bow. 

B9t cnRONicoN 

Urbanum, pro vicario beati Petri, Italia Gallia- 

que jam receperat. 
A. D. 1092. Civitas Lundonia maxima ex parte incendio 
bun?t!" conflagravit. Osmundus, Searesbyriensis episco- 
of^oid^s^um pus, ecclesiam, quam Searesbyriae in castello con- 
dedicated. gtruxerat, cum adjutorio episcoporum Walcelini 
Thomas abp. Wintouiensis et Johannis Bathoniensis, nonis Apri- 

of York ^ 

Safion^ lis, [5 Apr.] feria ii., dedicavit. Antistes etiam 
ofLincoin Remig-ius, qui, licentia re^is Willelmi senioris, 

cathedral. o ^ ^ ' o ? 

episcopalem sedem de Dorcaceastra mutaverat ad 
Lindicolinam, constructam in ea ecclesiam pon- 
tificali cathedra dignam dedicare volebat, quia 
sibi diem mortis imminere sentiebat ; sed Thomas 
Eboracensis archiepiscopus illi contradicendo re- 
sistebat, affirmans eam in sua parochia esse con- 
structam. At rex Willelmus junior, pro pecunia, 
quam ei Remigius dederat, totius fere Angliae 
episcopis mandavit, ut, in unum convenientes, 
septenis idibus Maii [9 Maii], ecclesiam dedica- 
Remigius rcnt ; sed biduo ante diem statutum, occulto Dei 

bishop of . j. . . . T» • • • '. 

Liucoin ob. judicio, ipsc cpiscopus Kemigius migravit e secu- 
lo, et ecclesiae per hoc remansit dedicatio. His 

cariisie actis, rcx in Northymbriam profectus, civitatem 
quae Brytannice Cairleu, Latine Lugubalia vo- 
eatur, restauravit, et in ea castellum eedificavit. 
Haec enim civitas, ut illis in partibus aliae non- 
nullae, a Danis paganis ante cc. annos diruta, et 
usque ad id tempus mansit deserta. 

A.D.1093. Rex Willelmus junior, in regia villa quae vo- 

wmiam faiis ^g^^^jj. A.lwestan, vehementi percussus infirmitate, 
civitatem Glawornam festinanter adiit, ibique per 
totam Quadragesimam languosus jacuit. Qui 
cum se putaret cito moriturum, ut ei sui barones 
sug-gesserunt, vitam suam corrigere, ecclesias non 
amplius vendere, nec ad censum ponere, sed illas 
reg-ia tueri potestate, irrectas leges destruere, ac 
rectas statuere Deo promisit. Insuper Anselmo 


Beccensi abbati, qui tunc in An^lia morabatur, Anseim 
Dorubernensem archiepiscopatum, et cancellario cant. and' 
suo Rotberto, cognomento Bloet, Lindicolinen- ofLincoin. 
sem dedit praesulatum. Sed Anselmo nil de 
archiepiscopatu, praeter id quod rex illi dari 
jusserat, accipere licebat, quoad tributum, quod 
post Landfranci obitum singulis annis inde acce- 
perat, persolveretur. Res, Walanorum rex, in Rheesking 
ipsa hebdomada Paschalij juxta castellum quodsiainat 
Brechenieau nominatur, in pugna occisus est. Ab 
illo die re^nare in Walonia re^es desiere. Rex King Mai- 
Scottorum Malcolmus, die festivitatis S. Bartholo- tocToucSter; 
maei Apostoli [24 Aug*.], regi Willelmo juniori, ut ctit"udinem" 
prius per legatos inter eos statutum fuerat, in ci- depw^.*" 
vitate Glaworna occurrit, ut, sicut quidam prima- 
tum Angliae voluerunt, pace redintegrata, stabilis 
inter eos amicitia firmaretur ; sed impacati ab in- 
vicem discesserunt ; nam Malcolmum videre aut 
cum eo colloqui, prae nimia superbia et potentia, 
Willelmus despexit : insuper etiam illum ut, se- 
cundum judicium tantum suorum baronum, in 
curia sua rectitudinem ei faceret, constringere 
voluit ; sed id agere, nisi in regnorum suorum 
confiniis, ubi reges Scottorum erant soliti recti- 
tudinera facere regibus Anglorum, et secundum 
judicium primatum utriusque regni, nullo modo 
Malcolmus voluit. Post haec in sole signum ap- Rogereariof 

,, • 1 '1 j c^ •, ■, 1 ' Shrewsbury, 

paruit valde mirabile ; et comes Scrobbesbyrien- ouy abbot of 
sis Rogerus, et Wido abbas monasterii S. Augu- tine's, and" 
stini, et Paulus abbas monasterii S. Albani deces- Aiban'sob. 
serunt. Decessit etiam eodem anno vir magnae Robertcount 
strenuitatis Flandrensis comes Rodbrihtus, cui ob. ^" ^^ 
successit primogenitus filius ejus Rodbertus. 
Rex Scottorum Malcolmus, et primogenitus filius Maicoim and 
suus Eadwardus, cum multis aliis, in Northym- 
bria, die festivitatis S. Bricii [13 Nov.], a mili- 
tibus Rotberti Northymbrorum comitis occisi 


Queen Mar- siiiit. Quoriim morte cog"nita, regina Scottorum 

landob. Marg-areta tanta afFecta est tristitia, ut subito 

in magnam incideret infirmitatem. Nec mora, 

presbyteris ad se accersitis, ecclesiam intravit, 

eisque sua peccata confessa, oleo se perung-ui, 

coelestique muniri viatico fecit, Deum assiduis et 

intentissimis precibus exorans, ut in hac aeru- 

mnosa vita diutius illam vivere non permitteret. 

Nec multo tardius exaudita est ; nam post tres 

dies occisionis regis, soluta carnis vinculis, ut 

creditur, ad gaudia transivit aeternae salutis. 

Quippe dum viveret, pietatis, justitia?, pacis, et 

caritatis cultrix extitit devota, frequens in oratio- 

nibus, corpus vigiliis et jejuniis maceravit; ec- 

clesias et monasteria ditavit, servos et ancillas 

Dei dilexit et honoravit, esurientibus panem 

frangebat, nudos vestiebat, omnibus peregrinis 

ad se venientibus hospitia, vestimenta, et ali- 

menta praebebat, et Deum tota mente dilig-ebat. 

Donaid Qua mortua, Dufenaldum, regis Malcolmi fra- 

ofscotiand. trcm, Scotti sibi in regem eleg^erunt, et omnes 

theEifgUsh Ang-los qui de curia regis extiterunt, de Scottia 

land: isex- expulerunt. Quibus auditis, filius regis Mal- 

Duncan^son colmi, Duncchan, regem Willehnum, cui tunc 

of Malcolm. .,., •< , • • . • i j^ 

mihtavit, ut ei re^num sui patris concederet, 

petiit, et impetravit, illique fidehtatem juravit: 

et sic ad Scottiam cum multitudine Anglorum 

ac Normannorum properavit, et patruum suum 

Dufenaldum de regno expuUt, et in loco ejus 

Duncanex- rcgnavit. Dcinde nonnulli Scottorum in unum 

restored? congrcgati, homines illius pene omnes peremerunt, 

ipse vero cum paucis vix evasit. Veruntamen 

post haec illum regnare permiserunt, ea ratione, 

ut amplius in Scottiam nec Ang-los nec Norman- 

Anseira uos introduccret, sibique militare sineret. Con- 

venientibus ferme totius Angliae episcopis, in qui- 

bus Thomas Eboracensis archiepiscopus prima- 


tum tenebat, Anselmum, Beccensem abbatem, pri- 
die non. Decembris [4 Dec.] consecraverunt anti- 
stitem. Eodem anno Willelmus comes de Owe, winiam 

. . . . . , . . . , . count of Eu 

auri ing-enti victus aviditate, et promissi honoris desertsfrom 
captus mag-nitudine, a naturali domino suo Rot- wiiiiam. 
berto, Normannorum comite, cui fidelitatem jura- 
verat, defecit, et in Angliam ad re^em Willelmum 
veniens, illius se dominio, ut seductor maximus, 

Arfasto prius Willelmi comitis, et post Wil- a.d. 1094. 
lelmi reg-is capellano, processu vero temporis t^fnsThVs^ee 
Theodfordensi episcopo, jam de medio facto, ejus- fhrougir"^^' 
que successore Willelmo, Hereberhtus, qui cogno- ^™""^- 
minabatur Losinga, quod ei ars adulationis nu- 
per eg-erat, ex priore Fescamni et ex abbate 
Ramesiae, empto praesulatu, Theodfordensis ec- 
clesiae factus est episcopus, patre suo Rotberto 
ejusdem cog-nominis in abbatiam Wintoniae in- 
truso. Veruntamen erroneum impetum juven- Hegoesto 
tutis abolevit poenitentia ; Romam profectus seve- 
rioribus annis, ubi loci simoniacum baculum et 
annulum deponens, indulgentia clementissimae 
sedis iterum recipere meruit. Domum vero re- 
versus, sedem episcopalem transportavit ad in- 
signem mercimoniis et populorum frequentia 
vicum nomine Nordwic, ibique monachorum con- 
greg^ationem instituit. Rex Willelmus Haestin- Thechurcu 
g-am adiit, ibidemque ecclesiam de Bello dedi- dedicated. 
cari fecit, et post Normanniam petiit : ad fratris wiiiiam 
colloquium sub statuta pace venit, sed impacatus Normandy. 
ab eo recessit.^ Comes quidem Rotomagum 

^ Arfasto . . . recessit.l In C. 
this portion of the text has been 
substituted in the room of a part 
erased, where it probably stood 
as in the edition, viz. * Comes 
Normannorum Rotbertus, fratri 


suo regi Willelmo juniori per 
legatos mandavit, pacem quam 
inter se firmaverant non esse 
diutius servaturum : insuper 
illum vocavit perjurum et per- 
fidum, nisi conventionem inter 



wiiiiam perrexit. Rex ad Owe rediit, et in illo resedit, 
onhisbro- solidarios undique conduxit, aurum, ar^entum, 
terras, quibusdam primatum Normanniae dedit, 
quibusdam promisit, ut a germano suo Rotberto 
deficerent, et se cum castellis suae ditioni sub- 
jicerent; quibus ad velle suum paratis, per ca- 
stella, vel quae prius habuerat, vel quae tunc con- 
duxerat, suos milites distribuit. Interea castel- 
lum quod Bures vocatur expugnavit, comitis 
milites in iilo captos partim in Anglia custodien- 
dos misit, partim in Normannia custodiae manci- 
pavit; et fratrem suum multis modis vexans, 
exhaeredare laboravit. At ille necessitate com- 
pulsus, dominum suum, regem Francorum Phi- 
lippum, cum exercitu Normanniam adduxit; 
sed rex Argentinum castellum^ obsedit, et ipso 
die obsessionis, dcc. milites regis cum bis toti- 
dem scutariis, et castellanis omnibus qui intus 
erant, sine sanguinis efFusione cepit, captos- 
que in custodia tamdiu detineri mandavit, do- 
nec quisque se redimeret; et post haec in Fran- 

illos in Normannia factam esset 
ei persoluturus. Ob hanc cau- 
sam rex, circa kal. Februarii, 
Heastingam adiit, et dum ibi 
moraretur ecclesiam de Bello 
dedicari fecit. [Hoc anno vene- 
rabilis Herbertus, Theotfordensis 
episcopus, a Roma cum benedi- 
ctione apostolica rediit : et a 
Willelmo rege impetravit ut se- 
des episcopalis in Norwicensi 
ecclesia firmaretur, ubi ipse, 
Christi juvante gratia, pulcher- 
rimam congregationem monacho- 
rum, ad honorem Sanctae Trini- 

tatis, adunavit.]* Dein media 
Quadragesimae rex Normanniam 
petiit : ad fratris colloquium sub 
pace statuta venit, sed impaca- 
tus ab eo recessit. Denuo in 
Campo Martio convenere, ubi 
illi qui sacramentis inter se pa- 
cem confirmavere, regi culpam 
omnem imposuere : at ille cul- 
pam nec agnoscere, nec conven- 
tionem voluit persolvere . Iccirco 
nimis irati discesserunt impa- 

' Argentinum castellum.'] Ar- 
gentan on the Orne. 

* Hocanno . . . adunavit.] Ubi 
etiam Herebertum, Theotforden- 
sem episcopum, pastorali baculo 
privavit. Latenter enim Urba- 
num papam adire, et ab eo pro 
episcopatu quem sibi, et abba- 

tiam quam patri suo Rotberto 
ab ipso rege Willelmo mille li- 
bris emerat, absolutionem quae- 
rere voluit. L., which as to the 
rest agrees with C. 


ciam rediit. Comes vero Rotbertus castellum 
quod Holm^ nuncupatur obsedit, donec Wil- 
lelmus Peverel, et dccc. homines, qui id de- 
fendebant, illi se dederent. Quod cum regi 
innotuerit, nuntiis in Angliam missis, xx. millia 
pedonum in Normanniam jussit sibi in auxi- 
lium mitti. Quibus ut mare transirent, Hea- 
stingae congregatis, pecuniam quae data fuerat 
eis ad victum, Rannulphus Passeflambardus 
praecepto regis abstulit, scilicet, unicuique de- 
,cem solidos, et eos domum repedare manda- 
vit ; pecuniam vero regi transmisit. Interea 
g-ravi et assiduo tributo, hominumque mor- 
talitate, praesenti et anno sequenti, tota vexa 
batur Anglia. Ad haec etiam primitus North- insurrecuon 
Walani, deinceps West-Walani et Suth-Walani, " 
servitutis jugo, quo diu premebantur, excusso, et 
cervice erecta, libertatem sibi vindicare labora- 
bant. Unde collecta multitudine, castella quae 
in West-Walonia firmata erant, frangebant, et in 
Cestrensi, Scrobbesbyriensi, et Herefordensi pro- 
vincia frequenter villas cremabant, praedas age- 
bant, et multos ex Anglis et Normannis interfi- 
ciebant. Freg^erunt et castellum in Mevania 
insula, eamque suae ditioni subjiciebant. Inter- Duncan, 
im Scotti regem suum Dunechan, et cum eo scofsfsiain. 
nonnullos, suasu et hortatu Dufenaldi, per insi- 
dias peremerunt, et illum sibi regem rursus con- 
stituerunt. Post haec rex Willelmus iv. kal. 
Januarii [29 Dec.] Angliam rediit, et ut Walanos 
debellaret, mox exercitum in Waloniam duxit, 
ibique homines et equos perdidit multos.^ 

Vir venerabilis etvalde admirabilis vitae, Wul- a.d. 1095. 
stanus, episcopus sanctae Wigornensis ecclesiae, wuifttan.^'^* 
ab adolescentia divinis mancipatus servitiis, post 
multos sancti sudoris agones, quibus pro gloria 

* Holm.'] La Houlme. | - Sax. Chron. 

D 2 



res^ni coele.stis adipiscenda magna mentis devo- 
tione et humilitate sedulus Deo servivit intentis- 
sime, die mensis Januarii octavo decimo^ noctis 
septimi Sabbati, hora mediante septima, migravit 
e seculo, anno a primo seculi die, certa scriptura? 
ratione divinae, noni magni anni quin- 
gentesimo vigesimo nono, norii vero magni anni 
ab initio seculi quadring-entesimo septuagesimo 
sexto, a passione Domini secundum Evangelium^ 
millesimo octogesimo quarto, juxta chronicam 
Bedae millesimo sexagesimo sexto, secundum Di- 
onysium millesimo sexagesimo primo, ab adventu 
Anglorum in Brytanniam^ septingentesimo qua- 
dragesimo quinto, ab adventu S. Augustini* qua- 
dringentesimo nonag-esimo octavo, a transitu S, 
Oswaldi arcliipraesulis^ centesimo tertio, unde- 
cimi magni paschalis cycli tricesimo secundo,^ 
decimi vero a capite mundi quingentesimo decimo, 
secundi solaris cycli quarto, bissextiiis cycli ter- 
tio, secundi decennovenalis cycli decimo tertio, 
secundi lunaris cycli decimo, endecadis quinto, 
indictionalis cycli tertio, lustro suae aetatis octavo 
decimo, sui vero pontificatus septimi lustri anno 
tertio."^ Miroque modo ipsa sui transitus hora, 
suo quem specialiter dilexerat amico, Rotberto, 
Herefordensi episcopo, in oppido quod Criccelad 
vocatur, in visione apparuit, illique ad se tumu- 

' Octavodecimo.'] Jan. 1.8,1095, 
fell on a Thursday. 

^ Secundum Evangelium.'} That 
is, according to Marianus. 

3 Brytanniam.'] Scil. a.d. 450. 
For ' septingentesimo' following, 
read ' sexcentesimo.' 

* S. Augustini.'] a. d. 597. 

* Archiprcssulis.] a.d. 992. 

^ Secundo.'] For this and the 
following epochs, see Beda de 
Ratione Temporum. 

' Tertio.] The above numerous 

determinations of the period of 
Wulfstan's death are, perhaps, to 
be accounted for by the circum- 
stance of his connexion with the 
monastery to which Florence 
himself belonged. Of some the 
accuracy is doubtful, others, as 
it is shown, are manifestly in- 
accurate. Wharton, in a note on 
the subject, says, ' Multiplex in 
hisce numeris error deprehendi 
potest.' See ' Anglia Sacra,' ii. 
p. 267. 


landum Wig-ornam properare mandavit. Annu- 
lum etiam cum quo pontificalem susceperat bene- 
dictionem, neminem Deus passus est digito ex- 
trahere, ne post mortem vir sanctus suos vide- 
retur fallere, quibus praedixerat saepissime, nec 
illum vita comite se velle perdere, nec etiam 
sepulturae suae die. Pridie non. Aprilis [4 Apr.], 
in nocte visse sunt stellae quasi de coelo cadere, 
Walterus, Albinensis episcopus, S. Romanae ec- Amvaiof 
clesias legatus, ab Urbano papa missus, ante SibaiS^as 
Pascha venit Angliam, pallium pro quo rex Wil- bnngt' the^ 
lelmus anno praecedenti miserat, illi deferens ; seim.^^^" 
quod juxta condictum die Dominica, quae erat 
iv*" idus Junii [10 Jun.], ab eodem Cantwariam 
super altare Salvatoris delatum, ab Anselmo 
assumptum est, atque ab omnibus pro reverentia 
S. Petri suppliciter deosculatum. Vir magnee Robert bp. 
religionis, Herefordensis episcopus Rotbertus, vi. ob. 
kal. Julii [26 Jun.], feria in.^ obiit. Huic prae- 
dictus Wigornensis episcopus Wulstanus, tri- 
cesimo die postquam de hoc seculo migravit, a vision. 
denuo in visione apparuit, eumque pro sui negli- 
gentia et ignavia acriter corripuit, admonuitque 
tam de suae vitae quam sibi subjectorum emen- 
datione, quam vigilantissime posset, studeret ; 
quod si faceret, dicebat eum omnium peccami- 
num a Deo posse veniam cito promereri ; ad- 
junxitque quod non diu in cathedra qua tunc 
sedebat, sedem haberet, sed secum, si vigilantior 
esse vellet, coram Deo convivari deberet. Fue- 
rant enim hi ambo patres nimia caritate in Dei 
dilectione, et ad se invicem conjuncti ; ideoque 
credi fas est, ipsum qui prius de hoc seculo ad 
Deum migravit, solicitudinem egisse sui dile- 
ctissimi, quem in hoc seculo reliquit, et ut quam 
citius simul ante Deum gauderent operam de- 

' III.] So L. correctly. C. erroneously has iv. 


conspiracy (lissc. Northvmbrensis comes Rotbertus de Mul- 

of Robert de . ,, r • i i i ^ 

Moubray, brei et Willelmus de Owe, cum muitis aliis, re- 
Northum. g-em Willclmum regno vitaque privare, et filium 

berland, and ..n. ^ i iah 

wiiiiam amitae illius, Stephanum de Aibamarno, conati 

d'Eu, in fa- . ^ r- ^ 

vourofste- sunt rcgcm constituere, sed irustra ; nam ea re 

phenofAl- , • i j ^ a t 

bemavie. cognita, rcx exercitu de tota Anglia congre^ato, 

besicges castellum praedicti comitis Rotberti, ad ostium 

ca^s"fe?°" ^ Tina? fluminis situm,per duos menses obsedit; et 

interim, quadam munitiuncula expugnata, ferme 

omnes meliores comitis milites cepit, et in cu- 

stodia posuit; dein obsessum castellum expugna- 

vit, et fratrem comitis, et equites, quos intus in- 

and Bam- veuiebat, custodia? tradidit. Post haec ante Beb- 

banbyrig-, id est, Urbem Bebba? reg^inae,^ in quam 

comes fugerat, castellum firmavit, idque Mal- 

veisin nominavit, et in illo militibus positis, in 

Robertde Suthjmbriam rediit. Post cujus discessum, co- 

capturedby niiti Rotbcrto vig"iles Novi Castelli promisere in 

stratagem. . *=^ ^ 

id se permissuros illum intrare, si veniret occulte. 
Ille autem laetus eff*ectus, quadam nocte cum 
XXX. militibus ut id perageret exivit. Quo 
cognito, equites qui castellum custodiebant illum 
insequentes, ejus exitum custodibus Novi Castelli 
per nuntios intimaverunt. Quod ille nesciens, 
die Dominica tentavit peragere coepta, sed ne- 
quivit, deprehensus enim erat. Eapropter ad 
monasterium S. Oswini regis et martyris fugit, 
ubi sexto die obsessionis suae graviter in crure 
est vulneratus, dum suis adversariis repugnaret, 
quorum multi perempti, multi sunt vulnerati ; de 
suis quoque nonnulli vulnerati, omnes sunt capti : 
ille vero in ecclesiam fug-it, de qua extractus, in 
Theweish custodia cst positus. Intcrea Walenses castel- 
lum Muntgumri freg-erunt, et Hugonis Scrob- 

,. , ,, „ ^ ,^ , -■ r penbergs Lnslaud, I. p. 119. 

Beda, H. E. iii. G, 16, also Lap- \^ ^ & > r 



besbyriae comitis homines in illo nonnullos occi- castie of 
derunt : unde rex iratus, expeditionem cito man- mer"yr" 
davit, et post festivitatem S. Michaelis exercitum wniiamin. 

' *^ . . vadesWales. 

in Walomam duxit, ibique homines et equos 
quamplures perdidit. Qui inde reversus, comi- 
tem Rotbertum ad Bebbanbyri^ duci et ejus 
oculos erui jussit, nisi uxor illius ac propinquus 
ejus Moreal castrum redderent : qua necessitate surrender of 
compulsi, castellum reddiderunt : comes autem borough. 
forti custodiae mancipandus ad Windlesoram est 
ductus, Moreal vero factae traditionis causam 
regi detexit. 

Dunholmensis episcopus Willelmus apud Win- a. d. ioqg. 
dlesoram, in curia regis, kal. Januarii [1 Jan.], J^SurhaS* 
feria iv., obiit, sed Dunholmi est sepultus. Octa- wlndLr. 
vis Epiphaniae apud Searesbyriam celebrato ^^1; ^^n. 
concilio, Willelmi de Owe in duellio victi oculos ^"ngKom- 
eruere et testiculos abscidere ; et dapiferum illius punishment. 
Willelmum de Alderi, filium amitae illius, tradi- 
tionis conscium, jussit rex suspendi ; comitem 
vero Odonem de Campania, praedicti scilicet 
Stephani patrem, Philippum Rogeri Scrobbes- 
byriensis comitis filium, et quosdam alios tradi- 
tionis participes, in custodiam posuit. Urbanus The coundi 
papa venit in Galliam, et apud Clarum Montem, ° 
Quadragesimali tempore,^ synodo celebrata, ad 
Turcos, Sarracenos, Turcopolos, aliosque pa- Popeurbau 

T)r63.cllCS tllG 

ganos debellandos, lerusalem proficisci hortatus crusade. 
est Christianos ; cujus hortatu, mox in ipsa syn- 
odo comes S. Egidii Raimundus, et cum eo 
multi alii, cruce Christi signati, peregrinationem 
se pro Deo subituros, et quod suaserat peracturos 
spoponderunt. Quibus auditis, de Italia, Ger- 

' Quadragesimali tempore.^ 
Florence errs in placing the 
Council of Clermont in Lent 
1096. It took place in 1095, 

and lasted from the 18th to the 
28th November. See Will. 
Malmesb. ii. p. 524, seqq. edit. 
E. H. S. 



Namcs of 
tbe leaders. 

hishop of 

l)ledges Nor- 
mandy to 

A. D. 1097. 

mania, Gallia, Anglia, caeteri Christiani ad ean- 
dem profectionem certatim se paravere ; quorum 
duces et primates extitere Podiensis^ episcopus 
Aimerus, Ostiensis episcopus cum aliis episcopis 
quampluribus, Petrus monachus, Hugo Mag-nus, 
Philippi regis Francorum germanus, dux Lo- 
thariensis Godefridus, Carnotensis' comes Ste- 
phanus, Normannorum comes Rotbertus, Flan- 
drensis comes Rotbertus, duo germani Godefridi 
ducis; Bononiensis comes Eustatius et Bald- 
vvinus, praedictus comes Raimundus, Boemundus 
Rotberti Wiscardi filius. Samson Wigornensis 
episcopus ab Anselmo, Doruberniae archiepiscopo, 
Lundoniae, in ecclesia S. Pauli xvii. kal. Julii 
[15Jun.], Dominica die, consecratur. Post haec 
comes Normannorum Robertus, cum lerusalem 
proficisci cum aliis anirao proponeret, nuntiis in 
Angliam missis, germanum suum regem Willel- 
mum petiit, ut, inter se pace redintegrata, illi x. 
mille marcas argenti praestaret, et ab eo Nor- 
manniam in vadimonium acciperet : qui mox pe- 
titioni ejus satisfacere g-estiens, indixit majoribus 
Angliae, ut quisque illorum pro posse sibi pecu- 
niam festinanter accommodaret. Idcirco epi- 
scopi, abbates, abbatissae, aurea et argentea ec- 
clesiae ornamenta fregerunt, comites, barones, 
vicecomites, suos milites et villanos spoliaverunt, 
et regi non modicam summam auri et argenti de- 
tulerunt. Ille autem mense Septembri mare 
transiit, pacem cum germano fecit, 6666 libras 
illi praestitit, et ab eo Normanniam in vadimo- 
nium accepit. 

Rex Anglorum Willelmus Quadragesimali 
tempore Angliam rediit, et post Pascha cum 

' Podiensis.l Of Le Puy, 
chief city in the department of 
the Haute-Loire. 

Carnotensis.] Of Chartres. 


equestri et pedestri exercitu secundo profectus ^ga^"^ ij-^j^^ 
est in Waloniam, ut omnes masculini sexus in- 
ternecioni daret ; at de eis vix aliquem capere 
aut interimere potuit, sed de suis nonnullos, et 
equos perdidit multos. Post haec clitonem Ead- ^^^^^^^ 
g-arum ad Scottiam cum exercitu misit, ut in ea ^^n* ''to*' ''" 
consobrinum suum Eadgarum, Malcolmi regis scotiand. 
filium, patruo suo Dufenaldo, qui regnum inva- 
serat, expulso, regem constitueret. Christiani Nice taken. 
ceperunt Nica^am civitatem xiii. kal. Julii [19 
Jun.], Sabbato. Stella quge cometes dicitur, iii. Acomet. 
kal. Octobris [29 Sept.] per xv. dies apparuit. 
Nonnulli signum mirabile et quasi ardens, in 
modum crucis, eo tempore se vidisse in coelo 
affirmabant. Mox inter regem et Dorubernen- Dissension 
sem archiepiscopum Anselmum orta dissensione, nlm Tnd 
quia ex quo archipraesul effectus est, synodum ^"^^^*"* 
tenere et prava, quse per Angliam pullulaverant, 
non licuit corrigere, mare transiit, et ad tempus Anseim goes 
in Gallia mansit, et post ad papam Urbanum 
Romam perrexit. Rex autem, circa festivitatem wiiiiam 
S.Andrese [30 Nov.],de Anglia Nortmanniam pro- Sy."""" 
fectus est. Eximiae vir religionis, monasterii S. Baidwin 
Eadmundi abbas, Baldwinus, g^enere Gallus, artis Edmunds' 
medicinse bene peritus, iv. kal. Januarii [29Dec.], ^ ' 
feria iii.,^ in bona senectute decessit, et in medio 
choro principalis ecclesiae sepultus requiescit.^ 

Wintoniensis episcopus Walcelinus, iii. nonas a. d.io98. 
Januarii [3 Jan.], die Dominica, obiit. Et abbas J^^^of ^^'" 
monasterii S. Petri de Burh, Turoldus, et abbas SJHS ab- 
Novi Monasterii, Rotbertus, obierunt. ^statis^*^^^®*^"^; 

' Dorougn, and 

tempore rex Anglorum Willelmus junior civita- f^°^^f y^^ 
tem quae Cinomannis vocatur, magnamque par- ^iiuam re- 
tem illius provinciae per vim suae ditioni subegit. ^ucesMaine. 
Interea comites Hugo de Legeceastra, et Hugo Hugh eari of 

* III.] IV. L, 1 naldus, abbas Abbendoniae, L. 

^ Decessit etiam domnus Kai- 1 add. 


chester, (lc Scrobbesbvria Mevaniam insulam, quae con- 

aiidHugh "^ . _ . ,, 

eari of suctc vocatur Anglesege, cum exercitu adierunt, 


invadeAn- et multos Walanorum quos in ea ceperunt occi- 

derunt, quosdam vero, manibus vel pedibus trun- 

A miracie. catis, testiculisquc abscisis, excaecaverunt. Quen- 

dam etiam provectae aetatis presbyterum, nomine 

Cenredum, a quo Walani in iis quae agebant 

consilium accipiebant, de ecclesia extraxerunt, et 

ejus testiculis abscisis et uno oculo eruto, linguam 

Magnus, ilHus abscidcrunt : sed die tertia, miseratione 

wr/,su£'''" divina illi reddita est loquela. Eo tempore rex 

o"Jkne5s, Norreganorum Magnus, filius regis Olavi, filii 

ru^^Angiesey. rcgis Haroldi Harvagri,^ Orcadas et Mevanias 

Deathof ^ insulas cum suo adjecisset imperio, paucis navi- 

ofshrews- bus advcctus illuc venit. At cum ad terram 


rates appellere vellet, comes Hug"o de Scrob- 
besbyria, multis armatis militibus in ipsa maris 
ripa illi occurrit, et, ut fertur, mox ab ipso rege 
sagitta percussus, die vii.° quo crudelitatem in 
praefatum exercuerat presbyterum, interiit. An- 
Antioch tiochia civitas a Christianis iii. nonas Junii 
[3 Jun.], feria iv., capta est : in qua, paucis diebus 
transactis, lancea qua mundi Salvator in crucis 
pendens patibulo vulneratus fuit, Andrea Apo- 
stolo, sanctorum mitissimo, revelante, in ecclesia 
S. Petri Apostoli inventa est. Cujus inventione 
Christiani animati, iv. kal. Julii [28 Jun.], feria ii., 
secum illam deferentes, de civitate exierunt,et cum 
paganis proelio commisso, Curbaram principem 
militias Soldani Persiae, et Turcos, Arabes, Sar- 
racenos, Publicanos, Azimatos, Persas, Agulanos, 
et alias multas gentes in ore gladii fugantes, 
raultis millibus ex eis occisis, Dei virtute plenam 
victoriam habuerunt. Splendor insolitus per to- 
tam fere noctem, v. kal. Octobris [27Sept.], emi- 

' Haiijagri.'] Read Hardradi. See vol. i. p. 200, note ^, 


cuit. Eodem anno ossa regis et martyris Canuti The bones 
de tumulo levata, in scrinio honorifice sunt collo- enshrined. 
cata. Ro^erus dux Apuliae, adunato g-randi 
exercitu, Capuanam civitatem a sua ditione re- 
silientem obsedit. Urbanus papa, comitante se- Anseim 
cum Dorubernensi archiepiscopo Anselmo, ut illipopeurban 

• Ti iT» 11 to the Coun- 

mandarat, ad concilium quod apud Barum kal. ciiofBari. 
Octobris [1 Oct.] celebrari constituit,proficiscitur; 
in quo concilio plurima de fide catholica ab apo- 
stolico disserta sunt facunda ratione. Ubi etiam 
mota quaestione ex parte Graecorum, evangelica 
auctoritate probare volentium Spiritum Sanctum 
processionem non habere nisi tantum a patre, 
praefatus Anselmus sic de negotio tractavit, dis- 
seruit, absolvit, ut in ipso conventu nemo exi- 
steret, qui non inde sibi satisfactum consentiret. 

Urbanus papa, iii. hebdomada Paschae [10 a. d. 1099. 
Apr.], magnum concilium tenuit Romae ; in quoRom™^^* 
recisis recidendis, et statutis statuendis in adver- ^lvStitures, 
sarios sanctae ecclesiae, excommunicationis sen- ®^^' 
tentiam in omnes laicos investituras ecclesiarum 
dantes, et omnes easdem investituras de manibus 
illorum accipientes, necnon omnes in officium sic 
dati honoris hujusmodi consecrantes, cum toto 
concilio papa intorsit. Eos quoque anathematis 
vinculo colligavit, qui pro ecclesiasticis honori- 
bus laicorum hominum homines fiunt; dicens, 
nimis execrabile videri, ut manus quae in tantam 
eminentiam excreverant, ut, quod nulli angelo- 
rum concessum est, Deum cuncta creantem suo 
signaculo creent, et eundem ipsum pro redem- 
ptione et salute totius mundi, summi Dei Patris 
obtutibus ofi*erant, in hanc ig-nominiam detru- 
dantur, ut ancillae fiant earum manuum quae die 
ac nocte obscoenis contactibus inquinantur, sive 
rapinis ac injustae sanguinum efFusioni addictae 
commaculantur. * Fiat, fiat,' ab omnibus est 


clamatum, et in his concilium consummatum. 
Anseimgoes Post ha?c archicpiscopus Lug-dunum perrexit. 
wiiiiarare- Rex Aufflorum Willelmus lunior in Anffliam de 

turnsfrom _^ ® ,.. .. • • t» t 

Normandy. Normannia rednt, et festivitate Pentecostes Lun- 
Fiambard donias curiam suam tenuit : ac Rannulfo, quem 

inadebishop . • • j 

ofDurham. ncg-otiorum totius regni exactorem constituerat, 
Dunholmensem episcopatum dedit, quem Thomas, 
Eboracensis archiepiscopus, ibi mox consecravit. 

jenisaiem idug juiii [15 Jul.l, fcria quiuta, lerusalem a 

taken by the l j x -^ 

crusaders. Christianis capta est, et post haec xi. kal. Au- 
Godfreyof ffusti [22 Jul.l, cadcm feria, Lothariensis dux 

Bouillon ^ ^ . . . 

chosen king. Godefridus ab omni exercitu in resrem est electus. 

Pope Urban ^ 

II. ob. Urbanus papa, iv. kal. Augusti [29 Jul.], feria v. 
Battie of obiit. Christiani cum Amiravisso principe militiae, 

Ascalon. . , ^ ^ 

et secundo in potestate totius regni reg^is Baby- 
loniae, ante civitatem Ascalonam, prius die idus 
Augusti [12 Au^.], eadem feria, bellum habentes 
maximum, Christo larj^iente, potiti sunt victoria. 
paschaiii. Paschalis, vir venerandus, qui ab Hiltibrando 

chosen pope. ' 

papa presbyter fuerat ordinatus, a Romano 

populo idibus Augusti [13 Aug.], electus, die 

sequenti, id est, xix. kal. Septembris [14 Au^.], 

An influx of feria prima, in papara est consecratus. Tertio 

ttl6 S6&. 

non. Novembris [3 Nov.], mare littus egreditur, 

et villas et homines quamplures, boves et oves 

osmund bp. innumcras demersit. Osmundus, Searesbyriensis 

ofSalisbury '' 

ob. episcopus, iii. non. Dec. [3 Dec.], feria vi., 

A.D. 1100. Clemens papa, qui etWibertus, obiit. Idibus 
popecie- Julii [15 Jul.l, die Dominica, ecclesia, quam ve- 

mentob. \ -■' . , , ' ^ ^' \ 

Dedication ncrandae memoriae abbas Serlo a tundamentis 

ofGloucester i . • r^ 

abbey construxcrat Glawornae, ab episcopis Samsone 
Wigornensi, Gundulfo Hrofensi, Gerardo Here- 
fordensi, et Herveo Bancornensi, dedicata est 

Deathof magno cum honore. Deinde iv. non. Aug^usti 

kingWil- ro ? n ^ . • i- .- 4 i 

iiam. [2 Aug-.], feria v., indictione viii., rex Anglorum 

Willelmus junior, dum in Nova Foresta, quae 



the fruit of 

lingua Anglorum Ytene nuncupatur, venatu 
esset occupatus, a quodam Franco, Waltero, co- 
gnomento Tirello/ sagitta incaute directa per- 
cussus, vitam finivit, et Wintoniam delatus, in 
Veteri Monasterio, in ecclesia S. Petri est tumu- 
latus. Nec mirum, ut populi rumor affirmat, caiamit 
hanc proculdubio magnam Dei virtutem esse et sacruege 
vindictam. Antiquis enim temporibus, Eadwardi 
scilicet regis, et aliorum Angliae regum praede- 
cessorum ejus, eadem regio incolis Dei cultoribus 
et ecclesiis nitebat uberrime ; sed, jussu reg-is 
Willelmi senioris, hominibus fugatis, domibus 
semirutis, ecclesiis destructis, terra ferarum tan- 
tum colebatur habitatione, et inde, ut creditur, 
causa erat infortunii. Nam et antea ejusdem 
Willelmi junioris g-ermanus, Ricardus, in eadem 
foresta multo ante perierat, et paulo ante suus 
fratruelis, Ricardus, comitis scilicet Normanno- 
rum Rotberti filius, dum et ipse in venatu fuisset, 
a suo milite sagitta percussus interiit. In loco 
quo rex occubuit, priscis temporibus ecclesia 
fuerat constructa, sed patris sui tempore, ut prae- 
diximus, erat diruta. Ejusdem regis tempore, portents. 
ut ex parte praetitulatum est, in sole, luna, et 
stellis multa fiebant signa ; mare quoque littus 
persaepe egrediebatur, et homines et animalia 
summersit, villas et domos quamplures subvertit ; 
in pago qui Barrucscire nominatur, ante occisi- 
onem illius, sanguis de fonte tribus septimanis 

' Tirello.'] Most writers as- 
cribe the death of William Rufus 
to Walter Tirel, acquitting him, 
however, of premeditation. But 
Suger, abbot of St.Denis, declares 
that he heard Tirel affirm in the 
most solemn manner, and at a 
time when he had nothing either 
to fear or hope from the avowal, 
that he had not hunted in that 

part of the forest during the 
whole day, nor seen the king: 
* quod ea die nec in eam partem 
sylvae, in qua rex venebatur, ve- 
nerit, nec eum in sylva viderit.* 
Tirel was lord of Poix in Pi- 
cardy. — See Suger, Vita Ludov. 
Gros. p. 283, Orderic Vital. x. 
p. 782. 



niethods of 

emanavit; multis ctiam Normannis diabolus in 
horribili specic se frequenter in silvis ostendens, 
plura cum eis de rege et Rannulfo et quibusdam 
aliis locutus est. Nec mirum, nam illorum tem- 
pore fere omnis leg-um siluit justitia, causisque 
sub justitia positis sola in principibus imperabat 
pecunia. Denique eadem tempestate, nonnullis 
regis voluntati mag-is quam justitiae obedientibus, 
Rannulfus contra jus ecclesiasticum, et sui gra- 
dus ordinem, presbyter enim erat, ad censum 
primitus abbatias, dehinc episcopatus, quorum 
patres e vita discesserant noviter, accepit a rege, 
et inde singulis annis, summam pecuniam non 
modicam persolvit illi ; cujus astutia et calliditas 
tam vehemens extitit, et parvo tempore adeo ex- 
crevit, ut placitatorem ac totius regni exactorem 
rex illum constitueret. Qui tanta potestate 
adepta, ubique locorum per Ang-liam ditiores ac 
locupletiores quosdam, rerum terrarumque ab- 
latione, multavit ; pauperiores autem gravi in- 
justoque tributo incessanter oppressit, multisque 
modis, et ante episcopatum et in episcopatu, ma- 
jores et minores communiter afflixit, et hoc usque 
ad regis ejusdem obitum ; nam eo die quo occisus 
periit, Dorubernensem archiepiscopatum, Win- 
toniensem et Searesbyriensem praesulatus in sua 
manu tenuit.^ Regnavit idem rex xiii. annis, 
minus xxxviii. diebus ; cui successit junior frater 
suus Heinricus, et mox nonas Augusti [5 Aug.], 
die Dominico, in Westmonasterio a Mauricio, 
Lundoniensi episcopo, in regem est consecratus. 
His reforms. Qui consccrationis sua? die sanctam Dei eccle- 
siam, quae fratris sui tempore vendita et ad fir- 

and coro- 
nation of 
Henry I. 

' Et abbatias Abbendoni£e, et 
alias plures. L. add. For fur- 
ther particulars of Flambard's 

proceedings, see W. Malmesb. ii. 
Gesta, II. p. 497, and De Pont. 
lib. III. 



mam erat posita, liberam fecit, ac omnes malas 
consuetudines et injustas exactiones, quibus re- 
gnum An^liae injuste opprimebatur, abstulit, 
pacem firmam in toto regno suo posuit, et teneri 
praecepit; legem regis Eadwardi omnibus in 
commune reddidit, cum illis emendationibus qui- 
bus pater suus illam emendavit ; sed forestas, 
quas ille constituit et habuit, in manu sua reti- 
nuit.^ Nec multo post Dunholmensem episco- 
pum Rannulfum Lundoniae in Turri custodiae 
mancipavit, et Dorubernensem archiepiscopum 
Anselmum de Gallia revocavit. Interea ab le- 
rusalem domum redierunt comites Rotbertus 
Flandrensis et Eustatius Bononiensis priraitus, 
dein Normannorum comes Rotbertus cum uxore,^ 
quam sibi in Sicilia desponsaverat, repatriavit.^ 
Interim rex Anglorum Heinricus majores natu 
Ang-liae congregavit Lundoniae, et regis Scotto- 
rum Malcolmi et Margaretae reginae filiam, Mah- 
tildem nomine, in conjugem accepit, quam Doru- 
bernensis archiepiscopus Anselmus, Dominica, die 
festivitatis S. Martini, reginam consecravit et 

Restores the 
laws of 
Edward the 




Recall of 
Robert and 
others re- 
turn from 

Marriage of 
Henry with 

• Retinuit.] See the laws and 
charter of Henry I. in the * An- 
cient Laws and Institutes of 

^ Cum uxore.] Sibylla, daugh- 
ter of Geoffrey count of Conver- 
sana, and grand-niece of Robert 

^ Quarto itaque mense regni 
illius, die Omnium Sanctorum, 
per manum episcopi Lincoliensis 
Rotberti, domnum Faricium, ex 
Malmesbiriensi coenobio mona- 
chum, Abbendoniam direxit, et 
ut debitam illi subjectionem de- 
ferrent, monachis mandavit ; uti- 
liorem eis fore nusquam ut reba- 
tur posse se providere patronum 

contestans. Hic itaque genere 
Italicus, seculari prudentia cau- 
tissimus, litterarum adprime 
scientia optirae eruditus, medi- 
cinae peritia adeo exercitatus, ut 
ejus solius antidotum confectio- 
nibus rex ipse se crederet saepe 
medendum. Erat et Romanae 
ecclesiae notus, cum et in ea tum 
multis, et in aliis ecclesiis per 
Ausouias oras diu deguerit. Qua- 
re tantae opinionis, personam, 
archiepiscopo Anselmo ab hac 
vita migrato, parasset rex substi- 
tuere, nisi norma aequitatis ejus 
inflexibilis quibusdam majoris 
ordinis ecclesiastici suspecta, 
ipsorum factione id tum pertur- 
baretur. L. add. 



A.D. 1101. 
escapes to 

Thomas abp. coronavit. Venerandae memoriae, et vir religio- 
nis eximiae, aflabilis, omnibusque amabilis, Ebo- 
racensis archiepiscopus Thomas, xiv. kal. Dec/ 
[18 Nov.], die Dominica, ex hac vita decessit 

succeededby Eboraci '. cui succcssit Herefordensis episcopus 

Gerhard. ^ , r- x- 


Dunholmensis episcopus Rannulfus, post Na- 

tivitatem Domini, de custodia mag-na calliditate 

evasit,^ mare transiit, Nortmannorum comitem 

Rotbertum adiit, eique suasit, ut Angliam hosti- 

liter adiret. Nec minus perplures hujus terrae 

principes, missis ad eum leg^atis, rogaverunt ut 

Angliam festinato veniret, coronam et regnum 

illi promittentes. Civitas Glaworna, cum prin- 

cipali monasterio, et aliis, viii. idus Jun.^ [6 Jun.], 

feria quinta, incendio conflagravit. Comes Nort- 

mannorum Rotbertus, equitum, sa^ittariorum, et 

peditum, non parvam congregans multitudinem, 

in loco, qui Nortmannica lingua dicitur Ultres- 

port, naves coadunavit. Quibus rex cognitis, 

butsecarlis praecepit mare custodire, et observare 

ne quis de partibus Nortmanniae fines adiret An- 

glide. Ipse vero, innumerabili exercitu congre- 

gato de tota Anglia, non longe ab Heasting-a 

castra posuit in Suth-Saxonia ; autumabat enim 

pro certo, fratrem suum illis in partibus nave 

appulsurum. At ille, consilio Rannulfi episcopi, 

quosdam de regis butsecarlis adeo rerum diver- 

sarum promissionibus fregit, ut, fidelitate quam 

regi debebant postposita, ad se transfugerent, et 

sibi ad Angliam duces existerent. Paratis igitur 

omnibus, cum exercitu navem conscendit et circa 


forces at 

^ XIV.] So L. and R. Hoveden ; 
C. and editt. iv. 

2 Evasit.'^ For the nianner of 
Flambard's escape, see Orderic 

Vital. p. 786, and W. Malmesb. 
II. p. C20, edit. E. H. S. 

^ VIII. idus Jun.'] So also R. 
Hoveden ; L. xi. kal. Jun. ; 
editt. viii. idus Jan. 


ad Vincula S. Petri [1 Aug.], in loco qui Portes- Heiandsat 
muth dicitur, appulit, statimque versus Winto- and Jroceeds 

. , to Winches- 

niam exercitum movens, apto in loco castra ter, where 
posuit. Cujus adventu cognito, quidam de pri- jShThira. *'^ 
moribus An^liae mox ad eum, ut ante propo- 
suerant, transfug-ere, quidam vero cum rege ficta 
mente remansere : sed episcopi, milites gregarii, 
et Angli animo constanti cum illo perstitere, 
unanimiter ad pugnam parati cum ipso descen- 
dere. Verum sapientiores utriusque partis, ha- Peace 
bito inter se salubri consilio, pacem inter fratres between 

, . , .,, . , Henry and 

ea ratione composuere, ut iii. miile marcas, id Robert. 
est, MM. libras argenti, singulis annis rex per- 
solveret comiti, et omnibus suos pristinos honores, 
quos in Anglia pro comitis fidelitate perdiderant, 
restitueret gratuito ; et cunctis, quibus honores 
in Normannia causa regis fuerant ablati, come» 
redderet absque pretio. Quibus pacatis, regis 
exercitus domum, comitis vero pars in Norman- 
niam rediit, pars in Anglia secum remansit. 
Filius Eustatii senioris, comitis Bononiensium, oeath of 
Godefridus rex lerosolymorum, qui prapotens king of 

. ,., .,. Jerusalem. 

extiterat dux Lothariensmm, diem clausit ulti- 
mum, et in ecclesia Golgothana sepultus requie- 
scit. Cujus post obitum, Christiani, unanimi Baidwin 

.,. . ... , elected 

consilio, ejus germanum sibi in regem elegerunt king. 
Baldwinum. Arcem quam in occidentali Sa-Robertde 

1 • n • ' 1 • t •T-» T. Belesme 

brinae fluminis plaQa, in loco qui Brycae dicitur fortifies 

. TT^ ir, 1 ^M^ .1 . Bridgenorth 

Imofua Saxonica, 7E2elfleda Merciorum domma againstthe 


quondam construxerat, fratre suo Eadwardo 
Seniore regnante, Scrobbesbyriensis comes Rot- 
bertus de Beleasmo, Rogeri comitis filius, contra 
regem Heinricura, ut exitus rei probavit, muro 
lato et alto, summoque restaurare coepit. Coepit 
etiam in Walonia aedificare aliam, in loco qui 
Caroclove dicitur. 





A.D. 1102. Supradictus comes Rotbertus de Beleasmo, 

i,u?>%'*'^*''^'" qui comitatum etiam Pontivensis pagi rexit eo 

.tndTtckhm. tempore, ac in Normannia castella possedit 

quamplurima, civitatem Scrobbesbyriam, et ca- 

stellum in ea situm, castella quoque Arundel et 

Tyckyll, alimentis, machinis, armis, militibus, ac 

peditibus contra regem Heinricum firmiter mu- 

nivit. Muros quoque ac turres castellorum, 

videlicet Brycge et Caroclove, die noctuque labo- 

rando et operando, perficere modis omnibus festi- 

navit. Walanos etiam, suos homines, ut prom- 

ptiores sibique fideliores ac paratiores essent ad 

id perficiendum quod volebat, honoribus, terris, 

equis, armis incitavit, variisque donis largiter 

ditavit. Sed conatus illius et opera nimis cito 

sunt impedita ; insidiis enim et conatibus ejus per 

certa indicia detectis, publicum hostem rex illum 

pronunciavit. Idcirco mox Walanis et Nort- 

mannis, quot tunc habere potuit, in unum con- 

gregatis, ipse et suus germanus Arnoldus partem 

Staffbrdensis pagae vastaverunt, ac inde ju- 

menta et animalia multa, hominesque nonnullos 

Henry ^^ Walouiam abduxerunt. At rex sine dilatione 

casulof*^^ castellum ejus Arundel primitus obsedit, et ca- 

^ommands stelHs autc illud firmatis, recessit. Deinde Rot- 

SLiWnto bertum, Lindicolinas civitatis episcopum, cum 

Tickhni; parte exercitus Tyckyll obsidere jussit; ille 

B?id|enorth; autcm Brycgc cum exercitu pene totius Anglige 

obsedit, machinas ibi construere et castellum 

bribesthe firmarc cocpit. Interim Walanos, in quibus 

Welsh. ^ -n 1 1 1 . 

fiduciam magnam Kotbertus habuerat, ut jura- 
menta quae illi juraverant irrita fierent, et ab illo 
penitus deficerent, in illumque consurgerent, donis 
Robert modicis facile corrupit. Infra xxx. dies civitate 
EngiTnd."™ omnibusquc castellis redditis, inimicum suum 
Rotbertum superavit, et ignominiose de Anglia 
expulit ; germanum quoque illius Arnoldum 


paulo post,pro sua perfidia, simili sorte damnavit.^ 
Post haec, in festivitate S. Michaelis, rex fuit 
Lundoniae apud Westmonasterium, et cum eo 
omnes principes regni sui, ecclesiastici et secu- 
laris ordinis ; ubi duos de clericis duobus epi- Roger made 

. . T» • • 1 T 1 bishop of 

scopatibus mvestivit, Kogerium videlicet cancel- saiisbury, 
larium episcopatu Searesbyriensi, et Rog-erium of nereford. 
larderarium suum pontificatu Herefordensi : ubi Anseim 
etiam AnseJmus archiepiscopus tenuit mag-num councii : 
concilium de his quae ad Christianitatem perti- 
nent, considentibus secum archiepiscopo Ebora- names of 
censi Gerardo, Mauricio Lundoniensi, Willelmo there. ' 
electo episcopo Wintoniensi, Rotberto episcopo 
Lincoliensi, Samsone Wigornensi, Rotberto Ce- 
strensi, Johanne Bathoniensi, Hereberto North- 
wicensi, Radulfo Cicestrensi, Gundulfo Hrofensi, 
Herveo Bang-orensi, et duobus investitis, Rogerio 
et Rog"erio : Osbernus autem episcopus Exonien- 
sis, infirmitate detentus, interesse non potuit. In Manyabbots 
hoc consilio plures abbates, Francigeni et Angli, 
sunt depositi, et honoribus privati, quos injuste 
acquisierunt, aut in eis inhonestevixerunt, scilicet, 
Wido Persorensis, Aldwinus Ramesiensis, et ille 
de Tavestoce,^ Haimo de Cernel,^ etille de Mice- 
lenei, TEgelricus de Middeltuna, Godricus de 
Burh, Ricardus de Heli, Rotbertus de S. Ead- 
mundo. Praefatus Roe:erius Herefordensi eccle- Rogerbishop 

T , . . ^ . ofHereford 

siae episcopus electas, Lundoniae infirmitate per- ob.; 

* -^ 11 • • succeededby 

cussus, mortuus est ; et cancellarius reginae, Reigneim. 
Reignelmus nomine, loco illius pari investitura 
subroaratus est. Rex Anglorum Heinricus Ma- Mary, sister 

• T> • • tothequeen, 

riam, resrinae sororem, Eustatio, Bonomensium married to 

. 1- T Eustace 

comiti, nuptum tradidit. count of 

^ Boulogne. 

' Damtiavit.'] In hoc anno, 
XIV. kal. Maii [18 Apr.], indi- 
ctione decima, pontificatusauteni 
domini Paschalis Secundi papae 
anno tertio, translata est sedes 

episcopalis de Cestria ad Coven- 
tream. Add. edit. 

2 Et ille de Tavestoce.'] Wi- 
mundus Tavestokensis. Edit. 

^ Cernd. ]CerneinDorsetshire. 
E 2 



A. D. no3 


Magna discordia facta est inter reg-em Heinri- 
cum et Anselmum archiepiscopum, eo 

between the 

Ans^efm'^ archicpiscopus 


nollet consentire ut rex daret 
investituras ecclesiarum, neque consecrare, neque 
communicare iis quibus rexjam dederatecclesias; 
quia apostolicus sibi et omnibus hoc interdixerat» 
Unde rex praecepit Gerardo, archiepiscopo Ebo- 
racensi, quatenus consecraret episcopos, quibus 
ipse rex dederat investituras, scilicet, Willelmum 
Giffardum, et Ro^erium, qui fuit capellanus ejus, 
cui jam dederat Searesbyriensem ecclesiam. 
Gerardus praeceptum regis suscepit, sed Willel- 
mus, causa justitiae, illud et benedictionem archi- 
episcopi Gerardi sprevit. Quare regis judicio 
suis omnibus expoliatus, eliminatur a reg-no; 
caeteri vero inconsecrati remanserunt. Reig-nel- 
mus autem paulo ante episcopatum Herefor- 
densem regi reddidit, quia intellexit se Deum 
offendisse in hoc, quod de manu laici alicujus 
investituram ecclesiae suscepisset. Post haec rex 

Anseim goes tcnuit cuoam suam in Pascha Wintoniae. Ansel- 
mus archiepiscopus, postmultas injuriaset diver- 
sas contumelias quas passus est, rogatus a rege 
perrexit Romam, v. kal. Maii [27 Apr.], sicut ei 
et reg-i convenit, habens in comitatu Willelmum 
Wintoniensis ecclesiae electum antistitem, et 
abbates de abbatiis depositos, Ricardum Eliensem 
et Aldwinum Ramesiensem. Rotbertus comes 
Nortmanniae venit in Angliam loqui cum fratre 
suo, et antequam rediisset de Ang"lia perdonavit 
ter mille marcas argenti, quas rex sibi omni anno 

Aprodigy. per conveutionem debuit.^ In provincia etiam. 

to Rome. 

arrives in 

1 Debuit.'] Sax. Chron., W. 
Malmesb. ii. p. 621, Ord. Vital. 
p. 805. Robert resigned his pen- 
sion (at the prayer of the queen, 
according to Malmesbury) as thej 

price of his liberty : ' quam (pe- 
cuniam) ille posteriori statim 
anno voluntati reginas libens, 
quod illa peteret, condonavit.' 


quae nominatur Bearrucscire in loco qui dicitur 
Hearastede, visus est a multis sang-uis effiuere de 
terra. Eodem anno, iii. idus Augusti [11 Aug-.J, Destructive 
mag-na intemperies venti facta est, quae tantum 
damnum fecit in fructibus terrae per Angliam, 
quantum qui tunc vixerunt, retro actis tempori- 
bus, nunquam viderunt. 

Venerandi abbates, Walterus Eoveshamnensis, a.d. 1104. 
XIII. kal. Febr. [20 Jan.], et Serlo Gloecestrensis, SofoV 
IV. nonas Martii [4 Mar.], obierunt. Rex An- JiTseXof 
glorum Heinricus tenuit curiam suam apud West- ^^«^^^«t^^' 
monasterium in Pentecosten. Tertia feria, id est, ^roSgy' 
VII. idus Junii [7 Jun.], quatuor circuli visi sunt 
circa solem albi coloris, circa horam vi., quisque 
circulus sub alio, quasi essent picti. Mirati sunt 
omnes qui tunc viderunt, quia nunquam amplius 
talia visa sunt ab aliquo illorum. Willelmus comes wmiaro, 
de Moreteon exhaeredatus est de tota terra sua MoJtah., 
quam habuit in Anglia. Non facile potest narrari ainiislaild 
miseria quam sustinuit isto terapore terra Anglo- SSiser? o? ' 

/->, n , • the nation. 

rum propter exactiones regias. Corpus hancti Exhumation 
Cuthberti episcopi, ob quorundam incredulitatem berht. " 
abbatum, pontificante Rannulfo episcopo, osten- 
sum est, et a Radulpho Saiense^ abbate, post- 
modum Hrofensi episcopo, et a fratribus Dun- 
holmensis ecclesiae, cum capite S. Oswaldi regis 
et martyris, sanctique Bedae, multorumque san- 
ctorum reliquiis, certo indicio incorruptum inven- 
tum est, praesente Alexandro comite, Eadgari 
reg-is Scottorum fratre, postea re^e. Hic quia 
tam sanctae rei sibi licuit interesse, datis quam- 
plurimis marcis auri et argenti, parari fecit 
scrinium, in quo sanctum corpus, novis indutum 
vestimentis, honorifice est reconditum. 

Rex An^lorum Henricus transivit mare ; a.d. iics. 

' Saiense.} Of Seez. See Lingard, A. S. Church. 11. p. 74. sqq. 


Hcnry omnes autem pene Normannorum majores, ad 
Normandy; ejus adventum spreto comite, domino suo, et 

bribesthe .*', . , , , - 

nobies; fide quam ei debebant, m aurum et argentum 
regis, quod ipse de Anglia illuc portaverat, cu- 
currerunt, eique castra, munitasque civitates et 

burns urbes tradiderunt. Ille vero Baius, cum ecclesia 

Bayeuxand _, _ _ . , . ^ , 

takescaen. S. MariaB, quas mtus erat, combussit, et Cathum 
Returnsto fratri suo abstulit, et post Anffliam rediit, quia 

England. „ . , • . 

Normanniam sibi totam subjug-are nequiverat, ut 
copiosiori pecunia fretus, rediens anno sequenti, 
quod residuum eratj exhaeredato fratre suo, sibi 
subjiceret. Comes Willelmus de Moreteon, ubi- 
cunque potuit, nocuit rebus et hominibus regis, 
propter honorem suum, quem perdiderat in Ang-lia. 

A. D. 1106. Rotbertus comes Normanniae venit in Angliara, 

ar?ivesin ut loqucretur fratri suo Henrico regi, quem 

ngan . |jjygjjj|- apud Northamturi. Tunc comes quae- 

sivit ab eo ut redderet sibi ea quae accepei*at 

super eum in Normannia ; cui rex omnia contra- 

dixit; quare comes iratus recessit, et mare 

Awonderfui trausivit. In prima autem septimana Quadra- 
gesimae, vi. feria, xiv. kal. Martii [16 Feb.], in 
vespera, ostensa est quaedam insolita stella, et 
per XXV. dies, eodem modo eademque hora, visa 
est lucere inter austrum et occidentem: parva 
enim visa est et obscura, sed splendor, qui de 
ea exivit, valde erat clarus, et quasi ingens 
trabes de orientali et aquilonali parte claritas 
ingessit se in eandem stellam. Quidam dixerunt 
se plures insolitas stellas eo tempore vidisse. In 

Twomoons. Coeua autcm Domini nocte visae sunt duae lunae, 
paulo ante diem, una in oriente, altera in occi- 
dente, et utraque plena, et erat eo die xiv. luna. 
Quo anno facta est nimis execrabilis contentio 
inter imperatorem de Alemannia et filium ejus. 

iienryagain j^g^ Au^lorum Hcinricus, autc Auofustum men- 

iiivades " ^ o 

Normaudy. gem trausivit mare, vadens in Normanniam, cui 


fere omnes primi Normannorum se dederunt, 
exceptis Rotberto de Beleasmo, Willelmo de 
Moreteon, et paucis aliis, qui se tenebant cum 
comite Rotberto. 

Rex Anglorum Heinricus, in Assumptione Recondiia. 
S. Mariae [15 Aug".], Beccum venit, ubi ipse et anJ Ansrimf 
Anselmus archiepiscopus in unum convenerunt, 
et tandem omnia quae in diversa traxerant pacem 
et concordiam invenerunt. Non multo post Ansdm 

. 1 , . . . ^ ^ . returns to 

idem archiepiscopus, jussu et rogatu regis, Engiand. 
Angliam rediit. Congregato exercitu, rex ad Battie of 
quoddam castrum comitis de Moreteon, quod ^'''^^®^'^^' 
vocatur Tenercebrei,^ perrexit, et obsedit illud. 
Interira dum ibi moraretur, venit comes Rot- 
bertus, frater regis, super eum cum exercitu suo, 
in vigilia S. Michaelis [29 Sept.], et cum eo Rot- 
bertus de Beleasm, et comes Willelmus de 
Moretonio; sed jus et victoria facta est regis. 
Ibi captus est Rotbertus comes Normanniae, et capture of 
comes Willelmus de Moreteon, et Rotbertus de 
Stutavilla ; Rotbertus autem de Beleasm in 
fugam versus est. Willelmus Crispinus captus 
est, et plures alii cum eo. His ita gestis, rex subjection of 
subegit sibi totam Normanniam, et secundum '"'^"^*"*^^' 
suam voluntatem dictavit, et hoc per litteras 
Anselmo archiepiscopo indicavit. 

Eadgarus rex Scottorum viii. idus Januarii^ [6 a.d. 1107. 
Jan.] obiit, cui Alexander frater suus successit. Jf^sSandf 
Normannia sub regia pace disposita, duceque °^- 
Normannorum Rotberto, et comite Moretonii 
Willelmo^ in Angliamsub captionepraemissis^rex 
ipse ante Pascha [14 Apr.] in regnum suum rever- 
sus est. In kal. Aui^usti [1 Au^.l conventus omni- a great 

r t -* council on 

* Tenercebrei.'] Tinchebray, in 
the departHient of the Orne. 

' VIII. idus Jan.l Sax. Chron. 
Idus Jan., Sim. Dunelm. vi. idus 
Jan., L. VIII. idus Jun. 

^ Willelmo.'] C. erroneously 
has * Rotberto,* of which L. gives 
the initial only. The edit. is 
here followed. 


therightof um cpiscoponim, abbatum, ct procerum rec-ni 

iiivestiture. r -, - • f 

Lundoniae in palatio regis lactus est, et per tres 
dies, absente Anselmo archiepiscopo, inter reg-em 
et episcopos satis actum de ecclesiarum investi- 
turis, quibusdam ad hoc nitentibus ut res eas 
faceret more patris et fratris sui, non juxta prae- 
ceptum et obedientiam apostolici; nam papa Pa- 
schalis in sententia quae inde promulgata fuerat 
tirmus stans, concesserat orania quse papa Urba- 
nus aeque utinvestituras interdixerat : ac per hoc 
resrem sibi de investituris consentaneum fecerat. 
Dehinc, praesente Anselmo, astante multitudine, - 
annuit rex et statuit, ut ab eo tempore in re- 
liquum, nunquam per dationem baculi pastoralis 
vel annuli quisquam de episcopatu aut abbatia 
per regem vel quamlibet laicam manum in 
Ang-lia investiretur ; concedente quoque Anselmo, 
ut nuUus in praelationem electus pro hominio 
quod regi faceret, consecratione suscepti honoris 
Gerhardabp. privaretur. Gcrardus Eboracensis archiepisco- 

ofYorkpro- ^ . • * i • x • 

mises sub- pus sua mauu imposita manui Anselmi, ut ipse 

jection and - . , „ , n. • 

obedienceto volcbat, mtcrposita lide sua, pollicitus est, se 

the see of , , . . ^ i t • . . , 

canterbury. eandcm subjcctionem et obedientiam ipsi et suc- 
cessoribus ejus in archiepiscopatu exhibiturum, 
quam Herefordensi ecclesiae ab eo sacrandus epi- 

consecration scopus ilH promiscrat. Willelmus Wintoniensi, 
Rogerus Searesbyriensi, Reignelmus Herefor- 
densi, Willelraus Excestrensi, et Urbanus Gla- 
morgatensi ecclesiae, quae in Walonia est, electi 
episcopi, simul Cantwariam venerunt, et in die 
Dominica, quae fuit iii. idus Augusti [11 Aug.], 
pariter ab Anselmo consecrati sunt, ministranti- 
bus sibi in hoc officio suffraganeis ipsius sedis, 
Gerardo, scilicet, archiepiscopo Eboracensi, Rot- 
berto Lincoliensi, Johanne Bathoniensi, Hereberto 
Northwicensi, Rotberto Cestrensi, Radulfo Ci- 
Rannulpho Dunholmensi, Nullus 



certe fuit tunc temporis qui meminisset retro- 
actis temporibus tot simul pastores electos et 
ordinatos iii Anglia, nisi regis Eadwardi Senioris 
tempore, quando Pleigmundus archiepiscopus vii. 
episcopos VII. ecclesiis in una die ordinavit.^ 
Hoc etiam anno Mauricius Lundoniensis episco- Mauncebp. 
pus, Ricardus Eiiensis abbas, Rotbertus abbas and manj 
de Sancto Eadmundo, Milo Crispin, Rotbertus "'^ 
filius Haimonis, Rogerus Bigod, Ricardus de 
Redvers, regis consiliatores, vita decesserunt. 

Hrofensis ecclesice episcopus Gundulfus obiit, a.d. uos. 
non. Martii [7 Mar.]. Rex Anglorum Heinricus ^/^Rochesrer 
pacem firmam legemque talem constituit, ut si Sactments 
quis in furto vel latrocinio deprehensus fuisset, 2' faise^*^^^ 
suspenderetur. Monetam quoque corruptam et ^"""^y^"' 
falsam sub tanta animadversione corrigi statuit, 
ut nuUus qui posset deprehendi falsos deaarios 
facere, aliqua redemptione quin oculos et infe- 
riores corporis partes perderet, juvari valeret. 
Et quoniam saepissime dum denarii eligebantur, 
flectebantur, rumpebantur, respuebantur, statuit, 
ut nuUus denarius vel obolus, quos et rotundos 
esse instituit, aut etiam quadrans, integ-er esset. 
Ex quo facto magnum bonum toti reg-no creatum 
est, quia ipse rex haec in secularibus ad rele- 
vandas terrae aerumnas agebat. Gerardus Ebo- 
racensis archiepiscopus obiit, pro quo Thomas, 
praedecessoris sui Thomae fratruelis, eligitur. 

Haec sunt statuta de archidiaconibus, presby- statutes for 
teris, diaconibus, subdiaconibus, et canonicis in Jhe^ooTe^ 

1 A'j A' -r\ ' ' livesofthe 

quocunque g-radu constitutis, quae anno JDommi- ciergy. 
cae Incarnationis mc.viii. statuerunt Anselmus 
archiepiscopus Cantuariensis, et Thomas electus 

^ Ordinavit.'} In praBsentis con- 
cilii conventu, Aldwino Ramesien- 
si apostolico jussu restituta est 
abbatia, quam Ronaae sibi injuria 

subtractam questus est. Vene- 
rabilis etiam Cantuariensis ec- 
clesiae prior Arnulfus ibi de Burh 
abbas eligitur. Add. edit. 



archiepiscopus Eboraceiisis cum eo, omnesque 

alii Anglia? episcopi, in praesentia gloriosi regis 

Heinrici, assensu baronum suorum : * Statutum 

est ut presbyteri, diaconi, subdiaconi caste vivant, 

et foeminas in domibus suis non habeant, praeter 

proxima consanguinitate sibi junctas, secundum 

hoc quod sancta Nicaena synodus definivit. Illi 

vero presbyteri, diaconi, subdiaconi, qui post 

interdictum Lundoniensis consilii foeminas suas 

tenuerunt, vel alias duxerunt, si amplius missara 

celebrare voluerint, eas a se omnino sic facient 

alienas, ut nec illae in domos eorum, nec ipsi in 

domos earum intrent ; sed neque in aliqua domo 

scienter conveniant, neque hujusmodi foeminae in 

territorio ecclesiae habitent : si autem propter 

aliquam honestam causam eas colloqui oporteat, 

cum duobus legitimis testibus extra domum col- 

loquantur. Si vero in duobus aut in tribus le- 

g-itimis testibus, vel publica parochianorum fama, 

aliquis eorum accusatus fuerit quod hoc statutum 

violaverit, purg-abit se adjunctis secum ordinis 

sui idoneis testibus, vi. si presbyter, iv. si diaco- 

nus, II. si subdiaconus fuerit. Cui autem haec 

pur^atio defecerit, ut transgressor sacri statuti 

judicabitur. Illi autem presbyteri qui, divini 

altaris et sacrorum ordinum contemptores, prae- 

eleg-erint cum mulieribus habitare, a divino ofiicio 

remoti, omnique ecclesiastico beneficio privati, 

extra chorum ponantur, infames pronuntiati. 

Qui vero rebellis et contemptor foeminam non 

reliquerit, et missam celebrare praesumpserit, 

vocatus ad satisfactionem, si neglexerit, octavo 

die excommunicetur. Eadem sententia archi- 

diaconos et canonicos omnes complectitur, et de 

mulieribus relinquendis, et de vitanda earum 

conversatione, et de districtione censurae, si sta- 

tuta transgressi fuerint. Jurabunt archidiaconi 


omnes quod pecuniam non accipient pro toleranda 
transgressione hujus statuti, nec tolerabunt pres- 
byteros, quos scient foeminas habere, missam 
cantare, vel vicarios habere. Similiter decani 
facient. Qui vero archidiaconus vel decanus 
hoc jurare noluerit, archidiaconatum vel decaniam 
perdet. Presbyteri vero, qui relictis mulieribus 
Deo et sacris altaribus servire ele^erint, xl. dies 
ab officio cessantes, pro se interim vicarios ha- 
bebunt, injuncta eis poenitentia, secundum hoc 
quod episcopis eorum visum fuerit. Philippus Phiiip i. of 

r> 1 •• . nr 1 . /.,. Franceob. 

rex Jbrancorum obiit, cui Ludovicus fihus suus 
successit. Rex Anglorum Heinricus mare trans- 
iit. Anselmus archiepiscopus, ut rex rogaverat, Richard hp. 
Ricardum Lundoniensi ecclesiae electum pontifi- consecrated, 
cem, in capella sua apud Paggaham consecravit, 
ministrantibus ei in hoc officio Willelmo episcopo 
Wintoniensi, Rogero Searesbyriensi, Radulfo 
Cicestrensi, et Willelmo Excestrensi, accepta 
prius ab eo consueta professione de obedientia 
et subjectione sua. Posthaec Cantwadam venit, 
et Radulfum Saiensem abbatem, virum religio- Raiph con- 
sum, pro Gundulfo, ad Hrofensemecclesiam, iii. ofRochester. 
idus Augusti [11 Aug.], episcopum consecravit, 
ministrantibus sibi in hoc officio Willelmo epi- 
scopo Wintoniensi, Radulfo Cicestrensi, et Ri- 
cardo Lundoniensi. Qui Ricardus, antecessorum 
suorum more, honoravit ipso die matrem suam 
ecclesiam Cantwariensem honesto munere. 

Dorubernensis archiepiscopus Anselmus, xi. a.d. noa. 
kal. Maii [21 Apr.], feria quarta, Cantwariae obiit, oi!!^' ^"'''"' 
et sequenti die quae fuit Coena Domini honorifice 
sepelitur. Rex Anglorum Heinricus circa Roga- 
tiones Angliam rediit, et curiam suam apud 
Westmonasterium in Pentecosten[13 Jun.]tenuit. 
Thomas Eboracensi ecclesias archiepiscopus ele- Thomas con. 

T». iT 1 • • • iiTT^ secrated abp. 

ctus, a Ricardo Lundoniensi episcopo, v. kal. Juhi ofYork. 


[27 Jun.], Lundoniae consecratur, et post ab 

Ulrico cardinali pallium, quod sibi papa miserat, 

in kal. Augusti [1 Aug.], die Dominica, Eboraci 

Thurgod suscepit ; et ipso eodem die Turgodum, Dun- 

bp.of st. holmensem priorem, ad episcopatum Sancti An- 

dreae de Scottia, qui dicitur Cenrimunt, conse- 

Eiyerected cravit. Eodcm auuo rex abbatiam Eliensem ad 

Tcolauee! cpiscopalcm mutavit sedem, et Herveum, Ban- 

Hervey the . . , , . r -a 

firstbishop. cornensem episcopum, eidem ecclesias praeiecit. 
Acomet Stclla comcta mense Decemb. visa est circa lacte- 

um circulum, crinem in australem cceli dirigens 

A.u. 1110. Rex Anglorum Heinricus filiam suam Hein- 
mar?ied^to ^ico rcgi Tcutomcorum dedit in conjugem. Eodem 
HeiTry v?'^'^ auuo dlvcrsa per Angliam signa monstrata sunt. 
An earth- TcrraB motus Scrobbesbyriae factus est maximus. 
qua e, etc. pj^yj^g q^j Trcuta dicitur, apud Snotingaham, a 

mane usque horam diei tertiam, spatio unius 

miliarii, exsiccatus est ; ita ut homines sicco ve- 

sti^io per alveum incederent. Stella cometa vi. 

idus Junii [8 Jun.] apparuit, et per tres hebdo- 

madas visa est lucere. 
A.D. 1111. Heinricus rex Teutonicorum Romam venit, 
Henry°im-°'^ Paschalcm papam cepit, et in custodia posuit, 
pr^onsthe g^^j postmodum ad pontem viae Salariae, ubi 

Paschalem festivitatem in campo celebraverunt, 

pacem cum eo fecit. 


Theirrecon- * Ego Heiuricus tcx libcros dimittam, iv^^ vel 

cjliation. ^ ' 

v*\ fcria proxima, dominum papam ; et episcopos, 
et cardinales, et omnes captivos et obsides, qui pro 
eo vel cum eo capti sunt, securos perduci faciam 
intra portas Transtiberinae civitatis; nec ulterius 
capiam aut capi permittam eos qui in fidelitate 
domini papae Paschalis permanent, et populo 


Romano, et Transtiberinee et insulae civitatis 
pacem et securitatem servabo, tam per me quam 
meos, et in personis et in rebus, qui pacem 
mihi servaverint. Dominum papam Paschalem 
fideliter adjuvabo ut papatum quiete et secure 
teneat. Patrimonia et possessiones Romanae 
ecclesiae, quae abstuli, restituam, cuncta quae 
habere debet more antecessorum meorum ^ recu- 
perare et tenere adjuvabo bona fide ; et domino 
papas Paschali obediam, salvo honore re^ni 
et imperii, sicut catholici imperatores catholicis 
pontificibus Romanis. Hasc omnia observabo 
bona fide, sine fraude et malo ingenio. Et isti 
sunt juratores ex parte ipsius regis : Fredericus 
Coloniensis Archiepiscopus, Gebehardus Tri- 
dentius Episcopus, Burchardus Monasteriensis 
Episcopus, Bruno Spirensis Episcopus, Albertus 
Cancellarius, Comes Herimannus, Fredericus 
Comes Palatinus, Beren^arius Comes, Frederi- 
cus Comes, Bonifacius Marchio, Albertus Comes 
de Blandriaco, Fredericus Comes, Godefridus 
Comes, Warnerius Marchio.' 


'Dominus papa Paschalis c.lvi. concedet do- xhepope 

. TT • • , • , • •! • concedes the 

mino regi Hemrico et regno ejus, et privilegio rightofin- 
suo sub anathemate confirmabit et corroborabit, t^heemperor. 
episcopo vel abbate libere electo sine simonia, 
assensu regis, quod dominus rex eum annulo 
et virga investiat. Episcopus autem vel abbas 
a rege investitus, libere accipiat consecrationem 
ab episcopo ad quem pertinuerit. Si quis vero 
a clero et populo eligatur, nisi a rege investi- 
atur, a nemine consecretur : et archiepiscopi et 
episcopi libertatem habeant consecrandi, a 
rege investitos. Super his etiam dominus papa 

' Meorum.'} Suorum. W, Malm. 


Paschalis non inquictabit regem Heinricum, nec 
ejus regiium et imperium/ 


* Dominus papa Paschalis non inquietabit do- 

minum regem Heinricum, nec ejus imperium vel 

regnum, de investitura episcopatuum vel abba- 

tiarum, neque de injuria sibi illata et suis, neque 

aliquod malum reddet sibi vel alicui personae 

pro hac causa, et penitus in personam regis 

Heinrici nunquam anathema ponet, nec rema- 

nebit in domino papa quin coronet eum, sicut in 

ordine continetur, et regnum et imperium officii 

sui auxilio eum tenere adjuvabit pro posse suo; 

et hoc adimplebit dominus papa sine fraude et 

malo ingenio. Haec sunt nomina illorum epi-. 

scoporum et cardinalium qui, praecepto domini 

papse Paschalis, privilegium et amicitiam sacra- 

mento confirmaverunt domino imperatori Hein- 

rico : Petrus Portuensis Episcopus, Centius 

Sabiniensis Episcopus, Rotbertus Cardinalis San- 

cti Eusebii, Bonifacius Cardinalis Sancti Marci, 

Anastasius Cardinalis Sancti Clementis, Gre- 

g-orius Cardinalis Sanctorum Apostolorum Petri 

et Pauli ; item Gregorius Cardinalis Sancti Cri- 

sogoni, Johannes Cardinalis Sanctae Potentianae, 

Risus Cardinalis Sancti Laurentii, Rainerus 

Cardinalis Sanctorum Marcellini et Petri, Vitalis 

Cardinalis Sanctae Balbinae, Duuzo Cardinalis 

Sancti Martini,^ Theodbaldus Cardinalis Johan- 

nis et Pauli, Johannes Diaconus^ Sanctae Mariae 

in Schola Graeca/ 


' Paschalis Episcopus, Servus Servorum Dei, 
carissimo in Christo filio Heinrico, glorioso Teu- 

' Martini.^ Marci. W, Malm. | - Diaconus.l Decaims. Ib 


tonicorum Regi, et per Dei operis ^ratiam Ro- 
manorum Imperatori Augusto, salutem et apo- 
stolicam benedictionem. Regnum vestrum 
sanctae Romanae ecclesiae singulariter cohaerere 
dispositio divina constituit; praedecessores ve- 
stri, probitatis cum prudentiae amplioris gratia, 
Romanae urbis coronam et imperium consecuti 
sunt ; ad cujus videlicet coronae et imperii 
dignitatem tuam quoque personam, fili carissime 
Heinrice, per nostri sacerdotii ministerium Ma- 
jestas divina provexit. Illam ig-itur dignitatis 
praerog-ativam, quam praedecessores nostri vestris 
praedecessoribus, catholicis imperatoribus, con- 
cesserunt, et privilegiorum paginis confirmave- 
runt, nos quoque dilectioni tuae concedimus, et 
praesentis privilegii pagina confirmamus, ut regni 
tui episcopis vel abbatibus, libere, praeter vio- 
lentiam et simoniam electis, investituram virgae 
et annuli conferas : post investitutionem vero, 
canonice consecrationem accipiat ab episcopo, 
ad quem pertinuerit. Si quis autem a clero 
et populo, praeter tuum assensum, electus fuerit, 
nisi a te investiatur, a nemine consecretur. Sane 
episcopi vel archiepiscopi libertatem habeant a 
te investitos episcopos vel abbates canonice 
consecrandi. Praedecessores enim vestri eccle- 
sias regni sui tantis regalium suorum beneficiis 
ampliarunt, ut regnum ipsum episcoporum ma- 
xime vel abbatum praediis^ oporteat communiri, et 
populares dissensiones, quae in electionibus saepe 
contingunt, regali oporteat majestate compesci. 
Quamobrem prudentiae et potestativae curae debes 
solicitius imminere, ut Romanae ecclesiae celsi- 
tudo et caeterarum salus, praestante Domino, 
beneficiis et servitiis conservetur. Si qua igi- 
tur ecclesiastica vel secularis persona hanc no- 
strae concessionis paginam temerario ausu per- 

' Pnediis.} Praesidiis. W. Malm. 


vertere tentaverit, anathematis vinculo, nisi 
resipucrit, innodetur, honoris quoque ac digni- 
tatis sua3 periculum patiatur ; observantes autem 
misericordia divina custodiat, et personam po- 
testatemque tuam ad honorem suum et g^loriam 
foeliciter imperare concedat.' 

His conventionibus et juramentis inter domi- 

num papam et regem, in Paschali festivitate, facta 

est concordia. Deinde Romam idus Aprilis [13 

Apr.] rex venit, quem papa in ecclesia Sancti 

Petri, missam celebrans, in imperatorem conse- 

cravit, et ei suisque omnibus absolutionem fecit, 

TheFian- ct omucm injuriam sibi factam coudonavit. Rex 

bS^North- Anglorum Heinricus Flandrenses qui Northym- 

tr™ns"erred briam incolcbant, cum tota supellectili sua, in Wa- 

loniam transtulit, et terram, quae Ros nominatur, 

Thenew incolerc praecepit. Novum etiam monasterium, 

wncSr^ quod iufra murumWintonise erat, ag-enteWillelmo 

the'ciTy!''°"* Wintoniensi episcopo, rex extra murum construi 

A severe jussit i ct uon multo post marc transiit. Hoc anno 

flmine.^"*^ hicms aspcrrima, fames valida, mortalitas homi- 

num, pestis animalium, agrestium simul et dome- 

sticorum, strag-esque avium extitit permaxima. 


A. 0.1112. *Anno pontificatus domini papae Paschalis 
d^LaSrTn?^ Sccundi XIII., indictionc v., mense Martio, xv. 
kal. Aprilis [18 Mar.], celebratum est concilium 
Romas, Lateranis, in basilica Constantiniana. 
In quo cum dominus papa rediisset^ cum archiepi- 
scopis, et episcopis, et cardinalibus, et varia mul- 
titudine clericorum et laicorum, ultima die con- 
cilii, facta coram omnibus professione catholicae 
fidei, ne quis de fide ipsius dubitaret, dixit : 
* Amplector omnem divinam scripturam, scilicet, 
Veteris ac Novi Testamenti, legem a Moyse 
scriptam et a sanctis prophetis. Amplector 

* Rediisset.] Resedisset. W. Malm. 


quatuor Evangelia, septem canonicas epistolas, 
epistolas g-loriosi doctoris beati Pauli Apostoli, 
sanctos canones Apostolorum, quatuor concilia 
universalia sicut iv. Evangelia, Nicenum, 
Ephesinum, Constantinopolitanum, Chalcedo- 
nense ; Antiochenum concilium, et decreta san- 
ctorum patrum Romanorum pontificum, et prae- 
cipue decreta domini mei papae Gregorii VII. ^ et 
beatae memoriae papae Urbani. Quae ipsi lauda- 
verunt, laudo ; quae ipsi tenuerunt, teneo ; quae 
confirmaverunt, confirmo ; quae damnaverunt, 
damno ; quae repulerunt, repello ; quae inter- 
dixerunt, interdico ; quae prohibuerunt, pro- 
hibeo in omnibus et per omnia, et in his semper 
perseverabo.'' Quibus expletis, surrexit pro condemna- 
omnibus Girardus Engolismensis episcopus, lega- Priviieger 
tus in Aquitania, et communi assensu domini pa- 
pae Paschalis totiusque concilii, coram omnibus 
legit hanc scripturam. ' Privilegium illud quod 
non est privilegium, sed vere debet dici pravi- 
legium, pro liberatione captivorum et ecclesige, a 
domino Paschali papa per violentiam regis Hein- 
rici extortum, nos omnes, in hoc sancto concilio 
cum domino papa congregati, canonica censura et 
ecclesiastica auctoritate, judicio S. Spiritus, da- 
mnamus, et irritum esse judicamus, atqueomnino 
quassamus, et, ne quid auctoritatis et efiicacitatis 
habeat, penitus excommunicamus ; et hoc ideo 
damnatum est, quia in eo privilegio continetur, 
quod electus canonice a clero et populo a nemine 
consecretur, nisi prius a rege investiatur, quod 
est contra Spiritum Sanctum et canonicam insti- 
tutionem.' Perlecta vero hac charta, acclamatum 
est ab universo concilio : ' Amen, amen, fiat, fiat.' 
Archiepiscopi, qui cum suis sufi^raganeis inter- 
fuerunt, hi sunt : Johannes patriarcha Veneticus, 
Semies Capuanus, Landulfus Beneventanus, 



Samson bp. 
of Worcester 

Robert de 
confined in 

A.D. 1113. 

Robert de 
confined at 

Amalphitanus, Regitanus, Hydrontinus, Brundu- 
sinus, Capsanus, Gyrontinus ; et Graeci, Rosanus, 
et archiepiscopus S. Severinae ; episcopi vero, 
Centius Savinensis, Petrus Portuensis, Leo Osti- 
ensis, Cono Praenestinus, Girardus Engolismus, 
Galo Leonensis, le^atus pro Bituricensi et Vien- 
nensi aichiepiscopis, Rog-erus Vulturnensis, Gau- 
fridus Senensis, Rolandus Populoniensis, Grego- 
rius Terracinensis, Willelmus Trojanus, Gibinus 
Syracusanus, legatus pro omnibus Siculis, et alii 
fere c. episcopi. Sig-uinus et Johannes Tuscula- 
nus episcopi, cum essent Romae illa die, concilio 
non interfuerunt ; qui postea, lecta damnatione 
Privilegii, consenserunt et laudaverunt. Samson, 
XXV. Wigornensis episcopus, iii. nonas Maii 
[5 Maii], die Dominica, obiit. Rex Anglorum 
Heinricus comitem Rotbertum de Beleasmo in 
Kaeresburga mense Octobri in custodiam posuit. 
Civitas Wigorna, cum principali ecclesia, et 
omnibus aliis, et castello, xiii. kal. Julii [19 Jun.], 
feria v., igne cremata est. De monachis unus 
monasterio utilissimus, cum duobus servientibus, 
et XV. de civibus, igne combusti sunt. Rex 
Anglorum Heinricus, mense Julio, Angliam 
rediit, et comitem Rotbertum de Beleasmo, de 
Normannia ductum, apud Werham in artissima 
custodia posuit. Viri probitatis eximiae, domi- 
nus prior Thomas, et Colemannus, S. Maria; 
Wigornensis ecclesiae nobiles coenobitae, iv. non. 
Oct. [4 Oct.], Sabbato, modum fecerunt huic vitae. 

Communi sorti solventes debita morti, 

Gaudia summa petant, ubi summa pace quiescant : 

Cura sanctis Iseta contemplando sine meta. 

Teoulfus, regis capellanus, v. kalend. Januarii 
8 Dec.], die Dominica, Wig^ornen 
patum apud Windleshoram suscepit. 


made bp. of ,-_.„ „ t -i • t^ • • Tfr* 

worcester. [28 Dcc.], dic Dommica, Wig^ornensem episco- 


Heinrico, Romanorum imperatori, Matildis, a.d. 1114 
filia regis Anglorum Heinrici, viii. idus Januarii JJoined^ 
[6 Jan.], Mogontiae desponsata, et in imperatri- ^""p"^^""- 
cem est consecrata. Thomas Eboracensis archi- Thomas abp. 
episcopus VI. kal. Martii [24 Feb.], feria tertia, 
obiit. Hrofensis episcopus Radulfus, vi. kal. Raiphbp. 

-»«• .. r-^>^ 4 -1 1. TTv • . 1 r • • ofRochester 

Maii [26 Apr.l, die Dommica, ad archiepiscopa- transiatedto 

J: ^ . , ,,^. ,, , 1- • Canterbury. 

tum Cantwariensem apud Windleshoram ehgitur. 
Civitas Cicestria cum principali monasterio, per chichester 
culpam incuriae, iii. nonas Maii [5 Maii], feria "™ ' 
III., flammis absumpta est. Thurstauus regis xhurstan 
capellanus ad Eboracensem archiepiscopatum, York; 
die Assumptionis S. Mariae [15 Aug.], eligitur 
Wintoniae. Arnulfus abbas de Burh ad Hrofen- Amuifof 
sem ecclesiam eligitur episcopus. Rex Anglorum Henry leads 
Heinricus, postquam exercitum in Waloniam waie^^ 
duxit, ante festivitatem S. Michaelis [29 Sept.] 
mare transiit. Fluvius Medewege vocatus, perraiiureof 
nonnulla miliaria, vi. idus Octobris [10 Oct.], itanedwayand 
a se defecit, ut iii medio alveo sui etiam par- 
vissimae naves ob penuriam aquae elabi aliquate- 
nus minime possent. Tamesia nihilominus eidem 
illa die defectui patuit; nam inter pontem et 
regiara Turrim, sub ponte etiam, in tantum 
fluminis ipsius aqua diminuta est, ut non solum 
equi, sed et innumera hominum et puerorum 
multitudo illud pedibus transvadarent, aqua vix 
genua eorum atting-ente. Duravit autem hic 
aquae defectus a medio noctis praecedentis usque 
in profundas tenebras noctis subsequentis. Simi-andat 
lem quoque aquarum defectum ipso die apud 
Gernemutham, et in aliis locis per Angliam, 
certo relatu contigisse didicimus. 

Hoc anno hiems extitit asperrima, ita ut a.d. 1115. 
omnes fere per Angliam pontes glacie frangeren- tos7.^^^ 
tur. Imperator Heinricus, postquam Coloniam xheemperor 
diu obsedit, et multos suorum campestri prcelio coiogne. 

F 2 



Abp. Ralph 
the pall. 




perdicHt, pacem apud civitatcm Nussam jura- 

mento fecit. Radulfus, Dorubernensis archiepi- 

scopiis, ab Anselmo,^ S. Romanae ecclesiae leg-ato, 

V. kal. Julii [27 Jun.], die Dominica, pallium 

suscepit Cantwarise, ubi fuere congregati episcopi 

totius Anglia?. Ipsoque die magno cum honore 

consecratus est Teoulfus, Wigornensis ecclesiae 

wiifridbp.of episcopus. Wilfridus episcopus de Sancto David 

ob! ^"^ * in Walonia obiit : usque ad illum episcopi 

Acouuciiat extitere Brytonici. In octavis Apostolorum ^ [6 

Jul.], magnum concilium a Cono, Romanae ec- 

clesiae cardinali, Catalaunis celebratum est; in quo 

excommunicavit episcopos qui concilio non inter- 

fuere ; quosdam etiam deg^radavit, et plurimos ab- 

bates baculis privatos deposuit de sedibus, ecclesi- 

asticum illis interdicens officium. Rex Anglorum 

Heinricus mediante Julio mense Angliam rediit. 

Bernard Bcrnardus, reginae cancellarius, ad ecclesiam 

st!l)tvid's°^ Sancti David in Walonia, xiv. kal. Octobris 

[18 Sept.], Sabbato, praesul elig-itur, et eodem die 

ad gradum presbyteratus a Wentano pontifice 

Willelmo apud Suthwercam promotus est ; in 

crastino, praesente regina, consecratur episcopus 

apud Westmonasterium a Radulfo archiepiscopo. 

Regnelmus, Herefordensis episcopus, vi. kal. 

Nov.*^ [27 Oct.], obiit, pro quo Gausfridus, regis 

capellanus, eligitur. Radulfus, Dorubernensis ar- 

chiepiscopus, Arnulfum ad Hrofensem et Gaus- 

fridum ad ecclesiam Herefordensem, die S. Ste- 

phani [26 Dec.], episcopos ordinavit Cantwariae. 

A.D. 1116. Griffinus filius Res verno tempore in Walonia 

S,v5esin praedam egit, et castella incendit, quoniam rex 


bp. of Here- 
ford ob. 
elected in 
his stead. 

' Anselmus.l He was the ne- 
phew of archbishop Auselin, and 
was accompanied by John, abbot 
of Peterborough. Sax. Chron. a. 

^ Apostolorum.'] PetrietPauli. 
Add.from R. Hoveden. 

3 VI. fcaZ. Nov.] Circa festivi- 
tatem Omnium Sanctorum. L. 
and edit. 


Angliae Heinricus particulam de terra patris sui 

ei darinoluit. Conventio optimatum et baronum Pnncewii- 

, 111 ^^^™ receives 

totius Angliae apud Selesbyriam, xiv. kalend. homageat 
Aprilis [19 Mar.], facta est, qui in praesentia 
reg-is Heinrici homagium filio suo Willelmo 
fecerunt, et fidelitatem ei juraverunt. Habita Dissension 

•^ , , . . between 

est ibi causa de querela, quae mter archiepisco- Raiphabp.of 

-1 Canterbury 

pum Cantwariensem Radulfum et electum ponti- and Thur- 

■* . stan abp. of 

ficem Eboracensem Thurstanum per integrum York. 
annum versata fuerat. Hic electus, cum ab 
ipso pontifice moneretur, ut ecclesiae Cantwari- 
ensi faceret quod debebat, et benedictionem suam 
ecclesiastico more susciperet, respondit : bene- 
dictionem quidem se libenter suscipere velle, sed 
professionem quam exigebat nulla ratione factu- 
rum. Rex autem Heinricus, ubi advertit Thur- 
stanum in sua pervicacia stare, aperte protestatus 
est illum, aut morem antecessorum suorum, tam 
in professione facienda, quam et in aliis dignitati 
ecclesioe Cantwariensis ex antiquo jure com- 
petentibus, executurum, aut episcopatu Ebora- 
censi cum benedictione funditus cariturum. His 
auditis, ille sui cordis consilio iraprsemeditatius 
credens, renuntiavit pontificatui, spondens regi 
et archiepiscopo se dum viveret illum non recla- 
maturum, nec aliquam calumniam inde moturum, 
quicunque substitutus^ fuisset. Owinus rexowenking 

•vwr 1 .1. 4 1 TT • . of Wales 

Walanorum occiditur : et rex Anglorum Heinri- siain. 
cus mare transiit, comitante secum Thurstano 
electo Eboracensi archiepiscopo, sperante se re- 
vestituram sui pontificatus recuperaturum, et ex 
regio jussu benedictionem ab archiepiscopo sine 
exactione professionis adepturum. Circa mensem Anseim 

■*• ^ returns from 

Augusti reversus a Roma Anselmus, qui Rome as 
pallium archiepiscopo Cantwarise Roma de- 

* Substitutus.] Subsecutus. L. and edit. 


tulerat, venit Normanniam ad regem Heinricum, 
litteras apostolici deferens, quas illi vices aposto- 
licas in Anglia administrare concedebant ; quod 
Raiphabp.of regno Anglia3 brevi innotuit : unde communi 
soesto"^ consilio reginae et nobilium quorumlibet Angliae, 
Cantwariensis archiepiscopus Radulfus, emensa 
festivitate Nativitatis S. Mariae [8 Sept.], mare 
transiit, regem adiit, illumque Rotomagi con- 
sistentem reperit; et cum ipso de negotiis pro 
quibus venerat, juxta rerum ordinem, dili^enter 
ag"ens, ad consilium ejus Romani itineris viam 
A.D. 1117. Secundum regis Heinrici praeceptum, apud 
cirenc^Ste/* Circnceastre novum opus est inceptum. Apud 
Lumbardiam, magno terrae motu facto, et, ut 
testati sunt qui novere, xl. dierum spatio durante, 
plurima domorum aedificia corruere ; et, quod 
visu dictuque constat mirabile, villa quaedam 
pergrandis mota est repente de statu proprio, 
jamque ab omnibus in louge remoto consistere 
cernitur loco. Mediolani, dum patriciae dignita- 
tis viri, de republica tractantes, sub una reside- 
rent turri, auribus omnium vox foras insonuit, 
unum ex illis nomine vocans, et festinato exire 
rogans. Quo tardante, persona quaedam coram 
apparuit, quae vocatum virum ut eg"rederetur prece 
obtinuit. Exeunte illo, turris repente cecidit, 
et omnes qui ibidem aderant casu miserabili 
Robertbp. oppressit.^ Rotbertus Staeffbrdensis^ episcopus, 
andGUbert VIII. idus Dccemb. [6 Dec.] obiit, et Gilebertus 
westminster abbas Westmonastcrii. 


An earth- 
quake in 

A prodigy. 


' Oppressit,'] Vir etiam lauda- 
bilis dominus Faricius, abbas Ab- 
bendonensis ecclesiae, cum ejus 
industria opes illius ecclesiae 
multiplicatae de die in diem aug- 
mentarentur, decidit in aegritu- 
dinem, qua ex hac luce subtractus 

a laboribus suis, beato fine quie- 
vit XVII*'. videlicet regiminis sui 
anno, vii. kal. Martii [28 Feb.]. 
L. add. 

^ Staffordensis.'] Conventrensis. 
L. and edit. 



ACRiE memoriae Paschalis papa xiv. a.d. ins. 
kal. Febr. [19 Jan.] defungitur, et K^"^'' 
loco ejus Johannes quidam Gaitae Gdasiusn^.^ 
natus substitutus est, et mutato no- 
mine Gelasius est nuncupatus. Hic in mona- 
sterio Montis Cassini ab infantia monachus nu- 
tritus et adultus, in ministerio venerabilium 
apostolicorum, Desiderii, Urbani et Paschalis 
assiduus fuerat, cancellarii officio functus. Rex Theemperor 
vero Teutonicus, qui et Romanus imperator, goryaspo^^e. 
audito papam huic vitae decessisse, Romam ad- 
volat, et Bracarensem^ episcopum, jam anno prae- 
terito ab eodem papa Beneventi excommuni- 
catum, cedente ab urbe Gelasio, papam instituit, 
et ex Mauricio Gregorium nominat. Mahthildis Death of 
regina Anglorum apud Westmonasterium, kal. MaThiida. 
Maii [1 Maii], obiit, et in ipso monasterio de- 
center sepulta est. Plures Normannorum quam Defection 
regi Henrico juraverant fidelitatem postposu- N^rm^ans.^ 
erunt, et ad regem Franciae Ludowicum princi- 
pesque ejus, adversarios scilicet, ipsius naturalis 
domini non veriti justitiam, se transtulerunt. 
Praefatus papa Gelasius per mare Burgundiam popeoeia. 
venit, et adventus ejus mox Galliae toti innotuit. ii^Bur"^^* 


' Hic Wigorniensis.^ j ^ Bracarensem.'] Of Braga in 

manii rec. C. I Portugal. 


Fiorenceof Nonis Julii [7 Jul.l obiit Dn. Florentius 


ob. WiGORNENSis inonachus. Hujus subtili scientia 

et studiosi laboris industria, praseminet cunctis 
haec Chronicarum Chronica. 

Corpus terra tegit, spiritus astra petat, 
Quo cernendo Deum cum sanctis regnet in aevum. Amen. 

Twowomen Ecclcsia apud Momerfeld a Gosfrido Here- 

lishtniif-at fordensi episcopo dedicata, omnes qui ad dedi- 

cationem venerant, domum redibant ; verum post 

aeris serenitatem, quae prius extiterat maxima, 

repente cum tonitru orta est tempestas nimia, 

qua perculsi quidam in itinere, dum loco in quem 

devenerant cedere non valerent, subsistebant. 

Erant numero quinque, tres viri et duae foemina^, 

quarum una ictu fulmineo percussa occubuit, 

altera vero ab umbilico usque ad pedum vestigia 

misere percussa et ignita decidit, viris duntaxat 

vix vitae reservatis. Quinque etiam caballi 

illorum fulmine perculsi interierunt. 

A. D. 1119. Gelasius papa obiit, et Cluniaci sepultus est; 

TiX Goifrjd cui successit Guido Viennensis episcopus, qui 

£d!and^^" alio nomine Calixtus nominatus est. Gosfridus, 

NMwlSi°ob. Herefordensis episcopus, iii. nonas Februarii 

[3 Feb.] obiit, et Herebertus Northwicensis xi. 

warwith kal. Aug-. [22 Jul.l. Orto bello inter recem 

France, a i -tt • • -r^ t 

Aiijou and Anclorum Hemricum, et resrem Francorura Lu- 

Flanders. , ^. . * i 

dowicum, et comitem Andegavensem, et comi- 

peaccwith tcm Flandrenscm, ipse rex Heinricus, inito op- 

portunitatis conciho, anticipavit pacem lacere 

cum comite Andeg-avensi, accepta filia ejus in 

uxorem filio suo Willelmo, quem jam haeredem 

The count of totius reg-ni sui constituerat. Comes idem An- 

tojerusaiem. degavensis lerosolymam adiit. Post haec rex 

Peacewith Hcinricus, consilio optimatum suorum, fecit 

France and 

Fianders. paccm cum regc Jbrancorum, in qua pace accepit 
Willelmus filius ejus Normanniam, a praedicto 


rege Francorum tenendam. Cum suis etiam 
optimatibus, qui injuste et infideliter ab eo re- 
cesserant, et cum comite Flandrensi fecit rex 
pacem. Terrae motus in pluribus locis per An- An earth- 
g-liam factus est, iv. kal. Octobris [28 Sept.], die 
Dominica, circa horam diei tertiam. Calixtus a coundi 

.,. r» • 1-1 at Rheiras. 

papa instituit generale concilmm Kemis, xiii. kal. 
Novemb. [20 Oct.] ; ad quod concilium factus 
est multiplex archiepiscoporum, episcoporum, 
abbatum et principum diversarum provinciarum 
concursus, cum numerosa clericorum ac plebium 
multitudine. Episcopi vero Angliae, qui tunc 
temporis in Normannia cum rege degebant, Wil- 
lelmus, videlicet, Exoniensis, Rannulfus Dun- 
holmensis, Bernardus Menevensis, et Urbanus 
Glamorgatensis, et insuper episcopi et abbates 
Normanniae, ab ipso reg-e Anglorum Heinrico 
ad ipsum concilium directi sunt. Radulfus archi- 
episcopus Cantwariag prse infirmitate non potuit 
interesse. Thurstanus, electus Eboracensis archi- Thurstan 

,. . .„ ,. abp. ofYork. 

episcopus, a rege licentiam petens illuc eundi, vioiates his 
tandem obtinuit, ea tamen interposita fide, ut 
benedictionem episcopalem a papa, nuUa ratione 
suadente, susciperet. Tali sponsione ligatus, 
iter arripuit, et ad papam venit ; et mox, post- 
habita sponsione, Romanos in causam suam 
largitatis ofiicio transtulit, et per eos ut a papa 
episcopus consecraretur, sua manu cooperante, 
impetravit. Consecratus est autem in pontifi- 
catum Eboracensem, et consecrationi ejus plures 
e Gallia episcopi ad jussum papae interfuere. Epi- 
scopi vero Angliae nondum ad concilium vene- 
rant ; qui ubi quod factum est cognovere, regi 
nuntiavere. Commotus in furorem ille, Thur- He is forMd- 

. . den to return 

stano et suis mterdixit in Angham et Norman- to Engiand 

, . . , , . . . or Nor- 

niam redire, in omnemque locum dominatioms mandy. 


A.D. 1120. Radulfus archiepiscopus Cantwariensis, ii. 
5SS? nonas Januarii [4 Jan.], feria prima, Angliam 
buryreturns; reyertitur^ q^ jj nouas ApHlis [4 Apr.], Dorainica 
consecrates dic, apud Westmouasterium consecravit in pon- 

Davidtothe .^ ^ . , . , , . 

see of tificatum Banffornensis ecclesiae quendam clericum 
venerandum, David nomme, electum a principe 
Griffino, clero et populo Waliae ; cujus consecra- 
tioni interfuere, Ricardus episcopus Lundoni- 
ensis, Rotbertus Lincolniensis, Rogerus Saeres- 
byriensis, Urbanus Glamorgatensis. Rex An- 
glorum Heinricus, omnibus prospere et ad velie 

Theprinces peractis, a Normannia in An^liam redit; quem 

Williamand i,^.„ , ^,. . . . . 

Richardand Willelmus iilius cjus scqui gestiens, navem in- 

many nobles . i «t 

perishby greditur, copiosa nobilium, miiitum, puerorum, 

shipwreck. ^ . -i . i . • tt • 

ac fcemmarum multitudme comitatus. Hi portu 
maris evecti, miraque aeris serenitate freti freto 
illapsi, in modico navis qua vehebantur rupem 
incurrens eversa est, et omnes qui in ea resi- 
debant, excepto rustico uno, et ipso, ut ferebatur, 
nec nomine digno, qui mira Dei gratia vivus 
evasit, marinis fluctibus sunt absorpti. Quorum 
nobilissimi fuerunt hi, Willelmus regis filius, Ri- 
cardus frater ejus, Ricardus comes Cestrensis, 
Otthuel fraterejus, Willelmus Bigod,^ Gausfridus 
Riddel, Walterus de Everci, Gausfridus Here- 
fordensis archidiaconus, filia regis comitissa de 
Perceio, neptis regis comitissa de Cestria, et alii 
quamplurimi, quos brevitatis causa praeterimus. 
Quae res et regis, prospero navigio Angliam veni- 
entis, et omnium qui audiebant mentes exterruit 
atque turbavit, et de occultis justi Dei judiciis in 
admirationem concussit.^ 

Rex Anglorum Heinricus legalis conjugii 

* Willelmus Bigod.l C. omit. 1 this disaster in Malmesbury, p. 
[653; Order. Vital. p. 867, sq.; 
2 Concussit.] Seethedetailsofi Simeon, and Hoveden, a. 1120. 



olim nexu solutus, ne quid ulterius inhonestum a.d. 1121. 
committeret, consilio Radulfi Cantwariorum Henry with 
pontificis et principum regni, quos omnes indatghi^of 
Epiphania Domini [6 Jan.] sub uno Lundonise Lonl^inf °^ 
congregavit, decrevit sibi in uxorem Atheleidem, 
filiam Godefridi ducis Lotharingae, puellam vir- 
ginem, decore modesti vultus decenter insignitam. 
Directi sunt nuntii, et futuram regni dominam 
Summo cum honore de transmarinis partibus ad 
curiam regis adduxerunt. Inter haec electi sunt Ecciesias- 

j . 1 . .-11 .1 ti^^^ prefer- 

ad regimen ecclesiarum jamdudum viduatarum ments. 
clerici duo, assumpti de capella regis, Ricardus, 
scilicet, qui regii sigilli sub cancellario custos 
erat, et Rotbertus, qui et ipse domino regi 
in cura^ panum ac potus strenue ministrare 
solebat. Horum prior Herefordensi, sequens 
vero Cestrensi^ ecclesiae praelatus est. Herber- 
tus quoque, abbatiae Westmonasterii monachus, 
ipsius loci abbas constituitur.^ Ricardus, vii. 
idus Jan. [7 Jan.], feria vi., electus, xvii. kaL 
Feb. [16 Jan.], Dominica, feria i., apud Lam- 
hetham, consecratus est in episcopum a Radulfo, 
Gantwariensi archiepiscopo, cooperantibus sibi 
episcopis Ricardo Lundoniensi, Rotberto Linco- 
liensi, Arnulfo Rofensi, Urbano Glamorgatensi, 
Bernardo Sancti David. Puella praedicta, in Queen 
regni dominam electa, iv. kal. Feb. [29 Jan.], crowned. 
Sabbato, regi desponsatur a Willelmo Winto- 
niensi episcopo, jubente Radulfo Cantuariae archi- 
episcopo, et crastino die, iii. kal. Febr. [30 Jan.], 
ab eodem archipraesule regina consecratur et 

' Curali Curia. L. and edit. 

' Cestrensi.^ Conventrensi. L. 
and edit. 

^ Constituitur.'] Rex etiam, 
optimatum suorum consilio, Ab-. 
bendonensi ecclesiae praefecit in 
pastorem quendam bonae famae 

virum, nomine Vincentium, ex 
Gemmeticensi ecclesia mona- 
chum, cunctis qui aderant id lau- 
dantibus ; erat enim valde be- 
nignus, ac pietatis gratia plenus ; 
omnibus compatiebatur, omnes 
pio affectu diligebat. L. add. 


Robertcon- coronatur. Post haec, idem pontifex cum rcffe 

secrateu to ^ tr fj 

theseeof Abbandoiiiam veniens, iii. idus Martii [13 Mar.l, 

Coventry. ' -r» 

die Dominica, sacravit supra memoratum Ilot- 

bertum ad episcopatum Cestrensis^ ecclesias, 

astantibus et cooperantibus huic sacramento 

Willelmo Wentano episcopo, Willelmo Exo- 

niensi, Urbano et Bernardo episcopis Walen- 

Everard sibus. Paucis dicbus elapsis, electus est qui- 

of^Norwkh. dam de reg-is capella, Eoverardus nomine, ad 

episcopatum Northwicensis ecclesiae, et a Rad- 

ulfo Cantwariensi pontifici, ii. idus Junii [12 

Jun.], sacratur Cantwariae, convenientibus pro 

hoc ipso Arnulfo Rofensi episcopo, Ricardo He- 

Theanti. refordeusi, et Rotberto Conventrensi. Calixtus 

SflnJd hTa papa, viribus undecunque collectis, supra me- 

monasery. jjj()j.^^yjjj Mauricium, cog-uomento Burdinum, 

quem vocatum Gregorium in sede apostolica 

imperator cum suis fautoribus constituerat, cepit ; 

eumque suis omnibus spoliatum, monasterio, ut 

Henry mouachus cssct, contumeliosc intrusit. Rex 

waie"!'^ Anglorum Heinricus super Walenses exercitum 

duxit, et, acceptis obsidibus ab eis, totam Waliam 

Gregory suae ditioui subegit. Clericus quidam, natione 

ordained bp. tt-i • • • ^ • tt«i 

ofDubiin. Hiberniensis, nomme Gregorius, a rege Hiber- 
niae, clero et populo in episcopatum Dublinae 
civitatis electus, Angliam venit, antiquo pro 
more ordinandus ab archiepiscopo Cantwariae, 
Ang-lorum primate; quem ex praecepto ejusdem 
archipraesulis, Rogerius, Saeresbyriensis episco- 
pus, apud castellum suum quod vocatur Divisio, 
xi^ kal. Octob. [21 Sept.], Sabbato, ad diaco- 
natus et ad presbyteratus promovit gradum. Or- 
dinatus est autem episcopus, vi. non. Octob. [2 
Oct.], feria i., apud Lamhetham, a Radulfo Cant- 
wariorum pontifice, ejusque consecrationi inter- 

Cestrensis.'] Conveutrensis. L. and edit. 



fuere episcopi, Ricardus Lundoniensis, Rogerius 
Saeresbyriensis, Rotbertus Lincoliensis, Eover- 
ardus Northwicensis, et David Bangornensis. 
Principalis ecclesia apud Teodekesbyrie ab epi- consecration 
scopis Teowlfo Wigornensi, Ricardo Herefor- burychurch. 
densi, Urbano Glamorgatensi, et a prajfato Greg-o- 
rio Dublinensi, ix. kalend. Novembris [24. Oct.], 
feria ii,, consecrata est summo cum honore. 

Civitas Glaworna cum principali monasterio, a.d. 1122. 
VII. idus Martii [9 Mar.], feria iv., denuo confla- Srnr^" 
gravit incendio, anno re^ni regis Anglorum Hein- 
rici xxii^. ; siquidem primo quo regnare coepit 
anno, xi. kal. Junii [22 Maii], feria v., combusta 
est primo. Dorubernensis archiepiscopus xxv., Raiph abp. 
Radulfus, XIV. kal. Novembris [19 Oct.], feria bury and" 
V., Cantwariae vita decessit. Johannes Batho- Bath ob.' 
niensis episcopus, iv. kal. Januarii [29 Dec.], 
obiit, qui, adhuc vita comite, ab Heinrico rege 
D^'\ libris argenti totam urbem Bathoniensem 
mercatus est. 

Rotbertus xviii. Lincoliensis episcopus, mense a.d. 1123. 
Januario, dum apud Wudestoce, equo sedens, ScdVoV^ 
cum rege Heinrico colloquium haberet, subito 
decidere coepit et obmutuit ; deportatus ad ho- 
spitium morte improvisa obiit. Rannulfus quo- 
que regis cancellarius miserabili obitu vita de- 
cessit.^ Vir eximias religionis Willelmus cano- wmiam 
nicus S.Osgithae de Cice,^ ad archiepiscopatum of^c?nteV* 
Cantwariensem Glawornae, ubi in Purificatione S. ^^^^' 
Mariae [2 Feb.] rex tenuit curiam suam, eligitur, 
et a Willelmo Wintoniensi episcopo, pluribus co- 
operantibus episcopis, xiv. kal. Martii [16 Feb.], 
Cantwariae consecratur episcopus. Quo annu- Aiexander 
ente, datus est, ipso Quadrag-esimali tempore, Lin^coin!' *" 

^ Decessit.'^ For his cliaracter 
and the manuer of his death, see 

^ Cice.'] St. Osyth's in Essex? 
forraerly called Chiche. 


Lindicolinae civitatis episcopatus Alexandro 
Abp.wiiiiam Saeresbvriensi archidiacono. Postea idem archi- 


Rome. episcopus Willelmus, comitantibus secum Thur- 
stano Eboracensi archipontifice, Bernardo episcopo 
de Sancto David, Sigefrido Glaestoniensi abbate, 
Anselmo quoque abbate de S. Eadmundo, pro 

Aiexander pctcndo pallio Romam ivit. Alexander rex 

scofiandob. Scottorum, VII. kal. Maii [25 Apr.], obiit. Rex 
Anglorum Heinricus, emensa festivitate Pente- 

Abp.wiuiam costcs [3 Juu.], marc transiit. Archiepiscopus 

returns from ^ "- . . -rs-r.,, , , ti. 

Rome. Cantwariensis Willelmus, suscepto pallio a papa 
Calixto, et Thurstanus Eboracensis archipreesul 
cum sociis, Roma redeuntes, ad regem in Nor- 

consecration manuia morantcm venerunt. Et non multo post 

ofAlexander . . -1^7- •!! i * t ■,. »1 

totheseeof archicpiscopus W illelmus An^liam rcdit, etAlex- 

Lincoln, , r • i- • ■• • i , » 

andrum Eincoliensi ecclesiae, xi. kal. Augusti 
andGodfrey [22 Jul.], Cautwariae, Godefridum vero can- 
Bath. cellarium reginae, vii. kal. Septembr. [26. Aug\], 

in ecclesia Sancti Pauli Apostoli Lundonia3, con- 
Theowuif secravit episcopum Bathoniensi ecclesiae. Teo- 

bp. ofWin- _ ^ _*; . ^ . 

tonob. wlius XXVI. Wigornensis ecclesiae antistes, xiii. 

kalend. Novemb. [20 Oct.], Sabbato, apud Ham- 

Robert tun villam suam obiit. Rotbertus abbas Teo- 

abbot of 

Tewkesbury dckesbyriensis ecclesiae, vi. idus Dec. [8 Dec.], 
Davidsuc- vita decessit. Alexandro reai Scottorum suc- 

ceeds to the , 

kingdomof cessit David frater eius. 

Scotland. * , ^ tt /» • 

A.D. 1124. Arnulfus xxiii. Hroiensis episcopus, mense 
RocheS °^ Martio obiit. Galeranus comes de Mellant, 
Thecount in hcbdomada Dominicae Passionis, a militibus 

ofMellent « tx • ... -^t • j. i • 

captured. regis Heinrici in JNormannia captus, cum piuri- 
bus in arctam custodiam Rotomagi detruditur. 
Abbot Gosfridus abbas Novi Monasterii Wintoniae 
w°nton,and oMit. Revcrendus prior Wig-ornensis ecclesiae, 
prioror Nicholaus nomine, viii. kalend. Julii [24 Jun.], 

Worcester i» • i ••^ 

ob. leria iv., obiit, 

Gaudeat in ccelo qui, miserante Deo. 

Willelmus Cantwariensis archiepiscopus, ut 


rex mandarat, mare transiit. Calixtus papa Pope caiix- 
obiit, cui Honorius Ostiensis episcopus successit. succeeded by 
Monetarii per An^liam cum falsa moneta A.^D^ms. 
capti, truncatis dextris manibus, et abscisis in- Punishment 
ferioribus corporis partibus, regis ferale subeunt moneyers. 
edictum. Mutatione postmodum monetae, cara a change in 

• TT» T 1 r> 1 the value of 

facta sunt omnia. Hinc praevalida lames oborta money, and 

, 1 . 1 . 1 . consequent 

plurimam multitudinem nominum morte tenus dearth. 
affligit. Eximiae religionis et probitatis viri, simon and 
Simon cancellarius reginae, et Sigefridus abbas Sdlo the 
Glastoniae, in episcopos eliguntur Normanniae ; wlntfn and 
Simon quidem ad episcopatum Wigornensem, ^^^^^^^*®^- 
Sigefridus ad Cicestrensem. Vir nonmodicae pru- 
dentiae, duorum episcoporumWigornensium, Sam- 
sonis, videlicet, et Teowlfi, archidiaconus, Hugo 
nomine, xii. kal. Aprilis [21 Mar.], obiit. Paschali 
festivitate emensa [29 Mar.], Simon et Sige- 
fridus electi episcopi, cum archiepiscopis Willelmo 
et Thurstano, et cardinali Romano, Johanne vo- 
cabulo, Angliam venere : et Sigefridus apud Lam- 
hythe, ii. idus Aprilis [12 Apr.], a Willelmo archi- 
episcopo ordinatur antistes Cicestrensis ecclesia?, 
ejusque ordinationi interfuerunt Romanus car- 
dinalis, Thurstanus Eboracensis archiepiscopus, 
Eoverardus Northwicensis, Ricardus Herefor- 
densis, Bernardus Sancti David, David Bangor- 
nensis, Urbanus Glamorgatensis, et Johannes 
Hrofensis electus episcopus. Simon electus 
praesul Wigornensis, viii. idus Maii [8 Maii], die 
videlicet Ascensionis Dominicae,^ a clero et a 
populo cum festiva processione suscipitur Wi- 
gornae, et, x. kal. Junii [23 Maii], a Willelmo 
archiepiscopo Doruberniae presbyter ordinatur 
Cantwarise. Imperator Heinricus obiit, et se- The emperor 

,. X cj • u- X • HenryV.ob. 

pultus est Spirae, ubi et avus ejus. 

Ascensionis Dominic(S.^ This festival in 1125 fell on May 7. 



Romanorum xcviii. 



John or- 
(lained bp. 

Lothair II. 

emperor. . ^ . 

simon bp. of annis XIII. Simon electus Wig-ornensis epi- 
consecrated. scopus, comitaute Godcfrido Bathoniensi epi- 
scopo, Cantwariam venit, et a Willelmo Cant- 
wariensi archiepiscopo, Sabbato hebdomadae 
Pentecostes [17 Maii], presbyter ordinatur, et 
crastino cum magno honore sanctae matris Wi- 
gornensis ecclesiae praesul consecratur ; cum quo 
Johannes Cantwariensis archidiaconus, ad eccle- 
siam Hrofensem episcopus ordinatur. Quorum 
consecrationi interfuere, Ricardus Herefordensis 
episcopus, David Bangornensis, Godefridus 
Bathoniensis, Sigefridus Cicestrensis. Simon 
Wigornam ad sui praesulatus sedem veniens, 
maxima populi confluente multitudine, cum ho- 
norifica processione denuo suscipitur, inthroni- 
zatur, laus summae Trinitati in illo concelebratur. 
Eodem die, id est, ix. kal. Junii [24 Maii], Dei 
servus et in tota domo sua fidelis amicus, Be- 
nedictus nomine, anno praeterito de priore electus 
abbas Teodekesbyriensi ecclesiae, ibidem a puero 
nutritus in monachico habitu, et processu tem- 
poris, concessu domni Wlstani praesulis, a quo 
omnes ecclesiasticos ordines jamdudum susce- 
perat, in pace et dilectione unus de coenobitis 
Wigornensibus effectus, ab eodem novo praesule 
Simone novus abbas consecratur Wigornensi 
ecclesiae; cujus consecrationi interfuere proces- 
sionales susceptores ejusdem praesulis, Ricardus 
Herefordensis, Godefridus Bathoniensis, David 
Bangornensis episcopi, et parochiani sui, ab- 
bates Wido Persorensis, Willelmus Glaucestren- 
sis, Godefridus Wincelcumbensis, et pro abbate 
suo infirmitate depresso, dominus prior Eoves- 
hamnensis Dominicus, prior etiam Malvernensis 
dn. Walcerus, illi inquamde quibus illud psalmo- 
graphi potest pronuntiari : * Emittit Deus fontes 

abbot of 


in convallibus et totum processionale agmen quod 
antistiti obviam processerat.* Celebrata est syn- 
odus Lundoniae, in ecclesia beati Apostolorura 
principis apud Westmonasterium, mense Septemb., 
ix"^. die ejusdem mensis, id est, v. idus Sept. ; 
ubi post multarum discussionem causarum, pro- 
mulgata sunt haec capitula, et ab omnibus confir- 
mata, numero xvii. Praefuit autem huic synodo 
Johanues de Crema,^ sanctse et apostolicae ec- 
clesiae, de titulo S. Crisogoni, presbyter cardi- 
nalis, et domini papa^ Honorii in Angliam lega- 
tus, cum Willelmo Cantwariensi, et Thurstano 
Eboracensi archiepiscopis, et cum episcopis di- 
versarum provinciarum numero xx., et abbatibus 
circiter xl., et cum innumera cleri et populi 
multitudine. Sunt autem haec capitula : 

Primum Capitulum. Sanctorum patrum ve- 
stig-iis inhaerentes, quenquam in ecclesia per pe- 
cuniam ordinari auctoritate apostolica prohi- 

II. Interdicimus etiam ut pro chrismate, pro 
oleo, pro baptismate, pro poenitentia, pro visita- 
tione infirmorum seu unctione, pro communione 
corporis Christi, pro sepultura, nullum omnino 
pretium exig-atur. 

III. Statuimus praeterea, et apostolica auctori- 

^ Johannes de Crema.'] Hove- 
den has preserved the following 
anecdote concerning this cardinal 
John de Crema: ^Ad Pascha 
vero Johannes Cremensis, cardi- 
nalis Romanus, descendit in An- 
gliam, perendinansque per epi- 
scopatus et abbatias, non sine 
magnis muneribus, ad Nativita- 
tem Sanctae Mariae celebravit 

severissime de uxoribus sacerdo- 
tum tractasset, dicens summum 
scelus esse a latere meretricis ad 
corpus Christi conficiendum sur- 
gere, cum eadem die corpus 
Christi confecissit, cum meretrice 
post vesperam interceptus est. 
Res apertissima Lundonise gesta 
negari non potuit. Summus 
honor prius ubique habitus in 

solemne concilium apud Lundo- i summum dedecus versus est. 
nias, ubi magnum ei accidit in- Remeavit igitur in sua, Deijudi- 
fortunium. Cum enim in concilio ; cio coufusus et ingloriosus.' 



tate decernimus, ut in consecrationibus episco- 
poruni, vel abbatum benedictionibus, seu in dedi- 
cationibus ecclesiarum, non cappa, non tapetae, 
non manuterg-ium, non baccilia, et nihil omnino 
per violentiam, nisi sponte oblatum fuerit, penitus 

iv. Nullus abbas, nullus prior, nullus omnino 
monachus vel clericus, ecclesiam, sive decimam, 
seu quaelibet beneficia ecclesiastica, de dono laici, 
sine proprii episcopi auctoritate et assensu, susci- 
piat. Quod si praesumptum fuerit, irrita erit 
donatio hujusmodi, et ipse canonicae ultioni 

V. Sancimus praeterea, ne quis ecclesiam sibi 
sive praebendam paterna vendicet haereditate, aut 
successorem sibi in aliquo ecclesiastico constituat 
beneficio. Quod si praesumptum fuerit, nullas 
vires habere permittimus, dicentes cum psal- 
mista, * Deus meus pone illos ut rotam, et,' 
sicut dixerunt, ' haereditate possideamus sanctu- 
arium Dei.' 

VI. Adjicientes quoque statuimus, ut clerici, 
qui ecclesias seu beneficia habent ecclesiarum, 
et ordinari, quo liberius vivant, subterfugiunt, 
cum ab episcopis invitati fuerint, si ad ordines 
promoveri contempserint, ecclesiis simul et bene- 
ficiis earum priventur. 

VII. Nullus in decanum, nullus inpriorem, nisi 
presby ter ; nullus in archidiaconura, nisi diaconus 

VIII. Nullus in presbyterum, nullus in diaco- 
num, nisi ad certum titulum ordinetur. Qui 
vero absolute fuerit ordinatus sumpta careat 

IX. Nullus abbas, nullus omnino clericus vel 
laicus, quenquam per ecclesiam in ecclesia ordi- 
natum, absque proprii episcopi judicio, praesumat 


ejicere. Qui autem secus facere praesumpserit, 
excommunicationi subjacebit. 

X. Nullus episcoporum alterius praesumat par- 
ochianum ordinare aut judicare; unusquisque 
enim suo domino stat aut cadit : nec tenetur 
aliquis sententia non a suo judicio prolata. 

XI. Nemo excommunicatum alterius praesumat 
in communionem suscipere. Quod si scienter 
fecerit, et ipse communione careat Christiana. 

XII. Praecipimus etiam ne uni personae duo 
archidiaconatus vel diversi ordinis tribuantur 

XIII. Presbyteris, diaconibus, subdiaconibus, 
canonicis, uxorum, concubinarum, et omnino 
omnium foeminarum contubernia auctoritate 
apostolica inhibemus ; praeter matrem, sororem, 
amitam, sive illas mulieres quae omni careant 
suspicione. Qui hujus decreti violator extiterit, 
confessus vel convictus, ruinam proprii ordinis 

XIV. Usura et turpe lucrum clericis omni- 
modis prohibemus. Qui vero super crimine tali 
confessus fuerit aut convictus, a gradu proprio 

XV. Sortileg-os, ariolos, et auguria quaeque 
sectantes, eisque consentientes, excommunicari 
praecipimus, perpetuaque notamus infamia. 

XVI. Inter consanguineos seu affinitate con- 
junctos usque ad generationem matrimonia con- 
trahi prohibemus. Si qui vero taliter conjuncti 
fuerint, separentur. 

XVII. Interdicimus etiam ut viri proprias 
uxores de consanguinitate impetentes, et testes 
quos adducunt non suscipiantur, sed prisca pa- 
trum servetur auctoritas. * Placet vobis ? ' 
'Placet;' ' Placet vobis?' 'Placet;' * Placet 
vobis ? ' ' Placet.' 

G 2 


Idem cardinalis, relicta Anglia, Normanniam 

Abp.wiiiiam vadit, ac demum revertitur Romam/ Willelmus 

Rome: quoque archiepiscopus, considerans ecclesiam 

regni Anglorum in ecclesiae Cantwariensis humi- 

liatione gravi scandalo consternatam, transit et 

ipse mare, Romam iturus, rebus quae non aeque 

processerant, ne pari exorbitatione amplius pro- 

cederent, opem pro posse laturus. Venit er^o 

Romam, et ab Honorio, summo pontifice, qui 

Calixto successerat, honorifice susceptus est ; 

isappointed cui idcm apostollcus vices suas in Anglia et 

legate in . , . ,. t i 

Endand and Scottia commisit, ct apostolicas sedis lesatum 

Scotland. . . 

A.D. 1126. Rex Ang-lorum Heinricus Angliam reversus, 
christnfaTat i^ Nativitatc Domini [25 Dec.] curiam suam in 
^'°'^'°^' castro quod Windleshora vocatur diviti apparatu 

celebravit; et illuc totius regni nobilitatem sua 
Theabp. of sauctione adunavit. Ubi cum Eboracensis epi- 

York humi- . , . . . ^ . . 

liated. scopus, lu aequalitate archiepiscopi Cantvs^ariensis, 
regem vellet coronare, exemplo antecessorum 
suorum, judicio omnium repulsus est, et ad eum 
coronam regni nihil pertinere una omnium sen- 
tentia concorditer promulgavit. Lator insuper 
crucis, quam in regis capella se coram fecit de- 
ferri, extra capellam cum cruce ejectus est : 
judicio enim episcoporum et quorumque pruden- 
tium ecclesiasticas leges scientium probatum est 
ac roboratum, nulli metropolitas extra dioecesim 
The bishops suam crucem licere ^ ferre ante se. Finitis diebus 
swear feaity fcstivioribus, rcx ac tota qua) confluxerat dienitas 

to Mathilda. . ^ . . t. -, • . j • • 

regni Lundoniam vadit, ibique ad jussum regis, 
Willelmus archiepiscopus et ecclesiae Romanae 
legatus, caeterique Ang-licae regionis episcopi 
omnes, cum principibus terrae ipsius, fide et sacra- 

* Revertitur Romam.'} Doraum j ^ Licere.'] So edit. ' facere, 
revertitur. L. I C. L. 


mento spoponderunt filiae regis, se totum reg-num 
Anglorum illi contra omnes defensuros, si pa- 
trem suum superviveret, nisi de legali conjug-io 
filium qui sibi succederet, adhuc ante obitum 
suum, procrearet. Ipsa siquidem, defuncto im- 
peratore Heinrico, qui eam per plures annos in 
matrimonio tenuerat, absque liberis, ad patrem 
suum reversa, circa illum excellenti, sicut decebat, 
honore fulciebatur. Rex ig^itur, Willelmo filio 
suo, sicut olim descripsimus, ex hac vita sub- 
tracto, alium qui reg-ni haeres legitime existeret 
necdum susceperat, et ea re in filiam suam, so- 
rorem scilicet Willelmi, conditione qua diximus, 
re"fni jura transferebat. Ipse etiam rex, consilio Thekeeping 

, .5, . . , . of Rochester 

baronum suorum,concessit Cantwariensi ecclesiae, castie be- 

^T7-"ii 1 1 • • •! • stowed on 

et w illelmo arcniepiscopo, et omnibus successori- the see of 
bus ejus, custodiam et constabulationem castelli 
Hrofi semper in posterum possidendam; et in 
eodem castello munitionem vel turrim, quam vo- 
luerint, sibi faciant, et in perpetuum habeant et 
custodiant ; et milites qui custodiae ejusdem 
castelli deputati fuerint, intrent et exeant per 
vices suas, sicut intrare et exire debuerint, et 
de eodem castello ei securitatem faciant. Rot- Robert bp. 

. . ofCoventry, 

bertus, coffnomento Feccatum, Coventrensis epi- and Hu^h 

? , . ^ . . . abbotofSt. 

scopus, vita decessit, et Coventreie quiescit. Augustines 
Hugo, abbas S. Augustini, obiit. 

Willelmus Dorubernensis archiepiscopus con- a.d. 1127. 

., 1 .1. . . A council at 

g-regavit g-enerale concilium omnium episcoporum westmins- 
et abbatum, quarumque relig-iosarum personarum 
totius Angliae, apud monasterium S. Petri in 
occidentali parte Lundoniae situm. Cui concilio 
praesedit ipse, sicut archiepiscopus Cantwariensis 
et leg-atus apostolicae sedis, considentibus secum 
Willelmo episcopo Wintoniensi, Rogerio Saeresby- 
riensi, Willelmo Execestrensi, Herveo Eliensi, 
Alexandro Lincoliensi, Eoverardo Northwicensi, 


Seifredo Cicestrensi,Ricardo Herefordensi,Gode- 
frido Bathoniensi, Johanne Hrofensi, Bernardo 
de S. David Walensi, Urbano Glamorgatensi seu 
Landavensi, David Bangornensl. Ricardus Lun- 
doniensis et Rotbertus Cestrensis^ jam obierant, 
nec aliquis in sedem illorum eo usque successerat. 
Thurstanus autem, Eboracensis archiepiscopus, 
directis nuntiis ac literis, rationabili causa osten- 
dit se conventui ipsi adesse non potuisse. 
Rannulfus vero, Dunholmensis episcopus, eo ten- 
dens, infirmitate correptus est, nec iter coeptum 
perficere potuit, sicut prior ecclesia^ et clerici, 
quos ilJuc direxerat, sub testimonio veritatis, 
attestati sunt. Wigornensis autem episcopus 
Simon ad parentes suos trans mare iverat, et 
nondum reversus erat. Confluxerant quoque 
illuc magnae multitudines clericorum, laicorum, 
tam divitum quam mediocrium, et factus est 
conventus grandis et inaestimabilis. Sedifc autem 
III. diebus, id est tertio idus Maii [13 Maii], et 
die sequenti, tertioque post hunc, qui fuit xvii. 
kal. Junii [16 Maii]. Acta sunt ibi de negotiis 
secularibus nonnulla, quaedam quidem determi- 
nata, quaedam dilata, quaedam vero, propter 
nimium aestuantis turbae tumultum, ab audientia 
judicantium profligata. Quae autem communi 
episcoporum consensu in ipso concilio decreta 
sunt et statuta, sicut illic publice recitata sunt 
et suscepta, in hoc opere placuit annotare. Sunt 
ig-itur haec : 
Decrees of I. Ecclcsias ct ecclcsiastica beneficia, seu quos- 

thecouucil. , . . , t i 

libet ecclesiasticos honores vendi vel emi, au- 
ctoritate beati Petri, Apostolorum principis, et 
nostra, omnino prohibemus. Qui vero hoc 
praeceptum violasse convictus fuerit, clericus 

^ Cestrensis.'] Conventrensis. Edit. and L. 


quidem, etiam si canonicus regularis sit vel 
monachus, ab ocdine deponatur ; laicus vero 
exlex et e.^communicatus habeatur, et ejusdem 
ecclesiae vel beneficii potestate privetur. 

II. Ordinari quenquam per pecuniam in ecclesia 
Dei, vel piomoveri, auctoritate sedis apostolicae, 
modis omnibus interdicimus. 

III. Exactiones certas pecuniarum pro recipi- 
endis canonicis, monachis, et sanctimonialibus, 

IV. Nullus in decanum nisi presbyter, nullus 
in archidiaconum nisi diaconus constituatur. 
Quod si quis ad hos honores infra praedictos 
ordines jam designatus est, moneatur ab episcopo 
ad ordioes accedere. Quod si juxta monitionem 
episcopi ordinari refugerit, eadem, ad quam de- 
signatus fuerat, careat dignitate. 

V. Presbyteris, diaconibus, subdiaconibus, et 
omnlbus canooicis, coaiubernia mulierum illici- 
tarum pcDitos interdicimus. Quod si concubinis, 
quod absli, vel coojugibus adhaeserint, ecclesia- 
stico priventur ordine, honoie, siraul et beneficio. 
Piesbyieros vero parochiales, si qui tales fuerint, 
extra chorum ejicimus, et infames esse decerni- 
mus. Archidiaconis vero et mioistris, quibus 
hoc incumbit, auctoritate Dei et nostra praecipi- 
mus, ut omoi studio et solticiiudine^procuvent ab 
ecclesia Dei hanc perniciem omnino eradicare. 
Quod si qui in hoc negligentes, vel, quod absit, 
consentieales inventi fuerint, primo et secundo 
ab episcopis digne corrig-antur, tertio vero 
canonice severius corripianiur. 

VI. Concubinae vero presbyterorum et canonico- 
rum, nisi ibi legitime nupserint, extra parochiam 
expeilantur. Quod si postea culpabiles inventae 
fuerint, in cujuscunque territorio sint, a ministris 
ecclesiae capiantur, et sub excommunicatione 


praecipimus ne ab aliqua potestate minore vel 
majore detineantur, sed libere eisdem ministris 
ecclesiae tradantur, et ecclesiasticae disciplinae 
vel servituti, episcopali judicio, mancipentur. 

VII. Ut nullus archidiaconus in diversis epi- 
scopatibus diversos archidiaconatus teneat, sub 
anathemate prohibemus : immo ei cui prius as- 
sig"natus est tantum adhaereat. 

VIII. Episcopi, presbyteros, abbates, monachos, 
priores subjectos, firmam tenere inhibeant. 

IX. Decimas, sicut Dei summi dominicas, ex 
integro reddi praecipimus. 

X. Ut nulla persona ecclesias vel decimas, seu 
quaelibet alia ecclesiastica beneficia, det vel acci- 
piat, sine consensu et auctoritate episcopi, ca- 
nonica auctoritate vetamus. 

XI. Nulla abbatissa vel sanctimonialis cariori- 
bus utatur indumentis, quam agninis vel cattinis. 

Theking Rex i^itur Heinricus, cum inter haec Lundoniae 

confirrasthe , ,.,. .,.. 

actsof moraretur, auditis concihi gestis assensum prae- 
buit, auctoritate regia et potestate concessit 
et confirmavit statuta concilii, a Willelmo Cant- 
wariensi archiepiscopo et S. Romanae ecclesiae 

Hugh made lcgato, apud Wcstmonasterium celebrati. Hugo 

Augustines. quidam nomine, de episcopatu Hrofensi, abbas 
institutus, a Willelmo, Doruberniae archiepiscopo, 
in Cicestra, Dominico, qui fuit, ii. idus Jun. 
[12 Jun.], ad susceptae dignitatis g-radum, quae 
est apud S. Aug-ustinum, merito honore promotus 

Richardbp. cst. Ricardus, Herefordensis episcopus, xviii. 

ob. ^ kal. Septembris [15 Aug.], feria ii., apud suam 
villam quae vocatur Dydelebyrig^ obiit; cujus 
corpus Hereford delatum, cum coepiscopis, in 
ecclesia sepelitur. Rex Anglorum Heinricus 
mare transiit. 

' Dydelebyrig.'] Ledberia. Edit. and L. 


Thurstanus, Eboracensis archiepiscopus, Rot- a.d. 1128 
bertum, quem Alexander, rex Scottiae, ecclesiae abl)"'of York 
S. Andreae intruserat, petente David fratre ac Ser?bp.'of 
successore Alexandri, in episcopum Eboraci st-^n^^^^^'*- 
consecravit; in quo officio Rannulfum, Dun- 
holmensem episcopum, et quendam Radulfum, ad ofRaiph 

r^ j • 1 . T • A' : bp. ofthe 

Orcadas insulas jam ohm episcopum ordinatum, orknejs. 
sibi adjutores asciverat. Qui Radulfus, quo- 
niam nec principis terrae, nec cleri, nec plebis 
electione vel assensu fuerat ordinatus, ab omni- 
bus refutatus et in loco pontificis a nemine sus- 
ceptus erat. Hic, quia nullius episcopus urbis, 
modo Eboracensi modo Dunholmensi adhserens, 
ab eis sustentabatur, et vicarius utriusque in epi- 
scopalibus ministeriis habebatur. Ab his itaque 
Rotbertus consecratus, nullam, ut dicitur, pro- 
fessionem de quavis subjectione vel obedientia 
ecclesiae Eboracensi aut ejus pontifici facere 
permissus a Scottis est, licet Eboracensis canoni- 
cus fuerit. Quidam ecclesiae Lus^dunensis ca- Giibert 

^ raised to 

nonicus, vir probus et srrandaevus, electus est ad theseeof 

./> 1. T ,.. ,^ London. 

pontificatum ecclesiae Lundomensis ; defunctus 
siquidem fuerat Ricardus, ejusdem civitatis an- 
tistes ; et iste, Gilebertus nomine, cognomine 
vero Universalis, loco illius a rege Heinrico et 
Willelmo archiepiscopo, annuente clero et populo, 
substitutus erat. Sacratus est autem Cantwariae 
ab ipso archiepiscopo in matre ecclesia, xi. kal. 
Febr. [22 Jan.], die Dominica, cooperantibus et 
ministrantibus sibi in hoc officio, Seifrido epi- 
scopo Cicestrensi, et Joanne Hrofensi, sub prae- 
sentia abbatum et aliarum magnarum et honesta- 
rum personarum pro hoc ipso Cantwariae con- 
venientium, suscepta prius ab eo professione, ex 
more antecessorum suorum, qua se illi et omnibus 
successoribus ejus canonicam subjectionem et 
obedientiam per omnia exhibiturum fore promisit. 



urbanbp. Urbaiius, Glamorofatensis seu Landavensis epi- 

ofLlandaff ' © .r 

compiains scopus, quia de quarundam rerum querelis, quas 

anno prajterito in generali concilio super Ber- 

nardum episcopum de S. David promoverat, non 

juste erg-a se agi persenserat, emensa festivitate 

Purificationis S. Mariae [2 Feb.], mare transiit, 

Romam ivit, apostollco papae causam itineris 

certa attestatione suorum intimavit : cujus idem 

apostolicus votis ac dictis favit, regique Anglo- 

rum Heinrico, et Willelmo archiepiscopo, et 

omnibus Angliae eplscopis litteras diiexit, omni- 

bus apostolica mandans auctoritate, ut justse 

Godfrey cxactioni illius nemo obstaret in aliquo. Vir ve- 

shrewsbury ncrandus, abbas Scropbiriensis Godefridus, ix. 

Gosfrid, kal. Aprilis [24 Mar.], feria iv., obilt. Doruber- 

canterbury, neusis prior Gausfridus, reae Scoitorum David 

made abbot . , r^ . 

ofDunferm- pctentc, ct archiepiscopo Willelmo anauente, 
abbas eligitur ad locum in Scottia qui Dunfer- 
melin dicitur, et a Rotberto, praesule ecciesiae 
S. Andreae, ordinatur. Urbanus, Landavensis 
episcopus, prospero reditu Angliam revertitur, 
regio jussu apostolica mandata de eo complentur. 
Unus coenobttarum Scropbiriensis ecclesise, He- 
rebertus, abbas electus, aWillelmo archiepiscopo 

Hugh abbot apud Leawes consecratu r, et ecclesiae Scrobesbiri- 

ofChertsey ..... /. . i tt ^ 

ob. ensi abbatis jure praencitur.^ Hugo Certesiensis 

wiiiiam abbas obiit. . Comes Flandrensium, Willelmus 

count of •■»«-• • 1 1 • j 

Fianders. uomine, Miscr cognomme, ab hostibus circum- 

' Vir venerandus . . . prcefi- 
citur.'\ Godefridus abbas Scrop- 
biriensis ix. kal. Aprilis [24 Mar.] 
obiit. Vir religionis eximiaB, 
Cantuariae prior, Gosfridus no- 
mine, rege Scottorum David pe« 
tente, et archiepiscopo Willelmo 
annuente, abbas eligitur ad locum 
in Scottia qui Dunfermelin dici- 
tur. Ordinatus est autem a Ro- 
berto, episcopo ecclesiae S. An- 
dreae. Urbanus, Landavensis 

episcopus, prospero reditu An- 
gliam revertitur, regio jussu prae- 
cepta apostolica complentur, sic- 
que nunc ille quaesitis ex Dei 
gratia potitur. De collegio fra- 
trum Scropbiriae Deo servientium 
unus electus, Herbertus nomine, 
a Willelmo, Dorobernensi archi- 
episcopo, apud Lewes abbas con- 
secratur,et ecclesiae Scropbiriensi 
abbatis jure praeficitur. L. and 



ventus vulneratur, et ingravescente dolore, morte 
cunctis dolenda, vi. kal. Augusti [27 Jul.], de- 
funsritur, et apud S. Bertinum sepelitur. Dun- RFiambard, 

1 ^n ci 1 bp. ofDur- 

holmensis episcopus Rannulius non. oeptemb. ham, and 
[5 Sept.l obiit. Et Gaufridus, Rotomagensis abp. of ' 
archiepiscopus, vita decessit, iv. kaJ. Decemb.^ 
[28 Nov.]. 

Willelmus, Wintoniensis episcopus, viii. kal. a.d. 1129. 
Februarii [25 Jan.] defunctus, Wintoniae sepe- Jf wTnTon^* 
litur. Mense Julio rex Anglorum Heinricus de succeeded by 
Normannia Angliam rediit ; cujus nepos, Glae- kin^s^ *^^ 
stoniensis abbas, Heinricus, ad praesulatum Win- "^p^®^- 
toniensis ecclesiae, mense Octob. electus, a Wil- 
lelmo, Cantwariensi archiepiscopo, xv. kal. De- 
cembr. [17 Nov.], die Dominica, cousecratur 
episcopus. Ro«'erus, nepos Gausfridi de Clintun, Rogerconse. 

•D • U • i:-T J ^-^ cratedbp.of 

iiuccingehamnensis archidiaconus, ad pontinca- chester. 
tum Cestrensem electus, xii. kal. Jan. [21 Dec.], 
presbyter ordinatur, et die sequenti a Willelmo, 
Cantwariensi archipraesule, consecratur episcopus 
Cantwariae ; quem postmodum, ex praecepto 
archiepiscopi, Simon, Wig"ornensis episcopus, 
Coventrei praesulari sede inthronizavit. Eximia? 
vir religionis Glaocestrensis coenobita, Reig-noldus 
nomine, abbas est electus, et ab eodem Simone, 
Wigornensi episcopo, vi. kal. Febr. [27 Jan.], 
die lunae, ordinatur Wigorniae.^ Hugo abbas a.d. 1130, 
Raedingcnensis ecclesiae, ad Rotomagum archiepi- SReaSJ^* 
scopus eligitur.^ Ecclesia Christi Cantwariae, tKe 0? 
IV. non. Maii [4 Maii], die Dominica, a Wil- gedkation 
lelmo, ejusdem civitatis archipontifice, dedicata chS?chf 
est cum magno honore ; cujus consecrationi inter- canterbury. 

* Et Gaufridm . . . . iv. kal. 
Dec.'] L. and edit. add. C. omit. 

^ Wigorni(B.'\ Et sic Eoves- 
hainnensi ecclesiae abbatis jure 
praeficitur. Edit. add. 

^ Eligitur.'] Venerabilis abbas 
Abbendoniae, domnus Vincentius, 
decimo anno sui regiminis, iv. 
kal. Apr. [29 Mar.], ex hac vita 
decessit. L. add. 


fuere praesules hi, Joannes Hrofensis, Gilebertus 

Lundoniensis, Heinricus Wintoniensis, Simon 

Wig^ornensis, Alexander Lincolniensis, Rogerus 

Saeresbyriensis, Godefridus Bathoniensis, Eover- 

ardus Northwicensis, Sigefridus Cicestrensis, 

Bernardus Mewanensis, Audoenus Ebroicensis 

Rochester transmarinus, Johannes Sagiensis. Quarto post 

^^"^^' hoc die, id est, nonis Maii [7 Maii], praesente 

Rochester regc, civitas Hrofensis incendio conflagravit : die- 

cousecrated. quc scquenti, Dominicae Ascensionis,nova ecclesia 

Sancti Andreae consecratur a Willelmo archiepi- 

scopo, suff*ragantibus sibi in hoc ministerio qui- 

Ansgeru8, busdam do praefatis antistitibus. Religiosus 

Lewes°made prior de Laewcs ^ Raedincg-nensi ecclesiae abbas 

Reading, cligitur Wiutoniae, et postmodum ordinatur ; prior 

inguifof etiam Wintoniensis ecclesiae, Ingulfus, apud 

Abing on, ^^^jgs^Q]^(3 abbas electus, a Rog-ero, Saeresberiensi 

waiterof cpiscopo, Abbandouiae abbas ordinatur. Willel- 

as on ury, ^^^ Glaorneusis abbas, prae senectute pastorali 

cura sponte dimissa, ejusdemecclesiae, reiig-iosum 

coenobitam Walterum, cum consensu fratrum, 

eligit; qui a Simone, Wig"ornensi praesule, iii. 

nonas Augusti [3 Aug".], die Dominica, abbas 

andserioof ordiuatur. Serlo quoque, Saeresberiensis canoni- 

cus, ab eodem antistite apud Blockelea, villam 

episcopalem, abbas ordinatur, et Cirencestri 

Rohert.prior ecclcsiae praeficitur.^ Rotbertus, prior reverendus 

eiecfed*bJ?of Lantonicnsis ecclesias, ad Herefordensem prae- 

sulatum electus, a Willelmo Doruberniae archi- 

A.D. 1131. praesule consecratur Oxenefordiae. Rex An- 

2rosses"tothe g^lorum Hcinricus mare transiit. 

Rdgnow** Venerandi abbates Reignaldus Ramesiensis, 

Ramlet ^111. kal. Juuii [20 Maii], et Willelmus Glaor- 

SoStw, nensis, Herveus prius Bancornensis, postmodum 

' LaBwes.'\ Ansgerus. Edit. 1 ^ PrcBficitur.~\ Here L. ternii- 
add. nates. 


Eliensis primus episcopus, iii. kal. Septemb. and Hervey 

r^ . . ,. . bp.ofBristol 

[30 Aug'.], obiit, mdictione ix. ob. 

Stella cometes, viii. idus Octobris [8 Oct.], a.d. 1132. 
fere per v. dies apparuit. Maxima pars Lun- Ag?Stpart 
doniae civitatis, cum principali ecclesia beati burnt? ^" 
Pauli Apostoli, in hebdomada Pentecostes, quod 
erat 11. idus Maii [14 Maii], igne combusta est. 
Anno XXXIII. ex quo rex An£>lorum Heinricus Remarkawe 

^ ^ aerial phe- 

regnare ccepit, feria iv., die etiam ipso, secundum nomena. 
anni revolutionem, quo frater et prsecessor illius, 
Willelmus scilicet Rufus rex, interfectus est, et 
ipse Heinricus primo regni sui anno suscepit 
gubernacula, tale constat contigisse spectaculum : 
Cum igitur rex praedictus circa maris littus 
transfretandi causa moraretur, vento saepius ad 
transfretandum existente secundo, tandem die 
praefato, circa meridiem, cum ad mare transiturus 
perrexisset, suorum, ut mos est regibus, consti- 
patus militum turmis, subito in aere nubes 
apparuit, quae tamen ejusdem quantitatis per 
universam Angliam non comparuit. In quibus- 
dam enim locis quasi dies obscurus videbatur, in 
quibusdam vero tantae obscuritatis erat, ut lumine 
candelae ad quodlibet agendum ipsa protecti 
homines indigerent. Unde rex latusque regium 
ambientes et alii complures mirantes, et in coelum 
oculos levantes, solem ad instar novae lunae 
lucere conspexerunt, qui tamen non diu se uno 
modo habebat ; nam aliquando latior, aliquan- 
diu subtilior, quandoque incurvior, quandoque 
erectior, nunc solito modo firmus, modo movens, 
et ad instar vivi arg-enti motus et liquidus vide- 
batur. Asserunt quidam eclipsim solis factam 
fuisse, quod si verum est, tunc sol erat in capite 
draconis, et luna in cauda, vel sol in cauda 
et luna in capite, in v^ signo, in xvii°. gradu 
ipsius sig-ni. Erat autem tunc luna xxvii. 


Eotlem etiam die et eadem hora, stellae quam- 
plurimae apparuere. Necnon eodem die, cum 
naves ad praedicti regis transitum paratae in 
littore anchoris firmarentur, mari pacatissimo 
ventoque permodico existente, cujusdam navis 
magnae anchora^ a terra quasi vi aliqua subito 
avulsae sunt, navisque commota, multis miran- 
tibus, eamque tenere nitentibus nec valentibus, 
sibi proximam navem commovit, et sic viii. naves 
vi ignota commotae sunt, ut nulla illarum illaesa 
remansisset. Multi quoque dixerunt, se, eodem 
die et circa eandem horam, vidisse in Eboracensi 
provincia ecclesias quamplures quasi sudore per- 
valido madefactas. Haec omnia iv. nonas Au- 
gusti [2 Aug-.], IV. etiam feria, ut dictum est, 
Anearth- contigcrunt. Scxta autem feria ejusdem septi- 
piodigies. manae, scilicet ii. nonas ejusdem mensis [4Aug.], 
summo mane in pluribus Angliae partibus terrae 
motus factus est magnus. Fuerunt etiam qui 
dicerent, se in subsequenti hebdomada, feria ii., 
sexto videlicet idus mensis ejusdem [8 Aug.], 
cum luna foret iii., ipsam vidisse primara qualis 
in tali aetate esse solet, parvoque intervallo ve- 
spere ejusdem se ipsam vidisse magnam, ad 
modum scuti rotundi valdeque rutilantis. Dice- 
bant quoque plures, se ipsa nocte vidisse duas 
lunas, inter se quasi longitudine hastas unius 
A.D. 1133. Rex autem Heinricus mare transiens, reliquit 
SsrACNo?. Angliam, petit Normanniam, non ulterius vita 
worcJster comitc rcditurus, vel visurus Angliam. Mense 
burnt. Novemb. civitas Wigornia, ut crebro solet, in- 

cendio conflagravit. 
Dtathir* Rotbertus, frater regis Heinrici, quondam 
dukeRobert. comes Normauniae, sed postmodum ab illo Nor- 
manniae morante apud quoddam castrum, quod 


Tenercebrei dicitur, in bello captus/ et diu in 
custodia per Angliam positus, apud Cairdif de- 
functus, Glavornamque deportatus, in pavi- 
mento ecclesias, quod est ante altare, magno 
cum honore sepelitur. Godefridus Bathoniensis Godfrey bp. 

. . of Bath ob., 

episcopus xvn. kal. Sept. [16 Aug. J obiit ; cui ^cceeded by 
processu temporis successit quidam monachus, 
Rotbertus nomine, Flandrensis genere, sed est 
natus in partibus Angliae : ex monacho fit epi- 
scopus Rotbertus ; sic enim disposuit Wintoni- 
ensis episcopus Heinricus, non tunc, sed nunc 
Romae ecclesiae legatus. 

Rex Anglorum Heinricus, annis xxxv. et a.d. 1135. 

. j , . . , Death of 

quatuor mensibus exactis ex quo regnare coepit, king Henry; 

anno aetatis lxix''., iv. nonas Decemb. [2 Dec.], 

obiit : cui Stephanus, sororis suae filius, electus successionof 

' . Stcphen. 

in regnum Angliae, a Willelmo archipraesule 
Doruberniae, xiii. kal. Jan. [20 Dec.], die Domi- 
nica, rex consecratur Lundoniae, ubi in Domi- 
nicae Nativitatis clementi gratia et in regia 
praerogativa, cum totius Angliae primoribus cu- 
riam suam tenuit. Qua sacrosancta emensa 
festivitate, regis Heinrici nupei- defuncti corpori 
de Normannia Angliam delato, non modica sti- 
patus nobilium caterva, rex obviat, et ob amorem 
avunculi regias scapulas feretro supponens, cum 
baronibus suis,^ corpus Raedingum deportari fecit. 
In missarum celebrationibus, et oblationibus di- 
versis ac pretiosis, in eleemosynis pauperum 
numerosae multitudini expensis, exequiis rite 
celebratis membrisque feretro expositis, tumulo 
ex more composito, in beatissimae ac gloriosis- 
simae Virginis Mariae principali ecclesia, quam 
ipse rex Heinricus, proremedio animae suae,terris, 
silvis, pratis, pascuis, ac variis ditarat ornamentis, 

^Captus.'] See p. 55. - Baronibus suis.'] Nonis Januarii, Edit. add. 


ante altare, magna honorificentia, regia recon- 
ditur gleba. 

Rex hic Heinricus terrenis rebus opimus, 
Ereptus poenis, coeli potiatur amoenis. 

Lamentabie Quo scpulto, ct Stephauo rc^nante, necnon 
England. multo autc, ubiquc locorum per Ang-liam et 
Normanniam, dirupto pacis foedere, plurima fit 
disturbatio. Quisque in alterum caput elevat ; 
qu9e oritur discordia, in vastando omnia nobi- 
lium et ignobilium, alta magna ac diversa sub- 
intrat moenia ; quisque alium rebus spoliat, potens 
impotentem vi opprimit, quaestum super hoc 
agentem minis territat, neci traditur qui resistit ; 
opulenti regni optimates, divitiis affluentes, mi- 
nime procurant quam impie tractentur miseri ; 
sibi suisque duntaxat consulunt ; vitae necessariis 
castella et oppida muniunt, manu militari cum 
armis instruunt, timent regni mutationem, non 
animo supernam perpendentes dispositiouem ; 
investi^abiles enim sunt viae ejus. Dum autem 
ob regium terrorem, rugitui leonis comparandum, 
omnia deberent paci cedere, jam in pluribus locis, 
et maxime in Walia, depopulatio et depraedatio 
minime cessat ; hinc conjicere quis poterit, quod 
mediocri prudentia imbecillique fortitudine, et 
mag-is injustitia quam justitia, a quibus regi de- 
bet, reg-itur Anglia. In regnante avaritia et 
in cujuslibet honoris ambitione pessima, vix ali- 
qua intercurrit, quae mater est virtutum, tempe- 
stephen rautia. Rex Anglorum Stephanus equestri milite 
Exeter. ct pcdcstri excrcitu armato, Domnaniam penetrat, 
longi temporis spatio Exancestrense castellum 
Banishment obsessurus, Quod Baldwiuus, de Redvers co- 

ofBaldwin . ^ . 

de Redvers. g-nomiue, coutra re^iam majestatem munierat. 
At demum his qui intus erant, vitae necessariis 
deficientibus, dextrisque datis et acceptis, ipse 


Baldwiiius cum uxore et filiis exhaeredatur, et 
Ang-lia expellitur. Obierunt venerabilis Radin- Ansgems 
aensis ecclesiae abbas Ansererus, sexto kal. Febr. Readin^ and 

. . Godfrey bp. 

[27 Jan.], Godefridus Bathoniensis episcopus, ofBathob. 
XVII. kal. Septembris [16 Aug*.]. 

Defuncto rege Henrico, iv. nonarum Dec. [2 a.d. iise. 
Dec.], fit statim in kal. Jan. [1 Jan.] g-rave proe- between the 
lium apud Guher,^ inter Normannos et Walenses, fn^luh?' 
ubi quingenti et sedecim ex his et ex illis corrue- ^^^"^" 
runt. Corpora vero eorum a lupis horribiliter 
per agTos discerpta et devorata sunt. Facta est Ravages 
exinde mag-Jia nimis Walensium irruptio, eccle- 
siarum, villarum, segetum, animalium g-ravissima 
per eosdem Walenses longe lateque destructio, 
castellorum seu aliarum munitionum exustio, 
hominum innumerabilium, divitum et pauperum, 
occisio, dispersio, et in exteras terras venditio ; 
inter quos nobilis atque amabilis Ricardus Gisle- Richard 
berti filius, eorundem Walensium praeventus in- siain. 
sidiis, xvii. kal. Maii [15 Apr.], perimitur, cor- 
pusque ejus Glaornam delatum, in capitulo 
fratrum honorifice sepelitur. Subsecutum est Rattie 
hoc anno bellum aliud gravissimum apud Cara- 
dig-an, mense Octobri, hebdomada secunda, in 
quo tanta hominum strages facta est, ut, exceptis 
viris in captivitatem abductis, de mulieribus ca- 
ptivatis decies centum decimae remanerent, ma- 
ritis earum cum parvulis innumeris, partim aqua 
demersis, partim flamma consumtis, partim g-Iadio 
trucidatis. Eratque ibi magnam videre miseriam, 
cum fracto ponte super fluvium Teuwi, fieret huc 
illucque discursantibus pons humanorum cor- 
porum, sive equorum inibi dimersorum horrenda 

.■^ Dorubernensis archiepiscopus Wil- wiiiiam abp , 

^ ^ ofCant., 


1 Guher'] Probably Gower ; 
but see ' Gesta Stephani Regis/ 

'■^ Defuncto . . . congeries,] Edit, 
add, C. omit. 

edit. E.H. S. p. 10. 




lelmus, decimo quinto patriarchatus sui anno, xii*'. 

kal. Decembrium die [20 Nov.], apud villam 

suam quandam defunctus, Cantwariae sepelitur. 

wido abbot Vir ma«na3 prudentia?, Wido, Persorensis abbas, 

ofPershore, . =* . r/- a n i •• i it/r ,. . . 

and Benedict noms Aug*usti [^ Aug-.J oDiit.^ Magnae religionis 
buryob. et castitatis vir Benedictus, Theodekesbiriensis 
ecclesiae abbas, idibus Martii [15 Mar.] obiit. 

Exemptis mundo det Summus vivere summo.^ 

A.D. 1137. 
King Ste- 
phen goes 

Griffin of 
Wales mur- 

by the 

Bath, and 
by fire. 

Rex Anglorum Stephanus, mense Martio, ante 
Pascha, quod erat iv. idus ApriJis [10 Apr.], mare 
transiens, in transmarinis partibus moratur. 
Rex Waliae Griffinus, filius Res, dolo conjugis 
suae circumventus, defungitur. Walenses in de- 
fensione suae nativae terrae, non solum a Nor- 
mannicis divitibus, sed etiam a Flandrensibus^ 
multa perpessi, pluribus utrinque peremptis, de- 
victis tamen ad ultimum Flandrensibus, non 
cessant in circuitu omnia vastare, villas ac ca- 
stella vastando conaburere, omnes resistentes sibi, 
simul cum innocentibus et nocentibus, neci tra- 
dere; inter quos unus miles, Paganus nomine, 
vir, ut ferunt, strenuitatis magnae, dum prae- 
dantes Walenses capere vellet et occidere, capite 
perforatus lancea occubuit ; cujus corpus Gla- 
ornam delatum, in capitulo fratrum sepelitur. 
Feria vi., in hebdomada Pentecostes, quae erat 
VI. id. Junii [8 Jun.], Eboraca civitas cum prin- 
cipali monasterio conflagravit incendio. Non 
diu post Hrofensis civitas igne crematur. Feria 
V., quarto kal. Aug-usti [29 Jul.], Bathoniensis 
ecclesia,* et eodem mense Augusti civitas Leoge- 

* Obiit.'] De Wincelcumba 
Godefridus. Edit. add. In C. 
the dates here are omitted. 

^ Exemptis . . . summo.'\ Edit. 
add. C. omit. 

^ Flandrensibus.'} Jussu quon- 
dam regis Henrici terram Waliae 
incolentibus. Edit. add. 

^ Ecclesia.'] Cum tota civitate. 
I Edit. add. 


ra^ ijorne combustae sunt. Ut quorundam vere- Aprodigyat 

,. , . 1 xxr- 11 Windsor. 

dico relatu ag-novimus, apud Windiesoram uno 
dierum stante populo ad celebrationem missae, 
lux qu8edam infulserat interioribus ecclesia^ ; quo 
attoniti quidam foras exierunt, et elevatis sursum 
oculis aspiciunt stellam insolitam coelo radi- 
antem ; reversi animadvertunt de radiis stellae 
lucem intus descendisse. Miraculum successit 
miraculo. Quae super altare stabat vident plures 
crucem se moventem, et nunc dextra sinistram, 
nunc sinistra dextram, more plangentium, con- 
stringentem. Hoc factum est tertio. Crucem 
dehinc totam tremere, defluenti sudore totam 
etiam sudare fere medias horae spatio, postmodum 
in priorem statum reversam. Apud Suthwellam, Reiicsfound 

^ . -1 atSouthwell. 

archiepiscopalem villam, dum in sepulturam cu- 
jusdam pararetur fossa, reliquiae quorundam san- 
ctorum et vitrea ampulla, cum limpidissima aqua, 
lateribus surrecta, velut a fractura tuentibus eam, 
reperta est, qua infirmis data et g-ustata, sanitati 
pristinae restituuntur. Ut aure percepi pra^cedens 
miraculum : Wintoniensis episcopus Heinricus 
subsequens vero narravit. Eboracensis archie- a coundi at 

mi oi 1 . . • Northamp- 

piscopus Thurstanus, cum Saeresbyriensi epi- ton. 
scopo Rogerio, et quibusdam aliis episcopis et 
regni primoribus, concilium tenuerunt apud 
Northamtoniam, in plurimorum audientiam.^ 

Fluctuabat adhuc jam annis vii. Romana sedes Twopopes. 
propter papatum duorum, Gregorii, scilicet, qui et 
Innocentius, et Petri qui et Leo ; quorum causa,^ warbetween 

T 1 ' -rt • tt"^ emperor 

mter Lotharmm, Romanorum imperatorem, et and Roger 
Rogerium, Apuliae ducem, oritur bellum. Di- Apuiia. 
vitiis pleni ambo hi, unus religione et dig-nitate 
superior vel excellentior ; alter in confasionem 

' Civitas Leogera.l Leicester. 

^ Ebwacensis . . . audientiam.l 
This entry is evidently an erro- 
neous interpolation. See p. 105. 

^ Fluctuabat . . . causa.'] Edit. 
add. C. omit. 

H 2 


sui auro praestantior. Imperialis tamen subli- 
mitas, ut dignum et justum est, omni reg-iae di- 
gnitati praestat in omnibus. Ambo Romae con- 
stituunt episcopos episcoporum : Lotharius Gre- 
gorium canonice electum, Rog^erius Petro Leoni 
Romanae urbis concessit papatum. Verum hac 
inter eos dissensione cardinalium auctoritati et 
praefectoriae dignitati displicente, amore pecuniae 
nunc Greg^orium in Petri expulsione, nunc Petrum 
in Gregorii exclusione, in apostolicam sedem re- 
cipiunt. Constitutus denique a Lothario Gre- 
g-orius apostolicam regit sedem. Electus a 
Rogerio, velut alter papa, Lateranis sedit anti- 
qui Petri Leonis soboles, Petrus Leo : quos utros- 
que si stimulat dignitatis ambitio, neuter placens 
Deo. Quae cum fiunt in mundo, Dei servantur 
judicio, cujus judicia abyssus multa. Causa 
tantae dissensionis in capite omnium per orbem 
ecclesiarum quamplurimis annis habitas, com- 
muni principum consilio statuitur dies, quo inter 
Romanos et Apulienses duellum fiat, et Deus 
Omnipotens, judex omnium, cui disposuerit vi- 
ctoriam tribuat. Congregato exercitu fere in- 
numerabili, Lotharius imperator, licet infirmitate 
positus, castrametatus est in Apulia. Rogerius 
multorum millium peditum et equitum multitudine 
constipatus occurrit. Pugnatum est utrinque, 
Deo autem sic disponente ; imperator cum suis 
vincens triumphat, Rogerius cum suis victus 
fugam iniit ; cujus regia corona, quam sibi fecerat 
ut rex coronaretur, auro et gemmis pretiosis re- 
dimita, et regalis lancea auro praefulgida, insidiose 
tamen reperta, in donum acceptabile imperatoriae 
traditur excellentiae ; qui repatrians, non multo 
Louisvi., post regnum cum vita amisit. Ludowicus rex 
France, ob. Francorum obiit, cui filius suus Ludowicus suc- 
cessit. Mense Decembri rex Anglorum Ste- 



phanus Angliam rediit, et in Nativitate Domini stephen 
apud Dunstapolam, villam quandam in Bedford- Engiand.** 
ensi provincia sitam, curiam suam tenuit. 

Romanorum xcix. Conradus, dux Bawari- a.d. iiss. 
orum, nepos Henrici superioris, qui habuit in empTro"^' 
imperatricem filiam regis Anglorum Henrici, re- 
gnavit annis xii. Olim temporis g^ens quaedam xhuringian 

. r¥i • • tradition. 

ab aquilonali parte veniens, luringiam terram 
incolendam penetravit ; cujus terrae incola?, ut 
ipsius exterae terrae populus expetiere, haud 
modicam sui incolatus portionem illi concessere. 
Crevit populus et multiplicatus est nimis. Longo 
elapso tempore debitam Turingis abnegant dedi- 
tionem. Qua de re cum armis, ut moris est 
eidem g"enti, convenitur utrinque, ut debitum 
exigatur et persolvatur. Id sane semel et iterum 
sine vulnere tamen agebatur, tertio sine armis ab 
utraque parte sub pacis foedere convenire de- 
cernitur. Exterorum plurima multitudo sentiens 
imbecillitatem Turing-orum, et nec consilio nec 
fortitudine bene regi terram illorum, conveniunt: 
statuto die condicto placito se ing-erunt, in cau- 
telam et tutelam sui longos cultros invag-inatos 
in abscondito secum g^erentes. Non in pacis 
consensu, sed in dissensione magna placitatum 
est. Quid multis? Turingi vincuntur, extera 
gens et efi^era triumphat ; nam longorum cul- 
trorum jam evaginatorum exercitio, fit in Turin- 
gos non modica sanguinis eff"usio. De terra et 
de cog*natione sua Turingi propelluntur incola? 
in ignominia : fere tota terra illorum cedit quibus 
rotalis arriserat fortuna in victoria. Mutato 
denique nomine, quaj ad id temporis Turingia, ex 
longis cultellis sed victoriosis postmodum vocata 
est, non Saxonia, sed Anglico elemento Saexonia.^ 

' Olim temporis . . . ScBXonia.l This tradition is from Widukind 
(apud Leibnitz, tom. i. p. 73, sq.). 


stephen Eiiiensis festivis diebus Dominicae Nativitatis, 

takes the r-i i ... 

castieof rex Anoflorum Stephanus, ut nominis sui coro- 

Bedford; , '^ ^ . . ^ 

nam^ regaliter teneat, sicut prius Exanceastre, 

sic Bedefordense castellum sibi adversum, 

goesinto cum cxercitu obsedit et cepit. Audito post- 

Northum- , . -. i . . . , . 

beriand. modum nuutio de hostium irruptione, terrarum 
devastatione, villarum concrematione, castellorum 
et oppidorum obsessione, in manu valida North- 
ymbriam proficiscitur ; quo non diu moratus, vix 
ad velle suum pro quibus ierat peractis, rediit. 

Enormities Fcrunt qui noverunt a pluribus diversae gentis 

traYed!'"^^ hostibus fcrc scx mcnsibus indicibilem factam 
irruptionem in Northymbria, et per loca longe 
et prope adjacentia. Capiuntur quamplures, spo- 
liantur, incarcerantur, cruciantur, viri ecclesiastici 
pro rebus ecclesiae neci traduntur, numerum occi- 
sorum ex nostra vel illorum parte vix quis valet 

pope Leo ob. enumerare. Defuncto apostolico viro Petro 
Leone, successit Innocentius, ad satisfactionem 
venientibus cunctis qui in parte Petri contra eum 
tenuerant, et pacificatis in omnibus. Qui videlicet 
apostolicus die Paschali Romae consecravit in 
episcopum Ostiensis ecclesiae Albericum, abbatem 
Verzelliensis ecclesiae. 


Amiracu. Intcr haec fama volarat per circuitum hoc fa- 

renceat " ctum miraculum : In archiepiscopatu Treverensi 

the arch- coenobium nobile situm est, quod Prumia dicitur, 

Treves. iu houore sanctorum Apostolorum Petri et Pauli 

dedicatum, ab antiquis temporibus a Pipino, rege 

Francorum, patre Karoli Magni, fundatum, in 

qua talis rei novitas, ab omnibus ibidem conver- 

santibus, accidisse refertur : Quodam mane, cum 

cellarius ejusdem monasterii, cellam vinariam, 

' Nominis sui coronam.'] In 1 ^ Monachus.'] C. has m, the 
allusion to his name. usual contraction for modo. 


ut vinum ad altaris sacrificium more solito daret, 
cum famulo suo intrasset, repperit unam de cupis, 
quam hesterna die plenam reliquerat, usque ad 
foramen obicis, qui usitato nomine spina seu 
pessulum dicitur, evacuatam, et vinum per totum 
pavimentum difFusum. Qui graviter de damno 
quod acciderat ingemiscens, famulum qui astabat 
asperrime increpavit, dicens, eum praeterito ve- 
spere minus diligenter obicem firmasse, ideoque 
damnum hujusmodi contigisse. Et his dictis, 
sub interminatione praecepit ei, ne alicui diceret 
quod acciderat; veritus ne si abbas hoc animo 
perciperet, contumeliose eum oflScio suo privaret. 
Facto autem vespere, priusquam fratres irent 
cubitum, cellarium intravit, obices vasorum, in 
quibus vinum habebatur, diligentissime firmavit, 
clausoque ostio, lectum petiit. Mane autem fa- 
cto, cum cellarium, sicut consueverat, intrasset, 
vidit aliam cupam usque ad meatum obicis, sicut 
pridie, vino defluente, vacuatam. Quo viso, 
cujus negligentiae damnum hoc imputaret igno- 
rans, graviter, non sine magna admiratione, in- 
doluit, famuloque suo ne cuique proderet quod 
acciderat denuo praecipiens, priusquam vespere 
lectum peteret omnes obices cuparum diligentia 
qua potuit muniens, tristis et anxius stratum 
adiit. Surgensque diluculo, aperto cellario, vidit 
die tertia cupa pessulum extractum, et vinum 
usque ad foramen eff^usum. Unde non imme- 
rito super his quae acciderant perterritus, et di- 
utius commune damnum silere metuens, ad abba- 
tem festinavit, ejusque pedibus provolutus, quae 
viderat per ordinem intimavit ; qui, habito cum 
fratribus consilio, jussit ut obices vasorum quae 
vinum habebant, advesperascente die, chrismate 
circumlinirentur ; quod et factum est. Illuce- 
scente autem die, praedictus frater ex more cel- 


lariiim ingTCSSUs, repperit puerulum nigrum 
mirandas parvitatis in uno de pessulis manibus 
ha^rentem ; quem festine comprehendens, et ad 
abbatem deferens: ' En,' ait, ' domine, puerulus 
iste, quem vides, omne damnum, quod in prom- 
ptuario pertulimus, nobis intulit.' His dictis, 
retulit ei qualiter eundem puerulum in obice 
pendentem invenit. Abbas autem ejusdem pue- 
ruli qualitatem, ultra quam credi potest, admi- 
ratus, accepto consilio, monachilem babitum ei 
parari jussit, et cum scholaribus puerulis in clau- 
stro conversari. Quo facto, puerulus idem, sicut 
abbas jusserat, scholares puerulos nocte dieque 
comitatur, nunquam tamen cibum aut potum 
sumebat, nulli publice aut privatim loquebatur; 
aliis nocturnis aut meridianis horis quiescentibus, 
ipse inlecto residebat, sine intermissione plorans, 
et singultus creberrimos emittens. Inter haec, 
abbas quidam alterius ecclesiae, orationis gratia, 
ad eundem locum veniens, aliquantis diebus ibi- 
dem detentus est : cumque scholares pueri ante 
eum saepius transirent, ubi cum abbate et ma- 
joribus ecclesiae ejusdem residebat, puerulus ille 
parvulus, protensis ad eum manibus, cum lacrymis 
respiciebat, quasi aliquid petens ab eo. Quod 
dum sgepius ag-eret, abbas idem parvitatem ejus 
admirans, sciscitatus est assidentes sibi, ut quid 
tam parvulum puerulum in conventu vellent 
habere? Qui subridentes, * non est,' inquiunt, 
* domine, talis iste puerulus ut existimas ;' et 
narraverunt ei damnum quod eis intulerat, et 
qualiter in pessulo cupae haerens manibus inventus 
sit ; seu qualiter se continuerit, intrans et exiens 
inter eos. Quibus auditis, abbas expavit, et 
altius ingemiscens, ' Quantocius,' ait, ' eum de 
monasterio expellite, ne majus damnum, vel 
gravissimum incurratis periculum. Manifeste 


enim diabolus est in humana latens effigie ; sed 
Dei misericordia vos protegente per merita san- 
ctorum quorum hic habentur reliquiae, non potuit 
vos amplius nocere/ Protinus, ad imperium 
abbatis ejusdem ecclesio?, puerulus adductus est ; 
et cum eum monachili habitu spoliarent, inter 
manus eorum ut fumus evanuit. 

Rex Anglorum Stephanus, in octavis Pascha?, Acoundi 
quod erat iv. idus Aprilis [10 Apr.], tenuit con- ampton." 
cilium Northamtoniae, cui praesidebant Ebora- 
censis archiepiscopus Thurstanus, episcopi, ab- 
bates, comites, barones, nobiles quique per 
Angliam. In quo etiam concilio, quorundam Robert 
electione, Exoniensi ecclesiae, jam pastorali cura Exeter. " 
destitutae de medio facti praesulis, Willelmi de 
Warawast, archidiaconus, nomine Rotbertus, 
pontificali jure praeficitur. Duae etiam datae sunt Robert 
abbatiae, una Wincelcumbae cuidam Cluuiacensi of winch- 
monacho, ut ferunt, regis propinquo, nomine '''' 
Rotberto, altera Eboraci cuidam monacho :^ unus 
eorum, scilicet, Wincelcumbensis electus, die 
Pentecostes, xi. kal. Junii [22 Maii], a venerando 
praesule Simundo, abbas Wincelcumbensi ecclesiae 
ordinatur Wigornae. Rex de Northamtonia mo- stephen 
vens castra, divertit Glaornam ; cujus adventu Giou^<fester" 
praecognito, cives Glaornenses plus quinque mili- th?rT'"^^ 
ariis venienti cum magno occurrunt gaudio, lae- 
tumque cum favore propriam conducunt ad ur- 
bem ; ibique a monachis, feria tertia Rogationum 
[10 Maii], cum processionali susceptus honore, 
annulum suum regium supra sanctum ponit al- 
tare, quem die eodem capellani regii, datis pro 
eo L. solidis, regi reportant. Inde eum Milo, 
tunc suus conestabularius, cum honore regiam 
conducit ad aulam, ubi ei die sequenti cives urbis 

1 Eboraci monacho.'^ S. Marice Eboraci ejusdem ecclesiae 

cuidam monacho. Edit. 



He proceeds 
to Hereford ; 

levies more 

and Oxford 

The castle 
of Hereford 




bishop of 
Ostia, comes 
as legate. 

fidelitatem juraverunt. Die tertia, feria scilicet 
quiuta, ad monasterium rex cum suis reversus, 
Dominica3 Ascensionis laetabundus processionum 
seu missarum interfuit solennitati. Qua peracta 
festivitate/ audito rex de castello quod contra 
illum obfirmabatur Herefordiae, illo in expedi- 
tione maxima castrametatus est ; quo perve- 
niens, famse auditae repperit verisimile. Unde 
in eodem loco fere iv. vel v. hebdomadarum spatio 
moratus,' mandat per Angliam manus militum 
venire sibi in auxilium, ad expugnandum omnes 
reg-iae dignitatis inimicos. Interim, in ejusdem 
regis prassentia, civitas Herefbrdensis infra pon- 
tem fluminis Waeg-ae comburitur ig-ne. Nec multo 
post regis et totius curiae percutit aures, Oxene- 
fordensis civitatis dolenda cunctis combustio. 
Viso et cognito, Herefordenses castellani, in 
gravi multitudine exercitus, regem de se trium- 
phaturum, dextris datis et acceptis, regi sese 
dedebant. Et quoniam ipse rex pietatis et pacis 
erat, immo quia est, nec nociturae alicui operam 
dedit, sed hostes liberos abire permisit. Oppi- 
dum insuper Wibbeleage nominatum, quod Gaus- 
fridus de Talebot contra regem tenuerat, illo jam 
fugam inito, cujus arte et ingenioillis in partibus, 
sub dirumpendae pacis foedere, regis adversarii 
sustinebantur, rex cepit ; et illud et praedictum 
Herefordense castellum instructis militibus mu- 
nivit. Inter haec praedictus Albericus, Ostiensis 
episcopus, apostolica functus leg-atione, Angliam 
venit, evellere evellenda, destruere destruenda, 
asdificare aedificanda, plantare plantanda. Lectis 
coram rege et primoribus Angliae litteris ab apo- 

^ Cujus adventu . . .festivitate.'] 
Edit. add. C. omit., and begins 
the following sentence with the 
words * ubi fortasse vel prius,* 
audito, etc. 

2 Moratus.l Die quoque Pen- 
tecostes [22 Maii] in ecclesia 
sanctae Dei genitricis Mariae co- 
jTonatus. — Add. edit. 



stolica sede directis, licet non in primis, pro re- 
verentia tamen apostolica? auctoritatis, demum 
suscipitur. Circuiens Angliam, considerat omnia, 
conservat animo universa proviso et constituendo 
concilio corrigenda. Aliquandiu rex moratus 
Herefordiae, cum suis inde secessit. Orbata regia Geoffrey 

. . . T 1 1 X T • Talbot sets 

praesentia civitate, ipsa die xvii. kal. J uliarium fire to 
[15 Jun.], feria quinta, ultra flumen praedictum "^''' ' 
Waegae, a praefato Gausfrido comburuntur omnia, 
nullo tamen de nostris, vii. vero vel viii. de Wa- 
lensibus occisis. EfFusionem sanguinis pluri- 
morum de aliis supradictis dicere supersedeo, 
nam ignoro,^ hoc tamen oro : 


Exinde rex, iam instante Nativitate Sancti stephen's 

•^ treatment of 

Johannis 124 Jun.l, ad Oxenefordiam profectus, thcbishops 

L J' 1 ' of Salisbury, 

audito quod castellum Divisas nuncupatum con- Lincoin, 
tra illum obfirniaretur, raissis nuntiis ad ejusdem 
castelli fundatorem, Salesbyriensem episcopum 
Rogerum, tunc apud Malmesbyriam positum, ad 
suum jussit venire colloquium. Quam ille profe- 
ctionem,utaiunt,nimis invitus,utpote jam amplius 
non reversurus, ag^gressus, duos secum nepotes, 
episcopos Lincolniensem, scilicet, et Eliensem, 
cum maximo militum apparatu, armis et equis 
multipliciter instructos, adduxit. Quo viso, rex 
proditionem suspicatus, suos se armis induere, et 

' Ignoro.'] Edit. ^lgnoratur 
nuHierus.' The followingportion, 
to tiie words ' non manducavit 
neque bibit' (p. 108), omitted 
in C, is from the edition. For 
the details of the occurrences 
therein commemorated, see Gesta 
Stephani, p. 46, seqq., and W. 
Malmesb., p. 716, seqq., editt. 
E. H. S. 

2 Johannes.'] That this conti- 
nuator of Florence(and versifier?) 
was a contemporary and a monk 
of Worcester appears from his 
words at p. 106,1. 21,viz., ' immo 
quia est ' (scil. rex pacis) ; and 
again, at p. 119, 1. 27, where he 
speaks of performing divine ser- 
vice iu the church there at the 
perilous moment he is describing. 



ad sui defensionem, si necesse esset, paratosjussit 
adesse. Interini rege cum episcopis causas di- 
versas tractante, inter utramque militum partem, 
causa hospitiorum, tumultus furoris magnus in- 
canduit: unde regiis militibus ad arma concur- 
rentibus, fugam ineunt episcopales, apparatibus 
suis universis post terga relictis. Capitur a reg-e 
Salesbyriensis episcopus Rog-erus cum Lincolni- 
ensi episcopo, et filio Rogero, Paupere censu 
cognomine ; Eliensis elapsus, Divisas castellum 
adiit, munivit, contra regem tenuit. Unde rex, 
ira commotus, eumque prosecutus, captos epi- 
scopos, unum Ro^erum, scilicet, in bostario in 
boum praesaepio, alterum sub vili tugurio ponit 
sub custodia, tertio suspensionis parat suppli- 
cium, ni sibi citius reddatur castellum. Hoc 
videns Rogerus, suo metuens filio, juramento se 
strinxit, nunquam se manducaturum sive bibi- 
turum, donec praedictum rex habeat castellum. 
Quod et factum est ; tribus enim diebus non 
manducavit neque bibit. Rex inde cum reg-ia 
Defection of multitudiue Lundoniam ire perrexit. Gausfridus 

Geoffrey i m i i • • 

Taibot. autem de lalebot, regem pacis amicum deserens 
cum suis, ad Glaocestrensis comitis filium,^ Bryc- 
stowense castellum contra regem tenentem, diver- 

Heis cap- tit, ilHusque munimini se dedit. Qui uno dierum, 

turedbythe ' ? x- ^ • j . 

bp. of Bath's velut cuilibet spatiatui operam daturus, mag-is 
autem, ut post claruit, Bathoniam exploraturus 
et postmodum invasurus, cum duobus strenuis 
militibus, Willelmo Hoset et alio quodam, iter 
illo direxit. Quo cognito, Bathoniensis episco- 
pus Rotbertus, quasi de regis adversariis tri- 

' Glaocestrensis comitis filium.l 
This individual must not be con- 
founded with Brian Fitz-Count, 
the staunch adhereut of Mathilda, 
lord of Wallingford, and son of 

Alan Fergant, count of Brittany 
and Kichmond. Sax. Chron. a. 
1127. Gesta Stephani, p. 58. 
W. Malm. p. 743, who styles him 
marchio de Walingeford. 


umphaturus, instructo milite, sub quadam cau- 
tela, obviam procedit. Fugientibus duobus, 
Gausfridus capitur, et custodiae mancipatur. 
Hinc furore succensi Brycstowenses castellani, is reieased 
cum domino suo, comitis filio, Bathoniam hosti- sion. 
liter adeunt, post praesulem leg-ant, et, ni citius 
commilito suus Gausfridus reddatur, pontifici et 
suis suspensionis patibulum minantur. Qua de 
re praRSul, vice mercenarii sibi suisque timens, 
educto de custodia Gausfrido, et illis reddito, 
voluntati illorum cedit. Quod ubi regiis auribus 
insonuerat, in episcopum, velut in fautorem ini- 
micorum suorum, exardescit ira : quem, etiamsi 
magis discordise quam paci rex ipse cederet, 
[illum] pastorali baculo fortasse privaret. At 
quoniam praesul coactus et invitus id egerat, rex 
locum dedit ira3, super quam, juxta apostolicam 
sententiam, indignum est ut sol faciat occasum. 
Fecit autem rex postmodum quod consilio dispo- 
suit, mittens Bathouiam multitudinem exercitus, 
qui praesidio suo civitatem muniendo ab hostium 
irruptione defenderent. Non multo post versus stephen 
Brycstowam rex movit exercitum, ubi iisdem BrTstor ° 
diebus,per quendam comitis cognatum, Philippum Atrodties 
Gai nuncupatum, velut ex inferno emerserunt Seby ^ 
Neroniana seu Deciana tempora et tormenta. ^^^ 
Illo enim agente, coeperunt inibi primitus adin- 
veniri diversorum acerbitates tormentorum, quae 
per totam Angliam longe lateque disseminatce, 
universam prope jam ad nihilum redegerunt in- 
sulam. Rex igitur,^ vastatis quae in circuitu, et stephen 
ig^ne combustis terris ac villis Glaocestrensis bSsS 
comitis, aliquandiu castellum obsedit. Demum raises the 
pertaesus diutinae obsidionis, ad alia comitis ca- anS besieges 

^ Ubi iisdem . . . igitur.l Add. 1 the atrocities here alluded to, see 
edit. C. omit. For an account of Sax. Chron. a. 1137. 


castie cary, stclla, CariP iii Dorsetaiiia, et Harpetreo in Su- 

Harptree ' ' . ., . , 

andDudiey mersetaiiia sita, obsidenda divertit, ibidemque 

castles. . 

anticastellis extructis, et manu militari munitis, 

discessit, et ad castellum de Duddeleege, quod 

Radulf Paignel contra illum rnunierat, cum toto 

Besieges excrcitu afiTCfressum, egit. Ubi quee in circuitu 

and takes ^ . •,.,.. 

shrewsbury eraut ignc combustis, multiplicique praeda ani- 
malium capta et abducta, ad Scropberiense ca- 
stellum, quod Willelmus Alani filius adversative 
tenuerat, obsidendum, multitudinem militum 
secum in mare cepit. Praecognito autem regis 
adventu, idem Willelmus, cum uxore et filiis 
et quibusdam aliis, latenter fugam iniit, reli- 
ctis in castello qui sibi in non reddendo illo 
fidelitatem juraverant. Obsesso pluribus diebus 
casteilo, ad id expugnandum, ut ferunt qui no- 
verunt, talis paratur machina. Congeries non 
modica lignorum cong-eritur, adhibetur, castellina 
fossa jussu regis impletur, ig-nis succenditur, 
fumus in altum se levat, omnes infumigat et ex- 
fumigat. Regia vi porta aperitur. Decidentes 
vel derepentes de castello fugam misere ineunt 
omnes, quos insequi et neci tradere regia mandat 
censura. Quinque ex eis viri nobiliores sus- 

proceeds penduutur. Devictis hostibus, rex inde discessum 

aprainst . . 

wareham. cgit, ct vcrsus Wcrham expeditionem movit. 

Dextris vero datis et acceptis, Radulfus Paignel 

The empress cum reffc pacificatur ad tempus. Interim facta 

Mathilda . i t -r. 

invited to conjuratione adversus regem per praedictum Bryc- 
stowensem comitem, et conestabularium Milonem, 
abneg-ata fidelitate quam illi juraverant, missis 
nuntiis ad Andegavensem civitatem, accersunt 
ex-imperatricem, Henrici regis filiam, spondentes 
ei quod infra quinque mensium spatium regnum 

^ Carif.'] Kari, R. Hoved. Castle Caiy, but which is also 
in Somersetshire. 


esset possessura paternum, sicut ei vivente patre 
fuerat juratum. Initia dolorum haec. Hoc dis- 
sidium gravissimum, immo pene ultimum, omni 
patriae intulit excidium.^ Interea rex Scottiae David king 

t^ . , . . , . T , . . -I ofScotland 

David, in ^ravi multitudme equestrium et pede- invades 
strium, de vagina nnium regni sui jam tertio 
egressus, circa terminos Northymbriae coepit 
rura, oppida, et castella cremare, et fere totam 
terram devastare : sed jam hac ultima vice, cum 
usque Eboracum et Humbriam minaretur pro- 
gressum, Eboracensis archiepiscopus Thurstanus 
colloquium habuit cum omnibus de Eboraca pro- 
vincia, fecitque omnes communi consensu et 
consilio juramentum in regis fidelitate facere, ut 
ei resisterent. Inde autem rex Scottiae magis The Battie 
irritatus, a nullis dissuadentibus potuit cohiberi, standard. 
sed veniens usque Teisam in die viii'^. Assum- 
ptionis S. Mariae [22 Aug*.], quae feria ii. evenit, 
decrevit nostros praeoccupare, quia in articulo 
ipsius diei maxima nebula erat. Et sic ex im- 
proviso se venturum super ipsos sperans, multas 
villas intactas reliquit, nec suos, sicut solebant, 
ipsa die aliquid ardere permisit. Nostri tamen 
tarde a quodam armig^ero praemoniti, et pene 
praeoccupati, citissime se armantes et ordinantes, 
sagittarios praemiserunt ante primam frontem, a 
quibus valde Scottorum exercitus laesus est. Ex- 
inde ipsi regii barones cum militibus progressi, 
qui omnes de equis suis descenderant, et in prima 
erant acie, manus et arma cum hostibus mi- 
scuerunt, et in ipso primo puncto certaminis 
finem et victoriam fecerunt, cedentibus sibi Scot- 
tis, et statim vel cadentibus, vel cum maximo 
timore fugientibus. Nostri autem, quia pedites 
erant, et omnes equos suos longius abduci fe- 

* Interimfacta . . . excidium.l Add. edit. C. omit. 


cerant, non diu eos insequi potuerunt; alioquin 
et ipsum regem, et filium ejus, et omnes qui cum 
eo erant, vel tenuissent vel morti dedissent. De 
ipsius tamen exercitu prope decem millia in di- 
versis locis ceciderunt, et ex eis electis usque 
ad quinquaginta capti sunt. Ipse vero maximo 
timore et dedecore aufug-itdevictus. Cancellarius 
ejus, Willelmus Cumin, a Dunholmensi episcopo 
tenebatur, sed jam a vinculis solutus, gratias 
agit Deo, exoptans summopere ne unquam talem 
incidat quaestionem. Filius autem regis cum uno 
tantum milite ad Carlor pedes venit, patre ad 
Rokesburh per silvas et saltus vix evadente. In- 
numerabilem habuit exercitum, tam de Francis, 
quam de Anglis, Scottis, et Galweiensibus, et de 
omnibus insulis quae ad se et ad suum dominium 
pertinebant. De ducentis loricatis militibus quos 
habuit, non nisi xix. reportarunt loricas, quia 
prope omnia quae habuit quisque praedam hosti- 
bus reliquit ; unde maxima spolia de exercitu 
ejus, tam de equis et armis et vestibus, quam de 
plurimis rebus direpta sunt. Eustatius filius 
Johannis cum eo venit, et eundem cum eo finem 
invenit, qui vix cum vita ad castellum suum vul- 
neratus aufugit. Extiterunt isti fortes in nomine 
Christi, ex Stephani parte regis bellum per- 
agentes, comes de Albemar, Beornardus de 
Bailol, alii et plures, comes tamen ipse multum 
strenuus in hoc certamine fuit. Rex vero Scot- 
tiae cum reversus fuisset, ut suos confortaret 
seque consolaretur, castellum quod prius obse- 
derat, unde a comite Mellentino fugatus fuerat, 
quod Werc vel Carram dicitur, et est Walterii de 
Spec, omnibus viribus, et multis ingeniis, et 
variis molitionibus obsedit : sed defendentibus se 
viriliter et obstinate castellanis, nihil omnino pro- 
ficere potuit. Exilierunt enim jam saepius de 


castello, et ing-enia ejus vel succiderunt vel in- 
cenderunt, multos perimentes. Unde jam de- 
sperat capi id posse.^ Septimo die mensis Octo- Extraordi- 

, . , . ^ ^ . 1 ,. naryatmo- 

bris, luna existente xxix., m crepusculo noctis spheric phe- 

„ , , . .11 , . nomeiia. 

sextae Sabbati, versus aquilonales partes visum 

est firmamentum totum rubicundum ; radii 

etiam diversi coloris visi sunt, mixtim apparentes 

et evanescentes. Erant haec forte sig-nificantia 

maximam quam praelibavimus san^uinis eflu- 

sionem, factam per Northymbriam, et in plurimis 

aliis locis per Angliam.'^ Magnas vir religionis, wiiiiam, a 

coenobita quidam, de cella quadam Ege dicta, wdained ^^' 

Willelmus nomine, jam electus a Wigornensi Pershore. 

praesule Simone, xii. kal. Decembr. [20 Nov.], 

die Dominica, abbas Persorensi ecclesiae ordina- 

tur Wig^orniae. Rogerius Saresbiriensis episco- Death of 

pus, castellorum, murorum, domorum fundator saSury.'' 

praecipuus, prae dolore et tristitia infirmatus, et 

ad finem vitae perductus, apud episcopalem 

sedem, secundo nonas Decembr. [4 Dec.], defun- 

g-itur,^ et in eadem ecclesia sepelitur, infinitam in His riches. 

castellis suis relinquens pecuniam, quae non in 

Dei, sed regis Stephani tota cessit in usum. 

Sunt qui dicunt plus xl. millia marcarum argenti 

ibi fuisse reperta, aurum quoque multum nimis 

cum varietate ornamentorum thesaurizavit, et 

ignoravit cui congregavit ea. Templum in ho- 

' Posse.'] As a supplement 
to the meagre and incomplete 
account of the Battle of the 
Standard by the continuator of 
Florence, see the more circum- 
stantial narratives of Joh. and 
Ric. Hagustald., Ailred Rieval. 
de Bello Standardi, ap. Tvv^ysden, 
and H. Huntingd. 

2 Angliam.'\ Peracta Assum- 
ptione S. Mariae [15 Aug.], hu- 
jusmodi fama victoriae ad regem 

Saresbiriensi castello, circa ur- 
bem Brucgae obsidionem in vigi- 
lia S. Bartholomsei gaudens age- 
bat. Ibi quoque positus, cuidam 
monacho de quadam cella Ege 
dicta, Gulielmo nomine, conesta- 
bularii ejusdem loci castelii ger- 
mano, Persorensis ecclesias prae- 
lationem concessit. Edit. 

^ Defungitur.'] He did not die 
till the next year, Dec, 11. W, 

usque pervenit, qui tunc, capto | Malm. p. 727. 



A synod at norc sanctae Dei genitricis, mag-nificis decora- 

ter. vit ornamentis.^ Anno ab Incarnatione Dommi 

M.c. XXXVIII., anno ix°. pontificatus Innocentii 

papae, regni reg-is Anglorum Stephani tertio, cele- 

brata est synodus Lundoniae, in ecclesia beati 

Petri Apostoli apud Westmonasterium, mense 

Decembri, xiii". die mensis. Ubi, post multarum 

discussionem causarum, promulgata sunt capitula 

ab omnibus confirmata, numero xvi., cui praefuit 

Albericus, Ostiensis episcopus, et praedicti domini 

papae in Angliam et Scottiam legatus, cum epi- 

scopis diversarum provinciarum, numero xvii., et 

abbatibus circiter xxx., cum innumera cleri et 

populi multitudine. 

A.D. 1139. Peracta Dominicae Nativitatis [25 Dec.] so- 

^Giouce?.''^ lennitate, et adveniente sanctae genitricis ipsius 

**^''^' Mariae Purificatione [2 Feb.], venerabilis pater 

Walterus, abbas Glaornensis, anno praelationis 

suce nono et semis, circa horam diei tertiam, emi- 

sit spiritum, sepultusque est a venerabilibus 

abbatibus Reinaldo Eoveshamnensi, et Rogero 

Giibert, a Theokcsbiriensi, scxto idus Fcbr. [8 Fcb.]. Quo 

ciuny.nomi- scpulto, duo fratrcs, proptcr electum nostrum do- 

succeedhim. miuum Gislcbertum, ad Cluniacense coenobium 

destinantur ; cui rex Stephanus, audita fama pro- 

bitatis ejus eximiae, petente constabulario suo 

Milone, apud Lundoniam concesserat praelati- 

Theobaid onem Glaornensis ecclesiae.^ Communi consilio 

simon of " electi, Theobaldus, Dorubernensis archiepiscopus, 


andothers Simou Wigorncnsis, Rogerius Coventrensis, 

Rom^^. ^ Rotbertus Exoniensis, Reinaldus abbas Eoves- 

hamnensis, a papa jussi, tendunt ad limina Petri. 

' WigornicB .... ornamentis.} 
Add, edit. C. omit. See the cha- 
racter of Roger bishop of Salis- 
and Gesta Stephani, p. 62. Ac- 

cording to Malmesbury he died 
Dec. 11. 

' Et adveniente . 
Add. edit. C. omit. 



Quo venientes, ab apostolica sede suscipiuntur 
honore: suscepti concilio interfuerunt Romano, 
multis retroactis seculis incomparando. Ibi 
causis suis pro libito peroratis, ad propria cum 
gaudio reversi sunt: secum synodalia deferentes 
decreta longe lateque per Angliam jam con- 
scripta. Reversi sunt et duo fratres in pace, qui Amvai and 
propter adducendum dominum abbatem Gisle-ofGUbJ?" 
bertum fuerant destinati, adductumque regi 
Stephano praesentaverunt. A quo susceptus ho- 
norifice, sumpto quoque libere dominio Glaor- 
nensis ecclesiae ab eodem rege, die solenni Pen- 
tecostes, quae tunc tertio idus Junii [11 June] 
celebrabatur, Wig^orniam veniens, a venerabili 
praesule Herefordensi Rotberto cum magnis or- 
dinatur gaudiis, et divinis laudibus : indeque se- 
quenti die cum multorum favore populorum or- 
dinis utriusque, sua collocatur in sede cum laetitia 
et exultatione, ut talem decuit virum in Domino.^ 

Octavis Paschae, quod erat secundo kal. Maii stephen goes 
[30 Apr.], magnificus rex Anglorum Stephanus, ter; ""^*^^^" 
regio cum comitatu Wigorniam veniens, totius 
cleri et suburbani populi festiva admittitur pro- 
cessione. Oratione facta, et ex more benedi- 
ctione data, ad altare rex annulum regium digito 
extractum off^ert ; qui die crastino, communi con- 
silio reg-iae presentiae repraesentatur. Admirans 
itaque rex Wigornensis, immo Dominici gregis 
humilem devotionem, ut erat adjuratus, per 
sanctae Dei genitricis Mariae amorem, recepit an- 
nulum. Hinc Wigornia rex abscedens, apud Lu- besieges 
delawe castrametatus est, ubi in expugnatione ca^stie, and 
castelli quod contra illum erat, duobus in locist™wards 
extructa munitione, forti manu militiam instruit : 
rediens per Wigorniam, movit expeditionem ver- 

' Suscepti .... Domino.l Add. edit. C. omit. 

I 2 



poes to 

sus Lundoniam. Minime parcentes execrandae 
militiae, arroi^anti strenuitate compellente, qui- 
dam militum condixere apud Ludelawe vires pro- 
bare. In hoc opus perficiendum, non modicus 
exercitus militum confluere coepit. Vere erat 
miseria videre, dum quis in alium hastam vibrans 
lancea perforaret, et, ignorans quod judicium 
spiritus subiret, morti traderet. At rex Anglo- 
rum Stephanus talia molientes minis territat, et 
Ludelawe per Wigorniam denuo divertens, in 
pacis contubernio omnia sedat, et in pacifica 
alacritate Oxenefordiam, id est Boum Vadum, 
petit. Quo dum moraretur, exigente dissensionis 
causa, Rogerium Saresbyriensem praesulem, et 
nepotem ejus Lincoliensem antistitem, Rogerium 
quoque, suum cancellarium, quasi regige coronae 
insidiatores, cepit, et custodiae mancipavit. Quo 
cognito, Eliensis praesul Nigellus, timens sibi et 
suis, manu militari ad Divisas fugit, ut ibi pro- 
tegeretur, quorum causa scriptis superius est 
latius propalata, quae tamen hoc anno constat 
actitata.^ Habito postmodum concilio, statutura 
crstresand cst ut omuia per Angliam oppida, castella, muni- 

fortresses. ,. . .• i • i - 

tiones quaeque, m quibus secularia solent exer- 
ceri negotia, regis et baronum suorum juri 
cedant ; ecclesiastici vero viri, videlicet episcopi, 
canes inquam divini, in salutem et in defensio- 
nem ovium suarum latrare non cessent, ne lupus 
invisibilis, malignus scilicet hostis, rapiat et 
dispergat oves, omnino caveant.^ Mense Octo- 
bri comes Glaocestriae, Heinrici quondam regis 
Anglorum filius, sed bastardus, cum sorore sua, 
sed ex patre, dudum Romanorura iraperatrice, 
nunc Andegavensi comitissa, cum grandi exercitu 


Arrival of 

» Quorum .... actitata.-] Add. \ " .f:'«^'^«^*-] ^^ spirituali pugna 
-^ I auxihum Regi regum praebeant 

remunerationes illis. C. add. 

edit. C.omit. See p. 107, 


Angliam rediit, et apud Portesmuth applicuit ante 
festum Sancti Petri ad Vincula, kal. Aug-. [1 
Aug'.], re^e tunc Merleberg-am obsidente : cujus 
adventu factus est omnibus per Angliam terror 
immensus. Quo audito, rex Anglorum Stephanus 
animo movebatur, et his qui marinos portus vigi- 
lanti cura observare debuerant, indignabatur. 
Rex est pacis, et o utinam rex vigoris, justitiae, 
conterens sub pedibus inimicos, et aequa lance ju- 
dicii decernens omnia, in robore fortitudinis con- 
servans et corroborans pacis amicos. Ubi autem 
novit ex-reginam apud Arundel ex-imperatricem 
cum grandi comitatu suo recepisse, graviter 
ferens, illo movit exercitum. At illa regiam 
majestatem verita, et timens ne dignitatem, quam 
per Angliam habuerat, perderet, jurejurando 
jurat neminem inimicorum suorum per se An- 
gliam petiisse, sed salva dignitate sua, viris 
auctoritatis, utpote sibi quondam familiaribus, 
hospitium annuisse. Quo rex audito, illa dimissa, Thebp. of 

7 . ^ 11 -n • Winchester 

ex-imperatricem ad castellum Bricstow^ense con- escons her 
ducere fratri suo, Wintoniensi episcopo, sicut 
cognatam suam, cum honore pra^cepit, ipse vero^ 
rex comitem persequitur. Nil autem certi 
audiens de eo, quaedam enim diverticula ad tem- 
pus ille petierat, expeditionem movit quo dispo- 
suit. Milo constabularius, regiae majestati red- Defectionof 
ditis fidei sacramentis, ad dominum suum, co- constabie 
mitem Glaucestrensem, cum grandi manu militum phSi. 
se contulit, illi spondens in fide auxilium contra 
regem exhibiturum. Jam vero exhinc, ex Bryc- 
stowensi scilicet urbe, quae mala per totam 
emerserint Angliam, nullius poterit exprimere 
scientia vel facundia. Resistentes siquidem sibi, 
regiaeve dignitati parentes, quotquot capi po- 

' Quo rex .... vero.'] Add, edit. C. omit. 



goes to 

and Malmes- 

State of 
alarm at 

terant capiuntur, universi capti vinculis et tor- 
mentis mancipantur horrendis, poenarum diversi- 
tates sive acerbitates exquiruntur, militumque 
catervae ad hoc opus perditionis exequendum 
undecunque conducuntur, quibus in stipendium 
dantur et venduntur vicorum et villarum cultores 
atque habitatores cum rebus suis universis ac 
substantiis. Consedit itaque ibi domina illa plus 
duobus mensibus, sumens ab omnibus hominia, 
et pro libito suo disponens Anglorum regni jura. 
Inde discedens mense Octob.,xviii.^ kal. Novemb. 
[15 Oct.], Glocestrensem venit ad urbem, civium 
et circumjacentium hinc inde finium expediens 
dominium et sumens hominium. Hoc vero agere 
nolentibus, sed regi potius fidelitatem custodi- 
entibus, Deciana sive Neroniana inferuntur tor- 
menta cum diversis mortibus : fitque urbs, retro 
anteactis seculis gloriosa, ululatibus dirisque cru- 
ciatibus plena, suisque habitatoribus horrenda. 
His ita se miserabiliter habentibus,^ Walinga- 
fordense castellum sibi adversum rex obsedit. 
Obsidionis diutinae pertaesus, anticastellis extru- 
ctis inde profectus, castrametatus est apud 
Malmesbyriam, ubi in adversarios, id est, in dis- 
cordise operarios eadem operatus est. Inter haec 
flebile nuntium percutit aures civium Wigornen- 
sium. Crebra volat fama, Wigornam civitatem 
ab hostibus in proximo devastandam, rebus spo- 
liandam, igne comburendam. Talia audientes 
terrentur cives Wigornenses ; quid facto opus sit 
consulunt. Quo habito consilio, ad Dei summi 
Patris, et ad beatissimae suae genitricis asylum 
miseriae confugiunt, et sub patrocinio confes- 
sorum sancti Oswaldi et beati Wlstani, civitatis 
ejusdem praesulum, se et sua divinae tuitioni com- 


' XVIII.] Should probably be 


^ Jam vero . . 
Add. edit. C. omit. 


mittunt. Videret qui aflforet, totam civium 
supellectilem deferri in basilicam. O miseriam 
videre ! Ecce domus Dei, quae intranda erat in 
holocaustis, ubi immolandum erat sacrificium 
laudis, reddenda vota altissima, videtur inpras- 
sentiarum velut supellectilis casa. Ecce totius 
episcopatus principale coenobium factum est 
civium diversorium, et quoddam declamatorium. 
Armariorum et saccorum plurimorum prae nu- 
mero, Dei servis vix locus in tali nunc diversorio. 
Intus psallit clerus, foris vagit infans, vocibus 
psallentium resonat vox lactentium, voxque 
matrum lug-entium. Miseria super miseriam 
videre. Altare principale stat ornamento spolia- 
tum, crux deposita, imago sanctissimae Dei g^eni- 
tricis Mariae oculis subtracta. Cortinae cum 
pallis, albae cum cappis, stolae cum planetis, pa- 
rietum septis includuntur. In sanctorum festivi- 
tatibus ad divinum celebrandum ofiicium desunt 
decus, honor, omnis solita magnificentia. A 
timore vel prae timore inimicorum haec disponun- 
tur omnia, ne repente inimicus superveniens, 
tollat cuncta quae repperit, et sic in vanitate sua 
praevaleat. In articulo diei incipientis brumae, Thearmy 
hoc est VII. idus Novemb. [7 Nov.l, feria tertia, cester pro- 

■, 111 T. . !•/»• ceeds against 

dum ad laudem divmam in ecclesia luimus, et worcester. 
jam primam horam diei decantavimus, ecce, quod 
plurimis ante diebus auribus hausimus, exercitus 
ma^nus valde et fortis, ab austro veniens, e 
vag-ina malitiae progreditur. Urbs Glaorna armis 
militaribus instructa, equestri et pedestri exercitu 
innumerabili sufiulta, procedit civitatem Wigor- 
nam invasura, vastatura, ig-ne combustura. Nos 
autem timentes ornamentis sanctuarii, benignis- 
simi patroni nostri Oswaldi reliquias albis induti, 
tota sonante classe, cum humili processione foris 
extulimus, et ob hostium irruptionem de porta 


ad portam per coemiterium deportavimus. Ad- 
versarii conglobati, accelerando munimen quod- 
dam fortissimum in australi parte civitatis, pro- 
pter castellum situm, primiim impugnant : nostri 
ibrtiter et viriliter resistere. Hostes inde repulsi, 
quoniam olla succensa erant, cujus facies a facie 
aquilonis, aquilonalis partis civitatis ingressum 
petunt.^ Nullo obstante munimine, hostium 
copiosissima, rabidissima, et tota efFrenis multi- 
tudo intrat, in diversis locis ignem a;dibus im- 
mittit. Proh dolor, comburitur non modica pars 
civitatis per loca, sed major pars stando paret 
inusta. Supellectilium diversarum in civitate, et 
in ruribus boum, ovium, animalium, et equorum 
fit maxima pra^da. Plurimi per vicos et plateas 
capiuntur, et velut in copula canum constrin- 
guntur, et miserabiliter abducuntur. Licet ha- 
beant, licet non habeant, quantum crudele os 
illorum censuerit, in redemptionem sui jureju- 
rando promittere et reddere compelluntur. Gesta 
sunt haec die qua intravit bruma, miseris sine 
dubio dura. Jam praedis captis, quampluribus 
aedibus arsis, sic debacchata remeant rabidis- 
sima castra, in prava cura tali nunquam redi- 
tura. Tricesimo die mensis Novemb. comes 
civitatis Wigornam venit, combustionem civi- 
tatis, ut vidit, indoluit, ad injuriam sui id actum 
fore persensit. Unde vindicare se volens, sti- 
patus manu militum Suthlegiam^ adiit; audierat 
enim Johannem Haroldi filium, deserto rege, ad 
Glaocestrensem comitera divertisse ; ubi quid 
comes egerit si qua^ritur, vix memorioe tradendum : 
malum pro malo reddidit, in hominibus cum re- 
bus eorum et animalibus praedam egit et abduxit, 
et crastino Wigornam rediit. Post haec rex, 

' Hostes .... petunt.'] So C, i * erant' is apparently an error for 
and edit. C. omits * a facie / | ' erat.' ^ Suthlegiam.'] Sudely. 



grandi comitante exercitu, de Oxenefordia Wi- stephen 
gornam venit, cujus de infortunio quod audierat worcester. 
oculis vidit et indoluit. Ubi iii. vel v. diebus 
moratus, regii constabulatus honorem Miloni 
Glaocestrensi suo hosti ablatum, Willelmo, filio winiam de 
Walteri de Bello Campo, Wigornensi vicecomiti, made con- 
dedit. Fama volante regisd majestati nunciatur 
inimicos suos, juratae quidem pacis violatores, 
Herefordiam invasisse, monasterium S. ^thel- 
berti reg-is et martyris,^ velut in castellinum 
munimen penetrasse.^ Unde rex illo movens 
expeditionem, apud parvam Herefordiam vel 
apud Leonis monasterium^ castrametatus est; 
ubi quidam ex consulto regi fidelitatem jura- 
verunt; quidam renuentes, hoc regi intulerunt, 
'Si non juramento, credat rex, si velit, saltem 
fidelibus verbis nostris.' Quoniam vero insta- 
bant solennes dies Dorainici Adventus [3 Dec.], 
utrinque dextris datis ad tempus, rex Wigornam 
rediit, ubi quidam clericus, vir eximias religionis, Maurice 
Mauricius nomine, electus a clero et a populo S Bangof* 
Bangornensi ecclesiae, comitantibus illum prse- 
sulibus Rotberto Herefordensi et Sigefrido Ci- 
cestrensi, in castello regi praesentatur, attestan- 
tibus illum canonice electum praesulatu fore 
dignum. Quod et rex concessit. Persuasus a 
pontificibus ut regi fidelitatem faceret, respondit, 
hoc se nullatenus posse facere. 'Vir,' inquit, 
* magnae religionis apud nos est, quem pro spi- 
rituali patre teneo, et praedecessoris mei David 

' Martyris.'] Inimo sanctae Dei 
genitricis Mariae. Add. edit. 

^ Penetrasse.'\ Agente Galfrido 
de Talebot, ingressos fuisse, 
equosque suos in ipsa ecclesia, 
quasi in stabulo, collocasse, per~ 
que coemiterium fossa transducta 

fidelium corpora crudeliter effo- 
disse. Hinc ejusdem ecclesiae 
pontifex venerabilis turbatur Ro- 
bertus, turbatur et clerus univer- 
sus, turbatur quoque rex. Add. 

^ Leonis monasterium.] Leo- 



at Oxford. 

A.D. 1140. 
poes to 

archidiaconus extitit, qui hoc juramentum mihi 
facere inhibuit/ Ad haec illi, * Quod nos egiraus, 
causa rationis exig-it ut agas.' At ille, ' Si vos, 
magnae auctoritatis viri, hoc egistis, nulla mora 
sit mihi id idem faciendi/ Jurat et ille fideli- 
tatem regi. De Wigorna rex Oxenefordiam 
adiit, indeque cum curia Saeresbyriam, ibidem 
Dominicam Nativitatem celebraturus, et pro 
more reg-io coronam dignitatis portaturus ; ad 
quem canonici venientes, obtulerunt ei duo millia 
librarum ; quibus ille dedit omnem libertatem de 
omnibus geldis suarum terrarum, insuper ad usus 
illorum xx. marcas, et xl. ad cooperiendam ec- 
clesiam ; et, si pacem obtinuerit, quod dederant 
ei, se eis restiturum spopondit. 

Emensis paucis diebus Dominica3 Nativitatis, 
rex cum curia Raedingum venit, ubi monet sors 
humana quanti pendenda sit regum purpura. 
Ibi consilio suorum duas abbatias, Malmesbyri- 
ensem et Abbedesbyriensem, quas dum viveret 
Rogerius episcopus honore privatas, et suo juri 
tenebat deditas, propriis pastoribus investivit;^ 
vero quidem magnae probitatis Johanni coenobitae 
Malmesbyriensem, alteri vero, Gosfrido nomine, 
Abbedesbyriensem dedit abbatiam ; et ut paci 
satisfaceret, ad sedandum militare negotium pe- 
nitus, inquam, inane, ad Heli movit expeditionem, 
neg:otium sane deplorandum, quod ad militiam 
suam in satisfaciendo vanae gloriae frequentat 
militum grandis arrogantia. Condicunt, con- 
dictis assentiunt, armis se bellicis instruunt, vi- 
ctor victi omnia ex avaritiae detestando condicto 
possidet ; et, ut ita dicam, comparationem faciens 

^ Investivit.'] Malmesbiriensem 
largiendo ejusdem ecclesise coe- 
nobitae, Johanni vocabulo, sed 
eodem anno, xiv. kal. Sept. [19 

Aug.], morte praerepto ; Abbe- 
desbiriensem vero cuidam mo- 
nacho de S. Floscello, nomine 
Galfrido. Inde rex . . . Edit. 



a majore in minorem, Juda et Jonatha fratre suo 
morantibus in terra Galaad, cum Josepho et 
Azaria forsitan colloquendo mussitant, ' Facia- 
mus nobis et nos magnum nomen probando vires 
in alterum,' ^ mucrone et lancea se inter se vul- 
nerant, minime pensantes quid miseris occisorum 
animabus proveniat. In rebellatione repugnan- 
tium reg-i, plures utrinque vulnerantur, capiuntur, 
custodiae mancipantur. Episcopus Heliensis, xhe i)p. of 
videns virtutem regis et impetum exercituum ejus, eari Robert. 
loco cedit, immo vice mercenarii fugam iniit, et 
in partes Glaornensis pagi divertens, ad comitem 
Rotbertum secessit. Nec mirum, jam enim quasi 
manus dextera sibi ceciderat, cum suus avunculus, 
Searesbyriensis episcopus Rogerius, morti debita 
solverat.^ Rex autem Heliense castellum obti- 
nuit, et in eo milites suos posuit. Eboracensis Abp. Thur- 
archiepiscopus Thurstanus in ordine xxvi., pro- Pontefract. 
vectae vir aetatis, et plenus dierum, deposito ve- 
tere homine novum induit, dum postpositis rebus 
secularibus, apud Pontem-fractum, xii. kalend. 
Febr. [21 Jan.], monachicum habitum suscepit, 
et non. Febr. [5 Feb.] in bona senectute vita 
decessit, ibidemque humatus requiescit. Milo The excon. 

. , , . T 1 . ', stable Milo 

ex-constabularius, grandi adunato exercitu, se- piunders 


cundo kalend. Febr. [31 Jan.], feria quinta, Win- combe"; 
celcumbiam invadit, maxima ex parte villam 
combussit, praedam egit, spoliatos rebus, ob exi- 
g-endam ab eis, licet injuste, Mammonam iniqui- 
tatis, secum abduxit. Suthlegiam inde divertit, is driven 
dumque illam invadere cupit, regii milites qui in sudeiy. 
oppido erant restitere, et illum fugere compule- 
runt, caesis, ut fertur, de militibus ejus duobus, et 
xv.^ captis et in custodiam positis. Rex et 

' Maccabees I. chap. v. v. 

55— -sr. 

^ Solverat.'] See Gesta Stepha- 
ui, p. C3. 

^ DMoius,e<xv.]cc.,etxv.£di<. 



stephen comes Wiffomeiisis cum grandi exercitu Wi- 

poes to . -1 • T j'fi 

worcester ofomam vemuiit, et evolutis aliquantis aiebus, 

an<l Here- ^ , . , . 

ford. prius comes, postea rex, cum maxima expedi- 

tione parvam adeunt Herefordiam, hostes suos 

Tewkesbury hiuc iiide cxpugnaturi. Morante itaque rege in 

plundered by .,.. ., ... . . 

the eari of ilhs partibus, comes memor injunarum civium 
suorum, in ^ravi multitudine armatorum Teode- 
kesbyriam invadit, magnificam domum Glaor- 
nensis comitis, et omnia qua^ in circuitu ejus 
erant, quorundam etiam aliorum^ igne combussit, 
miliario uno distante a Glaorna. Victus pre- 
cibus domini abbatis Teodekesbyriensis et fra- 
trum, rebus illorum pepercit. Non modica 
prasda capta, tam de hominibus et supellectili 
eorum, quam de animalibus, respectu mox cle- 
menti, qui captivi ducebantur, a vinculis soluti 
ad sua redire jussit, et crastino Wigornam rediit, 
contestans omnibus se nec in Normannia nec in 
Anglia tantam combustionem vix unquam pere- 
g-isse. Rex autem rediens Wigornam, ire per- 
Mauricebp. rcxit Oxcnefordiam. Supradictus Mauricius 
anduhtred Bangomensi, et Uhtredus Landaviensi ecclesiae 
consecmt^^ed. praesulcs 3, Thcobaldo archipraesule Doruberniae, 
praesentibus episcopis Herefordensi et Exece- 
strensi, consecrantur. Rex Wintoniam veniens, 
consilio baronum suorum, cancellario suo Phi- 
lippo Searesbyriensem praesulatum, et Henrico 
cuidam monacho, cognato suo, Fescamnensem 
Aneciipse. abbatiam dedit.^ Eclipsis solis, dum caudam 
luna draconis occupat, est facta, caput ipso luce 

' Aliorum.'] Domos cum rebus 
suis. Add. edit. 

^ Abbatiam dedit.'] Sed Phi- 
lippus a legato et clero non reci- 
pitur,unde inde assumptus, Baio- 
censi ecclesiae post aliquantum 
tempus prajficitur. Add. edit. 

^ Eclipsis. . .pi-emente.'] Eclipsis 
solis facta est xi. kal. Aprilis 
[22 Mar.], feria secunda, circa 
horam diei tertiam. Edit. The 
words in the lext are in red 



Consilio baronum regis Franciae Philippi, et* Betrothaiof 

A T r-1 1 ' f «iT nt' Stephen's 

reg-is Ano-liae Stephani, lactum est ut illius nlms sonwiththe 

^^ ^ . . . sisterofthe 

l^rancorum regis sororem acciperet in uxorem. kingof 
Facta est desponsatio illorum mense Februario, 
in transmarinis partibus, matre reg-ina Ang-lorum 
praesente, et quampluribus viris nobilibus ex 
utriusque regni parte coram positis. Miles qui- Robert Fitz- 
dam, nomine Rotbertus, cujusdam nobilis viritakesthe 
Huberti erat filius.^ Hic nec Deum nec homines Maimesbury; 
veritus, sed totus in suis viribus confisus, Malmes- 
byriense castellum cum suis doli machinamentis 
invasit, regis militibus, qui intus erant, quibusdam 
in ecclesiam sancti praesulis Aldelmi, velut in 
asylum, fugientibus. Quos insecutus, quadam 
die cum suis armis militaribus instructis, capi- 
tulum fratrum intravit, minis eos territans, salva 
tuitione facultatum suarum, regiae dignitatis viros 
cum equis tradi sibi mandavit. At illi, pacem 
Dei et beati patroni sui Aldelmi infringere veriti, 
jussis hujusmodi consentire renuunt ; at demum, 
licet inviti, quo vesaniae illius satisfaciant, red- 
dunt equos. Diutius illo in castello morante, surrendersit 
jam vastatis omnibus in circuitu, rex cum exer- 
citu supervenit, et fere viii. diebus castellum 
obsedit. Willelmus de Ipre, ut fertur, consan- 
guineus ipsius Rotberti, ad reddendum castellum 
utrinque internuntius fuit, idque tandem a rege 
obtinuit, ut, dextris datis et castello reddito, 
regio juri omnia cedant. Quod et factum est. 
Rotbertus vero ad comitem Glaocestrensem di- 
vertit, penes illum ad tempus in doli veneno 
moraturus. Non multo post, quia nuUatenus 
voluit intelligere ut bene ageret, sed ut sanguine 

to Stephen. 

* Philippi, et.'] Petitione. Add. 

2 Filius.] For further particu- 
lars relating: to Robert Fitz- 

Hubert, and the transactions in 
which he was engaged, see Gesta 
Stephani, pp. 66, seqq., and W. 
Malmesb. pp. 726, 733, 734. 


Robertsur- sanofiiinem tanfteret, iornorante comite, cum suis 

prises the '^ o » o 

castieof ad Divisas se contulit ; ubi prius jam facta con- 

Devizes. ' * " 

ventione inter se et suos, si castellum obtineret, 
nemini unquam tradendum, dolo malig-nitatis 
murum ascendit, reg^iis militibus qui intus erant 
sig-num dedit victorias, hinc ex improviso ex- 
teriora castella penetravit, in plures tyrannidem 
exercuit. Quarta dehinc die, vi et calliditate ma- 
litiosa turrim interiorem possidendam invadit; 
et singulis diebus ac noctibus, in extoUentia cor- 
dis ubiubi omnia devastat, et mala quae poterat 
Heiscast asfere non cessat. Tandem ad Johannem, illu- 

iutoprisonat ^ . . r» i i 

Mariborough stris miUtiae virum, qui tunc m reo:is ndelitate 

by John 

Fitz-Gii- Merleberiense castellum observabat, divertens, 
ut suo consilio, immo msilio, consentiat et secum 
teneat, et non solum regi sed etiam comiti et 
quibuscunque poterat in Satan fiat, minando 
postulat ; si nollet, sciret se ex improviso capite 
plectendum. Respondit Johannes : ' In virtute 
Dei quemlibet malo capere, quam ab aliquo 
capi,' dixit ; et mox illum captum in custodiam 
posuit, vicemque pro vice reddens, omnia tor- 
mentorum genera quae in crudelitate sua prius 

and deii- aliis intulcrat, in illum expendi fecit. His omni- 

vered to the ' * -« /r i 

eariof bus auditis, comes Glaornensis et Milo ex-con- 


stabularius, cum pluribus, ad praedictum Johan- 
nem veniunt, cui ipse comes d. marcas se da- 
turum spopondit, eo pacto ut sibi Rotbertum ad 
statutum diem praestaret, ipseque sibi bonos 
obsides daret. Johannes placatus pecunia pro- 
missa et obsidibus, tradidit illi Rotbertum eo 
tenore, ut infra xv. dies sibi redderetur. Hac 
conventione facta, comes revertitur Glaorniam, 
Refuses to duceus sccum Rotbertum. Conseritur sermo de 
thecasiieof reddeudo castello apud Divisas, quod spontaneo 
velle sibi tradi postulat. Abnegat Rotbertus, ne 
juramentum quod cum suis juraverat, in non red- 


dendo scilicet castello, infringeret. At ubi minis 
fuit territus in patibuli suspensione, spondet se 
cessurum petitis, dummodo periculum evadat 
mortis. Infra statutum diem conventionis ille 
malig-nus Rotbertus ad praefati Johannis redu- 
citur prassentiam ; cui nunciat comes omnia quae 
g-esta sunt, quomodo minis territus Rotbertus, 
promiserat se redditurum castellum. Ro^at 
etiam denuo, Rotbertum ad Divisas secum ire 
permittat, eo pacto ut si fortassis obtinuerit 
castellum, juri Johannis sub eo subigatur. An- 
nuit Johannes precibus comitis, qui protious cum 
Rotberto redit ad Divisas. Interim idem Jo- 
hannes, missis literis ad eos qui extra vel qui 
infra castellum erant, jurejurando juravit, nec se 
nec comitem aliquid facturos Rotberto ; hoc 
duntaxat ag-ant, ut juramentum in non tradendo 
alicui castello firmiter teneant. Relictis ex- his ne- 
constabulario et quodam potenti viro Hunfrido aftemards 
et quibusdam aliis, comes Glaorniam revertitur, hanged. 
mandans omnibus ut si Rotbertus renueret 
sponte reddere castellum, suspenderetur.^ Re- 
nuit Robertus, renuunt et sui, ne viderentur 
perjuri. Quid multis ? Ut terror omnibus in- 
cuteretur, duobus nepotibus Rotberti prius sus- 
pensis, ipse captus suspenditur. Per omnia 
benedictus Deus, qui tradidit impios. Ante Eari Robert 

DrocGcds to 

Assumptionem Sanctae Mariae [15 Aug.], comes Bath. 
Glocestriae versus Bathoniam movit exercitum ; 
at rex exploratores multo ante praemiserat, ut 
hostibus insidias tenderent, et fortissima manu 
se et sua defenderent. Fit itaque progressus et 
congressus ; hinc militum regis, inter quos duo 
milites erant, Johannes et Ro^erus, viri strenui 
et bellicosi ; illinc satellitum comitis. Capiuntur 

' Suspenderetur.'] Here C. terminates. What follows, to the end 
of 1141, is from the old printed text. 


Deathof multi, quamplurcs vulnerantur et occiduntur ; 

(Jeoffrey > 1 1 ' 

Taibot. quorum unus Galfridus Talebotus, miles quidem 
strenuus sed dolosus, nunc enim cum rege nunc 
cum comite, omnia agens in dolo, morte tenus vul- 
neratur : quo vulnere defunctus xi. kalend. Se- 
ptembris [22 Aug\], Glaornae sepelitur cum cano- 

Nottingham nicis. Rcgia vero manus victoria potitur. Ante 

takenbythe ^ ■%ir • rr^ <-i t -r» 

eariofGiou. Nativitatcm Sancta? Mariae 8 Sept.l, Robertus, 
filius Henrici regis, instinctu Radulphi Paganelli, 
assumptis secum equitibus comitis de Warewica, 
cum his quos de Glocestria adduxerat, et aliis 
quamplurimis gregariis militibus, invasit repente 
urbem Snottin^aham, et vacuam reperiens bellico 
apparatu, devastare coepit, civibus undique fug-i- 
entibus ad ecclesias. Captus est unus civium 
qui locupletior esse dicebatur, et arctius con- 
strictus ductus est ad domum suam, et pecuniam 
suam prodere coactus. At ille in subterraneum 
suum praedones nimia saevientes cupiditate in- 
duxit, ubi omnis supellex sua videbatur esse. 
Illis itaque circa direptionem rerum intentis, et 
ostia et seras frang-entibus, ille callide elapsus, 
cameras et deinde aulam egressus, ostia omnia 
post se clausit, et seris firmavit, et imposito igne 
domos suas et omnem supellectilem suam cum 
ipsis praedonibus incendio tradidit. Ferunt au- 
tem amplius quam xxx., qui subterraneum in- 
traverant, illo incendio combustos, et dicunt 
quidam quod de illo incendio tota urbs concre- 
mata sit ; nam milites omnes, omnisque exercitus 
immunes se ab ipso incendio juramento asserunt. 

andburnt. Combusta cst itaquc tota urbs, et qui extra 
ecclesias capi poterant captivi ductisunt, quidam 
etiam usque ad Glaornam. Reliquum vero 
vulgus, viri scilieet, cum mulieribus et parvulis, 
qui ecclesias intraverant, cum egredi non aude- 
rent ne ab hostibus caperentur, saeviente ubique 


incendio, combustis ecclesiis, pene omnes perie- 
runt. Crudele spectaculum, et ipsis hostibus 
nimium miserabile, cum viderent templa Dei 
igne consumi, quibus etiam paganissimi peper- 
cissent. Ttaque destructa est Snottingaham, 
urbs nobilissima, cum, ex quo Normanni Angliam 
sibi subjugaverant, usque ad hoc tempus, in 
summa pace et quiete, populosa multitudine et 
opulentia rerum omnium referta fuisset. Cuidam Petermade 

1 ,. . . . , .,. . abbot of 

monacho, literis et scientia nobiliter instructo, Maimesbury. 
Petro nomine, data est ab Henrico, Wintoniensis 
ecclcsise episcopo, sanctae Romanas ecclesiae le- 
g-ato, Malmesbiriensis abbatiae praelatio. Hic 
apud Cluniacum sumpto habitu religionis, functus 
est aliquanto tempore prioratu de Caritate ; inde 
assumptus pra^ficitur monasterio Sancti Urbani 
papae in dioecesi Catalaunensis ecclesiae, sed, 
malis crebrescentibus sibique imminentibus, lo- 
cum illum deserere coactus, suadente praefato 
Wintoniensi praesule, adiit Angliam, praedictam- 
que hoc anno suscepit ecclesiam regendam. 

Stephanus rex Anglorum, post diuturnos la- a.d. 1141. 
bores et obsidiones castellorum, quibus pro pace maSe'^" 
regni v. annis et vi. hebdomadibus desudavit, tan- p"^»"^''' 
dem in obsidione Lincolniensis castelli, die Purifi- 
cationis Sanctae Mariae, Dominica die Sexagesimae 
[2 Feb.], a Glocestrensi comite Roberto, avunculi 
sui filio, et a Cestrensi comite Ranulpho, justo 
Dei judicio circumventus et captus, primo ad Glo- 
cestrensem Dominica Quinquagesimae [9 Feb.], 
deinde ad Bricstowensem urbem adductus, et 
custodiae mancipatus est.^ Capti sunt cum eo 
quamplures fideles ipsius, vinculisque mancipati. 
Morabatur interim in urbe Glocestrensi domina 

* Mancipatus est.'] For the de- 1 Stephani, pp. 70, 71, and R.Wen- 
tails of the battle of Lincoln and dover, 11. p. 228, sq. 
capture of Stephen, see Gesta | 




poes to 

and thence 
to Win- 

on her <id- 
versaries hy 
the bp. of 

She goes to 

to Reading, 

and Oxford 

impcratrix, Ilenrici regis filia, qua) ob illiusmodi 
eventum vehementcr exhilarata, utpote regnum 
sibi juratum, sicut sibi videbatur, jam adepta, 
habito cum suis consilio, quinta feria post ac- 
ceptos Cineres [17 Feb.] ex urbe secedens, comi- 
tantibus secum duobus episcopis, Bernardo Me- 
nevensi et Nigello Eliensi, et Gisleberto, abbate 
Glaornensi, cum baronibus multis, cum militibus 
ac ministris, Ciricestrensem adiit civitatem ; ibi 
primum post tantum gaudium habens hospitium, 
simul et ejusdem civitatis sumens dominiura. 
Inde secedens, cum appropinquaret ad civitatem 
Wintoniae, occurrunt illi cum gloria et pompa 
magnifica praesules pene totius Angliae, barones 
multi, principes plurimi, milites innumeri, ab- 
bates cum suis diversi, ex eadem rfrbe duo 
conventus monachorum, tertius sanctimonialium, 
cum processionalibus melodiis et laudibus, clerus 
urbis cum civibus et populis multis. Traditur 
itaque ejus imperio urbs nobilissima Wintonige, 
datur ejus dominio corona regni Angliae ; ab 
ipso leg-ato maledicuntur qui maledicunt ei, bene- 
dicuntur qui benedicunt ei, excommunicantur 
contradicentes, absolvuntur ejus jussioni pa- 
rentes. A Wintonia egressa cum suis officiali- 
bus domina, adit Wiltoniam, ubi ad salutandum 
eam Cantuariensis affuit archipraesul Theobaldus. 
Afiluxit et tam copiosa populorum frequentia, ut 
pra3 multitudine introeuntium vix sufficeret aditus 
portarum. Inde jam peractis festis paschalibus, 
ad Radingum infra Rogationes [4 Maii] veniens, 
suscipitur cum honoribus, hinc inde principibus 
cum populis ad ejus imperium convolantibus. 
Convenitur ibi ab eadem de principibus unus, vo- 
cabulo Robertus de Oleio, de reddendo Oxene- 
fordensi castello ; quo consentiente, venit illa, 
totiusque civitatis et circumjacentis regionis 


suscepit dominium atque liominium. Profici- is met at 
scitur inde cum exultatione magna et gaudio, et bythe 

j-1 j' A II • • T citizens of 

in monasterio oancti Albani cum processionali London. 
suscipitur honore, et jubilo. Adeunt eam ibi 
cives multi ex Lundonia, tractatur ibi sermo 
multimodus de reddenda civitate. His diebus 
horrendum quid in Wig^ornensi contig"it dioecesi, 
quod relatu dignum judicavimus. Siquidem a hurdcane. 
quarta feria ante octavam Ascensionis Dominicce 
[11 Maii], circa nonam diei horam, apud villam 
quae Walesburna dicitur, distans ab Hamtonia, 
episcopi Wigornensis villa, miliario uno, ventus 
turbinis vehemens exortus est, et caligo teterrima, 
pertingens a terra usque ad coelum, et concutiens 
domum presbyteri, cui nomen Leovredus, et 
officinas ejus, omnes solo tenus prostravit et 
minutatim confreg-it, tectum quoque ecclesiae 
abstulit, et ultra Avenam flumen projecit. Do- 
mus etiam rusticorum fere l. simili modo deji- 
ciens, inutiles reddidit, Grando quoque ad ma- 
gnitudinem ovi columbini cecidit, cujus ictibus 
percussa quaedam foemina occubuit. Hoc viso, 
qui afFuerunt admodum exterriti fuerunt et con- 
turbati. Imperatrix, ut proediximus, habito Mathiida 
tractatu cum Lundoniensibus, comitantibus secum London!" 
praesulibus multis et principibus, secura prope- 
ravit ad urbem, et apud Westmonasterium cum 
processionali suscipitur honorificentia, ibique ali- 
quantis diebus de regni statu dispositura resedit : 
et primo quidem, quod decuit, sanctae Dei Ec- 
clesiae, juxta bonorum consilium, consulere pro- 
curavit. Dedit itaque Lundoniensis ecclesias Robert, 
praesulatum cuidam Radingensi monacho, viro R^ading! 
venerabili, Roberto nomine, praesente et jubente ISidon^' ^ 
reverendo abbate suo Edwardo. Hoc itaque stephen-s 
peracto Dei negotio, interpellavit dominam th^eTowls 

4 , . , . , intercede 

Anglorum regina, pro dommo suo rege capto, with Mat- 

K 2 



hiUla for 
his liberty, 
but in vain. 

The citizens 
of London 
apply for the 
of king Ed- 
ward's laws, 
•which she 

They con- 
spire, and 
she takes 

The bp. of 
seeks to 
release his 

flees to 

Bestows on 
Milo the 
earldom of 

et custodiai ac vinculis mancipato. Interpellata 
quoque est pro cadem causa et a majoribus 
seu primoribus Angliae, obsidibus multis, ca- 
stellis et divitiis magnis suae ditioni tradendis, 
si rex absolutus, non reg-no sed suae tantum 
redderetur libertati; se enim ei suasuros spo- 
ponderunt, quatenus re^no dimisso, Deo soli, 
sive monachus sive peregrinus, exinde deser- 
viret ; at illa non exaudivit eos. Interpellata 
est et ab episcopo Wintoniensi, ut consulatus 
qui fuerat sui fratris, nepoti suo daretur, scilicet 
filio ejusdem reg-is ; sed nec hunc exaudivit 
domina. Interpellata est et a civibus, ut leges 
eis regis Edwardi observare liceret, quia optimae 
erant, non patris sui Henrici, quia g-raves erant. 
Verum illa non bono usa consilio, proe niraia 
austeritate non acquievit eis, unde et motus 
magnus factus est in urbe ; et facta conjuratione 
adversus eam, quam cum honore susceperunt, 
cum dedecore apprehendere statuerunt. At illa 
a quodam civium praemunita, ignominiosam cum 
suis fugam arripuit, omni sua suorumque supel- 
lectili post tergum relicta. Quo viso, praesul Win- 
toniae, qui et legatus sanctae Roraanae ecclesiae, 
ad deliberationem fratris sui mentem apposuit, 
atque ad hoc peragendum Lundoniensium sibi 
animos virtutemque applicuit. Porro fugiens 
domina per Oxenefordiam venit ad Glavorniam, 
ubi cum Milone ex-constabulario consilio inito, 
statim cum eodem ad Oxenefordensem revertitur 
urbem, ibi praestolatura seu recuperatura suum 
dispersum militarem numerum. Et quia ejus- 
dem Miionis prsecipue fruebatur consilio et 
fovebatur auxilio, utpote quae eatenus nec unius 
diei victum nec mensae ipsius apparatum aliunde 
quam ex ipsius munificentia sive providentia 
acceperat, sicut ex ipsius Milonis ore audivimus. 


ut eum suo arctius vinciret ministerio, comita- 
tum ei Herefordensem tunc ibi posita pro mag-na? 
remunerationis contulit praemio. Inde jam mili- shegoesto 


tum virtute roborata et numero, appropinquante and occupies 

the castle 

festivitate Sancti Petri, quae dicitur ad Vincula, 
[1 Aug*.] ignorante fratre suo, comite Bricstovv- 
ensi, Wintoniensem venit ad urbem, sed eam a 
se jam alienatam inveniens, in castello suscepit 
hospitium. Cujus inopinatum adventum civi- Fiight of the 
tatis ejusdem episcopus Henricus miratus, m- 
deque vehementer turbatus, per aliam egrediens 
portam, sese tunc et deinceps conspectibus ejus 
absentavit. Hinc jam discordiis in alterutrum LamentaMe 

. . , , . state and 

prorumpentibus, civitas opulenta et multis retro siegeofthe 


ante seculis gloriosa, et omnibus terris nota 
atque famosa, repentina obsidione, parentibus 
secum ad invicem compugnantibus, circumdatur, 
rebus et hominibus exinanitur, militibus gre- 
g-ariis et conductitiis in hoc spirantibus, et furi- 
bunde hinc inde convolentibus. Nec hoc solum The bishop 
pontificis irae potuit sufficere, quin insuper obgreatpart 
terrorem sive horrorem illis incutiendum, im- 
misso ig"ne urbem totam comburere, furore co- 
g"ente, decrevit. Quod et fecit. Siquidem se- 
cundo die mensis Augusti ignis civitati immissus, 
monasterium sanctimonialium cum suis a^dificiis, 
ecclesias plus xl. cum majori seu meliori parte 
civitatis, postremo coenobium monachorum, Deo 
et Sancto Grimbaldo famulantium, cum suis 
aedibus redegit in cineres. Erat in hac ecclesia Amiracie. 
Sancti Grimbaldi crux magna, crux sancta, jussu 
regis Canuti dudum fabricata, et ab eodem auro 
et argento, gemmis et lapidibus pretiosis decen- 
tissime adornata. Haec jam sibi approximante 
incendio, quod mirum dictu est, quasi imminens 
sibi pra^sentiens periculum, intuentibus qui ade- 
rant fratribus, coepit sudare, nigrescere, immo 


combureiitium iiigredinem exprimere ; sed et in 
ipso concremationis ejus momento fragor hor- 
risonus tonitrui magni tribus vicibus intonuit 
quasi de coelo. Hoc itaque incendio combusta 
civitate interius, et ab hostibus obsessa exterius, 
dixisse fertur episcopus comiti Northamtonensi, 
' En comes, ego jussi, tu ista radere stude/ 
Quibus dictis, patuerunt intima cordis dicentis. 
The bishop Scptem iiiiritur septimanis in obsidione transactis, 

raisesthe ^ ^ . ^ t . , . . 

siege. tandem episcopus tam diutinae obsessionis per- 

taesus, advesperascente die quae festivitatem Ex- 
altationis Sanctae Crucis [14 Sept.] prsecedebat, 
jussit per urbem pacem praedicari, portas civita- 

Fiightofthe tis aperiri. Jamque domina imperatrix conscen- 

eiupress. * ' . * 

derat equum, comitante seque conducente fratre 
suo Reginaldo, relictis ob excubias plus ducentis 
militibus cum comite Bricstowense eisdem prae- 
sidente, cum ecce subito praesul, ad arma suos 
consurgere, et in hostes illico violenter jussit in- 
surgere, quotquot poterant viriliter comprehen- 
dere. Comprehenduntur itaque multi, peri- 
muntur hinc et inde plurimi, inter quos quidam 
miles, vocabulo Gulielmus de Curcell, cum mi- 
litibus sex neci datus, et apud Sanctum Grim- 
shegoesto baldum est tumulatus. Ha^c audiens domina, 

Luggershall, ^ , , t 

vehementer exterrita atque turbata, ad castel- 

lum quo tendebat de Ludkereshala tristis ac 

dolens advenit, sed ibi locum tutum quiescendi, 

andthence proptcr mctum cpiscopi, non invenit. Unde 

to Devizes, »^ ^ r r ^ 

hortantibus suis, equo iterum usu masculino 

supposita, atque ad Divisas perducta, cum nec 

ibi secure se tutari posse ob insequentes fornii- 

andona darct, iam pene exanimis feretro invecta, et 

bier, as a ' «^ •'^ 

corpse, to fuuibus Quasi cadaver circumlio^ata, equis de- 

Gloucester. ^ i 

ferentibus, sat ignominiose ad civitatem depor- 

tatur Glaornensem. Porro frater suus, comes 

eS^Robert. Bricstowcnsis Robertus, per aliam viam ej^res- 



sus, ab insequentibus oppressus est, atque in 
loco qui Stolibricge dicitur, a Flammensibus cum 
comite Warennensi captus, et reginae in urbe 
residenti praesentatus, Gulielmo de Ipra ejus 
jussu commendatur, et in civitate Rofensi cu- 
stodiae mancipatur. Comes vero Herefordensis, FHght of 

. , the earl of 

Milo, ab nostibus circumseptus, abiecta sua arma^ Hereiord to 

,,., t Gloucester. 

cum supellectih universa, de sola vita laetus ad 
Glaornam cum dedecore fugiendo pervenit lassus, 
solus, et pene nudus. Johannem etiam, fauto- wherweii 
rem eorum, ad monasterium Warewellense fu- bythebishop 

.' ofWinton's 

gientem mihtes episcopi persequentes, cum ex souiiers. 
inde nullo modo expellere valuissent, in ipsa die 
festivitatis Exaltationis Sanctae Crucis [14 Sept.], 
immisso i^ne ipsam ecclesiam Sanctae Crucis cum 
sanctimoniahum rebus et domibus cremaverunt, 
indumentis earum et hbris cum ornamentis in- 
clementer ablatis, sanguine quoque plurimo 
coram sancto altari humano horribiliter efFuso : 
praedictum tamen Johannem nec capere nec ex- 
pellere potuerunt. Hoc monasterium, regnante 
glorioso Anglorum rege Eadgaro,'^ Alfrida uxor 
ejus, compuncta privigni sui nece, aedificavit in 
honorem Sanctae Crucis. His ita ffestis, praesul Treasure 

^ ' ^ found by the 

Henricus, ira quantulumcunque sedata, sed bishop 

.,.,,,., . amongthe 

cupiditate admodum dilatata, suggerente pnore ruinsofthe 
Novi Monasterii nuperrime conflagrati, tuht ex ter. 
combusta cruce quingentas arg-enti hbras, auri 
quoque marcas xxx., diademata tria cum toti- 
dem scabelhs ex auro Arabico purissimo, et 

' Arma.^l For the ungrammati- 
cal * arma * we should read, I 
presume, parma. 

^ Regnante . . . Eadgaro.'] This 
gross anachrouism hardly re- 
quires notice, which makes iElf- 
thryth expiatiugher crime atleast 
three years before it was commit- 

ted. Eadgar died in 975, and 
Eadward was murdered in 978. 
A note in the margin of C. merely 
says, in alluding to Wherwell 
abbey, ' Hoc monasterium iElf- 
dryth, uxor regis Eadgari, com- 
puncta privigni sui uece, a^difi- 
cavitin honorem SanctaeCrucis.' 



lapidibus pretiosissimis undique operta, opere 
pulcherrimo et mirifico facta, eaque in suis re- 
condidit thesauris. Servabantur interea rex et 
foTanex-" coiues Sub custodia i verum regina nimium 
thelfinffor satag-eute pro rege, et vicecomitissa valde de- 
GioucJiter sudantc pro comite, multis internuntiis et amicis 
fidelibus hinc inde discurrentibus, amborum de- 
liberationis talis ordinatur conditio, ut rex suo 
restitutus reg^no, et comes sub eo totius Angliae 
sublimatus dominio, fierent ambo regni et patriae 
justi moderatores et pacis recuperatores, sicut 
totius dissensionis et turbationis extiterant in- 
centores atque auctores. At comite id agere 
renuente absque consensu imperatricis, sororis 
suae, conventa de hoc illa omnino contradixit, 
omnem pacem et concordiam erga regem penitus 
abneg-avit. Unde factum est, ut ab invicem 
impacificati discederent, per totum annum dein- 
ceps omne regnum cum patria rapinis pauperum, 
ca^dibus hominum, violationibus ecclesiarum cru- 


A.D. 1152. Conrado imperatori successit Fredericus im- 

the emperor pCratOr. 

Celebratum est divortium inter Lodowicum, 


between reofem Francorum, et reainam Alienor, filiam 

king Lewis '-' ' o 

of aSennr WiHclmi ducis Aquitaniae, de qua jam susce- 
sheismar- pcrat duas filias. Istam Alienor traduxit Hen- 
Henry, duke ricus, dux Normauniae, et cum ea accepit comita- 
mandy. tum Aquitaniae. Beatus Bernardus, abbas Clare- 
ob. ^"'" vallensis, obiit xiii. kal. Septembris [20 Aug.]. 
A.D. 1154. Benedictus, prior Cantuariensis, in abbatem 
prlofof can- Burgoncnsem postulatus est. Adrianus papa 

madeabbot CrCatUS CSt. 

of Peterbo- 

rough. _ — 

' Here the old printed text I 1152 consists of a literal copy of 
terminates abruptly. In CC. Henry of Huntingdon. 
the text from a. d. 1141 to a.d. 



A. D. 1156 

Alienor regina peperit filium, quem vocavit pwnce"^^ 
Henricum. Fredericus coronatur in impera- ?"d7ric°"' 

Alienor reg^ina peperit filiani Matildam. 

Alienor reg-ina peperit filium Ricardum apud hiidabom. 

rk r J A.D.1157. 

Oxenefordam. PrinceRu 

Alienor regina peperit Galfridum. a. d. nss. 

Adrianus [obiit]/ ob quem schisma exortum ftey born!''^" 
est de electione duorum paparum. In Alexan- pofXdrfan 
drum papam consensum est a regibus Franciae ^nihe^churdi 
et Anglias : imperator vero in Octavianum, pro on"Seath 
quo duobus regibus supradictis scripsit nec im- 

Pet^^vit- A.D.1160. 

Celebratum est matrimonium inter Henricum, Marriageof 
filium regis Angliae, et filiam regis Franciae. Henry. 
Theobaldus, Cantuariensis archiepiscopus, obiit. baidob. 

Alienor regina peperit filiam, quam vocavit ^j.\^c'els^^' 

Alienor." Eleanor 


Turouis concilium celebratur,^ in quo Thomas a.d. 1162. 
archiepiscopus a papa multum honoratur. toum.' ** 

Episcopi Angliae sunt coacti ad Clarendunum'* a.d.ii64. 
ad regni consuetudines observandas. Clerici ciTrendom 
flagitiosi traduntur. Archiepiscopus Thomas 
clandestinam fugam iniit, contra quem nuntii 
sollennes a rege ad curiam missi sunt. 

Alienor regina pepeiit filium, qui vocatur a.d. nes. 
Johannis Sant-terre.^ rorr"^"'" 

Isto anno rex tenuit curiam suam in sollen- a.d. 1170. 
nitate paschali apud Winlesoram, cui festo S^scotknd 
paschali interfuerunt Willelmus, rex Scotiae, et brothel 
David, frater ejus, et fere omnes nobiliores etEastefa^t 


' Here is an erasure in the 

^ Alienor.'] She was born in 
1162. R. Wendover; Matt. 

^ Celebratttr.l The Council of 
Tours was not held till 1163. 

* Clarendunum.'] This council 
was held January 25. See the 
' Constitutiones' in Wilkins,Conc. 
I. p. 435, and R. Wendover, ii. 
p. 298. 

^ Sant-terre.'] He was born in 
1166. R.Wend. ; Matt.Westm. 


majores AnglitX, tam episcopi quam comites et 
Acounciiat baroncs. Peracta igitur sollennitate paschali, 
London. perrcxit iude Lundonias, et ibi magnum cele- 
bravit concilium de coronatione Henrici, filii sui 
majoris, et de statutis regni sui : et ibidem de- 
posuit fere omnes vicecomites Angliae et baillivos 
eorum, pro eo quod male tractaverant homines 
regni sui. Et unusquisque vicecomitum et bail- 
livi eorum plegios invenerunt de seipsis, quod ad 
rectum starent et adresciandum domino regi et 
hominibus regni, quod eis adresciare deberent de 
prisis suis ; et postea fecit rex omnes homines 
regni sui, scilicet comites, barones, milites, fran- 
cos-tenentes, et etiam villicanos, per singulos vice- 
comitatus jurare, tactis sacrosanctis Evangeliis, 
quod verum dicerent, scilicet quod et quantum 
vicecomites et baillivi eorum de eis ceperint, et 
quod cum judicio et quod sine judicio, et pro quali 
forisfactura. Sed magnum damnum provenit 
inde genti Angliae, quia post factam inquisi- 
tionem rex reposuit quosdam vicecomitum illo- 
rum iterum in locis suis, atque ipsi postea multo 
crudeliores extiterunt quam antea fuerunt. In 
praedicto autem concilio, rex fecit summonere 
Ro^erum, Eboracensem archiepiscopum, atque 
Hugonem, Dunelmensem episcopum, et aiios 
episcopos regni sui, quod essent apud Lundonias 
coronation statuto tcmpore. In Dominica sequenti, qua? 
Hen^^?^ evenit octavo decimo kal. Julii [14 Jun.], scilicet 
vigilia Sanctorum Viti et Modesti martyrum et 
Sanctae Crescentiae virginis, fecit rex Henricus 
filium suum Henricum majorem coronari, et in 
regem consecrari apud Westmonasterium, ab 
Rogero, Eboracensi archiepiscopo, et apostolicae 
sedis legato, ministrantibus ei in illo officio 
Hugone, Dunelmensi episcopo, et Gilberto, Lun- 
doniensi episcopo, et Joceliuo, Salisbiriensi epi- 



scopo, et Waltero, Rofensi episcopo, astantibus 
etiam fere omnibus comitibus et baronibus et 
nobilioribus resrni. In crastino autem hujus wiiiiamking 

n -«Tr.n T of Scotland 

consecrationis fecit rex Willelmum, re^em and his bro- 

ther swear 

Scotiae, et David, fratrem suum, et omnes co- feaity to the 

. . j youngking 

mites et barones et francos-tenentes regni sui, de- Henry. 
venire homines novi regis, filii sui ; et fecit eos 
super sanctorum reliquias jurare illi ligantias et 
fidelitates contra omnes homines, salva fidelitate 
sua. Et ibidem cepit rex licentiam a comitibus Henry 

^ ^ crosses over 

et baronibus suis transfretaadi in Normanniam,toNor- 

-r 1 • 1 mandy. 

quia Lodowicus, rex Francorum, undique ferebat, 
quod Margareta, filia sua, non erat coronata 
cum novo rege Ang-liae, marito suo, et ideo voluit 
werram movere in Normannia. At rex trans- 
fretavit in Normanniam, et applicuit apud Por- 
tesmutham circa festum Sancti Johannis Baptistae 
r24 Jun.l, et dimisit in An2rliam novum resrem^sendsthe 

i,,. -• . .^ /. . 4 T 'youngkmg 

filium suum, cui concessit facere m Ani>iia omnes Henry to 

1. ... . .,, England. 

rectitudines et justitias per sigillum novum, 
quod rex ei fieri praecepit. Circa octavas vero 
Apostolorum Petri et Pauli [6 Jul.] venit rex 
ad Feritatem Bernardi,^ ad loquendum cum 
comite Theobaldo de pace facienda inter ipsum 
et resfem Franciae, et inde recesserunt. Et rex, Hoids a con- 

fercncc witli 

circa festum Sanctae Marias Mag^dalenae [22 the king of 
Jul.] venit usque Wendomiam,^ ad loquendum 
cum rege Francise, et in illo colloquio ita inter 
eos convenit, quod illa vice amici remanserunt. 
Itaque finito colloquio, rex rediit in Normanniam, 
et circa festum Sancti Laurentii [10 Aug.], ad 
Motam-Gerni, quae parum distat a Dannifronte f 
et ibi in aravem incidit infirmitatem, ita quod Faiissick, 

^ ^ anddivides 

' Feritatem Bernardi.'^ La 
Ferte-Bernard, iu the present 
Departraeut of La Sarthe. 

' Wendomiam.^ Vendome, on 
the Loire. 

^ Danni/ronte.] Domfront. 



his domi- dicebatur per re£*-num Galliae quod mortuus esset; 

nions be- .,.,.. "^ /2t« 

tween hjs et iDi divisit rei>Tium suum et terras suas nliis suis. 

sons Henry ^ . ^^ . m- • • 

andRichard. Concessit autcm Henrico, filio suo majori, regnum 
Anglia?, et ducatum Normanniae, et comitatum 
Andegaviae et Cenomanniae ; et tradidit ei Jo- 
hannem, fratrem suum minimum, ad promoven- 
dum et manutendum ; et concessit Ricardo, filio 
suo, ducatum Aquitaniae cum omnibus pertinen- 
tiis suis, tenendum de re^e Franciae. Et postea 
praecepit episcopis et comitibus et baronibus, qui 
et in illa infirmitate assidebant, quod si illam 
non evasisset infirmitatem, corpus suum defer- 
rent ad sepeliendum apud Grandum Montem,^ 
qui parum distat a Sancto Leonardo,^ et ipse 
ostendit eis quandam cartam, quam boni homines 
de Grando Monte ei fecerunt, de corpore suo 
sepeliendo in exitu capituli-domus Grandi Montis, 
ad pedes magistri ejusdem domus, qui ibidem 
sepultus est. Cum autem hoc audissent, vehe- 
menter mirati sunt, et hoc concedere noluerunt, 
dicentes hoc esse contra dignitatem regni sui. 

Hisrecovery Ipsc vcro magis ac magis instabat ut hoc fieret; 
sed paulo post, sicut divinae placuit prudentiae, 
de illa convaluit infirmitate, et quam citius po- 
terat, sicut in illa infirmitate voverat, iter arri- 
puit cum festinatione, circa festum Sancti Mi- 
chaelis [29 Sept.], ad Sanctam Mariam de Rupe 
Adamatoris, et, peracta ibi peregrinatione, rediit 
in Andeg-aviam. Interim beatus Thomas, Cant- 
uariensis archiepiscopus, sextum annum exilii 
sui peragens, cum audisset quod illo absente et 
despecto novus rex consecraretur in Anglia, 
apud Lundonias, ab Rogero, Eboracensi archie- 
piscopo, doluit vehementer, et de vindicta Cant- 

and pil- 

in conse- 
quence of 
the young 
king's coro- 

■ Grandum Montem.'] Gram- 

2 Sancto Leonardo.'] St. L^o- 
nard, in the Departmeut of Haute 


uariensis ecclesiae cogitans, frequenter nuncios 
suos ad Alexandrum, summum pontificem, misit, 
ut confunderet Eboracensem archiepiscopum et 
ejus coadjutores, qui ei ministrabant in coro- 
natione novi regis Angliae. Similiter eodem xhe king of 
anno Lodowicus, rex Francorum, pro praedicto soiicits the 
Cantuariensi archiepiscopo sollicitavit Romanum favour of 


pontificem, in virtute amoris, et sub impensi pro- 
testatione obsequii, ne ulterius delationes fru- 
stratorias, quas rex Anglorum protendebat, pro- 
rogaret, sicut reg-num Francorum diligebat, et 
honorem apostolicae sedis. Misertus etiam An- Aisothe 
glicanae ecclesise desolationem, Willelmus, Se- 
nonensium^ antistes, sedem apostolicam petiit, 
et a Romana ecclesia impetravit, ut rex Ang^lo- 
rum, omni appellatione cessante, subjiceretur 
anathemati, et reg-num interdicto, nisi pax Cant- 
uariensi ecclesiae redderetur. Instabat itaque 
peremptorius dies ut sententia ulterius difFerri non 
posset. Arctatus iffitur rex Ang^lorum severitate Reconciiia- 

. 11-. A ,. tionofthe 

canonica, tandem adquievit, ut pax Ang-licanae king and 
ecclesiae reformaretur, et circa festum Sancti Dio- 
nysii, quarto id. Octobris [12 Oct.],feria secunda, 
venit usque Ambasium," quae est prope Turo- 
niura,^ cum archiepiscopis, et episcopis, et ma- 
joribus terrae suae, contra Willelmum, archi- 
episcopum Senonensem, et Theobaldum, Ble- 
sensem^ comitem, adducentes secum beatum 
Thomam, Cantuariensem archiepiscopum. Et 
in crastino, sicut divinas placuit prudentiae, prece 
regis Franciae, et mandato et admonitione summi 
pontificis, Alexandri, necnon et consilio archi- 
episcoporum et episcoporum terrae suae, recepit 
ibidem in gratiam et amorem suum praedictum 

' Senonensium.l Of Senonae, 

^ Ambasium.'] Amboise. 

^ Turonium.'] Tours. 

■* Blesensem.] Of Blesae, Blois. 


Cantuariensem archiepiscopum. Et perdonavit 

ei et omnibus qui cum eo erant in exilio iram 

et malevolentiam suam, promittens sibi in in- 

Becket tecrum restitui omnes possessiones Cantua- 

returns to ° ... i i • 

Engiand. rieusis ecclesiae, sicut uno anno nabuit an- 
tequam ab Anglia egrederetur. Regna itaque 
g"avisa sunt de adventu et consolatione patris 
sui Thomae, Cantuariensis archiepiscopi. Nam 
ipse periculum metuens animarum, ad ecclesiam 
suam rege sibi praestante conductus, septimo 
exilii sui anno reversus est in Angliam, kal. 
Decemb. [1 Dec.]. Cum vero Cantuariam ve- 
nisset, a clero et populo tanquam angelus Do- 
mini receptus est, omnibus clamantibus et di- 
centibus, ' Benedictus qui venit in nomine Do- 
mini.' Ipse autem, tanquam bonus pastor, 
omnibus in osculo pacis receptis, illos paterna 
exhortatione monuit et docuit fraternitatem dili- 
gere, et, si necesse fuerit, animas ponere, et 
certare usque ad mortem pro lege Dei. Cum 
vero dominus papa praefatam jam dicti Ebora- 
censis et episcoporum qui ei astiterant praesum- 
ptionem, conquirente beato Thoma, ut supra 
dictum est, audisset, Rogerum, Eboracensem 
archiepiscopum, et Hugonem, Dunelmensem 
episcopum, et W. Rofensem episcopum, ab omni 
episcopali suspendit officio ; et Gilbertum, Lun- 
doniensem, et Joscelinum, Salisberiensem, in 
sententiam anathematis innodavit. Quae se- 
veritas, in sancti Thomae ing-ressu publicata, 
regem amplius exacerbavit, et linguas toxicatas 
detrahentium ad nocendum efficaciores reddidit. 
The abp. of Nam Rogerus, Eboracensis archiepiscopus, et Jo- 
the bps. of scelinus, Salesburiensis episcopus, et Gillebertus, 
andLondon Lundonicnsis episcopus, statim per sententiam 

erabitter the . . _ * . . • -kT 

king against m cis promulgatam, apphcuerunt in Normanniam, 
et exacuentes ut gladium linguas suas, ipsum 


regem concitaverunt clamoribus suis contra 
Cantuariensem archiepiscopum, et magis ac 
magis eum adversus illum in iram commoverunt. 
Iterum igitur damnis, iterum atrocioribus in- 
juriis super modum et nimium athleta Christi 
afFectus est, et edicto publico praeceptus ecclesiae 
suge septa non exire. Quisquis ei vel alicui 
suorum faciem hilarem praetendebat, hostis pu- 
blicus censebatur. Sed haec omnia vir Dei cum 
multa patientia sufFerebat, et familiariter inter 
suos commorans, conversatione sua omnes eedi- 

Hoc anno rex Anglia?, filius Matildis impera- a. d. nri. 
tricis, tenuit curiam suam in Normannia, apud Thom?si 
Burum,^ die Nativitatis Dominicae [25 Dec.], ^'"^'*- 
quae feria sexta evenit, multum contristatus et 
confusus pro eo quod Cantuariensis archiepisco- 
pus absolvere noluit episcopos Angliae, quos in- 
nodaverat vinculo excommunicationis. Cumque 
praefatus rex ita commotus esset in iram, qua- 
tuor milites de domo et familia ejus, propter 
animi motus quos in eo viderant, volentes eum 
vindicare, latentes, nesciente ipso rege, ad mare 
festinaverunt ad transfretandum in Angliam ; et 
cum transfretassent, iter suum arripuerunt fe- 
stinato cursu versus Cantuariam. Sed vix per 
mensem pater in ecclesia sua moram fecerat, et 
ecce quinta Natalis die venerunt Cantuariam 
praedicti quatuor milites, immo Sathanae conducti 
satellites, quorum nomina haec sunt, Willelmus 
de Traci, Hugo de Morevilla, Ricardus Brito, 
Reginaldus filius Ursi ; et in furore suo armati 
venientes, invenerunt praedictum archiepiscopum 
in templo, et in ipso templi ingressu magnis 
clamoribus dixerunt, * Ubi, ubi est proditor ? ' 

' Burum,'] Bure. 


Nec fuit quis eis responderet ; et iterum interro- 

gaverunt, * Ubi est archiepiscopus Cantuarien- 

sis?' quibus ipse respondit, ^ Hic sum, servus 

Christi, quem vos quaeritis/ Cui unus fune- 

storum militum in spiritu furoris intulit, * Tu 

modo morieris, impossibile enim est ut ulterius 

vivas/ Respondit autem archiepiscopus, non 

minori constantia verbi quam animi, ' Ego pro 

Deo meo mori paratus sum, et pro assertione 

justitiae, et ecclesiae libertate. Sed si caput 

meum quaeritis, prohibeo ex parte Omnipotentis 

Dei, et sub anathemate, ne cuiquam alii, sive 

monacho sive clerico vel laico, majori vel minori, 

in aliquo noceatis ; sed sint a poena immunes, 

sicut extiterunt a causa.' Verba ejus nonne 

Christum exprimere videntur, in passione dicen- 

tem, ' Si me quaeritis, sinite hos abire ? ' His 

dictis, videns carnifices eductis gladiis, in modum 

orantis inclinavit caput, haec novissima proferens 

verba, ' Deo, et beatae Mariae, et sanctis hujus 

ecclesiaj patronis, et beato Dionysio, commendo 

meipsum et ecclesiae causam/ Tunc in omnibus 

his cruciatibus, invicti animi et admirandae con- 

stantiae martyr non verbum vel clamorem emisit, 

non edidit gemitum, nec brachium aut vestem 

opposuit ferienti, sed caput inclinatum, quod 

g-ladiis exposuerat, donec consummaretur, tenebat 

immobile. Itaque praefati milites timentes con- 

currentium undique utriusque sexus multitudi- 

nem, ne forte voto infecto eriperetur, facinus 

acceleraverunt ; cumque unus ex eis extendens 

vibraret g-ladium in caput archiepiscopi, bra- 

chium cujusdam clerici, qui dicebatur Edwardus 

Grim,^ fere abscidit et ipsum pariter in capite 

' Grim.'] Edward Grim was the archbishop's cross-bearer. See 
his narrative ap. Surium. 


vulneravit christum Domini ; extenderat enim 
idem clericus brachium super caput patris, ut 
ferientes exciperet, vel potius elideret ictum. 
Stabat adhuc justus pro justitia patiens, velut 
ag-nus innocens, sine murmure, sine querimonia, 
et seipsum holocaustum ofFerebat Domino. Et 
ne quis funestorum satellitura intacto praesule 
inscelestus argui possit, secundus et tertius 
gladios suos vertici constantis athleta? atrociter 
illiserunt, confregerunt, et Spiritus Sancti victi- 
mam solo tenus proecipitaverunt ; quartus^ vero, 
plusquam furiali crudelitate debacchatus, jam 
prostrato et jam expiranti coronam rasilem ab- 
scidit, et testam capitis dissipavit ; et mucrone 
vertici intruso, cerebrum cum sanguine super 
pavimentum lapideum effudit. Itaque inchoante 
septimo anno exilii sui, praefatus martyr Thomas, 
pro lege Dei sui et pro ecclesiae justitia, quae 
tota fere deperierat in Anglicana ecclesia, cer- 
tavit usque ad mortem, et a verbis impiorum non 
timuit ; sed fundatus supra firmam petram, id est 
Christum, pro Christi nomine, in ecclesia Christi, 
gladiis profanorum, quinta die Natalis Domini, 
id est crastino Innocentium [29 Dec.], ipse inno- 
cens occubuit. Tunc omnes, relicto illo, aufu- 
gerunt, ut adimpleretur quod scriptum est, * Per- 
cusso pastore dispergentur oves.' Milites vero, 
qui illud profanum opus perpetraverunt, regres- 
sum suum fecerunt per stabulum martyris, et 
equos ejus extraxerunt, quos ipsi inter se divi- 
serunt, prout eis placuit : qui statim, profani 
operis sui conscii, et de venia desperantes, ad 
curiam regis unde venerant redire non ausi 
fuerant, sed in occidentales Angliae partes seces- 
serunt, usque ad Cnaresburgam, villam Hugonis 

^ Quartus.] Hugh de Horsey, Grini ut sup. 


de Morevilla, et ibi tamdiu remanserunt, donec 
viles habiti f uerant a compatriotis illius provinciae. 
Omnes enim illorum vitabant alloquia, nec ali- 
quis cum eis manducare vel bibere voluit. Soli 
ergo manducabant et soli bibebant. et frag^menta 
cibariorum suorum canibus projiciebantur, et 
cum gustassent, nolebant inde quicquam come- 
dere. Ecce manifesta et digna Dei vindicta, ut 
ilii qui contempserunt christum Domini, a cani- 
bus etiam contemnebantur. Interim rex, qui 
curiam suam tenuit apud Burum, ut supra dixi- 
mus, venit ad Argentomium,^ ubi cum audisset 
quod praedictus Cantuariensis archiepiscopus ita 
crudeliter in ecclesia Cantuariensi occideretur, 
doluit vehementer et plusquam dici potest ; nam 
miserabilem vitam duxit et inauditam. Noluit 
enim per tres dies quicquam comedere, nec cum 
aliquo loqui, sed clausis januis vitam solitariam 
per quinque septimanas duxit, donec Rotrodus, 
Rotomagensis archiepiscopus, et episcopi Norman- 
niae venientes, eum consolarentur. Quum autem 
haec fierent, Lodowicus rex Francorum, et Wil- 
lelmus Senonensium archiepiscopus, et Theo- 
baldus comes Blesensis, scripserunt in hac forma 
ad Alexandrum summum pontificem, contra re- 
gem Angliae,demorteCantuariensis archiepiscopi. 


Letter of the Domiuo ct oatri suo sanctissimo, Alexandro, Dei 

king of ^ 

France to gratia summo pontifici, Lodowicus rex Francorum 

the pope, on ^ 

thesubject salutem et debitam reverentiam. Ab humanae 
pietatis lege recedit filius, qui matrem deturpat, 
neque Creatoris beneficium reminiscitur, qui de 
sanctae sedi illata turpitudine non tristatur. 
Verum specialius est condolendum, et novitatem 

of the 
miirder of 

Argentomium.'] Argentan in Lower Normandy. 


doloris excitat inauditae novitas crudelitatis : 
quum in sanctum Dei insurgens malig-nitas, in 
pupillam Christi gladium infixit, et lucernam 
Cantuariensis ecclesiae non tam crudeliter quam 
turpiter jugulavit. Excitetur exquisitae genus 
justitiae, denudetur gladius Petri in ultionem 
Cantuariensis martyris ; quia sanguis ejus pro 
universali clamat ecclesia, non tam sibi quam 
universae ecclesiae conquerens de vindicta. Ecce 
ad tumulum agonistae, ut revelatum est nobis, 
divina in miraculis revelatur ^loria, et divinitus 
demonstratur ubi humanitas requiescit pro cujus 
nomine decertavit. Latores vero praesentium, 
patre orbati, vestrae Pietati seriem indicabunt : 
et testimonio veritatis aurem adhibete mitissi- 
mam, et tam de isto negotio quam de aliis, ipsis 
tanquam nobis credite. Valete Pietas vestra. 


Itaque dum haec fierent, dominus Rothoma- iienry sent 
g'ensis, et dominus Ebroicensis,^ et dominus Wi- thepope. 
g-ornensis, et Ricardus Barre, et quidam alii de 
clericis et familiaribus regis, iter arripuerunt ad 
Romanum pontificem, pro ipso rege, et pro regno 
ejus. Sed dominus Rothomagensis senio et in- 
firmitate laborans, cum jam fere mediam per- 
e^isset viam, ulterius procedere non potuit, sed 
in Normanniam ad sedem propriam rediit. Et 
prsedicti episcopi cum clericis regis processerunt, 
et a summo pontifice cura magna difficultate 
impetraverunt, quod duo cardinales, sc. Theo- 
dinus et Albertus ex parte ejus in Normanniam 
venirent, ad cognoscendam causam quae verte- 
batur inter regem et ecclesiam Cantuariensem, 

' Ebroicensis.'] Of Ebroicae, Evreux. 

L 2 



de morte Cantuariensis martyris, et de aliis ec- 
clesiasticis dignitatibus, et prout Deus eis admi- 
nistrarct judicandam. Ipsi vero qui Romam pro- 
fecti fuerant in hac forma scripserunt domino regi : 


Letter to Carisslmo domino suo, Henrico, illustri Ang-liae 

Henry fiom . . * • . • • » 

the envoys. rcgi, duci Normanuiai et Aquitaniae, et comiti An- 
degaviae, R.^ abbas Wallatiae, R.^ Salesburiensis 
archidiaconus, R.^ Lexoviensis^ archidiaconus, 
R. Barre, et magister Henricus, salutem et 
fidele in omnibus et ubicunque obsequium. No- 
verit vestra majestas, quod cum Ricardus Barre 
nos praecessisset, et cum multo periculo et 
gravamine nos ad curiam domini papae praeve- 
nisset, nos quatuor cum duobus episcopis, 
et decano Eboracensi, et magistro H., cum 
multa difficultate venimus usque Senas.* Ibi 
diebus aliquot detenti fuimus. Comes enim 
Macarius sic ex omni parte vias obsidebat, 
quod nulli patebat eg^ressus. Cum vero nos 
quatuor cum episcopis, qui plurimum exire de- 
siderabant, non potuissemus, in maxima animi 
angustia positi, ex communi consilio, media nocte 
et latenter exivimus ; et sic per abrupta montium 
et per loca fere invia, sub magno timore et pe- 
riculo, tandem venimus Tusculanum. Ibi Ri- 
cardum Barre, de vestro honore, sicut decebat, 
sollicitum, et ad vestram utilitatem prudenter et 
instanter laborantem invenimus ; multum tamen 
contristatum et confusum, quia nec dominus papa 
eum receperat, nec alii benignos et humanos se illi 
exibuerant. Nos autem venientes dominus papa 
non videre, nec ad osculum, nec ad pedem voluit 

' Misit.] Becket, Epist.v. 83. 
3 fi.] Robert. 

3 Lexoviensis.] Of Lexovium, 

* Senas.'] Sienna. 


recipere : vix enim plerique cardinalium dignati 
sunt nos recipere vel in verbo. Diu igitur in 
amaritudine spirituum nostrorum anxie contur- 
bati, his qui vos fidelius dilig-ebant omnimode 
supplicavimus, ut eorum interventu dominus 
papa nobis quocunque modo audientiam indul- 
geret. Ad eorum tandem^ instantiam recepti 
sunt dominus abbas Wallacensis et R. Lexo- 
viensis archidiaconus, qui minus habebantur su- 
specti. Ipsiautem, cum nomenvestrum, tanquam 
filii Romanae devotissimi ecclesiae, in salutatione 
ex vestra parte proponerent, acclamavit tota 
curia, ' Sustinete, sustinete,' tanquam domino 
papae abominabile esset audire nomen vestrum. 
Sic a curia venientes sero redierunt ad dominum 
papam, ei de nostro communi consilio exponentes, 
quod nobis fuerat a vestra majestate injunctum ; 
referentes etiam seriatim sing-ula beneficia quae 
contuleratis Cantuariensi, et singulos excessus 
et inopportunitates, quas contra vestram com- 
miserat dignitatem ; totumque hoc primo secreto, 
postea coram domino papa et omnibus cardina- 
libus, contendentibus etiam contra eos, Alexandro 
et Guntero Flandrense, clericis Cantuariensibus. 
Instante vero quinta feria ante Pascha [23 Mar.], 
in qua de consuetudine Romanae ecclesiae solet 
dominus papa publice absolvere, vel publice 
excommunicare ; cum certi essemus quod de 
vestro et regni vestri gravamine, tanquam ad hoc 
proni tractassent, consuluimus eos quos vestrae 
majestati fideliores cognovimus, scilicet dominum 
Portuensem^ dominum Jacinctum, dominum Pa- 
piensem, dominumTusculanensem, dominum Pe- 
trum de Mirio (dominus Johannes Neapolitanus 
aberat), cum omni studio et instantia exorantes, 

^ Eorum tandem.'] Supplied from Hovcden, MS. omit. 


ut iiobis animiim domini papae, et quod circa nos 
statucrc proponeret, aperirent. Ipsis vero nihil 
nisi sinistrum, et vestra? excelsitudini ignominio- 
sum reportantibus, ex singultuosa eorum et fra- 
tris Franci, tidelis vestri,' relatione praesensimus, 
quod eo die immutabiliter disposuerat dominus 
papa in vos nominatim, et in totam terram 
vestram, cismarinam et transmarinam, de com- 
muni fratrum consilio interdicti ferre sententiam, 
et eam quae in episcopos lata fuerat confirmare. 
Positi igitur in arctissimo, omni studio attenta- 
vimus per cardinales, et per illos de sociis nostris 
qui ad illum habebant accessum, et per familiares 
suos, ut cessaret ab hoc proposito, vel saltem 
differret, usque ad adventum episcoporum ve- 
strorura. Quod cum nullo modo fieri possit, nos, 
sicut decet, et sicut debitores vobis sumus, per- 
sonae vestrae dedecus, et totius terrae vestrae 
gravamen sustinere non valentes nec debentes, 
tandem convocatis sociis nostris coram quibus- 
dam cardinalibus, viam invenimus saluti vestrae 
et honori bonam et secundam,'^ et universae terrae 
vestrae utilem, et episcopis necessariam. Pro 
qua a vobis, et a terra vestra, et ab episcopis 
vestris dedecus et periculum, quod imminebat, 
avertimus, et nos ipsos pro hac libertate toti 
periculo exposuimus, credentes et certam spem 
habentes, quod totum negotium procederet se- 
cundum quod credimus vos velle, et secundum 
quod scimus vos velle debere. Dominus Wi- 
gornensis et dominus Ebroicensis episcopi, et 
Rodbertus decanus Ebroicensis, et magister 
H., in proximo venturi erant, et eos quidem 
dimisimus ultra modum anxios et turbatos, quia 
pro explendo negotio vestro, pro velle suo, ve- 

' Vestri.} Viri. Hov. ^ Secundam.} Securam. Hov. 



nire non poterant. Fuitque de consilio eorum et 
nostro, quod nos quocumque modo praecederemus 
eos, ut dedecus et malum, quod parabant vobis^ 
adversarii vestri, impedire possemus. Certi enim 
eramus, quod vestrum gravamen in curia prae- 
parabatur, et timuimus illius diei consuetudinem. 
Valeat, et diu vigeat sublimitas vestra, conforta- 
mini in Domino, et exultet cor vestrum, quoniam 
praesens nubilum ad gloriam vestram sequetur 
serenum. Die Sabbati ante Ramos Palmarum 
[21 Mar.] ad curiam venimus, et lator praesen- 
tium die Paschae [28 Mar.] recessit a nobis. 

Henricus rex transvectus in Hiberniam cum eis a. d. 1172. 
pacem composuit. Postea rediit, et absolutionera fjTreia^iId^^ 
a cardinalibus impetravit. Rotrodus Rotoma- absoiution. 
g-ensis Margaretam filiam regis, futuram reginam fbp.^^of"'' 
Angliae, consecravit. Interea rex rediit de JJowns tiie 
Britannia, et circa festum Sancti Matthaei Apo- MarglrT^" 
stoli [21 Sept.] venit in Normanniam ad Abrin- 
cam civitatem,^ et invenit ibi praenominatos 
cardinales.^ Et v. kal. Octobr. [27 Sept.], feria 
quarta, festo scilicet Sanctorum Cosmae et 
Damiani martyrum, satisfactionem fecit Deo 
et summo pontifici de morte beati Thomae 
martyris. Pur^avit enim innocentiam suam 
coram praedictis cardinalibus, et archiepiscopo 
Rothomagensi, et episcopis, et clero, et po- 
pulo regni sui, apud Abrincias, in ecclesia 
Sancti Andrea? Apostoli. Juravit etiam coram 
praenominatis viris ecclesiasticis, tactis sacro- 
sanctis evangeliis, quod nec praecepit nec voluit 
quod archiepiscopus Cantuariensis occideretur ; 

' Vobis.'] Nobis. Hov. 
2 Ahrincam civitatem.'] 



^ Prcsnominatos cardinales. ] 
Scil. Theodiuus et Albertus. The 

beginning of this account is omit- 
ted by the scribe, who has, more- 
over, placed it under the year 
1181. They had been preceded 
by tw^o other cardinals, Gratianus 
and Vivianus. 


et quando audivit, vehementer inde doluit. Sed 
quia malefactores illos, qui sanctae memoriae 
Cantuariensem Tliomam arcliiepiscopum occi- 
derunt habere non poterat, et quia timebat ipsos 
illud profanum opus impetrasse causa animi mo- 
tus et turbationis quam in eo viderant, de satis- 
factione tale praestitit sacramentum. Juravit 
imprimis, quod ab Alexandro, summo pontifice, 
et ab catholicis successoribus non recederet 
quamdiu ipsum sicut regem catholicum habue- 
rint. Juravit etiam, quod neque appellationes 
impediret neque impedire permitteret, quin libere 
fierent in regno suo ad Romanum pontificem, in 
ecclesiasticis causis, sic tamen, ut si ei suspecti 
fuerint aliqui, securitatem faciant, quod malum 
suum vel regni sui non quaerant. Juravit etiam, 
quod ab instante Nativitate Domini usque in 
triennium crucem acciperet, in proxima sequenti 
aestate in propria persona Hierosolymam iturus, 
nisi remanserit per Alexandrum, summum ponti- 
ficem, vel per catholicos successores ejus ; sed si 
interim perurgente necessitate in Hispaniam 
super Saracenos profectus fuisset, quantum tem- 
poris in illo itinere consummaret, tantumdem 
Hierosolymitanas spatium profectionis posset 
prolongare. Praeterea juravit, quod interim tan- 
tum pecuniae daret Templariis, quantum ad arbi- 
trium fratrum Templi possit sufiicere ad reti- 
nendum cc. milites, ad defensionem Hierosoly- 
mitanae terrge per spatium unius anni. Praeterea 
perdonavit iram et malevolentiam suam omnibus, 
tam clericis quam laicis, qui pro Sancto Thoma 
erant in exilio, et concessit eis libere et in pace 
ad propria redire. Juravit etiam, quod posses- 
siones Cantuariensis ecclesiae, si quae ablatae 
erant, in integrum restitueret, sicut habuit uno 
anno antequam praedictus archiepiscopus ab An- 


glia egrederetur. Juravit etiam quod consuetu- 
dines quae inductae sunt contra ecclesias terrae 
suae in tempore suo, penitus dimitteret ; et haic 
omnia juravit se fore observaturum bona fide 
absque malo ingenio. Fecit etiam Henricum 
regera, filium suum majorem, h^c omnia capitula 
jurare tenenda, praiter illa quae propriam ejus 
personam contingebant. Et ut hoc in memoria 
Romanae ecclesiae haberetur, ipse rex praecepit 
sigillum suum cum sigillis cardinalium apponi 
scripto illi, in quo haec capitula continebantur. a.d. 1173. 
Hoc anno Ricardus archiepiscopus Cantua- ^fcSde-^* 
riensis deposuit Willelmum, abbatem de Burgo, Ham%bbJt 

, • 1 • of Peter- 

certis de causis. borough. 

Comes Sancti ^Egidii fecit homagium regi The count of 
patri. Rex pater et filius discordes facti sunt. doeshomage 
Septies xx. Flandrenses irrumpentes in Angliam Sissensfon 
submersi sunt. Galfridus Ridel, Cantuariensis Henr^and 
archidiaconus, in episcopum Eliensem est ele- a hundVed 
ctus ; sequenti anno a Ricardo Cantuariensi F^eminJ 
consecrandus. Wiilelmus Turbe, episcopus Nor- oSey* 
wicensis, xvn. kal. Febr. [16 Jan.] obiit. San-bp.ofEiV 
ctus Thomas martyr in Capite Jejunii [21 Feb.] ™orwich 
canonizatur. Maria, soror Sancti Thomae, facta Becket 
est abbatissa de Berkinge. Robertus, comes nrsTs^ter* 
Leycestrias, cum tribus millibus Flandrensium S^BarSng!^ 
venit in Angliam, castrum de Hag-enest incendit ; of^Lelce^ster 
sed ipse et uxor ejus et quotquot Normanni et is"captured, 
Franci cum eo venerant capiuntur. Flandrensium fouowers 
occiditur pars, pars quaidam submergitur ; nullus ^^^^^^^^^^^- 
tum evasit. Actum extra burgum Sancti 
Edmundi xvi. kal. Novembr. [17 Oct.] 

Flandrenses, in auxilium regis filii venientes, a.d. 1174. 
incendunt Norwiciam. Ricardus, prior Doro- EnTbJrthe 
bornensis,^ consecratur in archiepiscopum Cant- rSS" 

^ Dorohornensis/\ Dovornensis, R. Wend. ii. p. 370 ; Dovre, 
Trivet, p. 71 ; Dowere, R. Hov. p. 307. 



i.riorof uariensem a domiiio papa. Tussis cum catarro 

Dover, con- . i • /^ . -n» 

secratedabp. pciie universum orbem infecit. liex pater veni- 
Henry * ciis iu Ani^liam eam sibi rebellantem invenit; 

returns to 
The king 
of Scots 
The young 
king's fleet 

sed dum vota beato Thoma^ persolveret, rex 
Scotiae captus est, quem rex secum adduxit in 
Normanniam. Ipso in die rex filius, navibus 
quas cong-regaverat contra patrem dissipatis, 

DesfrJtion TCdiit iu Galliam. 

En^andVnd Evcrsa suut castclla passim tam per Angliam 
wimam^df' qu^^ P®^ Normanniam. Willelmus, rex Scotiae, 
scotiand ijj^j-e bclli captus dedit obsides ; sic de Normannia 

gives host- J i ^ 

agesandre- pediit iu Scotiam. Johannes de Oxonia, decanus 

turns home. ' 

ford°cons^^' Salesberiensis, consecratur in episcopum Norwi- 
cratedbp. ccnsem XIX. kal. Januar. [14 Dec.l 

ofNorwich. >- -> 

A.D. 1176. Fredericus imperator Mediolanum vastat. 
F^ede^ne- Rogcrus, Eboraccnsis archiepiscopus, male tra- 
Rog^erS" ctatur apud Westmonasterium, quia voluit se- 
tr^elt^^Jd^""^^^®^ ad dextram legati in consilio. Johannes 
saiisbu^ry Salesbcriensis, egregius clericus, fit Carnotensis 

Chartr^s"' CpisCOpUS. 

A.D. 1177. Johanna, filia regis Anglise, nupsit Willelmo 
jo^nmiS ^^&^ Siciliae. Apud Waltham canonici saeculares 
k.Jfsicu™ ^^^^ amoti, regularibus introductis. Fredericus 
_ imperator abrenuncians schisma apud Venetias, 
dextravit papam Alexandrum.^ 

Willelmus, abbas Ramesiae, fit archiabbas Clu- 

canons esta 
blished at 

A.D. 1178. 
knights his 

niacensis. Rex donavit Galfridum filium suum 
sakdfn^^^^ cingulo militari. Ricardus de Luci construxit 
defeated. abbatiam de Lesnes.^ Saladinus, a magistro 

Templi Odone victus, fugam iniit. 
A.D. 1179. Rogerus, electus Sancti Augustini, pontificalia 
Romr^^The^ papa susccpit ornamenta. Synodus^ ccc.x. 

* Alexandrum.'] See the letter 
of the pope, on this occasion, to 
the archbishops of Canterbury 
and York in Hoveden, p. 325. 

^ LesnesJ] In loco qui vocatur 

VVestwode, iu territorio Roffensi. 
R. Wend. ii. p. 388. 

3 Synodns.} The third council 
of Lateran. See the account of 
its proceedings in Wendover, ii. 



episcoporum est habita Romae xiv. kal. Aprilis 

[19 Mar.]. Septem spicae pullulaverunt in culmo ^ ^^ ^^^^^^ 

uno. Lodowicus rex Franciae venit ad Sanctum 7*«'*/ 

the tomb of 

Thomam in peregrinatione. Alexander papa Becket. The 
literas mittit Johanni presbytero Indorum. ^ Joh^n^'*" 

Nova moneta forma? rotundae fabricatur iuA.D. iiso. 
Anglia. Lodowicus rex Franciae obiit; sepul- ^^P^g^^ 
tus est ad abbatiam Barbel.^ Hugo abbas San- ^fX,fJe"^ 
cti Edmundi de Sancto Thoma veniens, equo aJijot^"^^ 
lapsus cecidit et sic, languore et senio defi- ^^^y "^- 
ciens, obiit. 

Puer Robertus apud Sanctum Edmundum a a.d. iisi. 
Judaeis martyrizatur iv. idus Junii [10 Jun.], feria ^e^el b^y"the 
quarta. Lodowico regi successit Philippus filius BJ^y*^ 
ejus, qui supposuit se consilio regis Angliae. 
Alexander papa scripsit de subventione facienda The pope 
terra; Hierosolvmitanae. Post Alexandrum aidtothe 

T . "^ HolyLand. 


Henricus, dux Saxoniae, Frederici imperatoris a.d. 1182. 
ofFensam incurrens, venit in Normanniam ad S^saLny^^ 
Henricum regem, cum uxore et familia 
blicani comburuntur per Galliam. 

Henricus rex filius poenitens in cinere et cili- a.d. nss. 
cio obiit iii. id. Jun. [11 Jun.] : sepultus est Se- Jlfung king^ 
nomannis. Deinde apud Rotomagum Walterus ^^^"^' 
de Constantiis Lincolniensis episcopus consecra- 
tur, sequenti anno in Rotomagensem archiepi- 
scopum assumpturus. 

Ricardus, Cantuariensis archiepiscopus, obiit. a.d. ii84. 
Successit ei Baldewinus Wigornensis. In Scotia S'£ntob!! 
fons per octo dies sanguine manavit. Saladinus et Swfn.^^^ 
Safadinus, reges Saracenorum, scripserunt domi- writes"to 
no papae de relevatione captivorum ann. Alligere^ thepope. 

p goes to king 
^ *^~ Henry in 


p. 398. Itwas held from March 
5th to March 19th. 

' IndorumJ] See the letter in 
Hovedeu, p. 331 b. 

^ Barbel.] Barbeaux, founded 
by him, 

2 AlUgere.] Al Hejra. 


Heiiry, son D.LXXViii. Fredericus imperator dcclit coroiiam 

oftheempe- . • r-i- oi^j •!• 

ror, crowned imperii Teutoiiici Heiirico nlio. o. (Jrdo mili- 

kingof -^ . ^ 

Germany. tum cum ruDco cnse pro sig^no a papa connrma- 
tur ad Hispaniam. Astrolog-i terruerunt corda 
hominum, de conjunctione planetarum praedi- 
A. D. 1185. centes futura. 

JltnS^of Heraclius patriarcha, et Rog-erus^ magister 
and"t'he^"' Hospitalis, venerunt in Angliam. Johannes 
thfHos^Jitai fili^s regis factus est miles. Henricus dux 
En^falTd. Saxoniam rediit patrimonio contentus. Ecclesia 
Sedl^aida- Lincolnicnsis terrae motu scissa est, xvii. kal. 
LuSo^T ^^^^^ [^^ Apr.]. Lucius papa obiit : successit 
^e'el"'"'' Urbanus. 

A.D. 1186. Galfridus dux Britannia?, filius regis, obiit ; 
dukfo7 sepultus est Parisiis. Hug-o, Granopolitanus 
Hugtrof"^* g"enere, prior ordinis Carthusiensis in Anglia, 
maXbi!of fit episcopus Lincolnieusis. Henricus, rex 
He"n?y"king Tcutoniae, duxit Constantiam, filiam Roj^eriPrimi, 
raa?rTe?''"^ regls Siciliae, qui fuit filius Rogeri comitis 
dauglTterof Siculorum, fratris Roberti Wiscard, de g-enere 
5*sidiy!"^ Normannorum. In sigillo Rogeri regis scriptum 
Lus^ig^nan fuit istud mouostichum ' Apulus et Calaber, Sicu- 
Ssakm."^ lus mihi fuit et Afer.' Guido Joppensis con- 

secratur in regem Hierosolymae. 
A.D. 1187. Constantia, comitissa Britannia?, peperit Ar- 
Bdttany turum filium posthumum. Crux Christi capta 
The"battie of est propc Tyberiadem' a Saladino, iv. non. Julii 
Renludde [4 Jul.]. Decollautur etiam una cum 
and^so" domino R. de Castellione. Urbanus papa obiit ; 
bewed. successit Gregorius Octavus. Ricardus comes 
K%uc^^" Pictaviae, primus inter proceres, crucem susce- 
oTeg^fry"^ pit. Grcgorius [papa]^ obiit ; Clemens [III. 

VIII. Prince ^„^^„^„-i.-l 
Richard SUCCeSSltJ. 

takes the 

cross. Pope — ■ 

Clement lli! ^Rogerus.l Roger Desmou- of the fatal battle of Tiberias, see 

succeeds. ]ins. He was slain at the siege Hovedeo, p. 366, seq., edit. 1596. 
of Acre in 1187. 

2 Tyberiadem.] For the details " Erased throughout in MS. 



Reg-es Franciae et Angliae crucem susce- a.d. iiss. 
perunt. Ricardus Barre, archidiaconus Le- F?a^nce"a"nd'^ 
xoviensis, directus est nuncius imperatoribus fakSe 
Romano [et] Constantinopolitano, propter libe- SSon of 
rum transitura regum Franciae et Angliae. ^'^^"^^"^" 
Apud Dunstapl, v. id. Aug-. [9 Aug.], hora diei a wonderfui 

^ ., . , . -j. j- ' aerialpheno- 

nona, visa fuit crux in coelo mirae mag*nitudinis, menon at 
et Jesus Christus in ea clavis confixus, et spinis ""^ ^^ ^* 
coronatus, et vulneribus sanguis fluebat ; sed 
non cecidit in terram. Haec apparitio duravit a 
nona usque ad vesperam. Fredericus imperator 
scripsit Saladino^ pro liberatione Guidonis regis, 
et XX. Christianorum capitum. 

Beatus Gilbertus, auctor et constructor or- a.d.hsq. 
dinis de Sempling-ham, obiit nonis Febr.'[5 Feb.]. uln^yu. 
Henricus rex, filius imperatricis, obiit ii. non. 
Jul. [6 Jul.], sepultus est ad Fontem-Ebraldi. 
Ricardus comes absolvitur tam a Cantuariensi 
quam a Rothomagensi archiepiscopis, quia con- 
tra patrem arma moverat. Galfridus Ridel, 
Eliensis episcopus, obiit xii. kal. Septemb. [21 
Aug-.] Ricardus comes coronatur in reg-em coronation 
Lundonii,^ iii. non. Septem. [3 Sept.], quo die Jews siain ' 
apud Lundoniam Judaei occisi sunt. Ricardus Richards ' 
rex dedit Cisterciensibus c. marcas annuas, ad to tbl ci".*" 
procurandum capitulum. 

Willelmus de Lungchamp, electus Eliensis, die a.d. ii9o. 
Epiphanias [6 Jan.] inthronizatur, quem fecit J^ngXmp, 
sollemnem in magno apparatu : unde versus : 

bp. of Ely, 

< Prsevisis aliis Eliensia festa videre ; 
Est quasi proevisa nocte videre diera.' 

Galfridus, Henrici regis filius,^ est electus in Geofirey 

' Saladi7io.'\ See the letter in 
Wendover, ii. p. 428 ; Hoveden, 
p. 370 b. 

^ Lundonii.^l See the account 

of his coronation in Wendover, 
III. p. 5 ; Hoveden, p. 374. 

^ Regis jilius.'] Hewasanille- 
gitimate son of Henry II., and 



eiectedtothc Eboraccnscm arcliiepiscopum, qiiam electionem 

seeofYoik. , . ^ . t» » i • tt- i 

jews siain dominus papa connrmavit. Multi Hierosoly- 

in various 


mam tendentes Juda^os occiderunt. Apud Nor- 

wiciam occiduntur Juda^i : apud Stanfordam 

tempore nundinarum sunt multi prostrati : apud 

Eboracum d*'. mutuis se vulneribus appetunt/ 

XVII. kal. April. [16 Mar.] : apud Sanctum 

Edmundum occiduntur Judaei, xv. kal. April. [18 

Mar.] sc. in die Palmarum. Qui vero reman- 

serunt, procurante abbate Samsone, de praedicta 

Longchamp villa pcrpctuo sunt ejccti.^ Willelmus, Eliensis 

legate, justi. episcopus, fit domiui papae legatus, et Angliae 

gian.i, and justitiarius, et regis cancellarius. Fredericus 

The emperor imperator, tendens versus Hierosolymam, sub- 

drowned in mcrgitur in flumine Saphet. Successit Henricus 

the Cydnus ; . ^ 

succeeded impcrator. 

^ ^""^^' Reges Franciae et Angliae applicant apud 
Messanam, mense Octob. Seditiosi Siculi a 

Baidwinabp. rcg-c Auglorum a Messana excluduntur. Balde- 
winus, Cantuar. archiepiscopus, die S. Edmundi, 
quem multis expensis extraordinarie oneraverat, 

m?ntob" obiit. Clemens papa obiit; successit Coele- 


A.D. 1191. Iste in secunda feria Paschae [15 Apr.] conse- 
Sowned cravit Henricum, reg-em Teutonicorum, in Roma- 
TuShJim norum imperatorem. Quarto die Paschse, civitas 
Sroyed. Tusculum a Romauis funditus eversa est. Rex 
Richard sub- Ricardus subjugavit sibi Cyprum et Isakium, 
ejus imperatorem, cujus vexillum misit Sancto 
Edmundo, ubi etiam desponsavit Berengariam, 

dues Cyprus 

Berengaria ; 

filiam regis Navarrae, iv. id. Maii [12 Maii]. 
sinksaiarge Ricardus rcx dcmersit magnam busciam Sar- 


had been bishop of Lincoln. For 
the details of his life, see K. Wen- 
dover, ii. iii. passim. 

^ Apud Eboracum appc- 

tunt.'} See the details in Wen- 

dover, iii. p. 19. See also Hove- 
den, p. 74 ^ 

' Ejecti.'\ See Chron. Joceliui 
de Brakelonda, pp. 33, 123. 



racenorum inter Tyrum et Acon. Galfridus, Arrest of 
Eboracensis archiepiscopus, nuper Turonensis abp.JfYork. 
consecratus, in Angliam rediens, captus est 
Doveriam. Willelmus Eliensis, a facie Johannis Arrestaud 

. . . /» • 1 x-v • • liberation of 

comitis pr8B timore lugiens, apud Doveriam m Longchamp. 
habitu mulieris comprehenditur, sed non multo 
postea dimissus, mare transiit, impetrans literas 
domini papae.^ Sol passus est eclipsim, ix. kal. Eciipseof 

T 1" r^rr^ T T . -1 Ti the sun. 

Julii [23 Jun.J ; ita quod stellae apparuerunt 
per iii. horas. Civitas Acon reddita est regibus surrender of 
Angliae et Franciae, iv. id. Julii [12 Jul.], cum 
multis captivis et magna pecunia. 

Rex Franciae rediit a Terra Sancta et Parisiis a.d. 1192. 
est receptus. Carvana Sarracenorum, veniens FJrnce"re-°^ 
de Babilonia, a rege Ricardo capitur. Ricardus RS?d™^* 
rex Joppam, quam Sarraceni ceperant, recupe- caSvan;^e. 
ravit. Datae sunt induciae inter Christianos et rtrice^.^^^' 
Sarracenos, viii. id. August. [6 Aug.], a sequente 
Pascha [5 Apr.], per iii. annos, et iii. menses, iii. 
hebdom., iii. dies, et iii. horas. Rex Ricardus, Richard on 

. • . his return is 

veniens de Terra Sancta, mtravit m terram ducis captured at 

A . T • -1 1 • ... Vienna by 

Austriae Limpoldi, a quo captus est in civitate Leopoid 
quae Wena dicitur, xiii. kal. Januar. [20 Dec.]. Austria. 
Siquidem mare intraverat die S. Dionysii, vii. id. 
Octob. [9 Oct.] 

Johannes, audita fratris captione, spe illectus Prince 

.. t' n • •• John's pro- 

regnandi, multas in Anglia lirmavit munitiones ; ceedings. 

mare transiens foedus cum rege Franciae iniit. 

Dux Austriae pro pecunia tradidit reo-em Ansrliae Richardde- 

XT • • • T» . . livered to 

Henrico iraperatori Romae, qui vinxit eum in the emperor. 
loco qui dicitur Trevallae,^ de quo loco dictus 

' PapcB.'] See the account of 
Longchamp's fall and his adven- 
ture at Dover in Wendover, iii. 
p. 49, seqq. 

2 TrevallcE.I The castle of Tri- 
fels, near Anveeiler, a small town 
between Landau and Zwey- 

briicken (Deux-Ponts), the pic- 
turesque ruins of which are still 
an object highly interesting to 
the antiquarian traveller. In 
Matt. Paris (Hist. Maj. a. d. 
1193) the name is written Tri- 



elected abp. 
of Cant. 
Sum de- 
inanded for 

Ar[istoteles] in fine secundi Topicorum : * 'Bonum 

est mactare patrem in Trevallis, simpliciter 

autem non bonum.' Hubertus Walteri, episcopus 

Saresberiensis, electus est in archiepiscopum 

Cantuar. iii. kal. Jun. [30 Maii]. Redemptio 

regis excrevit ad c. libras ar^enti. Imperator 

appreciavit pro rege Limpoldo l. marcas, suae 

avaritiae reliquum retinebat. Crebri concursus 

facti sunt praelatorum et magnatum in Aleman- 

Queen niam ad regem videndum; transit etiam mater 

to Germany. Tcgis, Alicnor. Hubcrtus Cautuar. inthronizatur. 

A.D. 1194. Ricardus rex exiit de captione ii. non. Febr. 

Stu^rn^s^^from [4 Fcb.], ifi qua fuit per unum annum, et vi. 

captivity. jiebdQijj gt tres dies ; et applicuit ad Sandicum 

portum, iii. id. Mart. [13 Mar.] Maturato 

[gressu] etiam beatum Edmundum visitavit. 

Heisagain Usus diplomatc, rcx Ricardus in octav. Paschae 

winchester; [17 Apr.] Wiutouiae coronatur.^ Ricardus rex 

toNor- transiens in Normanniam, omnes a Vernolio'' 

™^° ^' usque ad Crucem Caroli in suam accepit po- 

testatem. Limpoldus, dux Austrise, die S. Ste- 

phani [26 Dec.] equo lapsus et pedis attritione 

saucius, consilio medicorum pede truncatus, et 

sic justo Dei judicio cum dolore magno obiit.* 

Hubertus Cantuar. creatus est domini papse 

S^S;!.^"^' legatus XV. kal. Aprilis [18 Mar.]. Vetus de 

kgate.^'''^*' Monte nuper miserat Limpoldo, duci Austriae, 

excusans Ricardum, regem Angliae, de morte 

Conradi marchionis : ^ datum anno mai>'ni Ale- 

Death of 
the duke of 

A.D. 1195. 

The Old 
Man of tbe 
writes in 
of Richard. 

xandri, mdv. Hugo, Lincolniensis episcopus, 
dedit regi pro mantello de sabelinis M. marcas, 
a praedecessoribus ejus sibi annuatim dato.^ 

* Topicorum.'] Cap. xi. 

^ Ricardus . . . coronatur.'] See 
R. Wendover, iii. p. 80, seq. 
^ Vernolio.'] Verueuil. 

* Ohiit] See R. Wendover, 
ni p. 88. 

* Marchionis.'] The MS. has 
mathionis. See the letter in Wen- 
dover, iii. p. 74 ; Trivet ; and the 
notes of the editors. 

^ Hugo .... dato.] Hoveden 
gives the particulars of this trans- 



Eustachius, episcopus Norwicensis in Norweia, Eustachius, 

, ^ . , . . . . a bishop of 

exul factus est. quia noluit interesse coronationi Norway, 

«-. . ' -^T • 1 M • • exiled. 

Sweri, principis Norwagias, contra pronibitionem 


Alfonso, k. 
of Castile, 
expels the 

domini papae celebratae.^ Aldefonsus, 
Castellae, pag-anos a terra sua expulit. 

Willelmus-cum-barba,^ civis Lundoniensis, et a.d.ii96. 
octo cum eo suspensi sunt. Rex Ricardus dedit the be^rr^ 
Otoni, nepoti suo, filio Henrici ducis Saxoniae, Richa?d 
comitatum Pictavias. Comes de S. ^Egidio duxit Ks nei°" 
Johannem, quondam reginam Siciliae, sororem Thri:?uit'of 
Ricardi regis An^Iiae. Willelmus comes Sares- mkSi^V 
beriensis, filius comitis Patricii, obiit, cujus o? mcS! 
filiam Ricardus rex dedit Willelmo, fratri suo JJsaSury^ 
notho, cum comitatu. 

Castellum de Andeli fir- earid^^and 
matur a rege Ricardo, contra voluntatem archi- Stowed on 



castle of 

episcopi Rothomagensis, domini ejusdem castelli; theki 
unde totam Normanniam idem archiepiscopus The 
interdixit. Marchades Nefandus, princeps Brai- tSefr ^'''' 
bantenorum, et Johannes, comes Moretonii, ce- S under 
perunt Philippum, episcopum Belluacensem.^ captur"or' 

the bishop 

of Beauvais. 

action : ' Eodem anno Hugo, Lin- 
colniensis episcopus, dedit Ri- 
chardo, regi Angliae, m. marcas 
argenti, pro libertate Lincolnien- 
sis ecclesiae redimenda : rex vero, 
ex consuetudine regum Anglo- 
rum, praedecessorum suorum, pe- 
tiit ab episcopo Lincolniensi sin- 
gulis anuis unum mantellum fur- 
ratum de sabelinis, et pro hujus 
mantelli quieta clamantia in per- 
petuum, ab ipso rege et ha^redi- 
bus suis, prgedictus Lincolniensis 
episcopus dedit praefato regi prae- 
fatam pecuniam, et recepit a rege 
chartam suam de quieta cla- 

' Eustachiiis celehrata.'] 

The individual here designated 
Eustachius, episcopus Norwi- 
censis, was Eistein, archbishop 
of Nidar6s (Throndheim). Ho- 
veden supplies the particulars of 

the events here alluded to, but 
for ampler details the saga of 
that great and extraordinary 
prince, king Sverri, must be con- 
sulted : it is printed as a conti- 
nuationofSuorri's Heimskringla, 
in the edition of Thorlacius and 
WerlaufF. An excellent critical 
review and analysis of this saga 
will be found in Bishop P. E. 
Miiller's Sagabibliothek, vol. iii. 
p. 413, seqq. 

^ Willelmus-cum-barha.'} For 
the details of the insurrection 
under William Fitz-Osbert, see 
Hoveden, pp. 435^, 443 ; Wen- 
dover, iii. p. 94; Diceto, 691; 
Gerv. 1591 ; Newbrig. v. 20, 21 ; 
Bromton, 1175,64. 

^ Marchades . . . Belluacensem.'] 
See Hoveden,p. 374 ; Wendover, 
III. p. 96 ; Newburgh, v. § 31. 





A.D. 1197. 
bp. of Ely, 

uiade abbot 
Heory Long- 
champ abbot 
of Croyland. 
Treaty with 
the abp. of 

Baptism of 
son of the 

brother of 
takes Jaffa. 
The emperor 
Henry ob. ; 
by Otto, 

made king 
of Sicily. 
exile of 
John, abp. 
of Dublin. 

A miracle. 

Willelmus, Eliensis episcopus, obiit : sepultus 
est in abbatia Cisterciensi de Pinu.^ Johanne, 
Caneriensi episcopo, defuncto, electi sunt tres, et 
infra XL. dies obierunt. Robertus Lun^champ, 
frater cancellarii, factus est abbas Eboracensis ; 
tertius frater ejus, Henricus de Lungchamp, fuit 
abbas egreg-ius Croilandiae. Rotomagensis archi- 
episcopus accepit, in recompensationem pro Ande- 
li, villam de Depe cum pertinentiis suis, et multa 
alia. Filius Henrici imperatoris, quem peperit ei 
Constantia, filia Rogeri reg-is Siciliae, imperatrix, 
puer VII. annorum, baptizatur, et dictus est 
Fredericus. Iste post Otonem factus est im- 
perator Romae. Saphadinus, frater Saladini, 
cepit Jopen, et occidit in ea plusquam xx. 
Christianorum. Henricus imperator obiit : suc- 
cessit Oto, filius Henrici ducis Saxoniae, nepos 
Ricardi regis. 

Fredericus, filius Henrici imperatoris, consti- 
tuitur a domino papa rex Siciliae. Johannes 
Cumin, archiepiscopus Dublinensis, malens exu* 
lari quam injurias ab hominibus Johannis, fratris 
reg-is, sustinere, eosdem praesumptores excom- 
municans abiit. In cujus recessu quaedam [crux] '^ 
lignea, in ecclesia de Divelin, apparuit flens circa 
horam sextam, et a dextra illius mamilla exivit 
sanguis et aqua, quae ministri ecclesiae colligentes, 
mandaverunt haec domino papae, sub horum 
virorum testimonio. 

Anno Domini dcccc.lxxiii., Ethelwoldus,Win- 

* De Pinu.'] He died at Poi- 
tiers, on his way to Rome, whither 
he was going, with the bishop of 
Lisieux and the bishop-elect of 
Durham, to plead the cause of 
his master agaiust the archbishop 
of Rouen. See Wendover, iii. 
p. 118 ; Hoveden, p. 437, seq. 

^ Crux.'] The blank space in 
the MS. is supplied from Hove- 
den, p. 439'', who gives acircum- 
stantial account of the archbi- 
shop's exile and the cause of it, 
as well as of the miracle. 



toniensis episcopus, canonicos saeculares de An- 

^licana ecclesia in parte 

induxit. Hugo, episcopus Cestrensis, in con- ^Sk 



Hubertus, Cantuar 

A. D. 1198. 

ejecit, et monachos K^? "^ 

ks from 

sentiens, anno Domini m.xci. monachos aXS- 
de Coventriensi et clericos induxit. jHelts.'''"^'' 
archidiaconus, Hugo Lin- canons 
colniensis, et Sampson, abbas S. Edmundi, hoc and monks 
anno, juxta mandatum domini papae,^ canonicos ^^^ 
removerunt, et monachos introduxerunt. Coele- 11^^111^. ob. ; 
stinus papa obiit : successit Lotharius, diaconus innoSnt 
cardinalis, dictus Innocentius III. 

Oto consecratur in imperatorem Teutonicorum.'^ secrated" 
Eustathius, Eliensis episcopus, consecratur viii. euSwus 
id. Martii [8 Mar.] Galfridus filius Petri fitbp^oTEi/. 
Ang-lia5Justitiarius,remoto Huberto Cantuariensi. FuSSer 
Rex Ricardus devicit regem Franciae apud Gisor- udary.''^' 
tium,^ IV. kal. Octobris [28 Sept.] SatsThVk." 

Super qualibet caruca in Analia positi sunt f ^'^^"';^' 

^ -1 o ir Imposition 

quinque sol. Feretrum Sancti Edmundi com- o/fiveshu- 

^- ^ lings on 

buritur xvi. kal. Novemb. ri7 Oct.l Sanguis every caru- 
pluit super castra Rupis de Andeli. Ricardus, ef.*'}^^"^^^, 
episcopus Londonensis, obiit: successit Wil- ofi-""^»" 

^ *^ ' ob. ; WiUiam 

lelmus de ecclesia Sanctae Mariae, genere Nor- succeeds. 

Ricardusrex Aprilis[6Apr.] decessitin a.d.hoo. 
Aquitania, cum regnasset annis ix., 
VI., diebus x. ; castello de Caluz* a Bertranno de "" ^'^ ' 
Gurdum sauciatus, xi''. die post vulnus acceptum. 

• 1 Death of 

mensibus kins ri- 

^ Mandatum papcB.I See 

the apostolic letter in Hoveden, 
p. 441 ; see also Wendover, p. 
125, seqq. 

2 Oto .... Teutonicorum.'] See 
Hoveden, p. 441^. 

^ Gisortium.] See the details 
of this battle iu Hoveden, p. ^^^**, 
and Wendover, iii. p. 130, seq. 

* Castello de Caluz^ Before 

the word *castello' the particle 
'de' seems to have slipped out 
of the text. The details of Ri- 
chard's death before Chaluz are 
supplied by Hoveden, p. 449'', 
w^ho calls the person who shot 
him Bertramnus de Gurdun : by 
Wendover he is called Petrus 
Basilius, and by Gervase, Jo- 
hannes Sabraz. 

M 2 



and buriai at Sepultus cst ad Fontem-Ebraudi, secus pedes 
^" ' patris sui. Joliannes, dominus Hiberniae, coro- 
natur in rej^em, vi. kal. Julii [26 Jun.], apud 
Westmonasterium, quo die dedit Willelmo le 
Marescal comitatum de Striguil, et Galfrido filio 
Petri comitatum Estsexiae. Philippus, rex 

Papa et Romani constituunt Otonem 

of John. 
created earl 
of Pem- 
brofce, and 

Prince ^ '^' Fraucias, Arturum, ducem Britanniae, fecit mili 


kiiightedby tcm. 
the kiiig of 

France. impcratorem. 

A.D. 1200. Rex Johannes cepit de singulis carucis iii. 
tion™3shin. sol., praeter religiosorum. Lodowicus, filius regis 
Lewb'of^'^' Franciae, duxit Blanchiam, filiam regis Castillae, 
Johanne rege, avunculo ejusdem 
Bianchiae, pro bono pacis. Marchades Braiban- 
tinus a quodam Burdegalensi interficitur. Francia 
interdicta est pro Botilda,^ quam rex Franciae 
dimiserat. Rex Johannes duxit Isabellam, filiam 
of john. Engolisimi comitis, ix. kal. Septem. [24 Au^.] 
NOTwi^cho^b,; Johannes, episcopus Norwicensis, obiit; successit 
johnTe^'^^^ Johannes de Grey. Ecclesia Rotomagensis cum 
?aSdi\7^" tota fere civitate comburitur. Dissensio oritur 

burnt. Dis- 
sension be- 
tween the 
citizens of 
Paris and 
the German 
The abbot 
of Flaye 
preaches on 

v^an?el7the ^t Isabcl rcgina coronantur Londonige, viii. id. 

Beatus Huo-o Lincolnensis 

rierBiaSe'. procurantc 


France laid 
under an 
interdict on 
account of 
queen Inge- 

inter cives Parisienses et scholares Teutonicos, 
in qua electus de Legibus^ interfectus est. Eu- 
stathius, abbas de Flay, miraculis coruscans, 
venit in Angliam praedicans, et prohibens forum 
venalium fieri in die Dominica.^ Johannes rex 

John and 

Octobris [8 Oct.]. 

apud Lundoniam migravit ad Dominum, xvi. 
unfoA"! kal. Decembris [16 Nov.]. 

A. D. 1201. 
An earth- 

Terrae motus factus est in Anglia vi. 


' Botilda.'] Ingeborg (by Ho- 
veden also and Wendover called 
Botilda) v^ras the sister of Knud 
VI., king of Denmark. See Ho- 
veden, pp. 416, 456, 461. 

'^ De Legibus.'] De Legis, Ho- 

veden, p. 457, where the details 
of the quarrel are given. 

^ Die Dominica.'} See Wen- 
dover, iii. p. 148, seqq. ; Hove- 
den, p. ^^e**, seq. 


Januar. {S Jan.l Rex Johannes transiens inJohngoes 
Hibermam, mafirnam ibidem cepit pecuniam, is, with lus 
qui revertens in Angliam coronatur, una cum crowned at 
regina, die PaschaB [25 Mar.], apud Cantuariam. 
Rex Johannes cum reffina transfretantur in They go to 

. --» ... , . Normandv, 

Normanniam : deinde venit Parisiis, ubi cum and thence 

' to Paris. 

sollenni processione receptus est, et procuratus 
in palatio regis. Walterus de Gant, primus waiterabbot 
abbas de Waltham, obiit vi. non. Maii [2 Maii]. ob. 
Eustathius, abbasde Flav, rediit in Galliam, quia Theabbotot 

,. . . -, . T . 1 . 1 Flayere- 

pra?dicatio eius multis ecclesiae praelatis molesta tums to 

Z. . France. 


Hugo, abbas S. Edmundi, postea episcopus a.d. 1202. 
Eliensis, factus est monachus die Assumptionis Eiyf biiel 
Sanctae Mariae [15 Aug.]. Eodem anno, Ar-lnhurbe- 
turus, filius Galfridi ducis Britanniae, accinctus nof in 1^^" 
est militaribus a rege Franciae. Alienor obsessa MiJibeL. 
est ab Arturo et militibus regis Franciae in castro Se siege'^'' 
de Mirabel. Sed Johannes rex superveniens TrthuT"^^^ 
solvit obsidionem, et cepit Arturum et plusquam 
ducentos nobiles cum eo. Comes de Flandria The count of 

. . . . . XT. 1 Flanders 

cum comitissa iter arripiunt versus Hierosoly- goestojeru- 
mam. Arturus apud Falesiam custodiae manci- thur sent a 

prisoner to 
patUr. Falaise. 

Rex Franciae cepit plura municipia regis a. d. 1203. 
Ang-liae in Normannia, quorum quaedam delevit ?Iance"takJs 
omnino, quaedam ad sui praesidium integra reser- maty' pSs 
vavit. Hugo de Gurnay, proditor castri dCmandy! 
Munfort, quod rex Angliae sibi tradiderat, cum Gufn^y^ 
toto honore regi Franciae tradidit. Castrum de cStU oV^'' 
Rupe obsessum est a rege Franciae. Magnates fJetfng o? 
Normanniae a rege Johanne recedunt. Septima besJeges'^^''^ 
pars reddituum baronum et conventualium GaiS. 
ecclesiarum per Angliam reddita est Johanni a seventh."^ 
regi. Rex Johannes veniens de Normannia 
applicuit apud Portesmuth, die S. Nicholai 
[6 Dec.]. 



A.D. 1204. 
A scutage 
A meteor. 

Maine, and 
Poitou sub- 
mit to tbe 
king of 
Eleauor ob. 
nople taken 
by the count 
of Flanders. 

A.D. 1205. 
A new 

A famine. 


Abp. Hubert 

A.D. 1206. 
John lands 
with an army 
at La Ro- 
chelle. A 
truce be- 
tween John 
and Philip. 
John returns 
to England. 
The nuncio 
John coUects 
a large sum 
of money, 
holds a ' 
council at 
and departs. 

A.D. 1207. 
A violent 
Eclipse of 
the sun. 

Rex posuit scutagium in Anglia, scil. duas 
marcas et dimidiam super scutum. Castrum de 
Rupe captum est, et milites regis Angliae ducti 
sunt in Franciam. Rubor apparuit in coelo 
tanquam ignis, kal. Apri]. [1 Apr.], et duravit 
usque ad noctis [medium],^ et in tanto rubore 
visae sunt stellae. Tota Normannia et Andegavia, 
Cenemannia et Pictavia regi Franciae cesserunt. 
Regina Alienor xii. kal. Aprilis [21 Mar.] obiit : 
sepulta est ad Fontem-Ebraldi. Comes Flan- 
driae Constantinopolim cepit, et factus est im- 

Grave gelu a xix. kal. Febr. [14 Jan.] usque 
XI. kal. Aprilis [22 Mar.] duravit. Moneta 
olim A.D. MC.LViii. facta, hoc anno est renovata; 
quo tempore extitit fames magna ; nam quarter- 
num frumenti vendebatur xiv. sol. Rex Franciae 
cepit Chinun. Hubertus, Cantuar. archiepiscopus, 
III. id. Jul. [13 Jul.] obiit. 

Rex Johannes exiens de Anglia cum magno 
exercitu, applicuit apud Rupellam, vii. id. Julii 
[9 Jul.]. Induciae biennales inter reges Franciae 
et Angliae impetrantur, kal. Novemb. [1 Nov.]. 
Reversus igitur rex Angliae applicuit apud Portes- 
muth II. id. Decemb. [12 Dec.]. Johannes 
Ferentinus, domini papae nuntius, collecta magna 
pecunia, apud Radingum celebravit concilium, 
XIII. kal. Novemb. [20 Oct.]. Deinde, pecunia 
caute circumdata,^ Romam cito rediit. 

Ventus repentinus plures domos et arbores 
prostravit in Anglia vi. kal. Febr. [27 Jan.]. 
Eclipsis solis facta est ii. kal. Martii [28 Feb.]. 
Cassatis electionibus Norwicensis episcopi et 

' Medlum.'] Supplied from 

^ Pecunia circumdata.'] 

Sarcinulis cum magna cautela 
dispositis et prudenter commen- 
datis. Weudover, iii. p. 188. 



subprioris Cantuariensis, ^ electus est in archie- consecrafed 
piscopum maarister Stephanus de Lang^etonne, ty the pope 

, ?. , . , ^ ^ 1 T at Viterbo. 

presbyter cardinalis, et consecratus est ab Inno- 
centio papa in civitate Biterbii xv. kal. Julii 
ri7 Jun.l. Ob hanc causam rege indig-nante, The monks 

, . 1 . /-1 . • expelled 

expulsi sunt monachi Cantuarienses omnes, from can- 

. 1 * T » • • terbury. 

praeter xiv. valetudmarios, ab Anglia, substitutis 
quibusdam Roffensibus, et de S. Augustino, et 
de Faversham monachis, ad ministrandum, Ful- 
cone de Cantelu procurante, immo dissipante 
exteriora, terris archiepiscopi incultis. Rex Oto Theemperor 

. , . -w- 1 Otto arrivcs 

venit 111 Angham loqui cum rege J ohanne, m Engiand. 

avunculo suo, et acceptis ab eodem avunculo 

V. marcis, rediit in terram suam. Regina Isabel Birthofa 

peperit filium die S. Remigii [1 Oct.], dictus est wardsHei.ry 

Henricus. Tertia decima pars de omnibus Ataxofa 

catallis per Angliam data est regi Johanni.^ 

Solus tamen Eboracensis archiepiscopus nolens withdrawai 

, .., A f oftheabp. of 

consentire, clam recessit ab Anglia. York. 

Eclipsis solis facta est iii. non. Februar. a.d. 1208. 
[3 Feb.] sanguinei coloris. Interdicta est Ang-lia uriTun.^^ 
generaliter x. kal. Aprilis [23 Mar.] a Willelmo Md^^tff 
Londonensi, et Eustachio Eliensi, et Malgero ^'"sdom. 
Wigornensi episcopis, ex praecepto papae; quia 
rex Johannes, inobediens praecepto summi pon- 
tificis, archiepiscopum et monachos Cantuarienses 
recipere noluit.^ Concubinae clericorum per concubines 
Ang-liam coactae sunt per ministros regis ad sese fined. 
redimendas. Philippus, dux Swaviae, Otonis ad- Phinpduke 

_ . ofSuabiaus- 

versarius, m propria camera occisus est. Pri- sassinated. 
mates et magnates Alemannias fidelitatem et and ciergy^ 

of Germany 

^^ homage 

~ - toOtto. 

* Cantuariensis.'] For an ac- 
count of the differences and diffi- 
culties caused by these aspirants 
to the primacy, see Wendover, iii. 
pp. 184— 190,211, seg?.; aud Lin- 
gard, III. p. 14, seq., edit. 1837. 

2 Johanni.'] Respecting this 
tax, see Wendover, iii. p. 209, 
seq. and note. 

3 Noluit.'] See Wendover, iii. 
p. 221, seq. 



Thebps. of homaffia fecerunt Otoni. Londoniensis, Eliensis, 

Loiidiii.Ely, ^ . . ■. 

worcester, Wip:orniensis, Herefordiensis, episcopi recedunt 

andHereford ^ ^ . ,. ' ^ . , , , 

withdraw ab Anfflia. Cistercienses, ad mandatum sui 

from En- , , , ^ , . . 

giand. The abbatis divina celebrantes, a papa excommuni- 
excommuni. caiitur. Rcx Johanncs, in Natali, apud Bristowe, 

cated for ce- , ., . . t-v n • tt 

lebratingdi- prohibuit capturam avium. Dux haxoniae Hen- 

vinc scrvicc 

johnprohi- ricus, fratCT Otonis, venit in An^liam loqui cum 

bitsfowling. , o -1 

re^e, avunculo suo. 
A. D. 1209. Lodowicus, filius regis Franciae, factus est 
pr^inc^^Lew^is milcs, ct c. alii cum eo, apud Compendium. 
compi'4^ne! Ecclcsiis couventualibus indultum est celebrare 
chSeT' divina semel in ebdomada, clausis januis. Tum 
feiebJatfd^- reg'es Angliae et Scotiae confederati sunt, datis 
Ajiilnce'''''^' obsidibus regi Angliae. ^ Combustae sunt sepes 
Hnd.^The per forestam, et segetes traditae sunt bestiis.^ 
canSury, Stcphanus Cantuadensis, et Londoniensis, et 
E?y come^'''^ Elicnsis cpiscopi, ex mandato regis Johannis, 
?angJdiffer- vcnerunt in Angliam circa festum S. Michaelis 
ences, but in j-gQ gept.] dc pacc tractaturi ; sed infecto negotio 
STKibT Gallias redierunt. Albigei,^ homines nefarii, 
Toulouse. 6t nominis Christi inimici, ab exercitu pro majore 
ottocr™wned P^rte dclcti sunt, in partibus Tolosanis. Romae, 
atRome. j^^ ^^^ Octob. [4 Oct.], dic Dominica, rex Oto 
john excom in impcratorem coronatur. Sententia lata est in 

municated. ^ . --i t^. 

regem Johannem, circa lestum S. iJionysii 

[9 Oct.], nisi satisfaceret ecclesiae infra octav. 

Omnium Sanctorum [8 Nov.], quod non fecit. 

Departure of Omnes cpiscopi dc Ansrlia recesserunt, praeter 

thebishops. „^. . ^ ^ . . ^x 

Wintomensem, ne regi communicarent. Hugo, 
Hughbp. of Lincolniensis electus, consecratus est a Stephano 

Lincoln con- .. th/tii iit 

secratedat Cantuariensi, apud Meledune, xii. kal. Januar. 

Melun. ^ 

[21 Dec,] 

' AnglicB.'] See the terms of 
agreemeat in Wendover, iii. p. 
226, seq. 

* Bestiis.'] By order of Jolm. 
Wendover, iii. p. 227. 

3 Albigei,] Abigei CC. 
p. 174, and Trivet, p. 182. 



Orta est dissensio inter dominum papam et a.d. 1210. 
Otonem imperatorem. Gelu per septem ebdo- J^JtTeen^the 
madas durans, pecudes, pisces simul et aves peri- ^Sfpe^on 
erunt. Judaei per totam Angiiam, tam viri quam fj^^,^'^ 
feminae, incarcerantur. Rex Johannes profectus JSonS". 
est in Hiberniam, eisque ad pacem dispositis, J^danr ^^" 
cito rediit. Matilda de Brausa, et Willelmus 
filius ejus, apud Windlesoram fame interierunt. ^ 
Ista dedit mappam pretiosam S. Edmundo, ad 
usus refectorii. Dominus papa excommunicavit xhe emperor 

^. . . • T-1 j • excomniuni- 

Otonem imperatorem, qui Fredericum, regemcated. 
Siciliae, prosequebatur. Omnes etiam magnates 
imperii a fidelitate eidem Otoni praestanda sunt Thetowerot 
absoluti. Turris ecclesiae S. Edmundi impulsu abbey!^"" 
venti cecidit ix. kal. Octobr. [23 Sept.] b?o"wn*^down. 

Willelmus de Brausa Parisiis obiit. Sepultus a.d. 1211. 
est ad sanctum Victorem. Rex Johannes Walliam BraosTdfel 
sibi sube^it, et leges Angliae eis imposuit. f^^^^^^l: 
Comes Baloniae a rege Franciae recessit. Pan- ^l^lJ^^^- 
dulfus subdiaconus, domini papae nuncius, et ^"^? ourand 

' MT r ' arnve m 

frater Durandus^ venerunt in Angliam, ad pacem ^^f^^^^^^ 
reformandam ; sed redierunt infecto neg-otio. sjjj'"^;, 
Sampson piae memoriae, abbas S. Edmundi, obiit Edmund^ob 
III. kal. Januar. [30 Dec.l Johannes rex filium Joimknights 

L -J the prmce of 

regis Scotiae dotavit cingulo militari. scotiand. 

Oto imperator duxit Isabellam, filiam re^is a.d. 1212. 
Swaviae, eamque carnaliter cognovit, quae post thfemperor 
paucos dies obiit. Civitas Londoniensis pro ScScSit"'^ 
majori parte comburitur, ubi hominum innumera Londor'^' ''^ 
multitudo igne, fumo, et aqua consumpta est. ^"'^"^" 
Dictum est regi Johanni omnes mao^nates Anoliae The barons 

^ 1 1- • 1 T 1 T . . absolved 

a naelitate ei praestanda litteras absolutionis a from their 

j . . TT 1 allegiance to 

aomino papa recepisse. Unde rex suspectos John. 
omnes habuit ; tandem acceptis ab eis obsidibus 

* Interierurit.] See the cause 1 '^ Durandus.] He was a Tem- 
in Wendover, pp. 225, 234. I plar. 



Fiightof seciirior factus est. Robertus filius Walteri 

Robert Fitz- . . . i r • i. 

waiter. jussus cst capi, qui cum uxore et proJe sua lugit 
johnre- iiiGallias.^ Rex Johannes litteratoriam secu- 

ceives assu- . . j«i a i- j 

ranceof ritatem accepit a magnatibus Ang-lia?, quoa 
hisbarons. contcmpto papa secum starent. Galfridus de 
arcbde^con Norwico clcricus eo [quod] diceretur coram ba- 
impdsoned' ronibus littcras domini papae recitasse, apud No- 
h"s dlluu tingham a rege vocatus, et interim ferro onustus 
dea^co^of sive vcrius vestitus est, quoad defecit.^ Archi- 
STpdsoned" diaconus de Huntingdon incarceratus, dedit regi 
ers^of Blry pro libcratione ii. marcas. Burg-enses S. Ed- 

St.Edmund's ,. . . . . .,. 

promisea muudi promiscruut, quamvis inviti, per manum 
Theweish" 'raonachi coUectam inter eos fieri. Rex fecit 
hangfd.* suspendi obsides Walensium apud Notingham. 
Themonks Rcligiosi ct clcrici scripserunt domino papae, ad 
writefo^the instantiam regis Angliae, omnem injuriam eis 
^°^^' illatam ab eo gratis ex bona et mera voluntate 
Theking remisissc. Rex Philippus mag^nam classem 
prepSerto coug-rcgavit, ut ad debellandam Angliam trans- 
Engiand. frctarct : quaedam a regis Angliae primoribus in 
peterthe littorc combusta est. His diebus contigit in 
pro™iecles. Aiiglia quidam dictus Petrus sapiens, qui praedixit 
reg-i Johanni infausta futura sibi, quae post patu- 
Heishanged crunt ; quamobrcm jussus est apud Corviam sus- 
pendi.^ Savaritus de Malo Leone, insurg-ens 
in Pictavia contra regem Angliae, cepit omnia 
infra paucos dies ; sola Rupella viribus suis 

Nicholaus cardinalis, episcopus Tusculanensis, 

Edmundi, electus est in abbatem 

at Corf. 
Savary de 
reduces all 
except La 

A.D. 1213. 

S'tus?u.^^" Jegationis officium exercet in Anglia 

IrEngS? monachus S. 

S)bot o/st!*^ ejusdem monasterii communiter ab omnibus 


' Gallias.'] See the reason of 
his flight in Wendover, iii. pp. 
172, 240. 

' Defecit.l See the horrid de- 
tails inWendover, iii. p. 229, who 

assigns the transaction to the year 
1209. See also Matt. Paris, 192 ; 
Chron. Dunst. 57. 

^ Suspendi.'] See Wendover, 
III. pp, 240, 255. 



fratribus : sed non multo post schisma in con- 
ventu propter electionem factum est. Nicholaus, 
apostolicse sedis le^atus, fuit in die Nativitatis 
[25 Dec.] ad S. Edmundum. 

Rex Johannes perrexit in Pictaviam circa a.d. 1214. 
Purificationem beat^ Marise [2 Feb.]. Bel- fo teu! 
lum in Flandria gestum prope Bovins, die Bovine"'^ ''^ 
Dominica, inter regem Franciae et magnates 
regis An^liae; in quo capti sunt de Flandria 
et de Balonia comites, et Willelmus comes 
de Salusberi, ex parte regis Angliae. Oto 
etiam imperator ibi prope existens, viso belli 
eventu, fusram iniit. * Interdictum ffenerale re- Tiieinterdict 

. . ,. T i r-irv T 1 T takenoff. 

laxatum est in Anglia vi. non. Jul. [10 Jul.], 
mandato domini papae Innocentii, quod jam du- 
raverat annis vi., ebdomadis xiv., diebus tribus.^ 

Eustachius, episcopus Eliensis, obiit 11. non. a.d. 1215. 
Februar. [4 Feb.]. Otoni imperatori Fredericus kiJfoT' 
rex Siciliae, filius Henrici quondam imperatoris, ceedsthe*^' 
successit. Hugo, electus S. Edmundi, confirma- Stto^'^"'^ 
tus est judicibus a domino papa delegatis v. id. SSnugo 
Martii [11 Mar.], et accepit benedictionem a Bene- ^«"«^«^«'i- 
dicto, Roffensi episcopo. Hoc anno incepit guerra warbetween 
circa Pascha [19 April.] inter Johannem etthebarons. 
barones. Johannes de Grey, episcopus Nor-Johnde 
wicensis, obiit ; Pandulfus, subdiaconus domini Norwichi 

, , , T • ob. ; Pandulf 

papae, electus est. Ignis succensus iii. non. eiected in 
Junii [3 June] magnam partem villae S. Edmundi Bury st' 

. . T j' 11 • j Edmund's 

consumpsit. Innocentius papa celebravit con- partiybumi. 

. I . T i -i^T 1 • • A Lateran 

cilium Lateranum mense Novembris, m quo councii. 
fuerunt cccc.xii. episcopi, abbates et priores 
plusquam ducenti ; nuncii etiam Frederici, etiam 
plures alii. 

* Iniit.'\ See the details of the 
battle in Wendover, iii. p. 287, 
seg., and the places cited by Mr, 

2 Tribus.'^ See the bull for the 
relaxation of the interdict in 
Wendover, iii. p. 281. 


A.D. 1216. Galo presbyter cardinalis, tituli Sancti Mar- 
ciaMWaio) tini, in Angliain venit xiii. kal. Jun. [20 Maii]. 
Engknd? Datis obsidibus Philippo, reg-i Franciee, a baroni- 
pAnce"^*'^ bus Angliae, Lodowicus, filius reg-is Franciae, 
Londou deii. Ang-Iiam est ingressus, cui civitas Londonensis 
The pipe™' statim tradita est. Dominus papa excommuni- 
cateTtiTe""*" cavit baroncs, et Ang-Iiam interdixit in eorum 
fa^^nie^"'^ praesentia qui regi rebelles erant. Innocentius 
mS^a™ [papa] obiit xvi. kal. Aug-. [17 Jul.] ; successit 
PopeSo- Honorius. Johannes rex obiit xv.kal. Novemb. 
suJJeld^d by [18 Oct.]; sepultus est Wig-orniae. Successit 
HL^^KTng filius ejus Hcnricus, qui apud Bristowe coro- 
succeSon natus cst a Galone, cardinali et legato, v. kal 
SSfionof" Novemb. [28 Oct.] Iste fuit xxii"^ rex An- 
Henryiii. g.jjgg ^^ Alfrcdo, qui fuit post Britones primus 

monarchus Ang-lorum. 
A.D. 1217. In conflictu apud LincoIniamMnterfectus est 
P^ichTSl^ ^^^^^ de Pertico et multi alii ex Francis, xiii. 
ofLlncdli"" kal. Julii [19 Jun.]. Barones vero et Franci 

ab obsidione castri fugati sunt per milites re- 

gales. Exercitus veniens de Francia in auxi- 
Hubertde Hum Lodowici pene submersus est ix. kal. Sept. 
deSthe [24 Aug.] ab Huberto de Burgo aliisque reg-is 
French fleet. g^^|. j^^g^ uavali praelio, in ostio fluminis Tamen- 
johnabbot sis. Johanncs, abbas de Fontibus, electus est 
eiected"bp!"^ in cpiscopum Eliensem. Lodowicus, a sententia 
princ^eLewis cxcommunicatiouis a Galone leg^ato absolutus, 
Fra"nc"e! ° rcdiit in Gallias. Deinde post duos annos et 
^^^'^^' dimidium guerrae pax optata rediit, circa Nativi- 

tatem beatae Mariae [8 Sept.]. 

A.D. 1211. Kanulfus, prior Norwicensis, consecratus est 

?f N?rwkh? i^ episcopum Cicestrensem. Galo recessit ab 

hpMu Anglia, xii. kal. Decemb. [20 Nov.]. Pandulfus, 

Deplrture of Norwiccusis elcctus, fit domini papae legatus in 

^ Lincolniam.^l See particulars of the battleof Lincoln in Wendo- 
ver, IV. p. 21, seq. ; Ann. Waverl. 183. 



Angliam. Civitas Damieta in Mgypto, quae the legate 
secundum quosdam dicitur Memfis, a Christianis Panduiph 
post Pascha [15 Apr.] est obsessa ; quae duravit SanTieuf ^' 

, j. . T T besieged. 

magis quam per annum et dimidium. In qua 
nunc Christiani nunc Saraceni, divisa sorte, 
victores fuerunt. 

Non. Novembris [5 Nov.], feria tertia, civitas a.d. 1219. 
Damieta capta est a Christianis, in qua die, xl. SkSI?"* 
mille viris armatis cum tot mulieribus, in prin- 
cipio deputatis ad tutelam civitatis, vix l. in 
captione sunt inventi vivi ; nam omnes divino Frederic 11. 
strati gladio sub loco cinctorii sunt putrefacti.^ emperor. 
Fredericus coronatur in Romanum imperatorem 
ab Honorio papa. 

Eeatus Thomas, Cantuariensis archiepiscopus, a.d. 1220. 
non. Junii [5 Jun.] est translatus. Herbertus, J/Tl^omrs" 
prior S. Edmundi, obiit iv. id. Septemb. [10 ""^^'^^^^- 
Sept.] : successit ei Ricardus de Insula. 

Pandulfus, Norwicensis electus, a legationis Revocation' 
officio revocatur. Damieta Sarracenis est tra- duiph"s 
dita, Christianis omnibus inde expulsis. oamSa" 

Ranulfus, Cicestrensis episcopus, quondam ^^^"222 
prior Norwicensis, obiit. Pandulfus consecratus Raiph, bp. of 
est in episcopum Norwicensem. Ricardus de ob. Pan- ' 
Insula electus est in abbatem Burtonige, cui suc- crated bp. of 
cessit Henricus in prioratu, 11. kal. Junii [31 
Maii]. Stella cometa apparuit mense Junio. a comet. 
Stephanus, Cantuariensis archiepiscopus, cele- a councii 
bravit concilium apud Oxoniam cum suffraganeis ^ 

Circa tale tempus coepit peregrinatio apud a.d. 1223. 
Bromholm.^ Philippus rex Franciae obiit : se- to Brom- 

■^^ holm. Death 


' Putrefacti.'] See the particu- 
lars of the siege and capture of 
Damietta in Wendover, iv. p. 36, 
seqq.j and the notes. 

^ Bromholm.'] See the history 
of the holy cross of Bromholm, 
and the miracles ascribed to it 
in Wendover, iv. p. 89, seq. 



A.D. 1225. 
John, bp of 
Ely, ob.; 
succeeded by 

succession of pultus Qst apud Sanctum Dionysium : successit 

Lewis VIII. T 1 . 

A.D. 1224. Castrum de Bedford obsessum mense Julio, 
casue uken. ct XIX. kal. Septcm. [14 Au^.] captum est ; 
suspensique sunt omnes fere qui in eo sunt 

Johannes, episcopus Eliensis, obiit, ii. non. 

Maii [6 Maii] ; successit ei Galfridus, frater 

Geoffreyde' Hubcrti dc Burco justitiarius. Ordo Minorum 

Burgh. ^ ^ 

Friars et Praedicatorum locum primitus occupat m 

Minors first * -^ 

inEngland. Auglia. 

A.D. 1226. Willelmus, comes Salisburiensis, obiit. Pan- 

Deathof . . . ...-.-, 

wuiiam, eari dulfus, cpiscopus Norwiccnsis, obut lu Italia, 

ofSalisbury, , , r>, , r-. ^ * n • 

andofPan- xvii. kal. Scptemb. 16 Auff.] ; successit ei 

duiphwhois , T>i -n 1 , 

succeeded by Thomas dc Blunville, consecratus vii. kal. 

Thomas de rr^/^ t-v t , 

Biunviiie. Jauuar. [26 Dec]. Lodowicus rex Franciae apud 

Lewis king . ., ,<r-iT-v 

ofFrance Aviuum obiit : scpultus cst apud S. Dionvsium ; 

diesatAvig- -^ • T J • £T • TJ 

non; suc succcssit 01 Lodowicus, iiJius eius. Honorius 

ceeded by . ^ • • . 

Lewis IX. papa obut : successit Ostiensis episcopus, dictus 

PopeHono- \, ^ . ___ ^ , . . ^ ^ . 

rius m. ob. , Grefforms IX. Scnisma mter papam et impe- 

succeeded by . * -^ . * 

Gregory IX. ratorcm oritur ; unde papa eundem imperatorem 

Dissension . . 

between the excommuuicavit. 

pope and the . . . . » ,i • 

emperor:the Frauci crucc si^uati lu pcctore Albigeos m- 

latterexcom- /-• , ^ t . , . . 

municated. vaduut. Stcphanus, Cantuariensis archiepiscopus, 
cts^dr'' ^^- ^^- ^^^^^ [10 Julii] obiit. Eustachius de Fau- 
againstthe ccmbersre, episcopus Londoniensis, obiit. Gal- 

Albigenses. o .^ jr jr ^ 

iSon fridus de Burg-o, episcopus Eliensis, obiit xvi. 
abp.ycknt., kal. Januar. [17 Dec.] 

Eustace, bp. *- -' 

of London, Ortum cst schisma inter scholares Parisienses 

and Geofirey, 

bp.ofEiy.ob. et cives contra rusticos S. Marcelli. Unde 
Dts^nsbifs na^^istri legere per totum annum cessabant, et 
Enmuyof scholarcs persccutionem legati, tunc in Gallia 
^a^ainsuh" cxistentis, et reginae non ferentes, pene omnes 


' Inventi.] The castle of Bed- 
ford was held by Fauques de 
Breaute, one of the late kiug's 
foreign followers. For an ac- 

count of its siege and capture, 
see Wendover, iv. p. 94, seqq. 
See also Litt. Claus. p, 605, 


recesserunt. De leg-ati et reginas nimia fami- Distich on 

,. . T • , • -t the queen, 

liaritate dixit quidam, Biancheof 

Castile, and 

' En morimur strati, csesi, mersi, spoliati ; ^ ^^^ ^' 

Scortum legati nos facit ista pati.' 

Magister Ricardus Magnus, electus Cantuari- consecration 
ensis, et magister Rog-erus Niger, Londoniensis, abp.oVcant., 
et Hugo, abbas S. Edmundi, electus in episco- bLopsof 
pum Eliensem, consecrati sunt, iv. id. Junii andEiy. 
[10 Jun.]. 

Henricus rex cUm exercitu transfretavit in a.d. 1230. 
Britanniam. Reymundus de Burgo et Gileber- ^jrs^t?"'"^^ 
tus de Clare, comes Gloverniae, obierunt. Rex DeatTof 
Henricus rediens de Britannia applicuit apud iJ^and^^ 
Portesmuth, mense Octobr. ; et kal. Novemb. ciam*^^ 
[1 Nov.] fuit Wintoni^. ^Sg'^ 

Ricardus, Cantuariensis archiepiscopus, obiit a.d. 1231. 
IV. non. August. [2 Aug.]. Thomas, episcopus JJ^^^an^ ob.^' 
Norwicensis, interfuit festo S. Edmundi [20 Nov.], 
et Ricardus, abbas ejusdem loci, in vigiliis post 
vesperas, dedit benedictionem, episcopo prae- 
sente, capa saeculari indutus. Willelmus Mare- wiiiiam 
scallus junior obiit. Ranulfus comes Cesterciae anTRan- 

, .. . dolph earlof 

ODllt. Chester ob. 

Hubertus de Burgo, comes Cantia?, offensam a.d. 1232. 
regis incurrens incarceratur ; cujus uxor ad Bur^gh*im. 
asylum Sancti Edmundi fugiens, illuc securior p"^''"^*^' 
permansit, donec pax firmaretur. Episcopi per 
Angliam visitaverunt domos religionis. 

Magister Edmundus de Abingdone electus est a.d. 1233. 
in archiepiscopum Cantuariensem. Ricardus, eieSabp. 
abbas S. Edmundi, iv. kal. Sept. [29 Aug.] obiitRichard 
in Pontiva. Henricus, prior S. Edmundi, electus Edmund's 
est in abbatem, in die Sanctorum Cosmae etceededTy 
Damiani [27 Sept.]. ""'"'"• 

Henricus, electus Sancti Edmundi, suscepit a.d. 1234. 
benedictionem ab Hugone Eliense apud Hadfeld of^st^^^Ed- °* 

mund's re- 


ceives the episcopo, in die Purificationis [2 Feb.]. Eodem 
Edmund ' tempore Gregorius factus est prior S. Edmundi. 
consJirated. Edmundus, Cantuariensis electus, consecratus est, 
MareYchai IV. non. Aprilis [2 Apr.]. Ricardus Marescallus 
ireiand. occisus cst iu Hibcmia, xiii. kal. Maii [19 Apr.] 
Burgh^ ^ Hubertus de Burg-o reconciliatur regi apud 
thrkins^ '° Gloucestre x. kal. Junii [23 Maii]. Fredericus 
mi?r1e7tT'^ impcrator duxit Isabellam, sororem regis Angliae, 

Isabel, the -m- 

kings sister. mcnsc J unii. 

A.D. 1235. Hug"o, episcopus Lincolniensis, obiit ; succes- 

KSin^ob!; sit mag-ister Robertus Grosseteste. Eliensis et 

Rober?^^ ^^ Herefordensis episcopi transfretaverunt in Gal- 

Grosseteste. jj^g^ ^^ adduccrent filiam comitis Proventia?, 

quam rex Angliae in uxorem duceret. 

A.D. 1236. Henricus, rex An^liae, traduxit Alienoram, 
the^kinl^o^ filiam comitis Proventiae, quam desponsavit apud 
Eieanor. Cautuariam, id. Januar. [13 Jan.], dieDominica. 
Theircoro- Rcx Hcnricus ct rcgiua coronati sunt Londoniae 
Thdmas, xiii. kal. Febr. [20 Jan.]. Thomas de Blunvile, 
Norwkh! ob. episcopus Norwicensis, obiit xvii. kal. Septemb. 
[16 Au^.] 

A.D. 1237. Oto diaconus-cardinalis, tituli Sancti Nicholai 
th"ilgat°i in Carcere Tulliano, venit in Angiiam vi. id. 
Dissension Julii [10 Jul.], fungcns lc^atiouis officio. Ortum 
popeaTd"'^ est interim schisma inter papam Gregorium et 
empeior. Frcdericum imperatorem. 

A.D. 1238. Celebratum est concilium Oxoniae, Otone le- 
A^councUat ^^^^ praesidentc, post Pascha [4 Apr.] : ubi orta 
bitweTn^the ^^* scditio intcr scholares et familiam leg-ati, de 
thefoUowTrs ^^^ quidam vulnerati ceciderunt. De schola- 
oftheiegate. ribus vcro pcr miuistros regis plures incarceran- 
Theemperor tur.^ Dominus papa Fredericum imperatorem, 

excommuni- ^ t • • ^ - 

cated. propter diversas causas excommunicavit, et ex- 
communicari praecepit. Oto legatus venit ad 

' Incarcerantur.'] See the details of the dissension in Matt. 
Westm. p. 298. 


Sanctum Edmiindum, ad quem fratres praedi- AppUcation 

. of the friars 

catores accedentes, roffaverunt instanter, ut eis preachers to 

the legate 

locus daretur ad inhabitandum infra limites liber- at Bury st. 

. T •! Edmund's. 

tatis ejusdem ecclesiae. Contradicentibus vero 
monachis, le^atus personaliter ad prsedictos 
limites cum maxima multitudine accessit, et in- 
spectis monachorum privilegiis, petitionem tam 
minorum quam praedicatorum irritam fore defi- 
nivit. Acta sunt haec viii. id. Junii [6 Jun.], in 
octav. Sanctae Trinitatis. 

Willelmus de Ralleia electus est in episcopum a.d. 1239. 
Norwicensem, iv. id. Aprilis [10 Apr.]. GensSegT'^" 
nefanda, dicta Tartarins, quae nuper de insulis oSrJidi. 
ebulliens superficiem terrae impleverat, Hun- '^evJt^atT 
gariam cum adjacentibus regionibus devastat. """^^''y 
Alienor, regina Angliae, peperit, xiv. kal. Julii Birth and 
ri8 Jun.], Edvvardum, filium suum primosenitum, Pnnce 

. -" ^^ . ' . T , Edward. 

cujus pater Henricus, cujus pater Johannes, 
cujus pater Henricus, cujus mater Matilda im- 
peratrix, cujus mater Matilda regina Anglorum, 
cujus mater Margareta regina Scottorum, cujus 
pater Edwardus, cujus pater Edmundus Fer- 
reum-latus, qui fuit filius Ethelredi, qui fuit 
Edgari, qui fuit Edmundi, qui fuit Edwardi 
Senioris, qui fuit Alfredi. Genealogia autem ab 
Alfredo usque ad Adam, primum hominem, 

Apud Norwiciam iv. Judaei, propter diversa a.d. 1240. 
scelera, sunt equis distracti, et demum suspensi ; Jured a^t^ 
maxime, quod puerum quendam Christianum, ^°™^- 
secundum ritum Judaeorum, circumciderant. 
Ricardus, comes Cornubiae, frater Henrici, regis Richard eari 

... - ., . ofCornwall 

Angliae, cum multis Angiorum proceribus, iter goes to jeru- 
arripuit versus Hierosolymam, iii. id. Junii [11 
Jun.]. Dominus papa misit literas post festum summons of 
Omnium Sanctorum [1 Nov.] ad omnes ecclesiae the Freiates. 
praelatos, ut venirent ad sequens Pascha ad 



sedem apostolicam, sine aliqua excusatione, vel 

eorum nuncii, super arduis ecclesiae negotiis 

Edraund tractaturi. Edmundus, Cantuariensis archiepi- 

abp.ofcant. g^^^^jg^ migravit a saeculo, xvi. kal. Decemb. [16 


A.D. 1241. Oto legatus, de Anglia Romam rediturus, 

Jap'uS'by egressus [est] mense Januar. ; sed ipse et alii 

theeniperor. ^y^ lcgati, scil. Frauciae et Italia;, cum multis 

ecclesiae praelatis a Janua mare intrantes, in 

manus imperatoris Frederici, v. non. Maii 

[3 Maii], inciderunt ; quos per diversa loca cu- 

stodiae mancipavit.^ De quibus quidem sic ait, 

* Oranes praBlati papae mandato vocati, 
Et tres legati veniant huc usque ligati.' 

popeGre. Grcgorius papa obiit xi. kal. Septembr. [22 
fucceededby Aug.] ; succcssit GalMdus cardinalis, conse- 
ceiestine (,j.g^|^yg y^ j^al. Novcmbr. [28 Oct.], dictusque 

Coelestinus IV.; vixitque in pontificatu xvii. 
hisdeath. dies, obiitque iii. id. Novemb. [11 Nov.]. Va- 

cavit sedes post obitum ejus anno i., mensibus 
Boniface vii., dicbus xiii. Bonifacius, de Savveia" natus, 
IfcaixL ^' hoc anno electus est in archiepiscopum Cant- 
Eieanorof uariensein kal. Feb. [1 Feb.]. Alienor, filia 
anyo. Qg^j^yj^jj comitis Britannise, soror Arturi, obiit. 
princess Regiua Alicnor peperit filiam, quae vocata est 

Margaret ^^ 

born. Margareta. 

A.D. 1242. Ricardus, comes Cornubiae, ab imperatore Fre- 
KrnwaiY^ dcrico ct vege Franciae caeterisque principibus 
Jhe^Hoi/"^"™ transmarinis plurimura honoratus, rediit a Terra 
^^""^' Sancta, et applicuit apud Dovriam xi. kal. Febr. 
Gregory [22 Jau.] Grcgorius, prior S. Edmundi, obiit 
EdSunds" IX. kal. Maii [23 Apr.]; successit Daniel. Rex 
of fort'/shT Angliae Henricus posuit scutagium in Anglia xl. 


1 Mancipavit,] See Matt. 1 , Savveia.} Sabaudia, Savoy. 
Westm. p. 305. | ^ 


sol. sui^er scutum. Rex Auffliae cum reg-ina etTheking 

• ^ • '^"^ queen 

maenatibus suis transfretavit in Gasconiam ii.gotoGas- 


non. Maii [6 Maii]. 

Alienor regina peperit filiam, qua? Beatrix est a.d. 1243. 
vocata. Sinebaldus presbyter cardinalis, titulo BeaTrix^ 
S. Laurentii in Lucina, consecratus est in sum- Eiection of 
mum pontificem vii. kal. Julii [25 Jun.], et dictus Sf iv?"' 
est Innocentius IV. Rex Henricus cum reg-ina 
rediens de Gasconia applicuit apud Portesmuth 
VII. kal. Octobr. [25 Sept.]. Hubertus de Burgo, Hubertde 
comes Cantiai, obiit iii. id. Maii [13 Maii]. 
Ricardus, comes Cornubiae, duxit filiam comitis Marriage of 
Provenciae, sororem resfinae Analiae. Willelmus, ofcomwaii. 

4t . . 1 . ^^T' . William, bp. 

episcopus J\ orwicensis, postulatus in Wintonien- of Norwicb, 

. \. _^. . translated to 

sem episcopum, transtulit se Wintomara, man- winchester. 
dato domini papae, quamvis contra regis volun- 

Discordia orta est inter reges Angliae et Scotiae. a. d. 1244. 
Defuncto Daniele, priore S. Edmundi, Ricardus witTscot" 
de Bosco, monachus, successit eidem, 11. non. Daniei, prior 
Junii [4 Jun.j. Turbo magnus arbores et aedi- mmui-f.^^ob.; 
ficia prostravit plurima, iii. id. Junii [11 Jun.].^'cSs. 
Pax inter reges Angliaj et Scotiae reformatur, id. PelJe wTtn*^' 
Aug-usti [13 Aug".], apud Novum-Castrum. Inno- xSpopeat 
centius papa venit in Gallias, apud Lug^dunum ^^""^* 
moratus est. Mirabilis conflictus habitus estBattie 
vigil. S. Luciae [12 Dec.], inter Christianos et christians 
Cosmerinos^ prope Gazam, in quo omnis militia mians near 
de regno Syriae cum multitudine Christianorum 
a dictis Cosmerinis interfecta est. 

Alienor regina peperit filium, qui, ex nomine a.d. 1245. 
gloriosi regis et martyris Edmundi, Edmundus mund\^?n. 
appellatur, domino rege, per literam suam do- 
mino Henrico abbati, hoc demandante, ut inter 

' Cosmeriiios.^ Al. Corasminos, the hordes from Kharizm, a 
coiintry east of the Caspian Sea, at that time comprising Khorassan. 

N 2 


Boniface. cos condictum^ fuit. XVIII. dieJanuar.,annoregni 

ahp. ofCant., . tt • 'n • i r^ 

consecrated. regis Henrici XXIX., Bonifacms, electus Cant- 
waiter, bp. uaricnsis, consecratur a summo pontifice. Wal- 

ofNorwich, ^ , ^^ . . ^ i , 

consecrated. tcrus, elcctus JNorwicensis, consecratur xi. Kal. 
Henrj leads Martii [19 Fcb.]. Rex Henricus duxit in Wal- 
Intowaies. Ham excrcitum post Pentecosten [4 Jun.]. Inno- 
Acouncii centius papa celebravit concilium apud Lugdu- 
The emi)eror uum, iu quo Frcdericus, Romanorum imperator, 
RTer^on- privavit summaliter imperio. Rogerus de Wese- 
of coventry. ham, dccanus Lincolniensis, consecratur in epi- 

scopum Conventrensem. 

A.D. 1246. Innocentio papa existente apud Lugdunum, 

Sndgrkveof Hcnricus Landegravius electus est a principibus 

l?eSking Alemanniae in regem eorum, et in futurum im- 

ofGermany: peratorcm Romauorum, xi. kal. Maii [21 Apr.], 

defeatscon- fcria III. Eodcm [anno]^ Landegravius habuit 

Frederic. conflictum cum Conrado, filio Frederici, quondam 

imperatoris, qui Conradus devictus est ab ipso. 

Capti sunt autem ex parte Conradi dc. milites, 

M. et cc. armigeri, praeter pedites et mortuos, 

quorum numerus non habetur. Archiepiscopus 

Coloniee, et Maguntius, et episcopus Metensis^ 

cum suis, adhaerentes dicto Landegravio, man- 

dato domini papae, dictam pugnam vicerunt apud 

Strasburh, in principio mensis Augusti. Fuerunt 

autem capti, praeter praedictos, comites et magni 

Edmund, barones X¥i. Beatus Edmundus, Cantuar. archi- 

abp. ofCant., 

canonized. cpiscopus, canouizatur. 

A.D. 1247. Terrae motus magnus factus est kal. Martii 
tuak?^' [1 Mar.] per plura loca in Anglia. Landegravius 
Javinenry ^nno praeccdeuti electus in imperatorem obiit. 
?rknsiation Rcatus Edmuudus, Cantuaricnsis archiepiscopus, 
ab^^lTcant. ^' ^^ ■ ^'1»" [9 Juu.], cst trauslatus. Fredericus, 
Fr^e^dS^'""^ quondam imperator, obsedit Parmam. Hoc anno 

besieges - 


' Condictum.~\ A blank space 
iu the MS., supplied from MSS. 
Cott. and Arund. 

^ Anno.'] Supplied from con- 

3 Metmsis.^ Of Metae, Metz. 


facta est moneta in Anglia, quo tempore Henri- ^^tle. 
cus rex concessit S. Edmundo unum cuneum ^„7^;i'g^^ ^^ 
novae incisionis, ita libere utendum cum excam- fhe"abbey°of 
bio, sicut ipse rex utitur suis cuneis. ^^ Edmund 

Mag-na tempestas venti facta est in nocte Cir- a.d.i248. 
cumcisionis [1 Jan.]. Exercitus Frederici a Par- TheTmperor 
mensibus est devictus, multis interfectis : ipso routed"by 
Frederico fugato per vexillum cum forma glo- by^eaUTof' 
riosae Virginis Mariae, quod Parmenses portabant. bannen" °^^ 
Acta sunt hagc xii. kal. Martii [18 Feb.l. Hen- Henry.abbot 
ricus, abbas S. Edmundi, obiit xiii. kal. Julii munds, ob.; 
[19 Jun.] ; post cujus obitum magister Edmundus succeededby 
de Walepol electus est in abbatem, non. Julii waipoie. 
[7 Jul.]. Hic non stetit in religione per bien- 
nium a susceptione habitus ante diem electionis : 
qui accepit benedictionem ab Hugone Eliensi, 
V. kal. Octob. [27 Sept.]. Eodem anno Lodo- Lewis ix. 

_ ^- . ^ -* . departs for 

wicus, rex Franciae, cruce signatus, cum uxore sua the Hoiy 
exiit a Francia, post Pentecosten [7 Jun.], versus 
Terram Sanctam, et veniens Lugdunum, a do- 
mino papa est absolutus. Benedictione percepta, 
navigando venit Cyprum, circa festum S. Mi- 
chaelis, et ibidem hiemavit. 

Die Ascensionis Domini [13Maii] rex Francias A.D.1249. 
exiit a Cypro, et in ebdom. Pentecost. [23 Maii] Irrlvlsft 
navigando venit ante Damietam, quam pene ^^™*^"^' 
vacuam inveniens, feria v. in eadem ebdom., et 
eam, cum omnibus quae in ea inventa sunt, occu- 
pavit. Cives enim Damieta; versus Alexandriam 
tenderant, credentes regem Franciae illo venire. 
Eodem anno, xx°. die Novemb., dictus rex cum proceeds to 

... TA • T»/r Mansourah. 

suis arripuit iter a Damieta versus Mossoram, 
quo devenerunt die Martis ante Natale Domini. 
In quo itinere graves a Sarracenis tulerunt 
oppressiones, ibique castrametati sunt juxta 
Mossoram, juxta fluvium qui dicitur Thaneos, in 
^gypto. Manserunt autem ibi facientes passa- 



A. D. 1250 
Rash con- 
duct of Ro- 
bert, count 
of Artois, 
and other 

gium, ut transirent ad pugnandum contra Sarra- 
cenos, statuentes machinas ad protegendum 
passa^ium, quas Sarraceni combusserunt. 

Die Carniprivii [23 Jan.], rex Franciae, habito 
cum suis consilio, statuit transire fluvium, quo- 
dam Sarraceno demonstrante eis, propter merce- 
dem, bonum passa^ium. Sed Templarii, Robertus 
comes Attrabatensis,^ dominus Willelmus Longe- 
speie, dominus R. de Cusci,^ et alii plures dictum 
fluvium transientes, et, non expectato domini 
regis exercitu, usque Mossoram incaute ulterius, 
ut dicitur, de consilio comitis Attrabatensis, 
sparsi et sine balistariis procedentes, a paganorum 
infinita multitudine superantur ; ipso rege nullum 
eis succursum praebente, eo quod ipse undique 
ex pag-anorum multitudine circumdaretur. Illo 
igitur die, et in illo congressu, magna pars 
militiae Templi, comes Attrabatensis, Willelmus 
Longespeie, R. de Cusci, cum multis aliis Christi- 
anis occubuerunt. Mansit autem rex ibidem cum 
exercitu per totam Quadrag:esimam, in magna 
infirmitate et inedia, et frequenti paganorum in- 
vasione. Igitur die Martis post octav. Paschae 
[3 Apr.], rex videns multa pericula sibi imminere, 
versus Damietam revertitur ; quod paganos, per 
quosdam Christianos renegatos, non latuit. Unde 
factum est quod pagani, die Mercurii sequente, 
Christianos tam audacter invaserunt, quod ipsum 
regem, et fratres suos, et totum exercitum cepe- 
runt, et apud Mossoram incarceraverunt ; ubi 
rex per mensem detinebatur, id est, usque ad diem 
conditionsof Ascensionis Domini [5 Maii]. Die igitur Ascen- 
sionis, rex a carcere liberatur tali conditione, 
quod redderet Damietam et liberaret captivos. 
Insuper pro redemptione sua, damnis, et expensis c . 

Capture of 

his release. 

' Attrabatensis.'^ Ager Atre- 
batensis, Artois. 1 

De Cusci.} De Coucy. 



libras sterling-orum, vel cccc. librarum Turonen- 
sium, et ipsi Sarraceni omnescaptivos redderent. 
Et sic datae sunt treugae per decennium : rex 
vero recedens, ac concredens hanc conventionem 
impleri, quam Sarraceni tenere non curantes, 
nam captivos nonnisi pro parte reddiderunt. 
Willelmus, Wintoniensis episcopus, obiit kal. wiiiiam, bp. 

. , . ofWinton, 

Septemb. [1 Sept.], sepultus Turum, m ecclesia ob. 
Sancti Martini. Fredericus, quondam imperator, Jmperor 
obiit. Willelmus, comes Holandige, eligitur. ^^^'^""^ «'^- 

_, , -,. ^T , -r^ . . . -.. William, 

Eodem anno, die Natal. Domim, m aurora audita countof hoi- 

. land, chosen 

sunt lul^ura et tonitrua. emperor. 

Dominus papa recessit a Lugduno in ebdom. a.d. 1251. 
Paschae [16 Apr.], feria quarta. Eodem anno kave^^^ 
venit quidam seductor in Gallias, collecta secum KrVection 
pastorum multitudine, dicens se esse * pastorem,* ?ouJSiunn 
et beata Dei genitrice missam ; et sic dictum, ^^^^^^- 
per tales pastores, scil. Terram Sanctam posse 
adquiri. Qui circumiens universas pene Galliae Many of 

. . ,. n 11 • 1 ^ them slain 

civitates praedicans, et lallaciter crebro nngens at ori^aus. 
miracula, tandem venit Aurelianis cum suis : ubi 
per seditionem inter eos et clerum, multi quidem 
ex clero, sed multo plures ex pastoribus,^ id. 
Junii [13 Jun.], occisi sunt. Sequenti vero feria 
VI., ipse magister pastorum occiditur, reliquis 
omnibus dispersis. Eodem anno, die Natalis Aiexander, 
Domini, Alexander, rex Scotiae, accinctus est scotiand, 


militaribus apud Eboracum a rege Angliae 
Henrico, et in crastino duxit in uxorem Marga- Marries the 
retam, filiam ejusdem regis Angliae. 


' Pastoribus.l Of these infa- 
tuated individuals Michelet says : 
' C^taient les plus miserables 
habitans des campagnes, des 
bergers surtout, qui entendant 
dire que le roi etait prisonnier, 
s'arnierent, s'attrouperent, forme - 
rent une grande arniee, decla- 

rerent qu'ils voulaient aller le 

* Multiplicati sunt vehementer, 
adeo ut ad ceutum millia et 
plures recensiti, signa sibi face- 
rent militaria, et in signo eorum 
agnus vexillifer figurabatur.' 
Matt. Faris, p. 550. 


A.D. 1282. Hoc anno immoderatus calor aestivus plures 

Agreatheat. ^^^j^^.^ Horrida ctiam tonitrua in crastino 

Assumptionis beatas Vir^inis [15 Aug.] sunt 

warbetween audita. Bellum gestum est inter Alemannos et 

the Germans ^, , . ., .,,. —,, _ 

andthe Flandrenscs, m quo multa millia Flandrensium 
Eiycathedraiceciderunt. Eodem anno dedicata est nova 
ecclesia Eliensis, xv. kal. Octobr. [17 Sept.]. 
Richard Ricardus prior* S. Edmundi obiit x. kal. Novemb. 
srEd- [23 Oct.] ; successit Symon de Lutone prior. 

mund'sob.; I.^ .^.^. . ,.•• 

succeeded by Iste Symon prior luit primus, qui per scrutmii 

Luton. electionem, abbate Edmundo et duobus monachis, 

uno per abbatem, altero per conventum electis, 

et una cum abbate vota singulorum audientibus, 

in priorem S. Edmundi electus fuit. 

A.D. 1253. Henricus rex cepit auxilium sc. XL. sol. de quo- 

fo"soL from Hbct fcodo militari, ad suum filium primogenitum 

tT/S'" militarem faciendum. Eodem anno, idem rex 

ftomThe^ HenricuSjCupienspromovere filium suum secundo- 

oSnt^he genitum, scil. Edmundum, procuravit a domino 

Syfor papa per quinquennium decimam omnium bono- 

Edraund. rum provcutuum tam de viris religiosis quam 

ecclesiasticis, quasi in subsidium Terrae Sanctae ; 

et hoc factum est, ut posset facere filium suum 

Henry Edmuudum rcffem Sicilia^> et Apuliae.'^ Eodem 

confirras . * 

the charters. auno, rcx Hcnricus concessit libertatem, tam per 
cartas de foresta quam de aliis libertatibus, olim 
concessam, in contradicentibus eisdem libertati- 
bus vinculum excommunicationis procurando. 

Hegoesto Eodcm auno idcm rex, viii. id. Ausrusti [6 Auor.], 

Gascony. . . ' i ^ 

mtravit mare apud Fortesmuth, ut transiretaret 

in Gasconiam, ad domandos rebelles in ea ; quod 

Robert, bp. et fccit. Robcrtus, episcopus Lincolniensis, obiit 

ofLincoln, ^ r- Jr- f 

ob inroads nou. Octob. [7 Oct.]. Marc proprium Iitus 

ofthe sea. ■- -* . x r- 

eg-ressum plura loca maritima subniersit. Alienor 

' Ricardus prior,'^ Omitted in 
CC.y where a space is left, but 
supplied from MS. Cott. Jul, A . I . 

" Apulia.'] For the trausactions 
relative to tliis job, see Rymer, 
vol. i. passim. 


regina peperit filiain, quae dicta est Katerina. Princess 
Henricus, filius Frederici imperatoris, nepos bomf""^ 
reg-is Angliae, obiit. 

Conradus, filius Frederici imperatoris, obiit a.d. 1254. 
die Ascensionis [21 Maii]. Hugo, Eliensis episco- orthe'';^" 
pus, migravit a saeculo viii. id. Augusti [6 Aug.]. dedc, and 
Magister Willelmus de Kilkenni, domini regis S^Eiy.ob.; 
cancellarius, electus est in episcopum. Lodo- kuS/^ 
wicus, rex Franciae, rediit de Terra Sancta, et in ol^Eiy^ ^^' 
festo beatae Mariae Virginis, sc. Nativ. [8 Sept.], S?g Lew^is. 
venit Parisiis. Edwardus, filius regis Angliae, Prince 
accinctus est militaribus in Hispania a rege knighted 
Castellae, die Translationis S. Edwardi [13 Oct.], of castiie"? 
et non multo post duxit sororem ejusdem re^is ST^ 
in uxorem. Henricus rex, etregina, cum multis Theking 
Angliae proceribus, recesserunt in Gasconiam, vLt^oas" 
mense Novemb., illis ad pacem dispositis ; qui, ^°"^' 
postquam visitavit regem Franciae Parisiis, et 
reginam, a quibus honorifice suscipiebantur, 
perrexit apud Pontiniacum, gratia visitandi San- 
ctum Edmundum confessorem ; a quo discedens, arrive at 
venit Boloniam, ibique Natale Domini celebravit. °"°^"^' 
Innocentius [papa] obiit ; successit Alexander Pope inno- 
IV. Henricus rex Angliam rediens, nocte S. sScceededby 
Johannis Apostoli [27 Dec.] mare intravit. iv!^^" ^^ 

Petrus, episcopus Herefordensis, procurante a.d. 1255. 
rege Henrico et, ut dicebatur, aliquibus prae- exped?ent 
latis consentientibus, falso et proditiose fingens o[HgJeJ;,r*d! 
se procuratorem totius cleri Angliae, in curia 
Romana obligavit pene omnes domos religionis 
Angliae, exemptas et non exemptas, mercatoribus, 
tam Senensibus quam Florentinis, minores ad c. 
vel ad cc. marcas, majores ad ccc. vel cccc, 
nonnullas ad quingentas. Ecclesiam vero beati 
Edmundi, regis et martyris, ad ducentas obligavit, 
et, tanquam verus procurator,publica instrumenta 
confecit, sed et assensum praebuit per omnia 


summi pontificis auctoritas, utinam circum- 

venta. Et ha3c tota pecunia collecta fuit ad ex- 

pugnandum Manfredum, filium Frederici impera- 

toris, de terra Apuliae et Siciliae, quam dominus 

papa contulit Edmundo, filio regis Angliae ; quam 

nunquam consecutus est. 

A.D. 1256. Willelmus, comes Holandiae, occiditur mense 

^untTf Februar. Willelmus, episcopus Eliensis, obiit. 

^\Sn!"^' Die Sanctorum Innocentium [28 Dec.] apud 

^Eiy!"o'b^^' Westmonasterium fulg-ura et tonitrua horribilia 

Edraund, sunt audita. Edmundus, abbas S. Edmundi, diem 

Edraund^/,' clausit cxtremum ii. kal. Januar. [31 Dec.] 

*'a d 1257. Ricardus, comes Cornubiae, frater regis Angliae, 

Richard.eari elig^itur iu regcm Alemanniae mense Januar. ; qui 

eiectedking veuiens pcr Sanctum Edmundum apud Gerne- 

mans. muth, dio translatiouis ejusdem [29 Apr.], mare 

intrans, die Apostolorum Philippi et Jacobi 

Heiscrown- [1 Maii], iu Alemauniam applicuit, et in die 

abp.Uco- Ascensionis [17 Maii] ab archiepiscopo Coloniae 

s?mon, prior in rcgcm corouatur. Eodem anno, Symon, prior 

mnnds, " S. Edmuudi, electus est in abbatem ejusdem 

Ibhol monasterii, xix. kal. Febr. [14 Jan.] ; post cujus 

confirmationem directi sunt nuncii ad sedem 

apostolicam ; sed eis infecto negotio redeuntibus, 

eo quod statutura fuit de novo omnes exemptos 

ad curiam Romanam in propria persona venire, 

idem electus iter arripuit versus dictam curiam, 

iii. kal. Augusti [30 Jul.], qui consecutus est 

munus benedictionis ab Alexandro papa apud 

Viterbium, xi. kal. Novemb. [22 Oct.]. Et memo- 

randum quod dictus Symon, abbas S. Edmundi, 

fuit primus qui curiam Romanam adivit pro con- 

firmatione et benedictione sua, ex omnibus abbati- 

bus Anglise exemptis, curia in duobus millibus 

Theking marcarum sterlingorum visitata. Eodem anno, 

armyinto rcx duxit cxercitum in Walliam. Eodem anno, 


Friarsmi- fratrcs miuorcs intraverunt clandestine Burgum 


S. Edmundi, x. kal. Jul. [22 Jun.], et in domonorsat 
Rogeri de Herdeberri, a latere portae aquilonis Edmund's. 
contra orientem, missas clam conventu, sed in 
audientia omnium confiuentium, alta voce cele- 
brant ; Symone priore et tunc electo, cum sub- 
priore et sacrista et multis aliis pro electi ad 
dominum regem representatione euntibus. Sed 
nihilominus eodem die oratorium eorum cum 
omnibus domibus in curia illa existentibus, dicto 
milite, cum fratribus praedictis jam prandere in- 
cipientibus, solo tenus prostrati sunt. Walterus, waiter, bp. 
episcopus Norwicensis, obiit ; successit magister ob.; suc- 
Symon de Wauton. Hoc anno immoderata saepe simonde 
extitit pluvia, sed et tanta inundatio erupit, idAgreat" 
Jul. [15 Jul.], ut domos, muros et arbores pro- 
sterneret, et foena impetu aquarum sublata, pontes 
innumerabiles fregerunt. 

Penuria omnium bonorum sequitur praece- a. d. 1258. 
dentis anni inundationem ; nam quartarium^^*"""^* 
frumenti, quod raro inveniebatur, ad xv. solid. et 
etiam usque xx. sol. vendebatur: unde tanta 
fames orta est, ut pauperes carnem equinam, 
cortices arborum, vel quod deterius est, comede- 
rent : innumerabiles fame defecerunt. Eodem 
anno, omnia farris genera copiose terris data, per 
pluviam autumnalem pene sunt perdita, et ultra 
festum Omnium Sanctorum [1 Nov.], blada in 
pluribus locis in campis jacebant : plurimi etiam 
diebus Dominicis et aliis diebus festis, quae sere- 
niores habebantur, blada sua in horrea ducebant. 
His diebus regina Anglias, et etiam fratres reg^is Discontent 
Pictavienses, et parentes reginae Savveienses oftheforeign 

,.,.,,. . 1 . relations of 

unusquisque ubi dommabantur tyranmdes regias the king and 
intolerabiliter exercentes, proceres regni contra *^"^^"' 
eos exacuerunt. Unde post Pascha, convenienti- The Provi- 
bus cunctis proceribus Angliae apud Oxeneford, bxford. 
promulgata sunt statutaqua3dam,ut dicebatur,ad 



ofthe fo- 

elected prior 
of St. Ed- 
of friars 
minors at 

Eclipse of 
the moon. 
A destruc- 
tive wind. 

A scutage 
of 40 sol. 

exaltationem ccclesiastica? libertatis et regia^ 
coronae, et etiam ad utilitatem totius regni An- 
g:liae ; praesente domino rege, et ejus filio primo- 
genito, Edwardo, qui dictis statutis sig-illi reg-ii 
et sacramenti auctoritate assensum praebuerunt, 
licet inviti. Proceres enim reg-ni sacramento 
et obligatione inter se condixerunt, quod pro 
dictorum statutorum observatione, si necesse 
foret, morti se exponerent, et in eos qui ea 
nollent observare cursuros. Unde ad dictum 
parlamentum Audomarus, electus Wintoniensis, 
Willelmus de Valence, et caeteri fratres reg-is 
Pictavienses et Savveienses, a regno Angliae 
expulsi sunt. Quibus expulsis, paulatim prae- 
dictae tortuosae exactiones cessare coeperunt. 
Robertus, dictus Russel, electus est in priorem 
S. Edmundi. Eodem anno fratres minores 
intrusi sunt, potestate regia et vi armata, per 
Gillebertum de Prestone, justitiarium domini 
regis in Burgo S. Edmundi, contra jura et privi- 
leg-ia ejusdem loci, vii. kal. Maii [25 Apr.]. 
Eclipsis lunae facta est totaliter xiv. kal. Junii 
[19 Maii]. Eodem anno, nocte S. Andreae 
[30 Nov.], ventus magnus prostravit domos, 
arbores, et turres plurimas ; quo tempore fuit rex 
apud S. Edmundum. Scutagium xl. sol. Anglis 
est impositum, propter exercitum in Walliam. 
Et sciendum quod post coronationem Henrici 
regis, filii regis Johannis, undecies positum est 
scutagium subscriptis temporibus : 

In recessu Lodowici 

II. marc. 

aniio II. 

Beham ^ 

X. sol. 



II. marc. 



II. marc. 



II. marc. 


' Beham.] Biham. MS. Cott. ; Bigham, MS. Aruiid. 


Britannia scutag. 

XL. sol. 

anno xiv. 





XX. sol. 






XL. SOl. 



XL. SOl. 


Rex Ricardus Alemanniae rediit in Angliain a.d. 1259. 
circa Purificationem [2 Feb.]. Eodem anno Fulco, kin^of^t^e 
Londoniensis episcopus, obiit xii. kal. Junii Romans 

^ r ' returns. 

[21 Maiil. Concordia facta est inter Ricardum p^i^,- ^p f 

•- J London, ob. 

de Clare, comitem Gloverniae, et conventum S^^^e 

' ' between 

S. Edmundi, de placito terrae de Medehale et ^^''^^^'^'^A^a. 

' ^ Clare and tbe 

Keliffham, quod duravit ix. annis et v. diebus, in ?;^?^y«L^*' 

c3 ' n. f Edmund's 

crastino S. Leonardi [7 Nov.l. Eodem anno ^ettied. 

•- J Tbe kmg 

Henricus rex transfretavit circa festum S. Mar- ^oes to 


tini ril Nov.l, et Natale Domini Parisiis cele- jnd cedes 

i- -i' his French 

bravit : quo tempore regi Franciae Normanniam, dominions. 
Pictaviam, et Andegaviam, et fere omnes terras 
transmarinas, praeter Aquitaniam [concessit].- 
Eodem etiam tempore rex Angliae mutavit sigillum 
suum, pro gladio sceptrum. Unde quidam sic : 

* Est M.c. bis L. IX. utinam concordia felix : 
Andegavis, Pictavis, Neustria gente relicta : 
Anglorum, cedunt tibi Francia, sigilla mutantur, 
Nomina tolluntur, fugit ensis, sceptra geruntur.' 

Lodowicus, primogenitus regis Franciae, obiit. p.'^ gj^n 
Rex Angliae rediit in Angliam. Discordia orta i^etween tbe 

^ '^ king and tbe 

est inter regem et magnates propter statuta barons. 
Oxoniae minime observata. S^mon de Munford M^ort 
dux baronum extitit. Jsto anno partita sunt 1,^^^.°^ ^'^^ 
debita abbatis et conventus S. Edmundi circa 
Purificationem beatae Mariae [2 Feb.] sc. V. mar- 
carum. Ita utrinque cedebant fi marcarum a.d. 1261. 
quingentae. Eclipsis solis facta est kal. Aprilis [1 ofthfsC 

' Gannoc.'^ Undoubtedly Gla- j ^ Concessit.^l Supplied from 
morgaii (Morgannoc). | conjecture. 


Apr.], in fine quarti mcnsis Arabiim, fer. vi., hora 
pope Aiex- dici tcrtia. Alexander [papa] obiit viii. kal. Junii 
ob.; [25 Maii], vacavitque sedes mensibus tribus, 

succeededby proptcr dissidium cardinalium : tandem eleererunt 

UrbaiilV. ^ \ , , 1 rr. • x • i 

magistrum Jacobum de Irecis, patriarcham 

Hierosolym., iv. kal. Septemb. [29 Aug\] , et dictus 

sanchia, est Urbanus IV. Senchia, regina Alemanniae, obiit. 

Romans, ob. Urbanus papa canonizavit beatum Ricardum, 

o/cMches-^ Cicestrensem episcopum, et constituit sollemnizari 

ized*!^°°°' diem depositionis ejus, iii. non. April. [3 Apr.] 

A. D. 1262 Henricus rex transfretavit in Gallias, xiv. kal. 

go**e^s^i"^ Augusti [19 Jul.], et veniens Parisiis, post non 

fickness multum tcmpus infirmabatur cum tota fere fa- 

there. milia sua, ubi plures etiam magnates mortui sunt ; 

reliqui vero mortem vix evaserunt. Inde rediens 

per Campaniam, transfretavit in Angliam, vigilia 

S. Thomae Apostoli [20 Dec.], et apud Cantua- 

Richardde riam Nativitatcm Domini celebravit. Ricardus 

de Clare, comes Gloverniae, obiit xi. kal. Au- 

Henry, bp. of s^usti [22 Jul.]. Hcuricus, cpiscopus Loudoni- 

London, ob. .'",.. , , . . rr^rT t i t 

ensis, obiit xi. kal. Augusti [22 Jul.] ; post quem 
Richard Ricardus Talebot elij^itur, qui statim post con- 

Talbot,bp.of ^ . , 7. . . T-r . 

London,ob.; firmationem suam obiit ; cui successit Henricus 

Henry de dc Sauwich. Johauna, uxor Henrici de Hastin^, 

peperit Johannem filium suum apud Alesle, die 

S. Johannis-ante-Portam-Latinam [6 Maii]. 

A.D. 1263. Ignis succensus in furore cameram regiam, 

tion^ofihe minorem aulam, capellam et alios domos con- 

wlstmiis. sumpsit apud Westraonasterium, vii. id, Febr. 

lion b^tweTn [7 Fcb.]. Orta est dissensio inter regem et 

the baJfns?^ baroncs, eo quod rex, consilio reginae et quorun- 

dam aliorum, et maxime alienigenarum, absolvi 

impetravit a domino papa ab observatione statu- 

torum Oxoniae, et a sacramento. Unde missis 

praedonibus a baronibus per universam Angliam, 

omnia bona reginae et consiliariorura regis, 

quorum instinctu dictam absolutionem impetravit, 


nullo habito respectu ordinis aut dignitatis, 
deperdebant. Nam episcopum Herefordensem seizure of 
ab ecclesia abstractum incarcerabant ; episcopum Hereford. 
Norwicensem, nisi ad S. Edmundi libertatis 
citius confugisset proesidium, nusquam tutum sibi 
invenisset auxilium ; tunc enim in conspectu 
baronum valde preciosa fuit libertas S. Edmundi ; 
Romanorum bona ubicunque inventa, ipsis ab 
Anglia expulsis, diripiebant ; et ecclesias eorum 
vel conferebant vel cui volebant tradebant, et si- 
militer de alienioenis faciebant. Viprilia S. Edmun- The friars 

A T /» 1 • /• niinors with- 

di [28 Apr.j fratres mmores, locum quem miradrawfrom 
villam ejusdem sancti per intrusionem domini re- 
gis, et contra libertatem dictae ecclesiae, per v. an- 
nos, mensibus vi.,diebus xxiv. occupabant, relin- 
quentes dispositioni abbatis et conventus ejusdem 
loci, absolute se subdiderunt ; sed ad hoc facien- 
dum inducti erant quadam litera papali, a con- 
ventu Sancti Edmundi impetrata, quae eos, in 
virtute obedientiae, a dicto loco recedere praeci- 
piebat. Unde, ne vi expellerentur, sponte de- 
cesserunt, palam omni populo, contestantes se 
injuste locum praedictum possedisse. Ex mutuo Thekingof 
assensu Henrici, regis Angliae, et baronum chosen um 
dictorum, [causal^ provisionum Oxomae posita fhe\ing and 

\ .. . • -1-. • the barons. 

est super arbitrium regis Franciae. 

Edwardus, primogenitus regis Angliae, statim a.d. i264. 
post Natale, ante regis Franciae sententiae pro- Edward 
mulgationem, multo adunato exercitu, depraeda- Smy^and 
tionibus et combustionibus operam dedit, multis coumry- 
potentibus, qui prius parti baronum favebant, sibi 
copulatis. Rex Franciae regem Angliae apraedi- Thekingof 
ctarum provisionum Oxoniae observatione absolu- dedsion. 
tum sententialiter decrevit. Guerra statim secuta a civn war. 

* Causa.'] In this sentence a 1 plete the sense ; causa is inserted 
word at least is wanting to com- purely from conjecture. 


est per totam Angliam, rep^^alibus in barones, baro- 
nibus in regales miserabiliter saevientibus. Rex 
An<^liaB cum regc Alemannia^, fratre suo, et 
Edwardo, primogenito suo, Norhamtonam multo 
milite munitam cepit. Sabbato ante Passionem 
Domini [13 Apr.], barones cum Londoniensibus 
milites arcem Rovecestriae munientes, et sibi ad 
praeliandum obviantes, turrim reintrare compu- 
jewspiun- lerunt, pluribus ex suis interemptis. Barones 
%]Im. ^" cum Londoniensibus Judaismum Londoniae spoli- 
The battie of averunt, multis Judaeis interfectis. Post multas 
et flebiles molestias hinc inde illatas, apud Lewes 
dicti duo reg-es cum baronibus bellum satis durum 
commiserunt, ii. id. Maii [14 Maii] ; ubi barones 
victoriam obtinuerunt. Reg-em Ang-liae, licet 
ceperunt tunc, non quasi captum, sed curialiter, 
tanquam dominum, custodierunt : reg-em Ale- 
manniae captum duxerunt. Edwardus pro suorum 
liberatione obsidem se dedit : omnes dictas pro- 
visiones Oxoniae se fore observaturos juraverunt. 
Deinceps autem rex quo barones perg-ebant 
perrexit, et quod faciendum decreverant, dili- 
genter et libenter faciebat. Edicto regis pax 
proclamata est per universam terram. Reg-ina 
Ang-liae, in partibus transmarinis existens, et 
audiens rem gestam sic, indoluit, conducensque 
exercitum infinitum, Ang-liam invadere arbitrata 
est; sed mare litoreque marino per praeceptum 
regis et baronum copioso exercitu Ang-lorum 
custodito, transfretare adversarii formidabant; 
thesauroque reginae consumpto, singuli ad propria 
non sine labore et rubore reversi sunt. Quo 
audito, custodia marina cessavit. Memorandum- 
que, quod, nisi mare sic custoditum fuisset, Ang-Iia 
ab alienigenis capta fuisset. Memorandum etiam, 
quod omnes burgi, villae, et campestres et ecclesi- 
asticae personae taxati fuerunt ad inveniendum. 


secundum suum posse, ad custodiam marinam ; 
et viros pugnaturos, et eis expensas sufficienter, 
quamdiu ibi morabantur. Cometa apparuit in a comet. 
parte orientali ante auroram diei, per totum 
mensem Augusti, plumbei coloris, radium dirigens 
versus austrum. Gwydo, Sabinensis episcopus, Guido, 
cardinalis, et apostolicoe sedis legatus, venit in sabina, 
Franciam, volens transire in Angliam, qui quia 
in favorem regis et reginae venire a baronibus 
arbitrabatur, in Angliam non est permissus appli- 
care. Urbanus [papa] obiit apud Perusium kal. Pope urban 
Octob. [1 Oct.], vacavitque sedes mensibus iv. 

G wido, quondam Narbonnensis archiepiscopus, a. d. 1265. 
cardinalrs episcopus Sabinensis, apostolicae sedis eSeTpop^'. 
legatus, factus est papa, non. Februar. [5 Feb.], 
et dictus est Clemens. Gilbertus de Clare, Giibert de 
comes Gloverniae, et alii plures cum eo, recesse- others quit 
runt a comite Leicestriae, ob varias causas, et Montfort. 
maxime quod, post bellum Lewense, partitio 
castrorum et possessionum non fuit inter eos 
recte divisa, ut aiebant, secundum quantitatem 
sumptuum et laboris. Karolus, comes Ande- charies of 
gaviae, in regem Siciliae et Apuliae electus est. eiS king 
Senatoria etiam dignitate sublimatus, Romanam ^ '" ^* 
urbem vigilia Pentecostes [23 Maii] intravit. 
Eo tempore, Edwardus, filius regis Angliae, de Prince 
custodia eductus, cum rege et comite Leicestriae escrpes from 
circumcirca deducitur ; tandem venerunt Here- 
fordiam, ubi dictus Edwardus, de custodia dicti 
comitis declinans, ad comitem Gloverniae et mar- 
chiones prope existentes evasit, v. kal. Junii 
[28 Maii] ; rege in partibus Walliae cum comite 
Leicestriae in angustia magna et penuria degente, 
eo quod comes Gloverniae et qui cum eo erant 
non permittebant eos versus Angliam decbnare. 
Interim Symon de Monte-forti, filius sc. comitisTheyounger 
Leicestria3, vi et armis Wintoniam ingressus, piunders 

TOM. II. o 


winchester ; circa fcstum S. Swithuni [15 Jul.l, multam pe- 

is siirprised . i i !• i 

anddefeated. cuiiiam ct spolia inde detulit ; et non muitum 
post, dictus Symon, filius comitis Leicestriae, 
comes Oxonice, Willelmus de Monte Caniso, et 
multi alii nobiles, dum praesidium sc. comitis 
Leicestriae facere vellent, apud Kenilwurthe adu- 
nantur. Sed Edwardus et comes Gloverniae, et 
qui cum eis erant, clam supervenientes, ipsos 
incautos et inermes ceperunt, spoliaverunt, et per 
diversa Angliae loca custodiae mancipaverunt. 
Factum est istud kal. Augusti [1 Aug-.], die 

Battieof Sabbati. Dum haec sic agerentur, istius facti 

Evesham. . . n t • , • , . 

ignari Symon, comes Leicestriae, et qui cum 
eo erant, ducentes regem, transierunt flumen 
Sabrinum, [et] venerunt usque Evesham. Quos 
Edwardus et G. de Clare, comes Glovernioe, et 
marchiones, cum magna insequentes multitudine, 
commiserunt cum eis proelium extra Evesham, 
II. non. Augusti [4 Aug.], die Mar. In quo 
ceciderunt sc. comes Leicestriae, Henricus filius 
ejus primogenitus, Hugo Dispensator, justiti- 
arius Angliae, et fere omnes alii nobiles ex parte 
regis existentes. Walenses vero et alios ad 
ecclesiam fugientes, tam intra ecclesiam quam 
extra, horribiliter trucidaverunt, rege et aliis 
ministris regalibus captis et sic volentibus. 
A vioient Eodcm dic, circa horam diei tertiam, tanta pluviae 

storm. . , . . . 

inundatio, tanta tonitrua et coruscatio, et tantae 
densae tenebrae extiterunt, ut cum esset hora 
prandii vix cibum appositum potuerunt come- 
Apariia- dentcs viderc. Hoc bello sic peracto, rex, qui 
winchester. quasi m custodia nuper luerat, lamiham suam 
collegit, et multo numerosiorem quam prius, 
pacem proclamans et parlamentum suum in Nativ. 
beatae Mariae [8 Sept.] apud Wintoniam denun- 
cians. Ubi magnam pecuniam ab omnibus fere 
Anglia? praelatis, tam pater quam filius caeterique 


curiales extorserunt; unde et de ecclesia S. 
martyris Edmundi fere dccc^''' marcas habue- 
runt. [Istius pecuniae dimidiam partem conventus, 
licet invitus, reddidit, quia tam homines con ventus 
quam abbatis ad custodiam maris fuerunt contra 
reginam, ne cum exercitu suo Angliam intraret ; 
veruntamen in curia regis solummodo pars abbatis 
de transg-ressione calumniabatur, et ideo durius 
conventus partitionem pecuniae praedictae tolera- 
bant, et propter similitudinem consequentiae.] 
Imponebat vero rex singulis qui cum Symone 
comite contra eum tenuerunt. Inde in festo 
S. Michaelis [29 Sept.] usque ad Windeshoram 
parlamentum protractum est, a quo quidam 
reg-ales Londoniam transmittuntur, qui sagacium 
verborum colore inter ipsos et reg^em foedus foede- 
rantes, immo foedantes, tandem majorem civitatis Themayor 
cum pluribus civibus ad Windeshoram secum and many 
adduxerunt : quo cum pervenissent, statim capti ^mprisoned 

, ^ .^: . .^ ^. ,., atWindsor. 

mcarcerabantur, mumtione civitatis a regalibus 
occupata, qui repagula et catenas ferreas, quibus 
omnes plateae et viculi civitatis mirabiliter munie- 
bantur, funditus avellentes, eam regi subjugave- 
runt, et pluribus civibus exhairedatis, caeteri 
viginti millibus marcarum sibi pacem redimebant. 
Rex, pro libito suo, contulit tam alienigenis 
quam Anglis omnes terras et possessiones eorum 
qui in bello apud Lewes et Evesham contra 
ipsum fuerunt, vel apud Norhamtonam et 
Kenilwor^ inventi fuerunt, exceptis terris G. de 
Clare, comite Gloverniae, consilio regis sententi- 
ante sic, licet aliqui huic sententioe non consen- 
tirent. Castrum de Dovera Edwardo redditum Dover castie 

. • T^ 1 1 />T surrendered 

est, et postea Ahenor resrina cum Edmundo nho to Prince 

,. . . * ,. 1 1 -«-T , Edward. 

suo apphcuit in Angham, iv. kal. JNovemb. Arrivaiof 
[29 Oct.l. Eodem etiam tempore Octobonus, Arrivai of 

the legate 

diaconus cardinaUs Sancti Adriani, apostohcae ottoboni. 

o 2 



A council at 
the Templc. 

Simon de 


and his 





ascribed to 


Eclipse of 
the moon. 

Simon de 
jun. with- 
draws to 

Makes peace 
with the 

A. D. 1266. 
Escapes to 

His adhe- 
rents fortify 

sedis legatus, venit in Angliam. Qui convocans 
omnes Anglia? pra3latos,celebravitconcilium circa 
festum S. Nicholai [6 Dec.] apud Novum Tem- 
plum Londoniae, in quo denunciavit excommuni- 
catum Symonem de Monte-forti, comitem Leice- 
stria?, omnesque fautores et complices suos. Dictus 
tamen Symon, comes Leicestriae, cum multis 
divinis coruscavit miraculis,^ ut plurimi assere- 
bant. Eodem anno, in nocte vi^iliae Nativitatis 
Domini, feria quinta, circa mediam noctem, facta 
est g-eneralis eclipsis luna?, san^uinei coloris, per 
tres horas noctis, sole in capite, luna existente in 
cauda draconis, in anno Alligere^ 664, die 
xv°. mensis tertii Arabum. Iste annus Arabum 
sumpsit exordium iv. id. Octob. [12 Oct.], feria 
secunda.^ Symon filius^ sc. comitis Leicestriae, 
post bellum de Evesham, castrum de Kenilwor^ 
egressus cum quibusdam exhseredatis, insulam de 
Oxholm intravit ; quod cumrex comperit copioso 
exercitu dictam insulam vallavit. Dictus vero 
Symon et sui, cum percepissent se in brevi com- 
prehensuros si restitissent, pacem cum eo pepi- 
gerunt, Symone in custodia Edwardi retento ; 
necnon absolutionis beneficium dictus Symon et 
qui cum [eo] erant a legato obtinuerunt. 

Symon junior apud Londoniam evasit de 
custodia Edwardi post Natale, et festinanter 
transfretavit in Galliam. Multi exhaeredatorum 
castrum de Kenilwor^ intraverunt, et patriam in 
g-yrum devastantes, studiose munierunt. Quidam 
exh^redati, qui apud Sanctum Edmundum*lati- 
tabant, in crastino Palmarum [22Mar.], cum ma- 
g-no apparatu, dictam villam exierunt, et Mers- 

* Miraculis.'] See ' Miracula 
Simonis de Montfort' in the chro- 
nicle of Rishanger, ed. Halli- 
well ; Camden publication. 

^ Alligere.] Al Hejra. 
^ Secunda.'} Here the Cott. and 
Arund. MSS. eud. 

* Edmundum.'] Edwardum MS. 

attacked and 


land invadentes, etiam insultum contra Len ^ in 
septimana Paschae fecerunt: sed illis viriliter 
resistentibus, voto frustrati abscesserunt. Vigilia xhey 
Pentecostes [15 Maii], cum exha^redati in unum rouTed''^ 
collecti in oppido de Cestrefeld se recepissent, et ^^^'^^^^^^'^- 
timore nudi alii se minuerent, alii venatum issent, 
subito supervenit exercitus regalium, et impetum 
in eos facientes, quosdam occiderunt, alios cepe- 
runt, casterisque fugatis, cum victoria et spoliis 
multis abscesserunt. Interim qui remanserant 
de exhaeredatis per turmas se recolligentes, per 
nemora latibulis apta in diversis locis sibi lustra 
parabant ; et durius erat eis quam ursae raptis 
foetibus obviare ; nam rapiebant undique omnia, 
quae sibi videbantur utilia. Accedit hoc anno, Tiie eari of 

.. r^m, 1»«- ••T T 1 Warren and 

VI. kal. Junii [27 MaiiJ, ut Johannes, comes wiiiiam de 


Warrenia^, et Willelmus de Valence, frater proceed to 

, , . . ,. BurySt. 

reg-is, cum turba multa, gratia perquirendi Edmund's 
inimicos re^is, apud Sanctum Edmundum inopi- abbey and 

"^ .11 1 .11 townsmen. 

nate venerunt. Qui abbatem et bur^enses villae 
durius convenientes, imponebant eisdem quod 
inimicis regis favebant, quia barones exhasredati 
ibidem praedas suas et roberias sine aliquo 
obstaculo condebant et vendebant; et quum 
abbas pro se et conventu suo satis sufficienter 
respondit, intorquebant pondus criminis in bur- 
genses, qui indiscrete et sine consilio abbatis 
respondentes, per proprium responsum culpam 
suam regalibus manifestabant. Erat etiam tunc 
discordia inter abbatem et conventum et bur- 
genses, eo quod dicti burgenses eis rebelles et 
ballivis suis jam diu extiterunt. Et quia tunc 
pecunia partem^ sibi redimere necesse habebant, 
nec hoc sine consilio et abbatis et conventus ad 
debitum finem perducere poterant, eos lachryma- 

' Len.] Lyun. ^ Partem.] MS. patem. 


biliter rogaverunt, ut ipsis mediantibus pecunia 
reg-alibus traderetur, ut sic libertas eorum et 
conventus illibata conservaretur; quod et factum 
fuit : dederunt namque re^i statim cc. marcas, 
abbati autem et conventui c. libras promiserunt. 
Theking Circa festum S. Johannis Baptistae [24 Jun.], 
Keiiihvorth. rex castrum de Kenilwor^ obsedit ; denique 

The besieged i •.- 

excommuni- lcgatus, admonitione praemissa, obsessos cum 
complicibus excommunicavit. Obsessi regalibus 
viriliter, restiterunt necnon plurima gravamina 
intulerunt eisdem. Tandem treugae inter reg-em 
et obsessos coeptae erant a festo S. Martini 
[11 Nov.] usque in quadraginta dies sequentes ; 
in quo spatio multi de castro, potu venenato 
infecti, mortui sunt. Deiiciebant etiam eis 
victualia, nec defectus eorum aliquo signo re- 
galibus latebat. Erant enim inter eos quidam 
regalibus faventes, et consilium eorum occultis 
signis propalantes eisdem, ita ut nunquam prout 
vellent et poterant exire contra regales valebant : 
qui tandem de proditione convicti suspensi erant 

surrenderof in castro. Visfilla Sanctae Luciae [12 Dec.1, ca- 

Kenilworth. '^ 7. t • 

imposition of strum de Kenilwor^ reari redditum fuit. Interim 

ca tenth of ^ 

ecciesiasticai rcx, praesentc legato et circum existentibus quam 

revenues. i.t ., 

pluribus magnatibus et praslatis Angliae, mdul- 
gentiam domini papae ostendit, in quo contine- 
batur quod dominus papa decimas omnium 
ecclesiasticorum proventuum Angliae, secundum 
verum valorem, per triennium regi concessit, 
exceptis bonis Hospitalariorum, Templariorum 
Muicts et Cisterciensium. Praeterea tempore treug-arum 

imposed on j. v-^ 

theadherents elccti fucrunt XII. mas^nates, tam clerici quam 

ofMontfort. . ^ . . , ,i . • 

laici, qui de exhaeredatis, captis in bello, captivis 
et obsessis sic providebant, videlicet, quod aliqui 
carerent terris suis per annum, alii per biennium, 
nonnulli per triennium, plurimi per quadrennium, 
plerique per quinquennium, et ultimi per se- 


ptennium ; darentque sin^uli regi infra triennium 
valorem terrae eorum per septennium ; et si 
possent infra dictos tres annos tertiam partem 
dictae taxationis solvere, possiderent tertiam 
partem terrae eorum ; si dimidiam partem 
dictae pecuniae, dimidiam partem terrae eorum ; 
si totum persolverent, totam terram suam 
recuperarent ; et si infra dictos tres annos 
totum non persolvissent, exhaeredati perpetuo 
remanerent. Secundum hanc legem magnates, 
qui apud Kenilwor^ ante bellum Eveshamense, 
et in bello de Evesham, capti fuerant, et 
obsessi in castro de KenilworS, libere abire 
permissi sunt. 


Quinto id. Auffusti [9 Aua-.l, exhaeredati qui, Therebeis 

,. . ., . , .^ . -, JL_ ' take posses- 

ut dictum est, in silvis latitabant, insulam Eli- sion of Eiy. 
ensem caute ingredientes ceperunt, quam epi- 
scopus in praesentia regis antea prassumpsit custo- 
diendam ; sed casu accidente sic, inde recessit, 
et insulam suspendit. Isti totam patriam in 
g-yrum depraedaverunt, sed et ultro procedentes, 
XVII. kal. Januar. [16 Dec.], villam Norwicensem 
vi ceperunt, vii. curribus et aurigis, ut dicebatur, 
de praeda onustis, et secum abductis. 

Octavo id. Febr. [6 Feb.], videlicet Dominica a.d. 126?. 
post Purificationem, venit rex Henricus apud Bury.'"^^ 
Sanctum Edmundum, et die sequenti Octobonus 
legatus venit ibidem, cunctis praelatis et proce- 
ribus regni exutroque edicto ad locum praelibatum 
convocatis ; legato siquidem Sancti Petri in 
Cathedra ibidem concilium celebrante, exhaere- 
datos insulam Eliensem occupantes, cum com- 
plicibus et fautoribus, admonitionibus praemissis, 
publice excommunicavit, rege ibi praisente, nisi 


infra quindenam seqiientem regiae paci se sup- 
ponerent. Nocte autem proxima sequente qui- 
dam occulti rumores legatum et suos vehementer 
terrentes, ipsum in crastinum quasi inopinate 

Hegoesto iter versus Londoniam arripere fecerunt. Quo 
die etiam dominus rex, oppidum beati martyris 
Edmundi relinquens, apud Cantabrig-iam cum 
exercitu suo castrametavit, ibique totum jeju- 
nium Quadragesimale [2 Mar.] in insidiis Eliensi 

Thebiockade obsidiouc consummavit. Interea elaboratum est, 

of Ely raised i • t /. tt i ^ 

bystrata- ut dicta obsidio irustraretur. Unde G. comes 
Gloverniae, vig-ilia Palmarum [9 Apr.], Lon- 
doniam ingrediens cum magno apparatu, civitatis 
raunitiones, civibus sibi faventibus, continuo 
occupavit ; qui etiam legato in Turre existenti 
exitum versus civitatem omnino praeclusit. Quod 
rex mox comperiens, obsidionem insulae reliquens, 
post octav. Paschse [24 Apr.] apud Stratford se 
recepit, Londoniam obsessurus ; quo comes S. 
Pauli, comes Boloniee, et comes de Gysnes, cum 
magno apparatu venerunt, auxilium regi pro 
viribus prsestaturi. Dum haec agerentur, qui- 
busdam curiose intervenientibus de pace inter 
[eos] reformanda tractaverunt, et citra festum S. 
Johannis Baptistae [24 Jun.] pax inter eos refor- 
mata est ; comite in praesentia legati, super altare 
S. Pauli jurante, se arma contra dominum suum 
regem nisi se defendendo nunquam portaturum. 
Londoniensibus comiti faventibus vitam et mem- 
brum rex concessit, aliis auxilium dicto comiti 
ferentibus, secundum dictum de Kenilewurth, in 
pace receptis. His peractis rex Londoniam in- 
gressus est, xiv. kal. Julii [18 Jun.], nullo 
exceptis civibus ultra triduum in urbe remanere 
permisso. Ribaldi quidam de munitione Eliensi 
egredientes, equos quorundam virorum, qui in 
secretioribus locis curiae beati martyris Eadmundi 



occultabantur, per medium Infirmariae dedu- 
centes, in insulam secum duxerunt. Quos cum 
quidam monachus ejusdem loci insequeretur, 
magnatibus insulanis rem gestam luculenter 
exposuit. Tandem dictis insulanis sententian- 
tibus, dicti ribaldi cum dictis equis arbitrio dicti 
monachi committebantur : quos, videlicet, equos, 
cum ad altare Sancti Eadmundi, in signum prae- 
sumptionis ; gladios suos, quos irreverenter 
contra Sancti libertatem arrexerant, martyri 

Edwardus, domini regis primogenitus, qui-Eiysur- 
busdam insulanis ipsum ducentibus, v. id. Julii princ^e 
[11 Jul.] insulam Eliensem intravit, cui statim 
insula reddita fuit, ipsis in forma dicti de Ke- 
nilewurth pacem recipientibus. 

Civitas Antiochiae capta est a soldano Baby- a. d. 1268. 
loniae, Judaeis qui ibidem morabantur hoc pro- AnUochTo"*^ 
curantibus,^ die Ascensionis Domini, qui fuit EgypU!^^" ''^ 
XVI. kal. Junii [17 Maii]. Octobonus legatus 
celebravit concilium apud Londoniam, post Pa- a councii at 

-»-».•• riAT T-i London. 

scham Dominicam [0 Apr.J, qua cantatur Evan- 
Sfelium ' Epro sum pastor bonus.' In quo absolvit simon de 

* , -m«- ^ . . -r . . Montfort 

Symonem de Monte-iorti, comitem Leicestriae, etandhis 

. . . . adherents 

ahos quos prius excommunicaverat ratione per- absoived. 
turbationis antedictae. Iterum celebravit con- a councii 
cilium apud Norhamtonam, rege ibidem curamentat 

., , T Northamp- 

proceribus parlamentum tenente. In quo con- ton. 
cilio idem leg^atus dominum Edwardum, et G. PrinceEd- 
comitem Gloverniae, et quam plures alios nobiles eari ot Giou- 

^ .,. ,. . cester, and 

cruce smnavit. Concilioque peracto, licentiam otherssigned 

. ,. i 1 • . .1 T ,.. withthe 

repatriandi devote postulavit, et tertio id. Juhi cross. 
[13 Jul.] mare in«Tediens transfretavit. retums 

^ Quos videlicet . . . obtulerunt.'^ 
Here the text is manifestly de- 

^ Judceis .... procurantibus. ] 

According to some accounts the 
loss of the city was owing- to the 
treachery of the patriarch; to 
others, of the inhabitants. 



Battle of 

taxation of 
the clergy. 

Karolus, rex Siciliae, ct frater regis Franciae, 
puj^navit contra Conradum apud Beneventum in 
Apulia, et consecutus est victoriam, vij^ilia S. 
Bartholomasi [23 Aug.]. In quo conflictu habuit 
Conradus xvi. loricatorum, et Karolus vn. 

Hoc anno auctoritate regia diriguntur clerici 
per omnes episcopatus Angliae ad taxandum 
omnia bona temporalia et spiritualia totius cleri 
Anglicani, secundum verum valorem, exceptis 
bonis Templariorum et Cisterciensium, per aesti- 
mationem plebeiorum ad hoc vocatorum. Quo 
peracto, omnes episcopi, singuli pro episcopatu 
suo, cum rege composuerunt. Unde episcopus 
Norwicensis, pro episcopatu suo cum rege com- 
ponens, pro decima duorum annorum finalium, 
monasterium etiam beati martyris Edmundi in 
pactione sua recepit ; abbate tamen et conventu 
super hoc prius requisitis ; et licet hoc contra 
libertatem dicti monasterii videretur existere, 
tamen propter dilationem temporis quam possent 
consequi, et etiam quia liberius contra episco- 
pales exactores quam contra regales valerent 
cavillare, potius episcopalibus quam regalibus 
tunc temporis praeelegerunt respondere. Et licet 
non nisi per biennium clerus de decimis respon- 
dere deberent, quia de primo anno decimationis 
jam satisfecerant, tamen ultro se obtulerunt 
episcopo decimas suas se daturos etiam de tertio 
anno post biennium prius concessum ; tali pacto 
ut in decimando secundum taxationem Walteri, 
quondam Norwicensis episcopi, decimas suas 
possent contribuere ; quod et factum est. Et 
propter hanc causam conventus S. Edmundi 
bona sua a dicto episcopo prius taxata triennaliter 
decimaverunt, et eas episcopo Norwicensi con- 
tulerunt. Castera autem bona sua a dicto epi- 
scopo W. nunquam taxata secundum taxationem 


dictorum clericorum regi biennaliter decimata 
pariter contribuerunt. 

Isto anno, die Apostolorum Symonis et Judae 
[28 Oct.], completus est lii"' annus regni regis 
Henrici, filii regis Johannis. 

Clemens rpapal obiit viffilia S. Andreae Pope cie- 
[29 Nov.J, vacavitque sedes annis duobus, men- ob. 

sibus ^ ebdomadibus tribus, diebus 


Eadmundus, filius Henrici regis, filiam et a.d. 1269. 
haeredem comitis Aubemarliae duxit in uxorem, JJfncL^^^ °^ 
domino rege apud Westmonasterium nuptias ^^'"""'^- 
celebrante, v. id. Aprilis [9 Apr.1. Orta est Dissensiou 


discordia inter Eadwardum, filium regis, et G. prince Ed- 
comitem Gloverniae, ob nimiam familiaritatem tife%a^ri of 

., -1-11 1 T j ' ' ,• Gloucester, 

quam idem Eadwardus erga uxorem dicti comitis 
dicebatur habere. Comes Gloverniae cepit quem- Attemptto 
dam apud Kairdif, qui ipsum veneno moliebatur eajr° 
extinguere. Rex Henricus transtulit Sanctum Transiation 
Eadwardum in novum presbyterium, quod sibi ?he c^n-'^ 

. ./> . . . fessor. 

opere mirifico pra?paraverat, ipsum m novo 
loculo recondens, die antiquae translationis ejus- 
dem [18 Feb.]. Rexexegit decimam cleri etiam 
de quarto anno, contra quam (quia episcopi 
noluerunt) ab universitate cleri appellatum est. 
Eadwardus ac comes Gloverniae, multis magna- Reconciiia- 
tibus intervenientibus, in osculum pacis se ward^aS^' 
receperunt. Eadwardus transfretans ad collo- Giou?ester. 
quendum cum rege Franciae super negotio eundi bSen 
ad Terram Sanctam, sic ferunt inter eos pactum wa?d and 
fuisse ; videlicet, ut rex Franciae accoramodaret Fmnc".^ "^ 
domino Eadwardo LXX. marcas, cunctis terris 
Eadwardi transmarinis regi Franciae obligatis ; 
quam summam pecuniae, nisi infra triennium 

^ ] A blank space in 1 ' vacavit sedes annis tribus, men- 

the MS. Trivet p. 274, says, I sibus duobus, diebus decem.' 



persolveret, dictae terrae Eadwardi perpetuo regi 
Francise remanerent; et quia una cum rege 
Franciae prolicisceretur in Terram Sanctam, 
eidem re^i, quasi unus de propriis baronibus, 
fideliter obtemperaturus. Super quo filium 
suum, Henricum nomine, misit obsidem, qui 
statim, qua nescitur de causa, remittebatur.* 

Civitas de Nuchera reddita fuit Karolo, reg-i 

Siciliae, vigilia Sancti Bartholomaei [23 Aug-.]. 

In qua erant neci tradita iTi. Sarracenorum, 

reliqua multitudine in civitate sub tributo re- 

manente. Justitiarii itinerantes in Norfol. et 

Sufibl. fuerunt Nicholaus de Turri, Henricus de 

Monte-forti, et Henricus de Wihamton. 

A.D. 1270. Vigilia et die Palmarum [5, 6 Apr.] con- 

lenfs defeat vcnientibus Christianis et paganis inter Acon et 

t/ans. "^'^' Saphran, caesis primo octo admiratis,^ necnon 

paganorum xviii. aciebus, non sine maxima 

suorum amissione, victoria tamen potiti sunt 

pagani. Caesi sunt Christiani usque ad inter- 

necionem, et hoc per seditionem Templariorum, 

ubi etiam cecidit flos militiae, frater Johannes de 

Merlawe de Hospitali. 

Lewisix. Lodowicus, rex Franciae, xvii. kal. Aprilis 

departsfor r-i/^ -m/r i • • • xi • 

theHoiy [ib Mar.J iter arripuit versus terram Hieroso- 
Erabarksat lymitauam ; qui die S. Jacobi [25 Jul ] apud 
Mortes. Aquam Mortuam raari se commisit Mediterraneo. 
In octav. S. Johannis [1 Jul.] comes Warrenn 
insultum faciens in dominum Alanum la Suche, in 
aula Westmonasteriensi, ad bancum coram justi- 
tiario,ipsum quidem crudelitervulneravit; qui die 
S. Laurentii [10 Aug.] diem clausit extremum. 
Filius vero ejus primogenitus Rogerus fuga sibi 
consulens, vix tamen evasit. Alienora, uxor 

Murder of 
Alan la 
Souche by 
the earl of 

* Qui statim .... remittebatur.'] 
Quem remisit rex Franciae cum 
honore. Matt. Westm. p. 400. 

^ Admi7'atis.'] That is ameers. 
See Du Cauge, v. * Ammiratus.' 


domini Eadwardi, regis primogeniti, peperit filiam Birthof the 
apud Wyndleshores, quam vocavit Alienoram. Enor. 
Die Translationis Sancti Martini [4 Jul.] obiit Rogereariof 
Rogerus Bigod, comes Norfol. et Suff., mare- 
scallus Anglia3, Cuhahe. Sepultus est apud 
Thetford-monachorum, vigilia Translationis S. 
Benedicti [10 Jul.], qui sine prole decedens, 
successorem habuit in haereditate et dignitate 
Rogerum, filium Hugonis Bigod, fratris ejusdem 
defuncti. Eadwardus, regis Angliae primoge- prince 
nitus, Henricus de Alemannia, caeterique Angliae othe?s 
magnates nonnulli, in crastino S. Laurentii tJ^ Hoiy^' 
[11 Aug.], apud Dovere navigio se commiserunt, ^^"^' 
per Gasconiam tendentes Hierosolymam. Qui They arrive 
die S. Michaelis mare conscenderunt Mediterra- ** ^*^"'^' 
neum, et una cum Franciae et Siciliae regibus, non- 
nullis etiam singularum illarum nationum proce- 
ribus a recto deviantes itinere, Africam tendentes, 
terram regis Tuniciae, ubi sita est famosissima 
civitas illa Carthaginiensis, intraverunt ; ibique Make a 

\' . . treaty with 

cum rege supradicto pagano componentes, the prince of 
treugas cum eo inierunt quindeciraales. Domi- 
nus autem Eadwardus ab Africa tendens, in Edward 
Sicilia aliquandiu commoratus est. Inillo itinere skuyf '" 
obiit Lodowicus, rex Franciae, relinquens Phil- Lewis ix. 
ippum, filium suum, in haeredem. Sepultus est 
apud Sanctum Dionysium. Bonifacius, Cantua- Boniface, 
riensis archiepiscopus, obiit xv. kal. Augusti ^Jp;''^^*"*' 
[18 Jul.], apud Baleys,^ castellum suum in pro- 
vincia ; electusque est in successorem ejusdem Adam de 
Adam de Chilenden, ejus loci prior, natus iueiectTdMs 

r^ .. . . • . , successor. 

Cantia ; cui rex ejusque priraogemtus se oppo- 
suerunt ; quapropter, necessitate cogente, curiam 
adiit Romanam. Guido de Monte-forti duxit in Marriageof 
uxorem Viterbii filiam et haeredem comitis M^ntfort. 

Baleys.] According to Aun. Wav. he died in * arce S.Helena^.' 


Riibei/ die Sancti Laurentii [10 Au^.]. Adam de 

Wich, abbas de Waltham, obiit die Sancti Lam- 

berti [17 Sept.], sepultusque est apud Waltham 

An eciipse of in crastiuo. Facta est eclipsis lunae nocte 

themoon. pj,j[jjjmjj (jieui Octobris praecedente. 

A.D.1271. In octav. Epiphaniai [13 Jan.] obiit Walterus 

J!f^sSbirry, de la Wille, episcopus Saresburiensis ; cui suc- 

?eede'd"b'y ccssit Robcrtus, cjusdcm loci decanus ; vacante 

Robert. ^^^^ gg^^ Cantuar., ab ejusdem loci capitulo 

PrinceEd- confirmatus. Eadmundus, filius regis Angliae, 

abroadr^^ marc trausiit, tam loca sancta quam fratrem suum 

Faiiof the primog-enitum visitaturus, Quinto kal. Februar. 

ulry-il^^' [28 Jan.] cecidit turris ecclesiae beatae Mariae 

^""^* de Arcubus Londoniae, multosque sub ipsa eccle- 

Murder of sia commorantcs oppressit et extinxit. Dominus 

SRicharT, Henricus, regis Alemanniae primogenitus, per 

Romans?^ Vitcrbium ab Africa transitum faciens, in eccle- 

sia Sancti Silvestri ibidem, divinorum celebrationi 

devote intendens, a dominis S. et G. de Monte- 

forti, comite Rubeo, necnon aliis nonnullis su- 

pervenientibus, in crastino S.Gregorii [13Mar.], 

crudeliter interemptus est; cujus reliquias An- 

gliae sui reportarunt, et apud Hayles, xii. kal. 

Divorceof Juuii [21 Maii], recondiderunt. Quindecimo kal. 

countYss^o" Augusti [18 Jul.], apud Norwyciam celebratum 

est divortium inter G. comitem Gloverniee, et 

Aliciam comitissam, ejusdem conjugem. Sexto 

id. Augusti [8 Aug.], traditus fuit sepulturae apud 

Westmonasterium dominus J. de Wyncestre, 

primogenitus domini Edwardi, domini Henrici 

coronation rcgis Augliae primogeniti. Philippus rex Franciae 

iii.kiigof coronatus est Remis die Decollationis S. Johan- 

nis Baptistae [29 Aug.]. Duodecimo kal. De- 

cembris [20 Nov.] natus est Henrico de Lacy, 

1 Comitis Rubei.'] Of the fa- 1 dobrandinus comes, dictus le 
mily of the Aldobrandini : < Al- | Rus.' Matt. Westm. p. 402. 


comiti Lincolniensi, filius, quem de nomine S. 
Edmundi Eadmundum duxit nominandum. Apud 
Cantuariam, tertio idus Septembris [11 Sept.], 
descendit quasi subito quoedam integra [pluvia] 
circa horam vespertinam super civitatem et super 
patriam adjacentem, ita ut maxima civitatis pars 
aquis subito praecipitaretur ; duravitque illius 
aquae defluxus usque ad horam primam diei 

Kalendis Septem. [1 Sept.] Theobaldus, archi- xheobaid, 
diaconus Leodiensis, cum domino Edwardo, regis of Liege, 
Angliae primogenito, in partibus ag-ens Aconen- 
sibus, in summum pontificem est electus, di- 
ctusque est Gregorius Decimus ; ante cujus 
electionem vacavit sedes apostolica annis ii., 
mensibus ix., ebdomad. iii., diebus iv. 

Vigilia Omnium Sanctorum [31 Oct.] dominus 
Philippus Basset apud Weldam diem clausit 
extremum. Obiit etiam Fulco, Dublinensis ar- 

Vigilia S. Cuthberti [19 Mar.], Theobaldus, a. d. 1272. 
Leodiensis archidiaconus, genere Placentinus, of pope^*^'"" 
nuper in Petri successorem electus, in sacerdo- ^"^^^^^^ ^- 
tem est consecratus, et in crastino Dominica, 
videlicet secunda Quadragesimae, ad summum 
sacerdotium est provectus, et in cathedra summi 
pontificatus solemniter est consecratus, dictusque 
est Gregorius Decimus. 

Ricardus, Alemanniae rex, iv. non. Aprilis mchard 
[2 Apr.], apud Berhamstede diem clausit ex-Romansob. 
tremum ; sepultusque est apud monasterium de 
Hayles, quod ipse a fundamentis construxit, et 
honoribus pluribus ditavit: cujus exequiae so- 
lemniter sunt ibidera celebratae, idibus Aprilis 
[13 Apr.]. Die Apostolorum Petri et Pauli xhunder- 
[29 Jun.] apud Norwicum, conventu ad primam Norwich. 
existente, subito fulminis ictu versus aquilonem 

dral burnt. 


percussa est ecclesiae turris principalis in tan- 
tum ut tempestatis illius violentia nonnulli lapidcs 
evulsi ad loca remotiora violenter sunt trans- 
portati; quod quidem non sine prodi^io uni- 
versis sanctae matris ecclesiae filiis stupendo 
Riotat licet contigisse. In crastino enim S. Laurentii 
Thecathe- [H Aug.], auuo codcm, post insultus nonnullos 
in prioratum ssepenumero factos, post januas 
conventus ab eorum aemulis violenter confractas, 
necnon alias injurias enormes saepius illatas, 
statim post conventus refectionem, ad sanctam 
matrem suam ecclesiam accesserunt, ejusdem 
sanctae matris filii spurcissimi, tota videlicet com- 
munitas civitatis Norwici, numero, ut creditur, 
XXXII. strenuissime armatorum ; qui una cum 
civitatis mulieribus ignem per loca diversa prio- 
ratus apponentes, ecclesiam totumque prioratum, 
praeter tria vel quatuor aedificia inter caetera vix 
numeranda, opere tamen lapideo, sed nec hoc 
penitus excepto, in cineres redigerunt, mo- 
nachos vero fere omnes fugarunt. De eorum 
quoque servientibus trig-inta vel eo circa diversis 
suppliciorum generibus, et hos in gremio materno, 
neci tradiderunt. Illos a gremio eodem, tanquam 
a matris abstractos uberibus, et ante tribunal 
proprium adductos, nulli parcentes aetati aut 
ordini, eadem sententia damnaverunt. Omnia 
etiam pretiosa, tam in thesaurario, vestiario, 
refectorio, quam etiam in caeteris ecclesiae illius 
officinis, et almaria, ea minutim confringentes et 
depraedantes asportarunt. Monachi vero, unus 
post alium clam fugientes, vix vita comite, re- 
cesserunt. Convocato igitur die Decollationis 
S. Johannis Baptistae [29 Aug-.], apud Eyam, 
totiusepiscopatus concilio, tam episcopus quam 
universus episcopi clerus ibidem congreg^atus in 
dictum facinus perpetrantes, omnes etiam favore. 


auxilio aut consilio eisdem conscntientes, aut 
contractu qualicumque cum eis communicantes, 
pulsatis campanis, accensis luminariis, sententiam 
excommunicationis publice et solemniter tulerunt. 
Quae quidem sententia, habito Londoniae episco- 
porum Anglise concilio, die S. Lucae [18 Oct.] ab 
eis renovata est, et confirmata ; ad cujus enor-Theking 

. , , g«es to 

mitatis scelus in transgressoribus relundendum, Norwich. 
motus dominus rex versus partes Norwicenses, 
die S.T^g-idii [1 Sept.] apud Sanctum Eadmundum 
accessit ; ibidemque super negotio memorato 
consulendos universos totius Ang-lise proceres 
vocavit et magnates. Mora igitur ibidem per xi. 
dies facta, die Sanctorum Prothi et Jacincti 
[11 Sept.] versus Norwicum, pro vindicta de 
tanto scelere capienda, iter arripuit. Qui moram Punisijment 
ibidem per dies xiii. faciens, vindictae de tanto "oters. 
scelere quamvis non ad plenum faciendae ali- 
quantulum indulsit ; triginta namque et quatuor 
viri, unaque mulier de tanta multitudine, reli- 
quorum raarsupiis a curialibus emunctis, quidam 
quidera per vicos civitatis distracti, quidam 
suspensi, quidam combusti, nonnuUi etiam eorum 
singularum poenarum ipsarum mulctati supplicio, 
poenas luerunt cseterorum.' 

Eadmundus de Aleraannia, coraes Cornubiae, 
duxit in uxorera Margaretara, sororem Gileberti, 
comitis Gloverniae, in crastino Sanctae Fidis 
[6 Oct.], qui una cura Henrico de Lacy, coraite 
Lincolniensi, die Translationis S. Eadwardi [13 
Oct.], accinctus est railitaribus. Adam de Chi- Adam de 

-* Chileiiden 

' Cisterorum.^ Trivet informs 
us that his father was the justi- 
ciary employed on this occasion. 
According to him, it would seem 
that Henry proceeded no further 
than Bury. His words are : 
• Super qua re indignatus ad- 
modum rex Henricus, ad vin- 


dictam malefactorum misit illuc 
justitiarium militem quendam, 
Thomam Treveth dictum, qui et 
justitiarius itineris fuerat de co- 
rona, cujus filius erat, qui chro- 
nicam istam scripsit,' p. 279, edit. 



resigns the 

Robert de 

The Jews' 

in London 
given to the 
friars de 

Henry III. 

Joan born. 
Return of 
Prince Ed- 
mund from 
the Holy 

stabbed by 
an assassin. 

lenden, electus Cantuariensis, in curia Romana 
pro beneficio confirmationis suae obtinendo con- 
stitutus, animadvertens se, propter aemulos sibi 
vehementer infestos, in negotio suo minime profi- 
cere, immo si staret, quod in nominis sui vere- 
cundiaredundaret non modica, cassaturus se fore, 
cessit electioni pariter et dignitati. Pro quo 
dominus papa fratrem Robertum de Kilwardeby, 
priorem provincialem ordinis fratrum praedica- 
torum in Anglia, auctoritate apostolica subro- 
g-avit. Rex die Sancti Calixti [14 Oct.] syna- 
gogam Judaeorum in villa Londoniensi fratribus 
de Poenitentia contulit Jesu Christi ; qui quidem 
locus, ad majorem Judaeorum confusionem, a 
quodam ab hoc vocato dedicatus est episcopo. 
Felicis memoriae Henricus, rex Angliae, filius regis 
Johannis, cum regnasset annis lvi., diebus xxix., 
die S. Eadmundi, Cantuar. archiepiscopi [16 
Nov.], Eadwardo, primogenito suo, in partibus 
agente transmarinis, apud Westmonasterium vitae 
terminum fecit : qui die S. Eadmundi, regis et 
martyris' [20 Nov.], proximo sequente honeste 
ibidem traditus est sepulturae. Et quia, ut 
dictum est, dominus Eadwardus in partibus tunc 
agebat remotis, pacis regalitatisque cura usque 
ad ejusdem domini Eadwardi adventum servandae, 
communi procerum assensu,EadmundoCornubiae, 
et Gileberto Gloverniae, comitibus est commissa. 
Alienor, uxor domini Eadwardi, peperit filiam 
apud Aconem, quem vocavit Johannem. Ead- 
mundus, filius regis Angliae, rediit a Terra 
Sancta, relinquens in partibus illis dominum 
Eadwardum, fratrem suum, qui a quodam as- 
sasino in dolo nuper fere usque ad mortem fuerat 
vulneratus, sed ab Eo qui humiles respicit visi- 
tatus, perfecte in brevi fuit sanitati restitutus. 
Contigit autem hoc die S. Botulphi [17 Jun.]. 


Ro^erus, abbas S. Augustini, idibus Decemb. 
[13 Dec.], diem clausit extremum. Dominus 
papa generale celebrari constituit concilium post 
biennium in capite kal. Maii [14 Apr.]. 

Martius admodum ventosus, et ultra quam a.d. 1273. 
nulla meminit aetas pluviosus. Sed et penultimo windsand 
die Martii, videlicet iii. kal. Aprilis [30 Mar.], 
fere nocte dieque continuata, inundatio tanta 
erupit quod parum inundationi anno Domini factae distare videbatur ; sed in qui- 
busdam locis per Angliam supradictam inunda- 
tionem prae sua violentia transire videbatur ; 
pontem enim Grantebrigiae quinque pedum 
altitudine transcendit. Necnon etiam apud 
Norwicum tantae fuit violentiae, quod nec in- 
sulanorum rapinae nec regalium ibidem nuper 
facta discussio eidem vix possent aequiparari in- 
fortunio. Dominus Eadwardus, die Sancti Edward's 
Valentini [14 Feb.], cardinalibus per v. dietas tiie pope on 
occurrentibus, apud Urbem-veterem^ cum honore from Paies- 
incredibili et antea inaudito a domino papa et 
populo universo solemniter est susceptus. Comes 
Rubeus coram domino papa dominoque Ead- 
wardo, cum numerosa manu militari, de morte 
domini H. de Alemannia, praestito sacramento 
quod ejus neci non consensisset, se excusavit. 
Dominus papa concessit domino Eadwardo de-Thepope 

. 1 • j • grants him a 

cimam omnium proventuum ecclesiasticorum, tenthofthe 
tam temporalium quam spiritualium, de uno revenues. 
anno; et ejus fratri de alio in recompensationem 
expensarum factarum in Terra Sancta ; ad 
cujus negotii executionem, magister Raymundus 
de Nogeriis, prior S. Caprisii Agennensis, venit 
in Angliam. Unde conventus S. Eadmundi finem 
fecit pro decimis omnium bonorum de uno anno 

' Urbem-veterem.^i Orvieto. 

P 2 


in communi cum abbate de uno anno pro c. libr., 
et similiter pro secundo, abbate l. marc. et con- 
ventu c. marc. de ipsa pecunia contribuente : 
addita insuper decima spiritualium ad conventum 
spectantium de primo anno, sed non de secundo. 
Adamde Adam, quondam electus Cantuariae, Angliam 

Chilenden • < • . , • ^ • i 

returnsto rcdicns, prioratui suo est restitutus. Quidam 
story of an malig^uus spiritus in pago Rothomagensi, in villa 
evi spin . ^^^ Trobbleville dicitur, multos terruit, parietes 
malleis, prout audiebatur, et ostia pulsando ; et 
loquebatur humana voce, sed non videbatur, et 
vocabatur, prout ipse dixit, Willelmus Ardens. 
Frequentabat autem domum cujusdam boni 
hominis, cui multa mala inferebat, et similiter 
uxori et familiae suae ; nec fug-ari potuit aut 
crucis signo, aut aquae benedictae aspersione ; 
immo quando conjurabant eum sacerdotes, in 
nomine Domini ut recederet, respondit, ' Non 
recedam ; immo si voluero, omnes vos occidam. 
Ego bene novi crucem, et aquam benedictam 
non timeo.' Conversabatur autem idem spiritus, 
in manerio et domo supradictis, a festo Omnium 
Sanctorum [1 Nov.], usque post Purificationem 
[2 Feb.], et multos sermones lascivos et scurriles 
protulit. Tandem autem Septuagesima [5 Feb.] 
reccssit, dicens se reversurum in Pascha; quod 
Henry.bp.of non fccit. Hcnricus de Sandwich, episcopus 

London, ob.; t i • • t tt .i 

Londoniensis, apud Horseth, manerium suum, 
post totum praelationis suae tempus in maxima 
angustia consummatum, diem clausit extremum, 
succeededby iu octav. Nativitatis beatae Mariae [15 Sept.]; cui 
chishuu. successit magister Johannes de Chishulle, ejus- 
dem loci decanus, electus in crastino S. Nicholai 
[7 Dec.]. Dominus papa venit Lugdunum, xi. 
kal. Decemb. [21 Nov.] Henricus de Bauns, 
prior Eliensis, obiit die Natalis Domini ; cui 
successit Johannes de Hemmingestone, ejusdera 



loci claustralis. Domino Edwardo natus est Prince ai- 

_ , , ^ • j^ 1 fonso born. 

filius apud Baunam in Gasconia, nocte subse- 
quente diem S. Clementis [24 Nov.], quem de 
nomine regis Hispaniae, Sancti Jacobi^ et Por- 
tug-alensis Aldephonsum nominavit. Rodulphus, g»^°J^f^«f 
comes Havekesburffensis,^ electus est in regem eiected king 

° ' '^ of Germany. 


Dominus papa celebravit concilium Lugduni a.d. 1274. 
Galliae, quod quidem duravit a festo Apostolorum ofLyon""" 
Philippi et Jacobi [1 Maii] usque xvi. kal. 
Augusti [17 Jul.]. In quo concilio concessae 
sunt decimge in subsidium Terrae Sanctae ab 
omnibus personis ecclesiasticis cujuscunque 
conditionis, status, aut ordinis, de omnibus red- 
ditibus, fructibus et proventibus ecclesiasticis. 
Obierunt Robertus Dunelmensis, Laurentius Robert, bp. 

of Durham, 

Roffensis, Willelraus Bathoniensis et Wellensis Lawrence of 


episcopi. Dunelmensi, Robertus de Halieylaund, wiiiiamof 
eiusdem ecclesiae monachus, et prior de Finchale: weiis, ob ; 

succeeded by 

Roffensi, dominus Walterus de Mertone,^ domini Robert de 

' „ . T. 1 • . w n . Haliland, 

resris cancellarius : Bathoniensi et Wellensi, waiter de 

, . -r» , -r» 1 ^ .. Merton, and 

dominus Robertus Burnel successerunt. Obnt Robert 

k 1 1 ^i '1 -t ' -1 Burnel. 

etiam Adam de Chilenden, prior et quondam 
electus Cantuariensis. Dominus Henricus, 
domini Edwardi filius, apud Westmonasterium 
XIII. kal. Novemb. [20 Oct.] est sepultus ; et 
Avelina, uxor domini Eadmundi, regis filii, 
comitissa Aubermarliae. Pacificata discordia 
inter dominum Edwardum, re^is Angliae primo- 
genitum, et comitissam Flandriae, dudum habita, 
idem dominus Eadwardus, in crastino S. Petri- 
ad-VincuIa [2 Aug*.], apud Doveram applicuit in 
Angliam ; qui die S. martyris Mag-ni [19 Aug-.] ^[^"^'^Jdan^ 
proximo sequente apud Westmonasterium, a ^™^'''^ i 

' Sancti Jacohi.'] Galicia? 
' I^avekesburgensis.'] Habsburg, 
formerly written Habihtesburg. 

^ Walterus de Mertone.'] The 
founder of Merton College. 



A.D. 1275. 

The queen 
of Scotland 
and the 
countess of 
Brittany ob. 
and queen 
make a pil- 
primage to 
Bury St, 

John, bp. of 
ob.; succeed- 
ed by Tho- 
mas de 
A friar 
turns Jew. 

An eartb- 

Grant of the 
prince of 
Usury for- 
bidden to the 
Jews, and 

Roberto, Cantuar. archiepiscopo, in regem An- 
glias sollemniter, una cum rej^ina, uxore sua, est 
coronatus. Rex Franciae duxit in uxorem filiam 
ducisBurgundiae, sorore regis ejusdem, vice versa, 
eidem duci in matrimonium conjuncta. 

Alienora, uxor reg-is, re^ina Angliae, peperit 
filiam apud Windlesores, quam nominavit Mar- 
g-aretam. Margareta, regina Scotiae, et Beatrix, 
comitissa Britanniae, filiae regis Henrici, diem 
clauserunt extremum. Dominus rex et regina 
venerunt apud Sanctum Edmundum, peregrina- 
tionis causa, xv. kal. Maii [17 Apr.], prout in 
terra voverunt Hierosolymitana, Qui dominus 
rex, consilio suo hoc approbante, post muni- 
mentorum ecclesiae S. Edmundi inspectionem, 
liberam visus faciendi de mensuris et ponderibus, 
absque aliquo ministrorum suorum interesse, 
ejusdem loci conventui concessit facultatem. 
Obiit Johannes, Herefordensis episcopus, cui suc- 
cessit magister Thomas de Cantelupo, ejusdem 
loci canonicus. Londoniis quidam de ordine 
prgedicatorum, dictus frater Robertus de Re- 
dingge, prsedicator optimus, linguaque Hebraea 
eruditissimus, apostatavit, et ad Judaismum con- 
volavit, atque Judaeam ducens uxorem, se cir- 
cumcidi, atque Haggaeum fecit nominari. Quem 
accercitum et contra legem Christianam audacter 
et publice disserentem, rex archiepiscopo com- 
mendavit Cantuariensi. Tertio id. Septemb. 
[11 Sept.] factus est terrae motus magnus Lon- 
doniae, et fere per totam Angliam, circa horam 
diei tertiam. Magnates Anglicani concesserunt 
reg^i quintumdecimum denarium. Lewelinus, 
princeps Walliae, fit rebellis regi Anglias. In- 
hibitum est Judaeis, per totum regnum Anglise, 
ne de caetero pecuniam suam alicui darent ad 
usuram, sed viverent mercaturis suis, legem in 


emendo et vendendo Christianorum habentes other laws 

,.,.,, . concerning 

mercatorum : et quod quilibet eorum, cujus- them. 
cunque astatis, status, aut sexus, regi pro capite 
suo tres denarios daret annuatim : et qui hac 
conditione stare nollet ante Pascha proxime 
sequens [14Apr.] Angliam sua praesentia vacaret. 
Dominus rex protulit sententiam contra bur- Muicts 

-«X • • . 1 • 1 T ... imposed on 

ffenses jVorwicn, quod videlicet pro iniuria cor- the citizens 

• r^u • ^- -n X jj j ofNorwich. 

pori Christi illata quoddam vas aureum ad corpus 
Christi recondendum, pretii c. libr., sumptibus 
suis facerent. Et quod pro injuria conventui 
illata, tria millia marcarum contribuerent 
eisdem, infra sexennium solvenda : videlicet quo- 
libet anno quingentas marcas. Et quod epi- 
scopus sumptibus burgensium una cum eis ad 
curiam mitteret Romanam, de pace taliter or- 
dinata testimonium perhibiturus. Et quod con- 
ventus januam suam qua vellent parte, aqua? 
duntaxat excepta, mutarent, remanente villa quo- 
ad libertatum burgalium privationem, in eo statu 
quod fuit die quo rex pater vivus fuit et mortuus. 
Dedicata est capella prioris, in honorem san- 
ctorum martyrum Edmundi et Stephani, a do- 
mino Willelmo Ragusiae, Medorum archiepi- 
scopo, die Sanctorum Innocentium [28 Dec,]. 
Gravis et intolerabilis facta est exactio super 
decimis in concilio Lugdunensi concessis. De 
nulla enim alicujus taxatione contenti fuerunt 
dictarum decimarum collectores ; immo sacra- 
mento corporaliter praestito ad verum omnium 
proventuum suorum valorem eis ore proprio in- 
sinuandum omnes fere et singulos compellebant. 
Unde decima portionis conventus S. Edmundi 
fuit cc.XLi. marc, iii. sol., vi. d., et hoc per 
sacramentum v. monachorum ad haec specialiter 
juratorum. Decima portionis abbatis fuit centum 
librarum, Ejecti sunt Juda^i a Cantabrii;ia perTheJews 


from cam. rei^inam matrem reffis. Fratres laici de Furni- 

bndge. ^ 

vall, de ordine Cisterciensi, plures de monachis 


A D. 127C. Dominus Aymericus de Monte-forte, una cum 

Mmitfort*^ sorore sua, Alienora, Lewelino, principi Wallise, 

sr9?e?'cap. maritanda, per mare Walliam tendentes, in- 

tured at sea. gj^j^j^^^ illis quodam milite dicto Thoma Ar- 

chidiacono, capti sunt, [et] domini regis custodiae 

PopeGre- mancipati. Gregorius papa, qui decimas im- 

' posuit, decimo die mensis Januarii diem claudens 

extremum, decimatus est apud civitatem Reati- 

nam :^ seditque annis iv., mensibus iv., diebus 
succeededby XIX. Succcssit Fetrus, Ostiensis episcopus, de 

InnocentV. ' f f ' 

ordme praedicatorum, dictusque est Innocentius 
innocentob.; Quiutus, qui Domiuica proxima Quadragesimse 

consecratus, vigilia S. Johannis Baptistae [23 
succeededby Jun.] defungitur. Successit Octobonus, tituli 

Sancti Adriani diaconus cardinalis, dictusque est 
andheby Adriauus. Quo statim infra octavas Assum- 

John XX. . . c\ k 

ptionis [22 Aug.] defuncto, successit eidem 

Petrus de Spineto, Tusculanus episcopus, natione 

Hispanus, vig-ilia S. Crucis [13 Sept.] electus ; 

part of cam- dictusGue cst Johanues XX. Maj^na pars Canta- 

bridgeburnt. , . . ^ , . o. -r» ,. . . 

brigiae, una cum ecclesia S. Benedicti, igne con- 
Michaei sumpta cst. lu itinere justitiarii apud Turrim 
hanged. Loiidonise, Michael Tovi/^ quidam de majoribus 
Edmund, civitatis, suspensus est. Eadmundus, comes Lan- 

earlofLan- \ ^ ' 

caster, mar- castrias, domiui regis frater, desponsavit reginam 
queenof NavarrBB. Alienor regina peperit filiam, quam 
Theprincess vocavit Beren^ariam. Sanctus Ricardus, quon- 

Berengaria ^ . . . .,. oi -r. i t • 

born. clam Cicestrensis episcopus, vigilia S. Botulphi 

f Richard , 

bp. cf Chi- 

chester. ' Reatinam.'] Of Reate, now 

Rieti. According to others, 
Gregory X. died at Aretium 

' Michael Tovi.'] This Michael 
Tovy was apparently the son of 
the mayor of the same name, who 

had repeatedly occupied the 
civic chair. In the ' Croniques 
de London' he is thus spoken 
of: 'En mesme Tan fut Michel 
Thoui le joevene pendu pur 
articles d'occisions et de rob- 


[16 Jiin.], domino rege et regina, una cum aliis 
Angliae magnatibus nonnullis, astantibus, cum 
mag-na g-loria est translatus. Collecta est me- 
dietas quintae-decimae anno superiori domino 
regi concessae. 

Franciae Hispaniasque reares discordes facti Dissension 

,.. -r^ . . r, ' ^ between the 

sunt ad invicem. Rex igitur Franciae contra kings of 

. France and 

regem Hispaniae exercitum movens copiosum spain. 
imprudenter, omni penitus infecto rediit negotio. 
Facta est eclipsis lunae universalis, nocte S. An ecupse of 
Clementis [23 Nov.], luna per duarum fere 
horarum spatium in summa obscuritate, ita quod 
vix aliquod sui reliquit vestigium, perduravit. 
Mortalitas ovium^ hoc anno incepit in Lindeseia, a murrain 

, , /> * among tlie 

et per plures durans annos, per totam lere An- sheep. 
gliam dispergebatur. 

Rex Angliae exercitum copiosum misit in a.d. 1277. 
Walliam, cui praefecit H. de Lacy, comitem Lin-wlfer"°^ 
colniensem. Ipse vero rex, exercitu versus 
Walliam proficiscente, ad partes interim Norfolc. 
et SufFolc. declinans, apud Norwicum Pascha 
celebravit, per loca maritima SufFolc. et Essex 
Londoniam leversurus. Qui statim post festum 
S. Johannis [24 Jun.] totam fere Angliae militiam 
secum duxit in Walliam. A mat^no Tartarorum Embassy 

° from the 

rege qui dicitur Moal, ab orientalibus videlicet khanofthe 
mundi partibus, circa festum Paschae [28 Mar.] 
directi sunt ad regem Angliae sex nuncii sole- 
mnes de majoribus totius gentis illius, cum suo 
interprete, excusantes illorum regem, quod rege 
Angliae, in partibus nuper Aconensibus agente, 
eidem non occurrit : insuper et ab eodem contra 
Crucifixi inimicos, paganos scilicet, auxilium 
flagitantes. Dominus papa, sexto idus Martii Pope john 
[10 Mar.], apud Viterbium diem clausit extre- 

' Mortalitus ovium.'] See Trivet, p. 293, and Mr. Hog's note. 



siicceeded by 

between the 
sultan of 
Egypt and 
the Tatars. 

Great ram 
and flood. 

Walter de 
Merton, bp. 
cf Pi,oches- 
ter, ob. ; 
succeeded by 
subraits to 

mum; a quo die vacavit sedes ad diem Sanctae 
Katerinae [25 Nov.]. Quo quidem die dominus 
Johannes Gaietanus, tituli S. Nicholai-in-Car- 
cere-Tulliano, diaconus cardinalis, in summum 
pontificem est electus,dictusque estNicholaus III. 
Soldanus Babyloniae, habens in exercitu totam 
pene militiam totius imperii sui electam, circa 
XVI. kal. Augusti [17 Jul.], inter Armeniam et 
fluvium Eufraten occurrens exercitui Tartaro- 
rum, cum universis copiis suis fere usque ad 
internecionem caesus est. In quo conflictu de 
Agarrenis XLii. et de Tartarorum multitudine 
XV. millia hominum usque ad internecionem ca^sa 
sunt. Facta est pluvia magna et intolerabilis 
VI. id. Octobr. [10 Oct.], continuata pluvia per 
duos dies et unam noctem. Cujus quidem pluviae 
immoderantiam tanta secuta est aquarum inun- 
datio, quod homines per loca, boves, et oves, et 
alia quaedam pecora campi, tempestate nocturna 
intercipiendo submersit ; domos etiam, muros, 
et arbores, sed et nonnulla aedificia sibi obstantia, 
penitus prostravit. Haec quoque tempestas 
maxime circa S. Eadmundum, Essexiam, et 
comit. Cantabrig-., suam praecipue exhibuit vehe- 
mentiam ; in caeteris Angliae partibus aut nulla 
aut perexigua fuit tempestatis illius pestilentia. 
Walterus de Merton, Roffensis episcopus, diem 
clausit extremum ; cui successit Johannes, ejus- 
dem loci monachus et praecentor. Post damna 
nonnulla utrinque habita, Lewelinus, princeps 
Walliae, submisit se voluntati et dispositioni 
domini regis, de vita et membris, terreno ho- 
nore et omnibus aliis, omni penitus conditione 
submota. Quem dominus rex, habita delibe- 
ratione aliquantula, suscepit in osculo pacis, 
secumque Londoniam adduxit, de pacis forma 
et conforinatione tractaturus. Lewelinus vero, 


celebrato Dominico Natali cum domino rege, 
apud Westmonasterium, ad propria remeavit. 

Rog-erus, episcopus Norwicensis, die S. Vin- a.d. 1278. 
centii Martyris [22 Jan.], apud Suthelinham,^ feJfob"! 
manerium suum, diem clausit extremum : sepul- 
tusque est apud Norwicum in octav. S. Agnetis 
[28 Jan.1 ; cui successit ma^ister Willelmus de succeededby 

li/fii 1 , . ,. >i • T ci Williamde 

Middeltone, archidiaconus Cantuariae, die J:^. Middeiton. 
Matthaei Apostoli [21 Sept.] electus. Collecta 
est alia medietas quintae-decimae domino regi 
concessae, pro qua quinta-decima finem fecerunt 
abbas et conventus S. Eadmundi cum domino 
reg-e de lxxx. et x. libr., ipso abbate xxx., atque 
conventu, pro portione sua, LX. lib. contribuen- 
tibus. Robertus, Cantuariae archiepiscopus, ad Robert, abp. 
curiam Romanam a domino papa vocatus, factus createVk 
est episcopus Ostiensis, tituli S. Rufinoe episcopus 
cardinalis. Quo sic vocato, Robertus Burnel, succeededby 
Bathoniensis et Wellensis episcopus, domini regis of Bathand 
cancellarius, a conventu Cantuariae mox ad 
archiepiscopatum fuit postulatus. Mirabilis confiict at 
factus est conflictus Aquis-grani, in Teutonia, chapeiie. 
ubi comes de Golc et cum eo ccc. de sequacibus 
suis generosis, cum tota fere familia eorum, non 
tara humano quam divino occubuerunt judicio. 
Rex Boemiae factus rebellis Rodulpho, regi Ale- The king of 
manniae, post pacis confracta foedera ab eodem, siaininbat- 
a praedicto Alemanniae reare, una cum L. millibus theemperor 

j . 1 • ^ • Rudolf. 

numero de suis usque ad internecionem caesus 
est. Lewelinus, princeps Walliae, desponsavit Leweiiyu 
Alienoram, filiam Symonis de Monte-forti, quon- daughter of 
dam comitis Leycestriae, apud Wigornam, die Montfort. 
Translationis S. Eadwardi [13 Oct.]; Angliae et 
Scotiae reo^ibus ibidem tunc existentibus. Rex et The king 

1 ci -1-. 1 j j- andqueengo 

regma venerunt apud S. Eadmundum, die S. toNorwich. 

' Suthelinham.'] Probably South Berlingham, a manor of the 
bishop of Norwich, 



llobert, bp.of 
Carlisle, ob. ; 
succeeded by 
Ralph, prior 
of Gisburne, 

The Jews 
imprisoned ; 

also all the 

A. D. 1279. 
A scutage. 
Mary born. 

Clementis [23 Nov ] tendentes versus Norwicum, 
ad dedicationem ecclesiae, factam iv. kal. De- 
cemb. [28 Nov.], existente ibidem tunc cum reg-e 
maxima magnatum Angliae multitudine. Ro- 
bertus, Carleolensis episcopus, obiit ; cui successit 
Radulphus, prior de Giseburn. Facta est itinera- 
tio judiciariorum, domini Johannis de Wallibus 
et sociorum sibi assignatorum apud Carleolam, in 
comitatu Cumberland, et domini Rogeri Loveday 
cum sibi assignatis in comitatu Herefordiae. 
Omnes Judaei Angliae, cujuscunque conditionis, 
aetatis, aut sexus, in octavis S. Martini [18 Nov.], 
subito capti sunt, et per diversa Angliae castella 
salvae sunt deputati custodiae. Quibus sic re- 
tentis, eorum interim diligenter scrutatis domi- 
ciliorum penetralibus, inventa sunt apud ple- 
rosque retonsionis monetae signa atque instru- 
menta, facta ipsius evidentissima. Capti sunt 
etiam subito per totam Angliam omnes aurifa- 
bri moneta3 ministri in crastino S. Nicholai 
[7 Dec.], atque sub salva positi custodia, atque 
eorum domicilia diligenter perscrutata. Juxta 
mandatum igitur regium, quo nuUi quantum ad 
hoc pepercit libertati, ducti sunt Londoniam v. 
aurifabri atque tres alii de villa S. Eadmundi, 
per manum tamen ballivi villae supradictae in 
dictae libertatis, ut plerisque videbatur, Isesionem. 
Quod cum domino regi innotuisset, omnes prae- 
dictos jussit remitti, judicium ibidem, prout me- 
ruerunt, sive bonum sive malum, ibidem subi- 
turos. Tartari regnum occupant Hierosolymi- 
tanum. Rex jussit ut omnes habentes xx. librat. 
terrae militaribus accingerentur, 

Dominus rex cepit scutagium pro expeditione 
Walliae, positis xl. sol. super scutum. Alienora, 
regina Angliae, vigilia S. Gregorii [11 Mar.], 
apud Windleshores filiam peperit, quam vocavit 


Mariam. Rex omnes Judaeos et quosdam Chri- Jews and 

/. , . others 

stianos, de retonsura aut aiia monetae lalsatione iiangedfor 
convictos, fecit suspendi. Unde Londoniae cc.lx. coin. 
et VII. Judaei mortis judicium subierunt. Quidam 
autem releg-ati, quidam etiam eorum perpetuo 
sunt carceri adjudicati, et quidam in Anglia 
remanserunt. Escambiatores quoque aut manu- 
capi permisit, aut salvae per loca sua deputavit 
custodia? ; qui, redemptione facta, liberi permissi 
sunt abire. In illius discussionis examine acces- i"egai mis- 

sion of John 

serunt apud Sanctum Eadmundum domini Jo-decobham 
hannes de Cobeham et Walterus de Heliun, missi de Heiiun to 

Bury St. 

a dommo rege, et contra libertates ecclesiee rem Edmunds. 
ag-entes antea inauditam, nulli munimento papali 
regalive deferentes, de aurifabris villae et aliis 
indictatis, vel per suspicionem arestatis, apud la 
Gildhalle justitiam ulterius tenuerunt, et amer- 
ciamenta inde provenientia regio fisco adduxe- 
runt : ipsum etiam sacristam ad redemptionem 
c. marcarum compulerunt. Cassata postulatione Eiection of 

^ ^ the abp. of 

de R. Burnello, Bathoniensi et Wellensi episcopo, canterbury 

... ^ annulled: 

lacta, dominus papa archiepiscopatum Cantuar. Johnde 
contulit fratri Johanni de Peccham, de ordine made abp. 

T^ . T 1 • . ofCant. 

minorum. Dommus papa contuht archiepisco- Johnde 
patum Dublinensem fratri J. de Derlinerton, demadeabp. 

1. T -«/r r. 11 ofDublin. 

ordme praedicatorum. Mortuo bymone, abbate Edward's 

c^ -r^ 1 T 1 • • arbitrary 

h. Eadmundi, dominus rex tam portionem con- proceedings 

. , . , at Bury St. 

ventus quam baroniam occupavit, quod quidem Edmunds. 
hactenus fuit inauditum : quae conventus portio 
nec prece nec pretio ab ejus manibus potuit ex- 
torqueri : sed omnia facta sufficienti exhibitione 
conventui, talliatisque ad opus regis homagiis 
maneriorum conventus, tam infra villam S. 
Edmundi quam extra, per manum Johannis de 
Berewich, regis attornati, sunt disposita. Regina The queens 
Hispaniae, domina Pontivi, mater Alienorae, re- 
ginae Angliae, vitae terminum fecit. Rex igitur 


Edward does AngUsd, circa principium Maii, facturus homa- 
Ponthieu. gium rcgi Francias pro comitatu Pontivi, qui 
eum ratione regina? uxoris suae, filiae et haeredis 
reginae supradictae jam defunctae, contingebat, 
Reiin- transfretavit. Habito igitur Ambiani ^ Franciae 
SraTo"* parlamento, convenientibusque ibidem Franciae 

Normandy , * t m • • j. • 

foraconsi- atquc Augliae rcgibus, necnon regionis utriusque 
plerisque magnatibus, rex Angliae quiete clamavit 
Normanniam regi Franciae in perpetuum, receptu- 
rus tamen annuatim de scaccario Rothomagensi 
in sempiternum xxx. lib. Parisiacens. Recepit 
etiam pro quieta clamantia supradicta Ageuoys, 
Limozin, Perigoz atque Sentogne, et his factis 

counciiat Augliae reversus est. Johannes, archiepiscopus 

eading. (^antuar., convocatis cunctis jurisdictionis suae 

episcopis, die S. Jacobi Apostoli [25 Jul.], conci- 

waiter, abp. Hum suum apud Rading celebravit. Walterus, 
^^ >° ■' Eborac. archiepiscopus, diem clausit extremum ; 

succeeded by cui succcssit magistcr Willelmus de Wikewane, 

wikewane! cjusdem loci canccllarius. Apud Norhamtonam, 

fied^by^he' dic Crucis adoratae [14 Sept.], puer quidam a 
Judaeis crucifixus est ; ipso tamen puero non 
tunc penitus interfecto. Cujus quidem rei prae- 
textu, multi de Judaeis statim post Pascha 
[2 Apr.] Londoniae equis distracti et suspensi 

Aiteration of suut. Facta cst mutatio monetae in Ansrlia, 

thecoin. ^ ' 

quadrante trigono in rotundum permutato ; nec 
tamen adhuc pristina rationabilis moneta inter 
novam discurrere prohibetur, ultra vero con- 
suetum obolis penitus suspensis, factus est unus 
denarius magnus aequipollens iv. denariis com- 
J?^'"' ^^'p- munibus. Johannes, Dublinensis electus, conse- 

of Dubhn, ' ' 

oonsecrated. cratus cst iu arcMepiscopum apud Waltham vi. 
kal. Septem. [27 Aug.] a Johanne, archiepiscopo 
Cantuar., astantibus sibi Nicholao Wintoniensi, 

Amhiani.Ji At Amiens. 


Roberto Bathoniensi et Wellensi, et Willelmo 
Norwicensi, episcopis. Robertus de Kilwardebv, Robert, 
cardinalis, quondam Cantuar. arcniepiscopus, ofcant., ob. 
veneno, ut dicitur, extinctus, in fata decessit. 
Dominus rex constituit, providit et ordinavit quod 
relig-iosi de caetero terras sive tenementa non ad- 
quirant.^ Johannes, electus S. Edmundi, expeditis 
negotiis suis in curia Romana, benedictionemque 
suam a manu domini papae Nicholai consecutus, 
recepta etiam baronia sua a domino rege, aliisque 
omnibus, tam suam quam conventus portionem 
contin^entibus, die S. Innocentium [28 Dec.] in 
ecclesia sua solemniter est receptus. Cujus 
expensae in ipso itinere ad m.c.lxxv. marc. 
X. solid. IX. den. excreverunt. Ricardus, Lin- Richard, bp. 

,.. . 'j. j. ' r> -^ • ofLincoln, 

colniensis episcopus, vitae termmum fecit ; cuiob.;suc- 
successit magister Oliverus de Sutton, ejusdem oHverdJ 
loci decanus. Dominus rex Natale Domini apud 
Wintoniam celebravit. 

Nicholaus, Wintoniensis episcopus, vi. id. Febr. a. d. 1280. 
[8 Feb.] obiit. Quo mortuo, postulatus est in ^/^?i^P- 
episcopum Wintoniensem Robertus, Bathoniensis ^^•' 
et Wellensis episcopus; cujus postulatione in 
curia Romana cassata, dominus papa liberam 
contra spem conventui Wintoniensi eligendi con- 
cessit facultatem ; elegeruntque sibi magistrum succeeded by 
Ricardum de Mora, ejusdem loci archidiaconum. Mor^'^ 
Johannes, Londoniensis episcopus, obiit vi. id. john,bp. of 
Februar. [8 Feb.],post quem electus est dominus suTceededby 
Fulco Luvel, archidiaconus Colecestriae ; quo Luvei,^ 
statim resignante, magister Ricardus de Graves- Ric"hard 1"^* 
hende, archidiaconus Norhamtonae, electus suc- appointed. 
cessit eidem. Facta est eclipsis lunae univer- Eciipse of 
salis nocte S. Eadwardi, regis et martyris j-ig * ^ ""''*'"• 
Mar.], luna per duarum fere horarum spatium 

Adquirant.'^ This was the first Statute of Mortmaiu. 




frora the 

khan of the 





Walter, bp. 
of Exeter, 
ob. ; suc- 
ceeded by 
Peter of 

A grant of a 
fifteenth of 

Pope Nicho- 
las IV. ob. 

A.D. 1281. 
The king in 
Eclipse of 
the moon. 

Martin III. 
elected pope, 

Eclipse of 
the moon. 

Henry, bp. 
of Liege, 

colore infecta sang^uineo. Regi Ang-lia3 a magno 
Tartarorum re^e nuncii araicabiliter sunt directi. 
Inhibitum est, ne quis ultra diem Assumptionis 
[15 Aug^.] de veteri moneta negociaretur. Facti 
sunt novi oboli rotundi. Walterus, episcopus 
Exoniensis, vitfc terminum fecit ; successit ma- 
gister Petrus de Exonia, ejusdem loci canonicus. 
Radulphus, abbas Croylandia^, in fata decessit. 
Tot fulgura tantaque tonitrua audita sunt per 
plura loca Anglise, vigilia S. Martini [10 Nov.], 
quae domos arboresque prostraverunt, et multi- 
plici admiratione videntes terruerunt. A clero 
Ang-liae concessa est reg-i quinta-decima bonorum 
spiritualium, secundum taxationem Walteri, Nor- 
wicensis episcopi, per tres annos. Magnus, rex 
Norwagiae, vitae terminum fecit. Undecimo kal. 
Septemb. [22 Aug.] in Castro Sariano^ in fato de- 
cessit Nicholaus^ papa, vacavitque sedes men- 
sibus VI., diebus xiv. Johannes, archiepiscopus 
Cantuar., visitavit episcopatum Norwicensem, 
videlicet Norfolch in fine istius anni, et SufFolch 
in principio subsequentis. 

Dominus rex moram fecit in Norfolch usque 
post festum Purificationis [2 Feb.]. Facta est 
eclipsis lunae universalis non. Martii [7 Mar.]. 
Symon de Turon., Sanctae Ceciliae presbyter 
cardinalis, in summum pontificem est electus, 
dictusque est Martinus III. Facta est eclipsis 
lunae, pridie kal. Septemb. [31 Aug*.], luna per 
tempus non modicum in colore cinereo perma- 
nente. Henricus, Leodiensis episcopus, in Ale- 
mannia, dignitate episcopali, eo quod proletarius 
extiterat, in ultima concilio Lugdunensi spoliatus, 
(sexag-inta enim et unum, ut dicebatur, filios et 
filias g-enuerat), viii. id. Septemb. [6 Sept.] no- 

' Castro Sariano.'] In the dio- j ^ Nicholaus, ] The MS. has 
cese of Viterbo. Johannes. 


ctanter superveiiiens, successorem suum, Johan- Murders ms 

• • r 'j^ -\m - TT successor. 

nem, manu propria interiecit. Maffister HuaroHughde 

1 ', \. c^ r .. n Eveshara 

de Evesham, tituli S. Laurentii, tactus est pres- createda 

,. ,. , , . cardinal. 

byter cardmalis. Impetrata est a domino ree-e separation 

/ . . , 11-^ betweenthe 

de novo separatio inter bona abbatis et conventus abbey and 

oi-ni 1.. -11 n theconveut 

h. Eadmundi, ita quod de caetero nullo casu con- ofst.Ed- 
fundantur, appensis domino regi M. libr., excepto 
auro reg-inae ad tantam pecuniae summam perti- 
nente, aliisque expensis a latere provenientibus, 
quae in immensum accreverunt. Hujus cartae 
tenor in fine rotuli de cartis, de anno ejusdem 
regis nono, continetur. Dominus rex celebravit 
Natale Domini apud Wigorniam. 

Die Purificationis beatae Mariae [2 Feb.l cele- The bp. of 

i 'j . . ci- 1 • . • • Sidon cele- 

bravit missam episcopus oidonensis in civitate brates mass 
Hierosolymae ; ubi per multa retroacta tempora, saiem. " 
propter Sarracenorum dominium, a divinis peni- 
tus fuerat cessatum. Lewelinus, princeps Walliae, Leweiiyn 

^ , . . , . rebels. 

immemor pacis et loederis inter dominum regem 
Ang-Iiae et ipsum, dudum inibi praevaricator, 
una cum David, germano suo, eidem domino 
reg-i fit rebellis. Castrorum igitur domini reg-is 
in Wallia et in marchia, vigilia Palmarum [21 
Mar.] quaedam subvertens, quaedam succendens, 
aliisque enormibus intendens, fidelium domini 
regis multitudinem copiosam interfecit ; atque captures 
domino Rogero de ClifFord, utpote diliculo in ciilord'!^ 
lecto suo reperto, secum in Walliam abducto, 
cum praeda non modica ad propria repedavit. 
Unde dominus rex, in ultionem injuriarum sibi Edward 
illatarum, exercitum dirigens in Walliam, in sub- Fnvadr^ "* 
sidium guerra? suae sub mutui spem a singulis a fo?ced 
civitatibus suis et burg-is, necnon a civitatibus et ^*^"' 
burgis virorum ecclesiasticorum, in suse guerrae 
cepit subsidium. Ad cujus quidem rei execu- 
tionem missus est per totam Angliam dominus 
Johannes de Kirkeby, archidiaconus Coventriae, 




wife of 

qui Londonioe viii. millium marcarum modo prae- 
dicto cepit contributionem. Visitatis ig-itur primo 
de Gernemutha et de Norwico burgis et burgen- 
sibus, acceptisque a Gernemutha M. marcis, et a 
Norwico libris quingentis, tandera apud Sanctum 
Eadmundum declinavit, ubi bur^ensibus ad quin- 
gentas marcas taxatis, servientium ipsius curiae 
monachorum taxationem, ut a burgensibus, quod 
nunquam hactenus contigerat, minime taxa- 
rentur, ejusdem loci priori commisit ; quorum 
taxatio ad suramam xxvi. marc. accrevit. Fra- 
ternitas etiam Duodenae^ villae S. Eadmundi per 
eundem priorera ad xii. marc. fuit taxata, ab 
abbate vero et conventu S. Eadmundi c. marcas 
sub eodem extorsit colore. Interira Alienor, 
filia doraini Syraonis de Monte-forti, quondara 
coraitis Leicestriae, nupta Lewelino, principi Wal- 
liae, filiara pariendo superstitera, Wencianara 
noraine, die SS. Gervasii et Protasii [19 Jun.], 
diem clausit extremum, sepultaque est apud 
Landraairs,^ in domo fratrum minorura. In 
expeditione igitur supradicta, rex cepit pro sin- 
gulis servitiis railitaribus l. marc; raitius taraen 
cura abbate S. Eadraundi agendo, ccc. libr. pro 
servitio suo cepit ab eodem. In ista etiam 
expeditione, Willelmus, filius et haeres Willelmi 
de Valencia, et quidam alii cum eo in West- 
Wallia, doraini Lucas de Tany, Rogerus de Clif- 
ford junior, Willelraus de Lindseye, Willelraus 

* Duodena.] This was the Gild 
of the Translation of St. Nicholas, 
vulgarly called the Gilde de 
Dusze. A leaden buUa, in the 
possession of the Rev. H. Hasted 
of Bury St. Edmund's, bears on 
the obverse a mitred half figure, 
and the legend Sigillum Gild^e 
Sci NiCHOL,, and on the obverse 
the letter T between S and N of 

a smaller size, with the legend 


otherwise called Dusgilde, and 
was holden in the college at liury. 
See Tymms's History of St. 
Mary's Church, pp. 62-67. 

^ Landmairs.^ Probably Llan- 
vais, a house of friars minors 
near Beaumaris. 


de Audelee, et plures alii cum illis in Nordwallia, 
absque aliquo Wallensium detrimento, quidam 
fugiendo aquis intercepti et submersi, quidam 
ceciderunt ffladio. Rebusque ioitur sic se haben- oeath of 

-r 1. . Arf iT -1 T-w Lewellyn. 

tibus, Lewelinus, princeps Walliae, iv. id. JJe- 
cemb. [10 Dec.], feria sexta, ab exercitu regis 
Angliae in Suthwallia interceptus, vita capiteque 
privatus est : cujus caput in crastino ad regem 
in Nordwalliam est illatum, qui statim illud 
exercitui suo in Angleseye commoranti destina- 
vit ; cujus conspectu satiatis Ang-lesiensibus, 
statim Londoniae jussit^ deportari. In cujus 
occursum, in crastino S. Thomae Apostoli [22 
Dec.], exeuntes Londonienses, cum tubis et cor- 
nibus, illud per omnes vicos Londoniae cum 
clangore mirabili conduxerunt. Quo facto, col- 
listrigio suo toto illius diei residuo illud defixe- 
runt ; advesperascente vero die, ad Turrim Lon- 
doniae est deportatum, et in excelsa trabe 
transfixum. Corpus vero principis, truncum et 
lacerum, in abbatia de Cunnir de ordine 
Cisterciensi est sepultum. Piratae quidam de The coast 

n n -1 TT n 1 . ^ 1 infested by 

helland et HoIIand, circa Gernemutham et outch 
Donewic,^ tyrannidem exercentes piraticam, 
quaecunque sibi obviantia depraedabantur, ho- 
mines trucidabant, naves nonnullas cum con- 
tentis secum abduxerunt. Florentius, comes 
HoIIandiae, in ultionem mortis Willelmi, patris 
sui, dudum a Frisionibus interfecti, et inter ipsos 
ignominiose sepulti, gloriose triumphans, quin- 
decim millia Frisionum interemit, nonnullique 
metu comitis patriam deserentes spontaneumque 
exilium subeuntes, ad alia se loca diversa trans- 
tulerunt. Corpus igitur patris sui apud Fri- 
siones, paucis arbitris inglorie tumulatum, ad 

' Jussit.'^ MS. jussum. I ' Gemenmtham et Donewic.'] 

I Yarmouth and Dunwich. 

a 2 


propria, ciim solemni transtulit apparatu, et cum 

honore non modico honeste in partibus suis 

tradidit sepulturae. Ricardus, archidiaconus 

Wintoniensis, dudum loci ejusdem electus, in 

manum summi pontificis resignavit electionem 

de ipso factam ad episcopatum ecclesiae memo- 

john. arch- ratae ; quem statim dominus papa contulit magi- 

ExeTeV stro Johauui de Punteyse, archidiacono Exoni- 

winche^sten eusi. Rcx Tartarorum, una cum Hospitalaribus, 

cum soldano dimicavit ; in quo conflictu caesis 

pag^anis captus est ipse soldanus, et apud Baby- 

Princess loniam arctiori custodiae commendatus. Alie- 

bom\t nora, regina Anglias, apud Rothelan filiam 

peperit, quam vocavit Elizabetham. Isabella, 

comitissa de Arundel, diera claudens extremum, 

Thomas.bp. apud Marham sepelitur. Magister Thomas de 

l\).;^^^ ' Cantelupo, episcopus Herefordensis, in curia 

succeededby Romana dcfungitur ; cui per electionem succes- 

swinefieid. sit magistcr Ricardus de Swinefield, archidia- 

conus Londoniensis. Herimannus, filius reg-is 

Alemanniae, qui filiam reg"is Angliae fuerat 

desponsaturus, incaute super glaciem g-radiens, 

gelu dissoluto g-lacieque interrupta, aquis inter- 

ceptus atque sufibcatus est. Die S. Francisci 

natus est Johanni de Hastinge filius suus primo- 

genitus, quem vocavit Willelmum. Dominus 

Thomas Lenebaud, archidiaconus Suffblch., 

vigilia S. Luciae [12 Dec.], apud Horham diem 

clausit extremum. Dominus rex celebravit 

Natale Domini apud Rothelan in Wallia. 

A.D. 1283. Totius Angliae communitas tricesimum de- 

Asubsidy. jja^j.j^jjj omnium mobilium suorum, in subsidium 

guerrae suae, equitatura, armatura, thesauro et 

garderoba duntaxat exceptatis, domino regi 

concesserunt. In cujus pecuniae contributione 

allocari fecit rex totam pecuniam anno praece- 

dente sub mutui spem vel colore ubicunque 


receptam. Idem rex Dominica in media Qua- Edward 
dra£;esima, quae tunc v. kal. Aprilis [28 Mar.l moneyraised 

^. , , . . T T . . fortheHoly 

evenit, totum thesaurum domini papse de decimis Land. 
in subsidium Terrae Sanctae concessum, per 
diversa loca Angliae depositum, serruris diruptis, 
cepit, abduxit, et juxta suae voluntatis arbitrium 
de eodem disposuit. Johannes, episcopus Rof- John. bp. of 
fensis, vitae terminum fecit : cui successit ma^i- ob.; suc- ' 

' CGcded. bv 

ster Thomas de Insroldestorpe, decanus S. Pauli Thomas in- 

T 1. ^.-i.rir>t^ goldsthorpe. 

Londoniae, consecratus Cantuarias die SS. Cosmae 

et Damiani [27 Sept.l. Post mortem Lewelini, subjugation 

of Wales. 

principis Walliae, ejusdem fratre David fug-a 
lapso, caeterisque Wallensibus omnibus, tam no- 
bilium quam ignobilium, domini regis voluntati 
ultro se committentibus, idem rex totam Walliam 
usque ad mare Hibernicum, universis castellis 
et munitionibus sibi contraditis, subjugavit, leges 
Anglicanas imposuit, atque justitiarios aliosque 
ministros ad pacis custodiam ibidem constituit; 
scaccariumque Walliae, scaccariique ministros 
apud Cestriam collocavit. Interea David supra- capture and 

. . -, . . barbarous 

dictus, omni exercitu suo destitutus, per mcertas execution of 
sedes vagabundus et errans, tandem ad quandam 
casulam delitescendi g-ratia ad sui confusionem 
divertens, per aliquos de exercitu regio circum- 
ventus, cum uno de filiis suis et aliis decem 
captus, atque coram rege vigilia S. Albani [21 
Jun.] est adductus ; cujus praecepto in castello 
Cestriae arctiori custodiae est commendatus. 
Ig"itur in parlamento g-enerali, die Sabbati, in 
crastino S. Leodegarii [3 Oct.], apud Salopiam 
habito, David, frater Lewelini, quondam princi- 
pis Walliae, qui se pro principe post mortem 
fratris sui gesserat, in ipsa domini reg^is curia, 
praesidente in judicio auctoritate regia Johanne 
de Wallibus, de proditione, regiae majestatis 
laesione, ac sacrilegio convictus, corporis de- 


tractioni atque suspensioni, capitis detruncationi, 
combustioni, atque membrorum adjudicatus est 
desectioni. Cujus caput Londoniae, corpus vero, 
per quatuor partes desectum, Wincestriae, Nor- 
hamtonae, Cestriae atque Eboraco est transmis- 
sum ; viscera vero ejusdem, propter frequentem 
ecclesiarum combustionem, ad sacrilegii facinus 
puniendum, combustioni ibidem sunt adjudicata. 
Cum quo etiam senescallus ejusdem, Mabadin 
nomlne, factis potius quam nomine barbarus, 
super proditione convictus, equis distractus et 
Robert.bp. suspendio demum est interemptus. Robertus, 

of Durham, t-». i • • -i • • 

ob; suc- Dunelmensis episcopus, obiit ; cui successit 

Anthony^ domiuus Autonius Bek, ejusdem loci archidia- 

conus. Nicholaus, abbas S. Augustini Cant- 

uarise, simulata peregrinatione ad Sanctum 

Nicholaum ad Barum, curiam domini papae adiit, 

atque baculo et annulo dignitatis suae in manum 

domini papae resignavit. Quo facto, ordini se 

transtulitCarthusiensium; abbatiam vero contulit 

dominus papa cuidam Thomas de Findon, ejus- 

peter.king dcm monasterii monacho. Petrus, rex Arra- 

gainspos-' goniae, in terris Siciliae, Calabriae, et Apuliae, 

SeSSioU Of . , _,. ■nir n 1' f-f 

siciiy. ratione uxoris suae, utpote fihae Manfredi, fihi 
Frederici, quondam Romanorum imperatoris, qui 
ipsis terris, ut asserunt, saisitus obiit, et vesti- 
tus, jus sibi vindicans haereditarium, ipsarum 
terrarum proceres tum promissis tum donis sibi 
alliciens, cunctorum magnatum terrarum memo- 
ratarum assensu et favore, omnia castella et 
munitiones Karoli, regis Siciliae, arte sive dolo, 
una die occupavit, viros inventos trucidavit, 
thesauros sibi appropriavit, navigium suum, 
hominibus caesis, penitus destruxit, terrasque 
illas, Karolo rege expulso, praeoccupans, fihum 
suum majiu imperatoris ConstantinopoUtani, 
cujus consilio et auxilio omnia praedicta prae- 


sumpserat, corona regni Siciliae fecit coronari. 
Hoc anno et duobus prsecedentibus fructus omni- 
um gardinorum per Angliam fere defecerunt. 
A clero provinciae Cantuariensis concessa estAgrantofa 

, . . . 1 . -1 • • • twentieth by 

dommo reffi, m subsidium guerrae suae, vicesima the ciergy of 

, . . ■, the province 

omnium proventuum ecclesiasticorum per duosofcanter- 


annos, secundum taxationem Walteri, quondam 
Norwicensis episcopi. Richardus, abbas West- 
monasteriensis, domini regis thesaurarius, prima 
die mensis Decembris obiit, tertiaque post hoc 
die apud Westmonasterium sepulturae commen- 
datur; cui successit Walterus de Wenloch, ejus- 
dem loci monachus. Dominus rex Natale Domini 
apud Rothelan in Wallia celebravit. Soldanus 
Babyloniae defung-itur. Londonias et per non- 
nulla loca Angliae tantae mirae coruscationes 
tantaque, die S. Stephani [26 Dec.], audita sunt 
tonitrua, quod audientibus et videntibus terrorem 
et horrorem non modicum incusserunt. ^stas 
tota, cum maxima autumni sequentis parte, 
vehementer continue pluviosa omnem fere spem 
satorum in viridi delusit in arido. 

Frater Johannes de Derelington, de ordine a.d. 1284. 
fratrum praedicatorum, archiepiscopus Dublin- Dubiln^ob?^ 
ensis, non procul a civitate Londoniae, v. kal. 
Aprilis [28 Mar.] in fata decessit, sepultusque 
est in nova ecclesia fratrum praedicatorum in 
castello Bainardi Londonens. Die Paschae, vide- 
licet V. id. Aprilis [9 Apr.], apud S. Eadmundum, 
circa horam diei primam, tam subita tamque 
repentina fulminum coruscatio, tam etiam con- 
tinuatus, cum fulgore tonitrui, fragor contigit 
immoderatus, quod vix qui audierunt pedibus 
stare potuerunt. Et cum tanta tunc ibidem 
contigisset tempestatis vehementia, damnum nul- 
lum per patriam fecit, aut permodicum. Eandem 
tempestatem, eisdem die et hora, in partibus 



A pseudo- 

Prince Al 
fonso ob. 

Edward transmarinis audivimus contig-isse. Die S. Marci 
caemarvon. Evaugfelistae [25 Apr.], apud Kayernerwan in 
Wallia, natus est domino reg-i Angliae filius, di- 
?f'saiis.*'^' ctusque est Eadwardus. Robertus, Saresberiensis 
suSee^Jedb cpiscopus, obdormivit in Domino ; cui successit 
magister Walterus Scamel, ejusdem loci decanus. 
In Alemannia quidam trufator subito se palam 
manifestans, Fredericumque, quondam Roma- 
norum imperatorem, qui superius, anno Dom. 
M.CCL. vitae terminum fecerat, se esse simulans, 
multam et frequentem familiam, necnon etiam 
totius pene regionis habitus favorem, exercitum 
coadunavit copiosum, regeque Rodulpho non 
contradicente, immo potius rem dissimulante, se 
ut dominum rem^ imperatorem ab omnibus fecit 
venerari. Dominus Aldephonsus, domini regis 
Angliae filius, apud Windleshores, die S. Mag-ni 
Martyris [19 Aug*.], diem clausit extremum ; 
qui, vigilia DecoIIationis S. Johannis Baptistae 
[28 Aug.], apud Westmonasterium solemniter 
traditus est sepulturae. In crastino S. Fidis 
[7 Oct.], apud S. Eadmundum, ante horam diei 
primam, subitae factae sunt coruscationes et toni- 
trua tam vehementia tamque terribilia, ut audi- 
entibus et videntibus maximum incuterent ter- 
rorem. Apud Donewicum, v. kal. Decemb. [27 
Nov.], ab hora diei tertia usque ad horam 
sextam, visum est mare flamma quadam, non 
perlucida sed flava potius, concremari. Dominus 
phnf°of°" papa, ob culpam rebellionis, contumaciae et in- 
obedientiae Petri, dudum regis Arragoniae, re- 
gnum suura Philippo, reg-is Franciae filio,contulit, 
et haeredi, reddendo sedi apostolicae, pro dicto 
reg^no, centum libras annuas. Idem Philippus 
duxit in uxorem haeredem regni Navarrae. 
Johannes, Cantuariensis archiepiscopus, visitavit 

' Rem,'] Sic MS., an error apparently for et or atque. 

The pope 




episcopatum Lincolnensem, extenditque visita- 
tionem usque ad Passionem Domini [7 Apr.] in 
anno subsequente. Illa pars ecclesias S. Petri 
Romae, ubi fuit altare Apostolorum cum prae- 
cipuis et principalibus eorum iconibus, subito 
corruit et inopinate. HuffO de Luziniato, rex Hugh de 

1 1 /• «T Lusignan 

Cypri, cum filio suo et aliis quibusdam de lamilia poisoned by 
sua, per fratres militiae Templi veneno sunt piars. 
extincti. In ecclesia beatae Mariae de Arcubus Murder of 
Londoniae, quidam de Londoniis, Laurentius citizenof' 

,. , -.. . , . London. 

dictus, per quosdam malignae mentis hommes 
de civitate supradicta vulneratus, demuraque in 
trabe ecclesiae laqueo est suspensus : super quo 
rex An^Iiae non modicum conturbatus, quosdam, 
minus tamen nocentes sed minime locupletes, 
equis distrahi, tandem laqueo jussit suspendi ; 
nocentiores vero, sed locupletiores, poena mulctari 
censuit pecuniaria.^ Dominus rex celebravit 
Natale Domini Bristolliae. 

Carolus, rex Siciliae, apud Barlectum in Apulia, a.d. 1235. 
vigilia Epiphaniae [5 Jan.] vitae terminum fecit. o^sSiy.^obf 
Post cujus decessum, Siculi foventes partem Affairs of 
Petri de Arrag^on, qui, etiam vivente dicto 
Carolo, reg"imen Siciliae contra ecclesiam Ro- 
manam occupavit, tenentes in custodia sua 
Carolum, principem de la Moree, dicti regis 
filium, in guerra ab eisdem captum, cum tri- 
umpho redierunt ad propria. Johannes, Cant- 
uariensis archiepiscopus, episcopatum Eliensem 
visitaturus, in ipso Eliensi monasterio omnes 
majores amovit obedientiarios,^ priore duntaxat 

' Pecuniaria. ] Lawrence 
Ducket had, it appears,wounded 
another citizen named Ralph Cro- 
pin, and fled to the church of St. 
Mary-le-Bow, ' into the which 
churche entered in the night tyme 
certeyne evell persons and slewe 
the seyd Lawrence lienge in the 

See Croniques de Lon- 
18, and Mr. Aungier's 

don, p. 

■^ Obedientiarios.'] The obedi- 
entiarius was a sort of monastic 
overseer ; for the particulars of 
his functions see Du Cange, sub 



Theking excepto. Dominus rex Angliae, una cum regma 
go to Bury. ct tribus filiabus suis, vota in guerra sua Walliae 
facta Deo et sancto soluturus Eadmundo, x. kal. 
Martii [20 Feb.] cum magna devotione et re- 
verentia ibidem accessit, iter in crastino versus 
Norfolcham, ubi moram per totam traxit Qua- 
drag-esimam sequentem, arrepturus. Qui quidem 
suorum diversorumque progenitorum suorum 
munimentis in nullo deferendo, pondera, men- 
suras et ulnas villae S. Eadmundi per marescal- 
lum suum mensurarum, quod tempore patris sui 
hoc semel factum fuerat tum allegando, fecit 
examinari. Emolumentum tamen ex illo visu, 
omniumque visuum in adventibus suis et haere- 
dum suorum proveniens, reparationi et decora- 
tioni feretri sancti concessit Eadmundi, et carta 
sua confirmavit. Et quia sacrista et ballivi sui 
per burgenses villae allegantes, quod in adventu 
tantum reg-io hujusmodi visus fieri debuerat, 
hactenus praepediti extiterunt a mensurarum visu 
faciendo, ordinatum est, per consilium domini 
reg-is et sacristae, sub periculo libertatis villae in 
manum domini regis capiendae, quatenus singulis 
annis bis hujusmodi examinationem faciendo, 
burg-enses aliosque de villa ad corporale prae- 
standum compellat sacramentum ; contradicentes 
primo per pecuniam, secundo, si major extiterit 
contumacia, per incarcerationem, donec super 
eorum transgressione rex consulatur, puniendo. 
Domino rege, ut dictum est, in partibus Nor- 
Townsmen folchiae moram faciente, tota communitas villae 

of Ipswich /->,. T . T • n ' •! 

imprisoned Gipwyc, apud ipsum regem diversis lacmoribus 

and fined. j . • ^ • . • 

accusata, et m magna parte convicta, in maxima 
pecuniae summa est condemnata; et praeterea 
XIII. de melioribus totius villae per dimidium 
annum per diversa Angliae loca carcerali sunt 
warbetween custodiaB dcputati. PhiUppus, rex Franciae, circa 


mediam Quadraffesimam [4 Mar.], exercitum France and 

. » . ' I . . Arragon. 

contra reaem movit Arraffoniae, qui, tam terrestri Death of 

, ,. . .1. 1 . PhilipIII. 

et navali proelio quam etiam media quam pluri- 
bus suorum consumptis, suis occupatus,^ tandem 
apud civitatem Pampelonam, dysenterise incom- 
modo, viam universae carnis ingressus est. Cor- 
pus vero reg-is apud Sanctum Dionysium, cum 
progenitoribus suis, die S. Martini [11 Nov.], 
solemniter est tumulatum. Thomas, prior eccle- 
siae Christi Cantuariae, vi^ilia Palmarum [17 
Mar.], apud Bellum-locum-re^is, monachum in- 
duit Cisterciensem ; cui successit Henricus, ejus- 
dem loci thesaurarius. Dominus papa apud ^ope Martin 
Perusium iv. kal. Aprilis [29 Mar.] vitae ter- 
minum fecit, sepultus ibidem primo die mensis 
ejusdem ; vacavitque sedes diebus[quatuor].^ Cui succeededby 
successit dominus Jacobus de Sabella, Sanctae iv. 
Mariae in Cosmidin diaconus cardinalis, dictus- 
que est Honorius IV. 

Dominus rex cepit scutagium xl. solid. super Ascutage. 
scutum pro exercitu Walliae, ultimo praeterito. 
Dominus rex, cum capite S. David, qui et Dewy, 
et aliis reliquiis secum apportatis a Wallia, a 
Turri Londoniae usque ad Westmonasterium 
solemnem fecit processionem. Duae lunae, viii. 
idus Maii [8 Maii] ; in Suffolchia acies bellatrices 
in aere apparuerunt. Habito parlamento apud a pariia- 
Westmonasterium, in festo S. Johannis [24 Jun.], westmins- 
dominus rex multa ordinavit et publicari fecit 
statuta, inter quae nonnulla, ut pluribus videtur, 
sunt ordinata jurisdictionem ecclesiasticam in 
maofna sui parte evacuatam.^ Ille trufator, qui se Thepseudo- 

'^ ■* * emperor 

~ burnt. 

* Occupatu».'] MS. * occupata.' 

The integrity of the whole sen- 

tence seems questionable. * Pam- 

pelonam ' in the next line is an 

eri-or for Perpignan, where Philip 

the Hardy breathed his last. 

'^ Quatuor.] Left blank in the 

^ Evacuatam.] MS. evacuata; 
evacuatura ? 


Fredericum nominavit, super ha^resi aliisque 
criminibus convictus, pra^sentibus archiepiscopis 
et episcopis Teutonicis quibusdam, ii. id. Julii 
[14 Jul.] igni traditus, incendio consumptus est. 
wiiiiam, Willelmus, Eboracensis archiepiscopus, apud 

ahp.ofYork, ^ . ' . ., , . . . 

ob.; Pontiniacum m partibus decessit transmarmis ; 

succeeded by cui succcssit magistcr Johanncs, dictus Romanus, 
The princess ecclcsiae Lincolnicnsis prcecentor. Maria, filia 
at Ames""" rcgis Angliae, die Nativitatis beatae Mariae [8 
Sept.] apud Aumbresbere in sanctimonialem est 
Aiexander vclata. Alexandcr, rex Scotorum, filiam comitis 

III. ofScot- , ,-. . -P, . . j •. • 

land marries dc Drucs, rcgis t rauciae consangumeam, duxit in 

ofthTcoSnt uxorem. Facta est itineratio justitiariorum in 

comitatu Norhamtoniae, sub justitiariis dominis 

Johanne de Wallibus, Willelmo de Saham, Jo- 

haane de Meting-ham, Rogero Loveday et aliis : 

et in Essexia sub justitiariis dominis Solomone 

de Rocestria, Roberto de Redingge, Ricardo de 

Royland, Waltero de Sarchele, et aliis. Domi- 

nus rex celebravit Natale Domini apud Exoniam 

in Devonia. 

A.D. 1286. Philippus, filius Philippi, die Epiphaniae [6 

kilJgof ' Jan.] Remis in regem Franciae coronatus est. 

crowned. Domiuo rcgc magnum parlamentum apud West- 

^t mst™^"* monasterium post Purificationem [2 Feb.] te- 

mmster. ngnte. Parlameuto interfuerunt nuncii reg-is 

Franciae, dominus videlicet Mauricius de Croim, 

comes Burg-undiae, et dominus Johannes de Acra, 

Deathof de proceribus reg^is Francise. Alexander, rex 

III. of Scotiae, viam universae carnis ingressus est, xiv. 

Scotland. ^ . ,--</-»,•»«- n tx 

Edward goes kal. Aprilis [19 Mar.]. Dominus rex, post 
festum Paschae, mense Maio, transfretavit cum 
rege Franciae collocuturus, et parlamento Fran- 
ciae circa dies Rogationum [19 Maii] habito 
Parisiis, sui praesentiam exhibiturus, et ipsi regi 
Franciae de terris quas clamat de eo tenere ho- 

Hugh, bp. of magium facturus. Quinto idus Junii [9 Jun.J, 


Hugo, Eliensis episcopus, apud Dunham, mane- 
rium suum, in insula Eliensi, diem clausit ex- 
tremum ; cui successit dominus Johannes de succeeded by 
Kyrkebi, domini regis Angliae thesaurarius ; [et] Kirkby! 
vigilia Natal. Domini [24 Dec.] solemniter in- 
thronizatur. Willelmus, Ramesiensis abbas, 
paralysis laborans incommodo, suae resignavit 
dignitati ; cui successit Johannes de Sauter, ejus- 
dem loci monachus. Prioratus canonicorum de 
Westacre, cum ecclesia omnibusque aliis suis 
officinis, circa Nativitatem B. Marise [8 Sept.], 
igne consumptus est. Alienor, mater regis An- Thequeen 

T T T 1*11 • niother, 

gliae, mense Julio, apud Aumbresbyre, sancti- Eieanor, a 
monialis habitus velamen sibi imposuit. Wal- Amesbury. 

^ . , . . . . , . . Walter, bp. 

terus, Sarisberiensis episcopus, vita decessit ; cui of saiisbury, 

xT •!-»-» . ob. ; suc- 

successit magister Henricus de Branteston, ejus- ceededby 
dem loci decanus. Dominus Willelmus de War- Branteston. 
ren, filius et haeres Johannis de Warren, comitis warren 
Suther., in torneamento apud Croienden, a suis 
acmulis, ut dicebatur, mense Decemb. interceptus 
atque crudeliter interemptus est. Dominus rex 
apud insulam de Olyrun, in Guasconia, Natale 
Domini celebravit. 

Nocte Dominicae Circumcisionis [31 Dec.], a.d. i287. 
tam venti vehementia quam maris viofentia wlndTand 
multa apud Gernemutham, Dunewich et Gyp- ^^"^^"^^' 
wicum, sed et per alia diversa loca Angliae 
aliarumque regionum mari contiguarum, pro- 
strata sunt aedificia ; et praecipue in illa parte 
Angliae, quae Merislandia dicitur, tota fere pro- 
vincia in stagna aquarum conversa, hominum 
multitudo intolerabilis aquis intercepta est et 
necata. In crastino octav. Epiphanias [14 Jan.], 
parum ante auroram, subitae coruscationes apud 
Sanctum Eadmundum apparentes, videntes non 
modicum terruerunt. Dominus papa, feria iv. PopeHono- 
in septimana Palmarum, in crastino Dominicae 



Jews im- 

Anniinciationis, apud S. Petrum Romai, in fata 
decessit ; sepultusque est ibidem, die Veneris 
parasceve sequente : et vacavit sedes mensibus 
XI., diebus xxxiv.* 

Judaei per totam Angliam, cujuscumque astatis 
aut sexus, die Veneris, in crastino Apostolorum 
Philippi et Jacobi [2 Maii], securae sunt cu- 
stodiae mancipati, qui tandem dominum reg-em de 
xli. libr. ei solvendis certificantes ad propria 
Aseafight quique redierunt. Tertio kal. Auffusti [30 Jul.l, 

betweenthe . ^ , . _, ^ ■- -" 

Frenchand intcr Komanas ecclesiae et rrancorum ex una 
parte, et imperatoris Constantinopolitani, foven- 
tis partes regis Arrag-oniae, exercitus ex altera, 
mirabilis in mari factus est conflictus; in quo 
Graecis cum parte sua triumphantibus, nonnullis 
de totius exercitus nobilioribus captis, atque 
reliquis crudeliter jugulatis, victoria parti cessit 

Reheiiionof advcrsariorum. Magna Suthwalensium pars, 
duce quodam Reso, Mereducii filio, regis Angliae 
fit rebellis. Qui tandem, non absque tam nobi- 
lium quam ignobilium strage permaxima de 
g-ente Anglorum facta, aliaque expensas inutiles, 
damna multimoda, et pericula non modicum 
inutilia,^ fuga lapsus, quo tunc aliquamdiu de- 
lituit penitus ignorabatur. Et sic ipso Reso 
tanquam nusquam comparente, exercituque An- 
glicano ad propria redeunte, siluit terra et qui- 
evit. Facta est eclipsis lunae universalis nocte 
Sanctorum Romani et Severini [22 Oct.]. 

stephen, bp. Stephauus, Cicestrensis episcopus, vitae termi- 

ofChiches- ^ ^ . . . . A ^ r^ r 

ter, ob.; num fccit ; cui successit magister G. de S. Leop- 

succeeded by .-,. 

G. dest. hardo. Mare, mense Decemb., proprium littus 
inroadof egressum, in partibus Norfolchiae et Sufiblchiae, 

the sea. 

Rees ap 

Eclipse of 
the moon. 

^ Diebus xxxiv.] This reckon- 
ing is manifestly erroneous. Ac- 
cording to Matth. Westm. Hono- 
rius IV. died April 4, and his 

successor was elected Feb. 15 

2 Aliaqm inutilia.~\ Sic 



et praecipue Gernemuthae multorum extitit causa 
incommodorum. Domino regi Angliae, in parti- Embassy 

. m f^^om the 

bus Wasconiae commoranti, a rege 1 artarorum khau of the 
sollemnes directi sunt nuncii, ad antiquas amici- 
tias inter ipsum dominum re^em et praedecessores 
suos re^es renovandas. Item, dominus rex cele- 
bravit Nativitatem Domini apud Burdegalim^ in 

Tertio non. Februar. [3 Feb.], in crepusculo a.d.i288. 
noctis, subito et ex inopinato, apud S. Eadmun- ftor^m."'^^'^ 
dum, nullis penitus si^nis praeambulatis, sub uno 
et eodem momento, apparuit coruscatio cum non 
dico tonitruo, sed fra^ore quodam terribili, 
foetoreque subsequenti intolerabili. Concomita- 
bantur etiam dictam tempestatem scintillae ignis 
manifestae, oculos videntium horribiliter concu- 
tientes. Hujus siquidem tempestatis vehe- 
mentia, turri ecclesiae de Bernewelle succensa, 
aliisque damnis conventui dicti loci illatis, tertia 
fere pars ipsius villae i^ne consumpta est. Re- 
fectorio etiam S. Eadmundi aliquantulum adhaesit 
ignis ille, sed celerrime a monachis eidem est 

Dominus Hieronymus, episcopus cardinalis Nichoias iv. 
Prsenestinus, de ordine fratrum minorum, die 
S. Petri-in-Cathedra [22 Feb.], in summum pon- 
tificem est electus, dictusque est Nicholaus IV. 
Henricus, Saresberiensis episcopus, in fata de-Henry,bp. 
cessit ; quo defuncto, electi sunt duo magistri, ob.;\uc-"'^^' 

C66(l6(i l)V 

videlicet Willelmus de la Corne, et Laurentius wniiamde 
de Hakebrun, ejusdem loci canonici : sed L. 
statim defuncto, iterim electus est magister W. 
supradictus. Pridie non. Junii [4 Jun.], habito Battie 
conflictu inter ducem Brabantensem ex una parte, duiTe^of 
et archiepiscopum Coloniae et comitem de Gelre the abp. of 
ex altera, utriusque etiam partis caesa procerum thVSunrof 


* Burdegalim.'] Bordeaux. 



Eclipse of 
the nioon. 

A.D. 1289. 
abbot of 

The king 
and queen 
return to 

Of Thomas 
de Weyland, 

multitudine copiosa, archicpiscopus Coloniae et 
comes de Gelre capiuntur, et in custodia ducis 
Brabantensis retruduntur : sicque Brabantini 
optata potiti sunt victoria. Maxima pars nun- 
dinarum S. Botulfi, una cum domibus fratrum 
praedicatorum, in crastino S. Jacobi [26 Jul.] 
ig-ne consumpta est. Quinto id. Octobr. [11 Oct.] 
facta est eclipsis lunas pene universalis, duravit- 
que fere post noctis medium usque ad aurorae 
exortum. Dominus rex apud Belegarde, in terra 
Biernensi, Nativitatem Domini celebravit. 

Mense Februar. circa festum S. Petri-in- 
Cathedra [22 Feb.], Reginaldus, abbas de Walt- 
ham, vitae terminum fecit, sepultusque est apud 
Waltham in crastino S. Matthaei Apostoli [22 
Sept.] ; cui successit Robertus de Elington, ejus- 
dem loci canonicus. Dominus rex cum^ re^ina, 
quarto a transfretationis suae anno, pridie idus 
Aug-usti [12 Aug-.] apud Doveriam applicuit in 
Ang-lia, moraque in Cantia, et postea in Essex, 
aliquantulum protracta, die S. Lamberti [17 
Sept.] ad Sanctum accessit Eadmundum, in cra- 
stino partes Norfolchiae petiturus. Unde per in- 
sulam Eliensem navigio procedens, Londoniam- 
que tendens, diem Translationis S. Eadwardi 
[13 Oct.] apud Westmonasterium solemniter 
celebravit. Dominus Thomas Weyland, capi- 
talis reg-is justitiarius in banco regio inferiori, 
super retentatione quorundam de suis, qui quen- 
dam nuper interfecerant,^ indictatus et pro inqui- 
sitione convictus, et se gratiae regis committere 
formidans, fratribus minoribus, apud S. Eadmun- 
dum commorantibus, se contulit. Ubi rege prae- 

' Cum.] MS. et. 

^ Interfeccrant.'] According to 
other authorities, the murder was 

committed at the instigation of 
Weyland himself. See Croniques 
de Loudou, p. 95 ; Dunst. p. 573 


cipiente per aliquot dies a patria dilig^enter 
custoditus, cum minus sperabatur, habitum sum- 
psit eorundem. Quo audito, rex quendam de 
suis collateralibus militem, una cum toto comi- 
tatu, ad dictam custodiam securius firmandam 
destinavit. Tandemque dictus Thomas, post 
duorum mensium obsidionem, dispersis primo 
per loca fratribus fere universis, ipso habitu 
relicto, et saeculari assumpto, exivit, et ad regem 
adductus in Turri Londonensi salvo deponitur 
custodiendus, Dominus papa Karolum, prin- 
cipem de la Murre/ Karoli dudum regis Siciliae 
[filium],^ sublimavit, et ipsum diademate, die 
Pentecostes [29 Maii], soiemniter coronavit. 
Civitas Tripolitana, cum universis urbibus et Tripoii i» 

^ . Syria taken 

viculis, necnon tota patria adiacente, interfecta »^y the 

^i . • T . 1. . o, Saracens. 

Christianorum multitudme permaxima, a Sar- 
racenis capta, destructa et subversa est. Do- 
minus rex Natale Domini apud Westmona- 
sterium solemniter celebravit. 

Habito parliamento apud Westmonasterium, a, 0.1200. 
et a die Circumcisionis Domini [1 Jan.] usque me^n^ '^" 
post festum S. Valentini [14 Feb.] protracto, Tgafnsf'"^^ 
super diversis diversorum justitiariorum trans- fuiger^"* 
gressionibus ibidem ventilatis, pro diversis causa- 
rum meritis, diversa? a domino reg-e et ejus 
consilio sententiae sunt prolatae. Inter quas sentence on 
dominus Thomas Weyland, omnibus bonis suis weyiand 

, .,., . 1 .1.1 . f, . and other 

mobilibus et immobilibus sempiterno connscatis, judges. 
absque spe remeandi exilio deputatus est. Mul- 
tique de justitiariis, tam de banco quam de itine- 
rantibus praeteritis, salvo custodiendi ad Turrim 
sunt transmissi. Inter quos principales fuerunt 

• Murre^ Morea. He is usually 
styled prince of Salerno, and of 

Filmm^ Omittedin the MS. 




domini Johannes de Lovethot, Willelmus de 
Brunton, Rog-erus de Leycestre, et Robertus de 
Littlebery : et hi quidem de banco. De itine- 
rantibus fuerunt doraini Solomon de Roffen., 
Ricardus de Boylaund, Thomas de Sudendon, 
Walterus de Hopet, et Robertus de Preston. 
Sed primis, in fine istius parliamenti, redem- 
ptione pecuniaria non modica interveniente, 
dimissis, ultimi, reg-e alias se transferente, in 
ipsa Turri remanserunt ; qui tum in continenti, 
non absque conniventia regia, sed eo praecipiente, 

john, bp. of more priorum ad propria sunt reversi. Johannes, 
Lliensis episcopus, dommi reg-is thesaurarms, in 
crastino Annunciationis B. Mariae [26 Mar.], 
apud Ely diem clausit extremum; cui die Coenae 

sncceededby proximo ibidcm honorifice tumulato, successit 

Luda. magister Willelmus de Luda, archidiaconus 
Dunelmensis et decanus S. Martini Magni Lon- 
doniae, dominique regis de garderoba sua thesau- 

joanof Acre rarius, clcctus IV. id. Maii [12 Maii]. Gilbertus 

marned to . , . . 

thecariof dc Clare, comes Glovernise, duxit m uxorem 

Gloucester. . 

dommam Johannam, dictam de Acre, quia apud 

Aconem nata est, filiam regis Angliae, ultimo die 

Agreat mcnsls Aorilis, apud Westmonastcrium. Eodem 

sea-fight. ,. . ..,-■. . n -m/r , 

die, in mari Marmorico, juxta S. Matthaeum, inter 
Baionenses et Quinque Portus et Gernemutenses 
ex una parte, et Flandrense navigium ex altera, 
exortum est navale bellum saevissimum : ubi de 
Flandrensium multitudine permaxima, tum aqua 
tum igne injecto, tum etiam armis jugulata, 
navibus etiam eorum plerisque submersis, ali- 
quibus vero concrematis, aliisque sibi fugas prge- 
sidio consulentibus, victoria potita est pars ad- 
Removaiof vcrsa. Domiuus rcx rcsem, patrem suum, apud 

the body of _^^ , . -, -r^ . . 

Henry III. Wcstmonastermm intumulatum, nocte Dominicae 
Ascensionis [10 Maii], subito et inopinate amo- 
veri fecit, et in loco excelsiore, juxta S. Eadvvar- 


dum collocari. Bellum saevissimum et cruentum warbetween 
inter Norwagiae et Daciae reg^es, in quo apud andNorway. 
Schonore in Dacia de Norwagiensibus caesa sunt 
XXV., Dacorum exercitu non multo violato. 
Ro"erus Bigot, comes Norfolchiae, et marescal- Marriage of 

14 1. \ . A 1. . r>i. T , -1 RogerBigot, 

lus Ang-lioe, traduxit Aliciam, tiliam Johannis de eariof 
Aveynes, comitis Ag^ennogias. Johannes, filius The princess 
et haeres Johannis ducis Brabantiae, patre suo married to 

• f^ . 1.1. John of 

cum innnita procerum multitudine praesente, Brabant. 
Marg-aretam, filiam re^is Angliae, vi. id. Julii 
[10 Jul.] apud Westmonasterium sollemniter 
desponsavit. Omnis fructus per totam Ang-liam, 
tam gardinorum quam etiam sepium, pomis cum 
glandibus utcunque exceptis, defecerunt. Wil- wiiiiam bp. 
lelmus, Eliensis electus, ix. kal. Decemb. [23secrated. 
Nov.], in sacerdotem ordinatus, primo die mensis 
Octob., apud Ely, in ecclesia B. Mariae paro- 
chiali, a domino Johanne, archiepiscopo Cantuar. 
cum sollemnitate prascipua, in episcopum Elien- 
sem est consecratus. In cuius sollemnitatis a councii at 


crastino celebravit ibidem concilium suum archi- 
episcopus supradictus, cum sufFraganeis suis et 
aliis de clero ibidem convenientibus. In quoGrantofa 

.,. ^ 1 • -11. tenth bythe 

concilio concessa est dommo regi a clero decima ciergy. 
omnium bonorum spiritualium per unum annum ; 
ita tamen ut non colligatur decima ista ante 
festum S. Michaelis [29 Sept.] anno proxime 
venturo. Accepta a totius An^"liae communi- Grantofa 

\ -. . fifteenth. 

tate omnium bonorum temporalium qumta- 
decima, dominus rex omnes, cujuscunque sexus 
aut aetatis, per universam Angliam habitantes Expuision of 
Judaeos, absque spe remeandi, perpetuo damnavit 
exilio. Rogerus, abbas S. Albani, circa festum 
Omnium Sanctorum, in ciastino Animarum [3 
Nov.] in fata decessit ; cui successit Johannes 
de Berchamstede, ejusdem loci monachus. Ro- 
bertus, abbas de Radingge, suae cessit dignitati ; 

R 2 



Death of the 
Maiden of 

Death of 



A. D. 1291. 
Eclipse of 
the moon. 

Arragon, and 

The peace 

cui succcssit Willelmus de Sutton, ejusdem loci 
camerarius. Margarcta, filia Irici regis Norwa- 
giae, et Margaretae, filia:? Alexandri regis Scotiae, 
serius sine ha^rede de se defuncti, [et] Margaretae 
regina^, filiae Henrici regis Anglorum, et sororis 
Eadwardi regis, ejusdem regis filii, cui, tanquam 
propinquior sanguine, regni Scotiae jus compete- 
bat haereditarium ; quoe etiam, dispensatione in 
curia Romana jam praehabita, Eadwardo, supra- 
dicti regis Eadwardi filio, nuptiali foedere se pa- 
rabatur fuisse copulanda, in insula Orkeneya 
defungitur. Alienora, regina Angliae, domini 
regis consors, iv. kal. Decemb. [28 Nov.], apud 
Herdebj^in comitatu Lincolniensi, vitae terminum 
fecit ; sepulta autem est apud Westmonasterium 
cum apparatu celebri et sumptuoso, xvi. kal. 
Januar. [17 Dec.]. Quo facto, dominus rex 
versus Ayisrig-ge, heremitorium comitis Cornu- 
biae, Natale Dominicum celebraturus divertit. 

Facta est eclipsis lunae xv. kal. Martii [15 
Feb.]. Sexto id. Febr. [8 Feb.], Londoniae, circa 
horam primam, subito et inopinate intonuit de 
coelo Dominus tam vioienter et acerbe quod au- 
dientium corda mirabiliter sunt perterrita. Inter 
ecclesiam Romanam et Karolum, regem Siciliae, 
ex una parte, et Petrum, regem Arragoniae, ex 
altera ; regem Franciae ex una parte, et regem 
Arragoniae ex altera ; item, regem Franciae ex 
una parte, et regem Hispaniae ex altera, multi- 
modis damnis, caedibus et calamitatibus, hinc 
inde praecedentibus, reg^e praecipue Ang-liae se 
intermittente, et nuncios suos sollemnes ad pa- 
cem procurandam et formandam ad partes trans- 
marinas transmittente, pax et concordia facta est 
et confirmata. Quae tamen brevi post tempore, 
Petro videlicet Arrag-oniae rege mortuo, Jaco- 
boque, fratre suo, regnum Siciliae viriliter occu- 


pante, infirmata est, et ad nihilum redacta. A Embassy 
maeno et summo Tartarorum re^e, tam domino khan o/ 

-r. . ^ A I- -u theTatars. 

papae quam Franciae et Angliae regibus, pro 
amicitia renovanda et confirmanda, et pro Chri- 
stianae fidei sacramento suscipiendo, necnon etiam 
pro subsidio Terra? Sanctae conferendo, solemnes 
sunt nuncii directi. Johanna, comitissa Glo- 
verniae, domini regis Angliae filia, die Veneris, 
IV. non. Maii [4 Maii], apud Winchecumb peperit 
tilium suum primogenitum, quem vocavit Gile- 
bertum. Dominus Thomas, Roff*ensis episcopus, Thomas, bp. 

r^T-» '• r-t^ -miT "1 i V»/v. Of Roches- 

die S. Fancratii [12 MauJ, apud Koir. m ter, ob.; 
senectute bona obdormivit in Domino ; cui suc- fucceededby 
cessit Thomas, ejusdem ecclesiae prior. A lie- Eieanor " the 
nora, domini regis Ang-lige mater, in crastino S. ther, ob. 
Johannis [25 Jun.], apud Aumbresbyr. in mor- 
tem impingens, tertio die post Nativitatem B. 
Mariae [8 Sept.], concurrentibus tam Angliae 
quam Franciae proceribus potissimis, solemniter 
est tumulata. Mortuo totaliter et consumpto ofscottish 

^ affairs con- 

tam semine quam sanj^uine Alexandri, reg-is sequem on 

, . , ^ . . , the death of 

Scotiae, ultimo defuncti, coeperunt quidam in Aiexander 
regno Scotiae jus sibi haereditarium vindicare. 
Quod considerans, rex Angliae supremum jus 
reg"ni ejusdem asseruit sibi competere. Ad quod 
luculentius declarandum, apud Norham in march. 
Scotiae accedens, viros religiosos de nonnullis 
Angliae ecclesiis cum chronicis suis convocavit 
ibidem. Quibus diligenter coram toto consilio 
suo inspectis, scrutatis, et consideratis, universis 
patuit et singulis regni Scotiae jus supremum ad 
ipsum spectare et pertinere debere. Quae omnia 
cum coram majoribus Scotiae, tam episcopis 
quam comitibus, et aliis nonnullis, essent re- 
citata, et diligenti examinatione ponderata, non 
habentes Scotti quod pro se allegareiit, ipsum 
tanquam dominum supremum susceperunt. Cui 


etiam, tanquam domino, castellorum Scotiae [cu- 
stodiam]/ tam citra mare Scoticum quam ultra, 
una cum sigillo Scotia) commendaverunt, sibique 
fidelitatem juraverunt, et per literas suas paten- 
tes sibi securitatem praestiterunt, et ut illi qui in 
regno Scotiae jus sibi vindicaverunt judicio curiae 
reg-is Angliae stare deberent, adjudicarunt. Quo 
facto, dominus J. de Baillol, et dominus R. de 
Bruis, aliique quidam inferius nominati, pro 
jure suo vindicando se obtulerunt. Qui tandem 
in hoc consenserunt, ut XL. virorum legalium de 
utroque regno ex una parte, et similiter xl. ex 
altera parte, necnon et xx. ex parte regis Angliae, 
arbitrio se committerent : ut videlicet singulorum 
rationibus et juribus coram ipsis allegatis, suam 
super hoc sententiam in crastino S. Petri-ad- 
Vincula [2 Aug.] promulgarent et publicarent. 
Quo facto, rex Angliae episcopum de Cathens. 
cancellarium Scotiae constituit, cui etiam unum 
de clericis suis, cancellarium Angliae, Walterum 
de Amundham^ dominum associavit, cujus consilio 
et assensu omnia forent facienda et exequenda. 
Castellorum vero custodiam fidelibus suis, prout 
sibi videbatur, distribuit. Pacis etiam et tran- 
quillitatis custodes aliosque regalium negotiorum 
executores, tam citra mare quam ultra, constituit. 
In crastino igitur S. Petri supradicto, utriusque 
terrae proceribus apud Berewich, omnibusque 
qui in regno Scotiae jus sibi vindicaverant, con- 
silio communi consideratum est, omnium calu- 
mniam irritam esse debere etinanem,praeterquam 
dominorum J. de Bailol et R. de Brus, et J. de 
Hastings, et aliorum qui inferius nominantur. 
De quorum jure discutiendo assignatus est par- 
tibus dies apud Berewich, in crastino S. Trini- 

^ Custodiam.] Omitted iii MS. ^ Amundham.] Agmondesham. 


tatis proxime venturo [18 Jun.], coram domino 
rege Anglise aliisque suis fidelibus, ibidem sibi 
occursuris. His ita gestis, Florentius, comes 
Hollandiae ; Robertus Bruys, dominus de Valle 
Anandi ; Johannes de Baillol, dominus de Gale- 
weya ; Johannes de Hastings, dominus de Ber- 
geveny ; Johannes Cumin, dominus de Baden- 
oug-h ; Patricius de Dunbar, comes March ; 
Johannes de Vescy, pro patre suo ; Ricardus de 
Soules, et Willelmus de Ros ; in quibus vel in 
quorum aliquo jus regni Scotiae quiescere crede- 
batur, de juris seu jurium assertionibus et alle- 
gationibus, contra diem sibi superius praefixum 
deliberaturi ad propria redierunt. Unde dominus 
rex considerans et perpendens, per tenorem 
chronicarum virorum religiosorum, jus suum in 
reg"no Scotiae non modicum fuisse declaratum, 
volensque hujus facti sui reique gestoe memoriam 
perpetuis temporibus fore duraturam, majoribus 
Ang-liae domibus scripsit in hac forma. ' Ead- 
wardus, Dei gratia rex Angliae, dominus Hiberniae, 
et dux Aquitaniae, dilectis sibi in Christo, abbati 
et conventui S. Petri de Burg-. salutem. Mitti- 
mus vobis sub sigillo scaccarii nostri praesentibus 
appenso, transcripta quarundam literarum, quae 
in thesaurario nostro resident, tenorem qui se- 
quitur continentes. " Au ceus qui cete lettre 
verrunt u orrunt : Florenz, counte de Ploylaund ; 
Robert de Bruys, seingnur del Val Danaunt ; 
[Johan deBayllolis,seyngnur deGaweye]^ Johann 
de Hasting", seygnur de Bergeveny ; Johan 
Comin, seyngnur de Badenough ; Patrich de 
Dumbar, counte de la Marche ; Johan de Vescy, 
pur sun pere ; Nichole de Soules, et Williame 
de Ros, saluz en Deu. Cum nos entendums 

' Balliors name is left out, I It appears in the other copies, 
evidently through inadvertence. I both Freuch aud Latin. 


auer dreit el reaume de Escoce, et ce dreit 
munstrer chalanger et auerer deuaunt celi, qui 
plus de poer, jurisdicciun, et resun eust de trier 
nostre dreit ; e le noble prince, sire Eadvvard, par 
la grace de Deu roys de Engleterre, nus eyt 
enformez par bones et suflfisauntes reysuns, que 
a luy apent, et auer deit la suuereyne seyng-nurie 
de le dit reaume de Escoce, et la connysaunce 
de oyr, trier, et terminer nostre dreyt : Nus de 
nostre propre volunte, saunz nule manere de 
force u destresce, volums, otriums, e g-rauntums 
de receyuere dreyt deuaunt luy, come souerayn 
seyngnur de la terre. E uolums ia le meyns 
e promettums que nus auerums e tendrums ferm 
e estable sun fet, et que celuy enportera le 
reaume a qui dreit le durra deuaunt luy. En 
testimoine de cete chose nus avums mis nos seals 
a cest escrit. Fet et dune a Norham le mardy 
procheyne apres lascensiun, lan de grace mil cc. 
nonaunte primereyn. 

" A tus ceus qui cete presente lettre verrunt u 
orrunt, Florenz, counte de Hoylaund ; Robert 
de Bruys, seyngnur del Val Danaunt ; Johan 
de Bayllolis, seyngnur de Gaweye ; Johan de 
Hasting-, seyng-nur de Bergeueny ; Johan Comin, 
seyngnur de Badenough ; Patrik de Dumbar, 
counte de la Marche ; Johan de Vescy, pur sun 
pere; Nichole de Soules, et Williame de Ros, 
saluz en Deu. Cum nus eyums otrie e grante 
de nostre bone uolente et commun assent, saunz 
nule destresce, al noble prince sire Eadward, 
par la grace de Deu rei de Engleterre, quil 
comme suuerayn seyng-nur de la terre d'Escoce 
puisse oyr trier et terminer nos chalanges et nos 
demaundes, que nus entendums munstrer et auer- 
rer pur nostre droit el reaume d'Escoce, ct dreit 
receyuere deuant luy, cum suuereyn seyngnur 


de la terre, promettaunz ia le meyns que sun fet 
auerum ferm e estable, e que celuy enportera 
le reaume a qui dreyt le durra deuant luy. 
Mes pur co que lauvaunt dit rey de Engleterre 
ne poet tel manere de conuysaunce fere ne 
acumplir saunz jugement, ne jugement ne deit 
estre saunz execucion, ne execucion ne poet il 
fere duement saunz la possession et seysine de 
mesmes la terre e de chasteux : Nos volums, 
otriums, e grantums quil comme souereyn sey ngnur, 
a parfere les choses auaunt dites, eyt la seysine 
de tute la terre, e des chasteus de Escoce, taunt 
que dreyt soyt fet e parfurni a demaundaunz ; en 
tel manere que auaunt co quil eit la seysine auant 
dite, face bone suerte et suffisaunte as de- 
maundaunz, e as g"ardeins, e a la commune del 
reaume de Escoce, a fere la reuersiun de memes 
le reaume, e des chasteus, oue tute la reaute, 
dignite, seyng-nurie, fraunchises, custumes, drey- 
tures, leys, usages et possessiuns, et tute manere 
de apurtenaunces, en memes lestat quil estoyent 
quaunt la seysine luy fu baille e liuere, a celuy qui 
le droit enportera par jugement de la reaute ; 
sauue al rey de Engletere le humage de celuy 
qui serra rey : issint que la reuersiun seit fete 
dedenz les deus moys apres le jur que le dreit 
serra trie e aferme. E que les issues de memes 
la terre en le meen tens receues seient sauuement 
mis en depos e ben gardees, par la meyn le 
chaumberleyn de Escoce qui ore est, e de celuy 
qui serra assigne a luy de par le rey de Engle- 
terre, e de suz lur seaus : sauue resunable 
sustenaunce de la terre e des chasteus, e de 
ministres del reaume. En testimoine de cete 
chose auaunt dite, nus auuns mis nos seals a 
cest escrit. Fet e done a Norham le mekerdi 
apres lascensiun, le an de grace nonaunte 


primerein/' Unde vobis mandamus quod eadem 
faciatis in chronicis vestris, ad perpetuam rei 
g-esta? memoriam, annotari. Teste magistro W. 
de Marchia, thesaur. nostro, apud Westmona- 
sterium, ix. die Julii, anno regni nostri decimo 
nono, per breve de privato sigillo.* 
ofNorth- Hyring- fuit primus rex qui regnavit post 
Britannos in Northehumbria. Nordhumbria est 
a mag-no flumine Humbro (vocata a rege Huno- 
rum, Humber ibi vocato) usque ad mare Fri- 
sicum, quod nunc vocatur Scotticum, quia Anglos 
et Scottos dividit. Mare Frisicum vocabatur 
antiquitus, quia Fresones cum Danis saepe et 
creberrime solebant ibi cum navibus suis appli- 
care, et postea cum Scottis et Pictis Northum- 
briam devastare. Haec regio postea, diversis 
occasionibus et variis infortuniis, multis modis 
divisa fuit. Haec vero distributa fuit non multo 
tempore post in duabus regionibus : in Deira, 
videlicet, et Bernicia. Deira enim est a pra^- 
dicto flumine Humber usque ad Tinam, in qua 
reg-navit sanctus rex et martyr Oswinus, cujus 
corpus nunc requiescit apud Tinmoutham. Ber- 
nicia vero est in qua sanctus rex et martyr 
Oswaldus regnavit, videlicet, a Tina usque ad 
mare Scotiae. Nordhumbria deinde vocata fuit, 
aliquando ex Humber usque ad Tesam, ali- 
quando ad Tinam, aliquando ad Twedam ; nunc 
vero nihil nisi quantum^ est inter Tinam et 
Geneaiogyof Twedam. Dc Ms ista sufficiunt. Hyring igitur 
Be^rniS " praedictus genuit Wodnam regem ; Wodna autem 
rex genuit Withglis regem; Wythglis genuit 
Horse regem ; Horse rex genuit Uppam regem ; 
Uppa vero genuit Eppam regem ; Eppa genuit 
Ermering- regem ; Ermering rex genuit Idam 
regem ; regnaverunt in terra Northamhym- 

' Nihil visi quantum.'} Here the text seems defective. 



brorum ab aquilonari parte fluminis Humber, 
supra mare Norwegiae. Omnes enim isti reges 
ab Hyring usque ad Idam regem ab omnibus 
historiographis vel omissi vel ignorati sunt, et 
eorum gesta sive in patria combusta, sive extra 
patriam delata sunt/ Ida autem rex genuit 
Edelredem regem ; Edelred genuit Edelferdum 
regem ; Edelferd genuit Oswy regem ; Oswy 
genuit Egferdum regem, Egferd genuit Alfridum 
regem ; Alfrid rex genuit Elle regem ; Elle vero 
g"enuit Edelredam, filiam suam. Ab Ella rege 
omnes postea fuerunt comites in Nordhumbria. 
Edelreda g-enuit comitem Eadulfum ; Eadulfus 
comes genuit Ossulfum comitem ; Ossulf comes 
genuit Aldredum comitem ; Aldredus comes 
genuit Waldeofum comitem ; Waldeophus comes 
genuit Vitredum comitem ; Vitred autem comes 
genuit Aldredum comitem ; Aldredus comes 
genuit Elfledam, filiam suam, quam duxit in 
uxorem Siwardus, strenuissimus dux, cum regno 
Northumbriensi, et genuit ex ea Waltheofum, 
postea comitem. Sed post mortem ducis Siwardi, 
quia Waltheofus, filius ejus, adhuc parvulus 
erat, datus est consulatus ejus, per san- 
ctum Edwardum regem, Tosti, filio Godwini 
consulis. Anno vero regis Edwardi xxiv^., 
Nordhumbriani Tosti consulem suum, qui multas 
eis caedes et clades ingesserat, a regno fugave- 
runt, omnem familiam suam interficientes, et 
constituerunt Morcherum,^ filium Algari, comi- 
tis Cestriae, super eos comitem, concessione et 
permissione S. Eadwardi regis. Anno secundo 
Willelmi regis Primi, dedit prsedictus rex Wil- 
lelmus consulatum Nordhumbriae Roberto comiti,^ 

' Omnes . . . sunt.'] A very re- 
markable passage. 

* Morcherum.} Earl Morkere. 

^ Roherto comiti.'] Robert de 
Comyn. a. d. 1069. 


sed provinciales eum et cum eo d.cccc. homines 
occiderunt. Anno tertio Willelmi regis, Wal- 
theofus, filius Sivvardi ducis, de quo mentionem 
fecimus, cum rege concordatum est, accepto 
regno Nordhumbriae post interfectionem Mor- 
cheri comitis praedicti. Anno ix. Willelmi reg-is, 
Radulfus, comes Est-Angel, regem a re^no ex- 
pellere praecogitavit, consilio Waltheofi, comitis 
Nordthehumbriae praedicti, et Rogeri, qui fuit fili- 
us Willelmi filii Osberni ; cujus sororem pra3- 
dictus Waltheofus consul duxit,^ et in ipsis nuptiis 
hanc proditionem prolocuti sunt. Rex autem 
rediens in Angliam, Rog^erum consulem, co- 
gnatum suum, misit in carcerem ; sed et Wal- 
theofum consulem decoUari fecit apud Wincester, 
et sepultus est apud Crouland, ubi S. Gutlaci 
monasterium habetur.^ Omnes isti praedicti 
fuerunt reguli et duces, a principio gentis Anglo- 
rum in Nordhumbria; hujus autem Northehum- 
briae civitas Eboracum caput est. Et notandum, 
quod haec sunt nomina regum Scottorum, qui 
regnaverunt in Scotia post Pictos. 


series Kvnet mack-Alphiu, primus post Pictos, xvi. 

of the Scot- TA 11 1.1. 

tishkings. Dovenald mack-Alpin iii. 

Constantinus mack-Kynet xix. 

Kyneth mack-Kynet i. 

Tirg-ed mack-Dugal xii. 

Dovenaldus mack-Constantini xi. 

Constantinus mack-Beth xlv. 

Malcolmus mack-Dovenalde ix. 

Indolf mack-Constantini ix. 

Duf mack-Malcolmi iii. an. vi. mens. 

Culen mack-Indolf iv. an. vi. mens. 
Kineth mack-Malcolm xxii. an. ii. mens. 

' Duxit.] A singular mistake. 

'■^ Monasterium habetur.'\ See pp. 10, 12. 



et dimid. 




III. mens. 



IX. mens. 





et dimid. 


Constantinus mack-Culen 
Kyneth mack-Duf 
Malcolmus mack-Kyneth 
Duncus nepos Enis 
Machet mack-Fineleth 

Malcolmus mack-Duncan, ac- 
cepit in uxorem sanctam 
Marg-aretam, regnavit xxxvii. an. 
Dovenaldus, frater ejus, re- 

gnum invasit iii. an. 

Duncanus, filius Malcolmi, 

nothus i. an. et dimid. 

Edgarus, filius Malcolmi et 

Margaretae, ix. an. 

Alexander, frater ejus, xvii. an. iii. mens. 

David, gloriosissimus eorun- 

dem frater, xxix. an.; et genuit 

Henricum, comitem de Hunt- 

ingdon ; 
Malcolmus, filius Henrici 

comitis, XII. an. et dimid. 

Willelmus, filius Henrici prae- 

dicti comitis, xlix. an. 

Alexander, filius praedicti Wil- 

lelmi, XXXV. an. 

Alexander, filius Alexandri. Hic accepit in 
uxorem Margaretam, filiam Henrici regis 
Anglias, et genuit Margaretam, reginam 

Et insertum est hic colloquium re«rum An^liae Homageof 

^.. c^ . ^ . , . . . William, 

et Scotiae, m quo rex ocotiae lecit homimum reg-i kingof 
Johanni An^liae, anno Tm. cc.l^ habitum apud king john, 

-..,." ■- -* , *^ at Lincoln. 


' ^lnno] The date, which j plied from Hoveden, p. 4G1 '', 
is erased in the MS., I have sup- 1 and Wendover, iii. p. 155. 




Actofsub- Willelmus, rex Scotiae, devenit homo ligius 
\viiiiam, domini regis Angliae, contra omnem hominem 
scotiand, to dc Scotia et de omnibus aliis terris suis, et 
a.Tm. ' fidelitatem ei fecit, ut ligio domino suo, sicut 
homines alii sui sibi facere solent. Similiter fecit 
homagium Henrico reg-i, filio suo, salva fide 
domini regis, patris sui. Omnes vero episcopi, 
abbates et clerus terrae regis Scotiae et succes- 
sores ejus facient domino regi, sicut domino 
lig-io, fideiitatem de quibus habere voluerit, sicut 
alii episcopi sui sibi facere solent, et Henrico 
regi, filio suo, et haeredibus eorum. Concessit 
autem rex Scotitie et David, frater suus, et 
barones, et alii homines sui domino regi, quod 
ecclesia Scotise talem subjectionem faciet a 
modo ecclesiae Angliae, qualem illi facere debet et 
solebat tempore regum Angliae, praedecesso- 
rum suorura. Similiter Ricardus, episcopus 
Sancti Andreae ; et Ricardus, episcopus de 
Dunkelden ; et Galfridus, abbas de Dunfermelyn ; 
et Helbertus, prior de Coldingham, concesserunt 
etiam quod ecclesia Angliae illud jus habeat 
in ecclesia Scotiae, quod de jure habere debet, 
et quod ipsi non erunt contra jus ecclesiae 
Angliae : et de hac concessione,^ sicut quando 
ligiam fidelitatem domino regi et Henrico, filio 
suo, fecerunt, eos inde assecuraverunt. Hoc 
idem facient alii episcopi et clerus Scotiae, 
per conventionem inter dominum regem, et 
regem Scotiae, et David fratrem suum, et 
barones suos factam. Comites etiam, et barones, 

' Scotia. ] This transaction 
took place at York, in confir- 
mation of the agreement entered 
into at Falaise, during the cap- 

tivity of William. Hoveden, p. 
311 *>. 

^ Hac concessione.l Omitted in 
MS., supplied from Hoveden. 


et alii homines de terra re^is Scotise, de quibus 
dominus rex habere voluerit, facient ei homa- 
gium contra omnem hominem, et fidelitatem, 
ut ligio domino, sicut alii homines sui facere 
solent ei, et Henrico regi, filio suo, et haeredibus 
suis, salva fide domini regis, patris sui. Simi- 
liter haeredes regis Scotiae, et baronum et homi- 
num suorum homagium et ligantiam facient 
haeredibus domini regis contra omnem homi- 
nem. Praeterea rex Scotiae et homines sui nullum 
a modo fugitivum de terra domini reg-is pro felonia 
receptabunt in Scotia, vel in alia terra sua, nisi 
voluerit venire ad rectum in terra domini regis, 
et stare judicio curiae : sed rex Scotiae et 
homines sui, quam citius poterunt, eum capient, 
et domino regi reddent, vel justitiariis aut bal- 
livis suis in Anglia. Si autem aliquis de terra 
regis Scotiae fugitivus fuerit pro felonia in Anglia, 
nisi voluerit venire ad rectum in curia regis 
Scotiae, vel in curia domini regis, et stare judicio 
curiae, non receptabitur domino rege, sed libera- 
bitur hominibus domini regis Scotiae, per ballivos 
domini regis, ubi inventus fuerit. Praeterea 
homines domini regis habebunt terras suas, quas 
habebant, et habere deberent de domino rege 
et rege Scotiae et de hominibus suis. Et homines 
regis Scotiae habebunt terras suas, quas habe- 
bant, et habere deberent de domino rege et de 
hominibus suis. Pro ista vero conventione et 
fine firmiter observando, dominoregi,et Henrico, 
filio suo, et haeredibus suis a rege Scotiae et 
haeredibus suis, liberavit rex Scotiae domino 
regi castellum de Rokesburc, et castellum de 
Berewik, et castellum de Geddewurth, et ca- 
stellum Puellarum, et castellum de Strivelin, in 
misericordia domini regis. Et ad custodienda 
castella illa assignabit rex Scotiae de redditu suo 


mensiirabiliter ad voluntatem domini regis. Prae- 
terea, pro pra^dicta conventione et fine exequendo 
liberavit rex Scotioe domino reg-i David fratrem in 
obsidem, et comitem Dunekan, et multos alios. 
Quando vero castella reddita fuerint, Willelmus, 
rex Scotiae, et David, frater suus, liberabuntur : 
comites quidem et barones praenominati unus- 
quisque, postquam obsidem suum liberaverit, 
scilicet filium suum legitimum, qui habuerit, et 
alii nepotes suos, vel propinquiores sibi haeredes, 
et castellis, ut dictum est, redditis, liberabuntur. 
Praeterea rex Scotiae, et barones sui praenominati 
assecuraverunt, quod ipsi bona fide, et sine malo 
ingenio et occasione facient, quod episcopi, et 
barones, et homines terrae suae, qui non affii- 
erunt, quando rex Scotiae cum domino rege finivit, 
eandem lig-antiam et fidelitatem domino regi, et 
Henrico, filio suo, quam ipsi fecerunt. Et quod 
ipsi barones, et homines qui afi*uerunt, obsides 
liberabunt domino regi, de quibus habere volu- 
erit. Praeterea episcopi, comites et barones 
conventionaverunt domino regi, et Henrico, filio 
suo, quod si rex Scotiae aliquo casu a fidelitate 
domini regis et filii sui, et a conventione prae- 
dicta recederet, ipsi cum domino rege tenebunt, 
sicut cum domino ligio suo, contra regem Scotiae, 
et contra omnes homines domino regi inimican- 
tes. Et episcopi sub interdicto ponent terram 
regis Scotiae, donec ipse ad fidelitatem domini 
regis redeat. Praedictam itaque conventionem 
firmiter observandam, bona fide et sine malo 
ingenio, domino regi, et Henrico, filio suo, et 
haeredibus suis, a Wiilelrao, rege Scotiae, et 
David, fratre suo, et a baronibus suis praedictis, 
et ab haer^dibus eorum, assecuravit ipse rex 
Scotiae, et David, frater suus, et omnes barones 
sui praenominati, sicut ligii homines domini 


reg-is contra omnem hominem, et Henrici filii 
sui, salva fidelitate domini reg-is, patris sui. 
Testibus his, Ricardo, episcopo Abricensi, et 
caeteris.' His itaque recitatis in ecclesia S. 
Petri Eboraci, coram praedictis regibus Angliae, 
et coram rege Scotise, et David, fratre suo, et 
universo populo, episcopi, et comites, et ba- 
rones, et milites de terra regis Scotiae juraverunt 
domino regi Angliae, et Henrico filio suo, et 
haeredibus suis, fidelitatem contra omnem ho- 
minem, sicut contra dominum ligium suum.^ 


Ricardus, Dei eratia rex Angliae, dominus charter of 

-. . A . . 4 1 . Richard I., 

JNormanniae et Aquitamae, comes Andecraviae restoringto 

... . , .11., ... Williamof 

archiepiscopis, episcopis, abbatibus, comitibus scotiand the 
et baronibus, justitiariis, vicecomitibus, et omni- Roxburgh 
bus ministris et fidelibus suis totius Angliae, 
salutem. Sciatis nos carissimo consanguineo 
nostro Willelmo, eadem gratia reg-i Scottorum, 
reddidisse castella sua Roksburrae et Berewik, 
tanquam ejus propria jure haereditario, et haere- 
dibus suis in perpetuum possidenda. Praeterea 
quietavimus ei omnes conventiones et pactiones, 
quas bonae memoriae pater noster, Henricus 
rex Angliae, per novas cartas, et per captionem 
suam extorsit ; ita videlicet, ut nobis faciat 
integre et plenarie quod rex Scottorum Mal- 
colmus, frater ejus, antecessoribus nostris de 
jure fecit, et de jure facere debuit. Et nos 
faciemus ei quicquid antecessores nostri prae- 
dicto Malcolmo de jure fecerunt, et facere de- 
buerunt, scilicet, in conductu veniendo ad curiam. 

' Ligium suum.'] Compare this witli Rymer, i. p. 39, and Hove- 
den, p. 311 ^. 




et redeundo a curia, et in morando in curia, 
et in procurationibus, et in omnibus libertatibus 
et dignitatibus et honoribus eidem jure debitis, 
secundum quod recognoscetur a quatuor pro- 
ceribus nostris ab ipso Willelmo rege electis, 
et a quatuor proceribus illius a nobis electis. 
Si autem fines aut marchias regni Scotia? ali- 
quis nostrorum hominum, postquam praedictus 
Willelmus rex a patre nostro captus fuit, 
usurpaverit absque judicio, volumus ut integre 
restituantur, et ad eum statum reducantur quo 
erant ante ejus captionera. Praeterea de terris 
suis, quos habet in Anglia, seu domaniis^ seu 
feodis, scilicet in comitatu Huntedon et in 
onmibus aliis, in ea libertate et plenitudine 
possideat, et haeredes sui in perpetuum, qua 
Malcolmus possedit vel possidere debuit; nisi 
praedictus Malcolmus, vel haeredes sui aliquid, 
postea infeodaverint. Ita tamen quod si qua 
postea infeodata sunt, ipsorum feodorum ser- 
vitia ad eum vel haeredes ejus pertineant. Et 
si quid pater noster praedicto Willelmo, regi 
Scotiae, donaverit, ratum et firmum habere 
volumus. Reddidimus ei ligantias hominum 
suorum, et omnes cartas, quas dominus pater 
noster de eo habuit per captionem suam; et 
si aliquae aliae forte per oblivionem retentae 
aut inventae fuerint, eas penitus viribus carere 
praecepimus. Ipse autem ligius homo noster 
devenit de omnibus terris de quibus anteces- 
sores sui ligii homines antecessorum nostrorum 
fuerunt, et fidelitatem juraverunt nobis et haere- 
dibus nostris. Testibus his, BaldewinoCantuar. 
archiepiscopo, et caeteris." ^ 

' Domaniis.^l Matth. Westm. 
Hov. ' dominicis.' 

^ Et aeteris.] Compare this 

with Rymer, i. p. 64, Hoveden, 
p. 377 ", and Matt. Westra. p. 


Alexander, Dei ^ratia rex Scotiae, omnibus Engagement 

r-ii ..^■.,. •. . • • 1 1. ofAlexander 

Christi fidelibus, hoc scriptum visuris vel audi- ii. refemng 

. to the mar- 

turis, salutem. Ad vestram volumus venire riage of ws 

. . » . 1 Ti • ^ou -with the 

notitiam, nos pro nobis et haeredibus nostris con- daughterof 

^ . . . . ,. . Henrylll. 

cessisse, et fideliter promisisse carissimo et ligio 
domino nostro Henrico, Dei gratia regi Angliae 
illustri, domino Hybernia?, duci Normanniae et 
Aquitaniae, et comiti Andegaviae, et suis hajredi- 
bus, quod in perpetuum ei bonam fidem servabi- 
mus, pariter et amorem. Et quod nunquam ali- 
quid foedus inibimus per nos, vel per aliquos nos- 
tros ex parte nostra, cum inimicis regum Angliae 
vel haeredum suorum, ad guerram procurandam 
vel faciendara, unde damnum eis vel regnis suis 
Angliae et Hyberniae, aut caeteris terris suis 
eveniat, vel possit aliquatenus evenire, nisi nos 
injuste gravent. Stantibusque in suo robore con- 
ventionibus inter nos et dictum dominum regem 
Angliae initis ultimo apud Eboracum, in praesen- 
tia domini Othonis, Sancti Nicholai-in-Carcere- 
Tull. diaconi, tunc apostolicae sedis legati in An- 
glia. Et salvis conventionibus factis super matri- 
monio contrahendo inter filium nostrum et filiam 
dicti domini regis Angliae. Et ut haec nostra con- 
cessio et promissio, pro nobis et haeredibus 
nostris perpetuae firmitatis robur obtineat, fe- 
cimus jurare in animam nostram Alanum Hostia- 
rium, H. de Bailloil et caeteros, quod omnia 
praedicta bona fide firmiter et fideliter observa- 
bimus. Et similiter jurare fecimus venerabiles 
patres, David, Willelmum, et Galfridum, et Cle- 
mentem, S. Andreae, Glasconiae et caeteros epi- 
scopos. Et praeterea fideles nostros, Patricium 
comitem de Dunbar, Malcolmum comitem de 
Vief, et caeteros ; quod si nos vel haeredes nostri 
contra concessionem et praedictam promissionem, 
quod absit, venerimus, ipsi et haeredes eorum 

s 2 


nobis et haeredibus nostris contra concessionem 
et pra^dictam promissionem nullum auxilium vel 
consilium impendent, nec ab aliis pro posse suo 
impendi permittent ; immo bona fide laborabunt 
erga nos et ha?redes nostros quod omnia prae- 
dicta a nobis et haeredibus nostris, necnon ab 
ipsis et ab eorum haeredibus, firmiter et fideliter 
observentur in perpetuum. In cujus rei testimo- 
nium, tam nos quam praelati, comites, et barones 
nostri, praesens scriptum sig-illorum nostrorum 
appositione roboravimus : testibus comitibus et 
baronibus superius nominatis, anno re^ni nostri, 
et caet. 
Letterof Sauctissimo in Christo patri J., Dei srratia 

Alexander .^ . * , , , . 

tothepope. summo pontinci, Alexander, eadem gratia rex 
Scotiae, comes Patricius, comes de Stratherne, 
salutem, et debitam cum omni honore reveren- 
tiam. Sanctitati vestrae sig*nificamus nos sacra- 
mentum corporaliter praestitisse coram venera- 
bili patre O., Sancti Nicholai-in-Carcere-Tull. 
diacono cardinali, in Anglia, Scotia, et Hibernia 
tuiic apostolicae sedis legato, [et] hanc cartam 
nostram fecisse, quae ita coepit : ' Sciant praesentes 
et futuri, quod ita convenit in praesentia domini 
O. Sancti Nicholai, etc ;' quae carta penes 
dominum regem An^liae et nos remanet chiro- 
g^rafata. Aliam quae incipit ' Ad omnium ve- 
strum notitiam volumus pervenire cum ex forma 
praecedentium nostrarum pateat oblig^ationem,' 
subjecimus nos jurisdictioni vestrae, ut nos et 
haeredes nostros per censuram ecclesiasticam 
possitis coercere, si nos vel haeredes nostri aliquo 
tempore contra memoratam pacem venerimus. 
Et si unquam contingit, quod nos, quidam 
nostrum, omnes vel unus, contravenire temere 
prassumunt, vel praesumere nituntur vel nitentur, 
et ex hoc tam animabus nostris quam haeredum 



nostrum grave posset generari periculum, et 
corporibus nostris et rebus non minimum immi- 
neret detrimentum, sanctae paternitati suppli- 
camus, quatenus alicui sufFraganeorum archie- 
piscopi Cantuar. detis in mandatis, ut nos et 
haeredes nostros ad pra^fatae pacis observationem 
compellat, prout in instrumentis inde conlectis 
plenius continetur ; alias super eadem pace quod 
canonicum fuerit auctoritate vestra statuatis 
contradictores, etc. Et ad istius petitionis 
nostrae consummationem praesenti scripto sigilla 
nostra apposuimus. 

Anno gratiae m.cxciv. statuit rex Ricar- wniiam, 
dus, diem coronatonis suse apud Wintoniam,^ sSnd, 
in Clauso Paschae [17 Apr.]. Secundo die per- Nortifum- 
rexit rex usque Clypston, contra Willelmum, cumberiand, 
regem Scotiae, et petiit omnes qui capti erant ^ S^^Sd^" 
in castellis de Notingham et de Tykill et ^""'''^^'"' 
Marleberg et Long-castre, et in Monte S. 
Michaelis, quod convenirent ad eum apud Wyn- 
toniam in crastino Clausi Paschae. Tertio die 
ejusdem mensis, Dominica in Palmis, fecit rex 
Angliae moram apud Clypston, et rex Scotiae 
apud Wirsope, propter diem solemnem : et in 
crastino uterque rex venit apud Suthwell : 
quinto die ejusdem mensis, iidem reges venerunt 
apud Maltonam, ubi rex Scotiae petiit a rege 
Angliae dignitates et honores, quos praedeces- 
sores sui habuerunt in Anglia. Petiit idem rex 
comitatum Northumbriae et Cumberlandiae et 
Westmerlandiae et comitatem de Longcastriae 
sibi reddi de jure praedecessorum suorum. Cui 
rex Angliae respondit, se satisfacturum ei post 
consilium baronum suorum. Septimo die ejusdem 

' Wintoniani.'] This was Ri- 
chard's second coronation, after 
his return from the crusade. 

^ Capti erant. ] These were 
the partisans of hisbrother John. 



mensis, venerunt reges ad Gaidingtonam, et ibi 
in crastino moram fecerunt. Et in vigilia 
Paschae [9 Apr.] venerunt iidem reg-es ad Nord- 
hamtonam, et die sequenti fecerunt moram 
ibidem. Ubi rex Angliae, habito cum episcopis 
et mag-natibus Angliae cum deliberatione consilio, 
respondit regi Scottorum, quod petitionem suam, 
quam fecerat de Nordhumbria, nulla ratione 
facere debuerat, et maxime illis diebus in quibus 
omnes fere principes reg^ni Francorum facti sunt 
ei inimici. Nam si hoc ei fecisset, videretur 
quod hoc ma^is ex timore procederet, quam ex 
How the dilectione. Tamen rex Ano^lias, in praesentia ma- 
scotiandis tris su8e Alicnorae, et multorum episcoporum et 

tobere- . , . . 

ceivedonhis comitum ct barouum utriusque res"ni, concessit 

-way to and . ■^T'-n i • rV 

from, and et coniirmavit Willelmo, regi Scottorum, et 

duringhis i ,., . . . , 

stayatthe haercdibus suis in perpetuum, quod quumcunque 

English . . ^ .^ ' ^ \ 1' A 

court. ipsi, per summonitionem regum Angliae, ad 
curiam suam venient, episcopus Dunelmensis et 
vicecomes Nordhumbrise recipient eum ad aquam 
de Twede, et in salvo conductu ducent eum ad 
aquam de Teyse, et ibi recipient eos archiepisco- 
pus et vicecomes Eboracensis, et in salvo con- 
ductu usque ad fines comitatus Eboracensis ; et 
sic per episcopos et vicecomites ducentur de co- 
mitatu in comitatum, donec perveniant ad curiam 
regis Angliae. Et ex quo rex Scotiae intraverit 
terram regis Angliae habebit cotidie de terra regis 
Angliae c. sol. de liberatione : cum autem rex 
Scotiae ad curiam regis Angliae venerit, quamdiu 
ipse in curia regis Angliae moram fecerit, habebit 
cotidie de liberatione xxx. sol. et xii. wastellos 
dominicos, et xii. simenellos dominicos, et iv. 
sexteria de dominico vino regis, et viii. sexteria 
de vino expensabili, et ii. libras de pipere, et iv. 
de cimino, et xii.^ petras de cera, vel iv. cereos, 

* XII.] Duas. Hoveden. 


XL. grossos et longos colpones de dominica 
candela regis, et iv. viginti colpones de alia 
candela expensabili. Et cum ipse in patriam 
suam redire voluerit, conducetur per episcopos 
et vicecomites de comitatu in comitatum, donec 
pervenerit ad aquam de Twede ; et habebit 
similiter cotidie, centum sol. de liberatione de 
bursa regis Angliae.^ Haec hic inserta sunt non 
quia in isto anno omnia contigerunt, sed quia 
consumpto jam semine naturali regum Scotise, et 
Scottis jus haereditarium sibi vindicantibus, et 
dominum regem Angliae, cui supremum jus com- 
petit illius regni, totaliter excludere conantibus, 
in chronicis antiquorum, per diversas partes 
Angliae, requirebantur, et ibidem in meraoriam 
futurorum coram cunctis proceribus et ecclesi- 
arum praelatis isto anno recitabantur. 

Rodulphus Alemanniae, et Petrus Arragoniae The emperor 
reges mortis fatum experti sunt. Submerso in vetel. king 
mari patriarcha Hierosolvmitano Nicholao, non- ob. "^p^ture 

of Acre by 

nullis Christianis fuga elapsis, plerisque etiam thesaracens. 
gladio trucidatis, civitas Aconensis cum con- 
tentis a soldano Babyloniae ejusque exercitu 
paganis, capta et funditus est eversa. De suis 
tunc pagani multitudinem incredibilem amise- 
runt. Petrus Exoniensis, et Willelmus Sares- Peter, bp. of 

..... . ^ _. Exeter, aud 

beriensis episcopi vitae termmum lecerunt. In wiiiiam, bp. 
Exoniensem magister Thomas de Bitton, decanus ob.; succeedl 
Wellensis ; in Saresberiensem dominus Nicholaus de Bitton and 
Lungspeye, ejusdem ecclesiae thesaurarius, suc- Lungspeye. 
cesserunt. Post mortem Rodulphi, Aleman- 
norum regis, dissidentibus electoribus, Johannes 
de Aveynes, comes Hagenogiae, a quatuor, et 
Reginaldus, comes de Gelres, a tribus electo- 
ribus, sunt electi. 

^ AngliceJ] The preceding document agrees almost literally 
with Hoveden, p. 419 ^». 



A. D. 1292. 
A great 

Grant of a 
tenth of ec- 

Pope Nicho- 
laus IV. ob. 

his family 

and Wal- 

Grants a 
charter to St. 

Capture of 
Rhees ap 

His execu- 

A vigilia Natalis usque ad diem S. Silvestri 
[31 Dec.], utrobique tunc exclusive, sol, luna, 
stellaeve non comparuerunt, nix, grando, glacies, 
pluvia, ventusve non extiterunt, quin potius 
(utinam felici auspicio) omnia pariter elementa 
quodam letali sopita vinculo quieverunt. Do- 
minus rex apud Westmonasterium, et Gilbertus, 
comes Gloverniae, cum comitissa sua, re<^is An- 
g-liae filia, apud Clare, Natale Domini solemniter 
celebraverunt. Dominus papa domino re^i An- 
g^liae deciraam omnium proventuum ecclesiasti- 
corum, omnium etiam bonorum virorum reli- 
g-iosorum quorumcunque, Hospitalariis tamen 
etiam Templariis exceptis, per vi. annos in sub- 
sidium contulit terrae Hierosolymitanae. Do- 
minus papa quarto die mensis Aprilis, die vide- 
licet Parascevae, Romae in fata decessit, vacavit- 
que sedes. 

Dominus rex, vig-ilia Translationis S. Ead- 
mundi [28 Apr.], veniens apud S. Eadmundum, 
cum filio suo et filiabus, festum cum omni solle- 
mnitate celebravit ; fecitque moram tum ibidem, 
tum apud Culeford, manerium abbatis, a Sancto 
Eadmundo per tria distans miliaria, per x. fere 
dies continuos ; ultraque procedens, Walsing- 
ham tetendit, versus Scotiam iter suum diri- 
gens. In recessu siquidem suo cartam nobis 
dedit, ne de caetero, prsetextu alicujus usurpa- 
tionis praeteritae, aliquis justitiariorum suorum, 
occasione aliqua, infra benleucam S. Edmundi 
sedere praesumat. Resus, filius Mereduci, qui- 
dam inter Wallenses praepotens, nemorum opacis 
se committens, seditionemque contra regis An- 
gliae pacem excitans, praedationibus, etiam latro- 
ciniis atque homicidiis insistens, per quosdam 
regis supradicti fideles captus est : qui ad reg-em 
per mcdiuni Anglia) ad Eboracum perductus, per 


totam civitatem distractus, demum laqueo sus- 
pensus interiit. In quindena Paschae [6 Apr.] 
super compoto W. de Redham, vicecomitis Nor- 
folch et Suffolch, allocatse fuerunt cartae liber- 
tatum nostrarum ad scaccarium, libertatesque 
in illis cartis contentas, quae hactenus reman- 
serant indiscussae, ecclesiae nostrae in perpetuum 
extiterunt adjudicatae. Cujusmodi sunt com- 
munia amerciamenta in itinere justitiariorum, 
tam de homagiis nostris quam alienis quibus- 
cunque, infra libertatem. De nostris vero ubi- 
cunque inventis, murderia, vastum, diem et an- 
num, quare non venit, quare sepeliunt, amercia- 
menta etiam hominum nostrorum coram quibus- 
cunque justitiariis regis assignatorum, quocun- 
que locorum fuerunt amerciati, catalla, felonium 
et fu^itivorum, annum et vastum, et caetera 
hujusmodi ; unum statim, de his quas hactenus 
extiterant, indivisa DC. et XL. libr. abbati fuerunt 

Occurrentibus domino regi Angliae proceribus scottish 
regni Scotiae, prout anno praecedenti condictum 
fuerat, in crastino S. Trinitatis [2 Jun.] apud 
Berewych, de negotio regni Scotiae, res est ita 
protelata ; quod in quindena S. Michaelis pro- 
ximo subsequentis anni, per antedictos ipsius 
negotii arbitros, aut alicui certae personae ipsius 
regni dominiumadjudicabitur, aut ad ipsius regni 
regimen per regis Angliae considerationem pro- 
videbitur. Venientibus ig-itur eo tempore illis 
superius nominatis, quibus illud negotium com- 
missum fuerat discutiendum, una cum tribus illis 
partibus superius nominatis in regno Scotiae jus 
sibi vindicantibus, plane determinatum est abTheking. 
eisdem, dominorum R. de Brus et J. de Hasting- judged to 
calumniam irritam esse debere et inanem, unique Baiiioi, 
Johanni de Baylloll, tanquam sanguine propin- 




quiori, jus ipsius reg-ni competere denunciarunt. 

whoswears Quaproptcr fidelitate domino regi Ang-liae de 

Edward! tota tcrra Scotiae, die S. Eadmundi Regis et 

andis Martyris [20 Nov.], prius facta, idem dominus 

scone. Johannes cum omnimoda sollemnitate, juxta con- 

suetudinem antiquitus constitutam, apud Scone, 

in praesentia dominorum J. de Warren et H. de 

Lincoln. comitum, ex parte domini regis An^liae 

ibidem accedentium, die S. AndreaB Apostoli 

[30 Nov.], in solio regm Scotiae sollemniter est 

collocatus : homagium nihilominus de toto ipso 

regno cum pertinentiis prsedicto domino, regi 

Angliae, tanquam domino supremo, facturus. 

Octavo kal. Junii [25 Maii], tota civitas Karleol 

cum suburbio, sed in ipsa cathedralis ecclesia, 

igne consumpta est. Cassata in curia Romana 

electione facta de Johanne, comite Hagenogiae, et 

Reginaldo, comite Gelrensi, ad regem regni Ale- 

manniae, electus est Adolphus, comes de Nassou, 

et in regni solio sublimatus. Die SS. Crispini et 

Crispiniani [25 Oct.], dominus Robertus Bur- 

nellus, episcopus Bathoniensis et Wellensis, 

domini regis cancellarius, vitae terminum fecit ; 

succeeded by cui succcssit maj^istcr Willelmus de Marchia, 

Williarade , . . • * t xu • -r. • t 

Marchia. domini rcg^is Angliae thesaurarius. Uommus Jo- 
john,abp.of hannes, archiepiscopus Cantuar., vi. id. Januar. 

Cant.,ob. ro T n • • • • 

[8 Jan.] viam universae carnis mgressus est. 
Baiiioidoes Dominus rex Natale Domini apud Novum Cas- 

homage at . , . . . 

Newcastie. trum supcr Ihyuam celebravit, ubi occurrit ei 

Johannes, rex Scottorum ; qui in crastino festo 

de regno Scotiae ejusque pertinentiis quibus- 

cunque homagium fecit eidem. 

A.D.1293. Dominus rex edicto publico statuit et or- 

ingforty^^^ diuavit, ut omncs xl. librat. terrse obtinentes, 

landto** infra xii. dies Natalis consequentis militaribus 

kn?ght"hood. accingerentur. Magister Robertus de Win- 

wyciiiisea chelse, archidiaconus Essex., in ecclesia S. Pauli 

Robert, bp. 
of Bath and 
Wells, ob.; 


Londonise, ad archiepiscopatum Cantuar. est eiected abp. 
electus. Magister Thomas Bek, Menevensis xhomas, bp. 
episcopus, obiit ; cui successit quidam clericus, vids* ob^"; 
ejusdem loci canonicus, dictus magister David DavTd. ^ ^ 
filius Martini. OfFensus in Antonium, episco- xhe abp. of 
pum Dunelmensem, Johannes, archiepiscopus mumcates 

£l. . * ' . , ^ * thebp. of 

Eboracensis, eo quod se et capitulum suum Durham. 
Dunelmense idem Antonius visitari a se, ut a 
suo primate, non permisit, excommunicationis 
sententiam in ipsum Dunelmensem omnesque 
cum eo communicantes publice et sollemniter 
fulminaverat. Dominus igitur rex, tum quia 
familiaris suus Dunelmensis extitit, tum etiam 
quia personam suam et filiorum suorum, contra 
privileg-ium sibi a curia Romana indultum, a 
sententia lata, ut asserunt, non exceperat, in 
Eboracensem saevire disposuit. Quo comperto, 
salvo jure ecclesiae suae Eboracensis actioneque 
sua contra Dunelmensem, domini regis gratiam 
et pacem, tribus librarum millibus mediantibus, 
redemit. Factum est proelium magnum navale Anavaifight 
et horribile prope Sanctum Matthaeum^ inter E^nJSand 
Anglorum, Hiberniensium, et Baionensium ex una 
parte, et Normannorum ex altera, navigia, idibus 
Jun. [13 Jun.], fer. vi., proxima ante festum Pen- 
tecostes : in quo Normannis et eorum copiis 
usque ad internecionem, tum aqua tum ferro 
ca^sis, submersis, et consumptis, ingenti praeda 
victoriaque triumphali, absque aliquo sui exer- 
citus damno, potiti sunt Angli. Novies enim 
XX. naves de Normannis in eo conflictu captae, 
et inter victores sunt distributae. Unum in 
sortem Gernemuth xxx. naves cessere, et apud 
Gernemuth, cum ingenti praeda, spoliorum 
nomine, sunt abductae ; reliquae vero inter re- 
liquos, pro numero bellatorum et auxilio, suot 

' Sanctum Matthaum.^ St. Mahe, a port in Brittany. 


dispersae. In isto siquidem conflictu de Baionen- 
Another sibus trcs tantum naves extitere. Subsecutum 

navalfight. , , ,1 . t^ • • • 

est bellum in mare multo priore saevius, in quo 

Teutonicorum, Flandrensium, et etiam Lom- 

bardorum copias, cum navibus quampluribus, 

contraxerant Normanni. Quibus occurrentibus 

Quinque-Portensibus, Baionensibus, et Hiber- 

nensibus, in primo congressu multi ex parte 

ceciderunt Anglorum ; qui tum tandem, viribus 

resumptis, partem adversariorum cum suis copiis 

usque ad internecionem combusserunt, prostra- 

verunt, contriverunt. Sicque non absque gravi 

exercitus sui damno, victoria quamvis cruenta 

potita est pars Anglorum. Acta sunt haec die 

Martis, vii. kal. Jun. [26 Maii], die S. Augustini ; 

et sic Martis die martium opus in mari consum- 

Great part of matum cst. Mag^na pars villae Grantebrigige, 

buSt" ^^ cum ecclesia B. Mariae, vii. id. Julii [9 Jul.] igne 

consumpta est. Willelmus, abbas de Torn, in 

fata decessit ; cui Odo, ejusdem loci monachus 

The princess et eleemosyuarius, successit. Alienora, regis 

married to Augliae filia primogenita, nupsit domino Henrico, 

Bar. comiti de Baroduc, apud Bristoll, vigilia S. 

Matthaei Apostoli [20 Sept.], die Dominica. 

Habita victoria de paganis in mari Mediterraneo 

quidam pirata de Januensibus Bundensibus, 

Zacharias dictus, eorumque spoliis potitus, cui- 

libet quinque reg-um Christianorum, videlicet, 

Franciae, Angliae, Alemanniae, Hispaniae et Oypri 

duodecim paganos transmisit captivos. Domini 

reges, Ang-liae apud Cantuariam, et Franciae, 

apud Boloniam-supra-mare Natale Domini cele- 


A.D. 1294. Dominus rex, die S. Edwardi, Regis et Martyris 

^sits Bury [18 Mar.], cum magna devotione apud Sanctum 

muifd^s. accessit Eadmundum, ubi per unicam noctem 

moram faciendo, ejusdem loci conventum in 



crastino laute et copiose in mensa^ procuravit. 
Eadwardus, rex Angliae, ac si alter Salomon, Treacherous 

,. ' 1 A A conduct of 

m omnibus agendis suis hactenus strenuus, thekingof 
magnificus et gloriosus, Blanchiae,^ consan- Edward's 

. , T . -r»! .,. . . matrimonial 

guinea? suse, sororis videlicet Fhihppi, regis project. 
Franciae, in secundo consanguinitatis gradu 
sibi propinquae, amore infatuatus illicito, super 
matrimonio cum eadem contrahendo a curia 
Romana secum dispensari petierat, et impe- 
traverat. Cujus rei gratia, omnes terras suas 
Aquitaniae et Guasconiae, cum omnibus suis 
pertinentiis, ipsas terras cum dicta Blanchia, 
qui de uno in liberum,^ ut sperabat, matrimonium 
recepturus, regi Franciae, propriae tum volun- 
tatis ductus arbitrio, et absque aliquo fidelium 
suorum consilio, bona fide resig-navit. Et fuit 
facta ista resignationis littera apud S. Eadmun- 
dum, rege tunc ibidem existente, cancellarioque 
ad hoc tum cum sigillo a Londonia a rege vo- 
cato in Quadragesima [3 Mar.]. Accessit et 
alia, juxta quorundam assertionem, privationis 
terrarum supradictarum occasio. Cum enim 
rex Anglorum ipsas terras de rege Franciae, 
tanquam de domino capitali, pro certo servitio 
sibi faciendo teneret, et ad faciendum quod pro 
ipsis terris de jure antiquo facere tenebatur, ad 
curiam Franciae saepe saepius fuisset vocatus, 
nec per se nec per aliquem alium responsalem 
sufficientem, ut asserebant Franci, aliquando 
comparuisset; tandem habito prius et deliberato 
legitimo processu super negotio memorato, per 
totius curia; Franciae considerationem, post 
Pascha [18 Apr.], Parisiis, tanquam contumax 
et rebellis, rex Angliae, pro se et haeredibus, a 

' In mensa.'] MS. immensa. 
2 Blanchice.'] An error for 
Margaretae ? 

Qui .... liberum.'} Sic MS. 


terris siipradictis summaliter foris-judicatus est, 

spoliatus, frustratus et privatus. Subornatur 

tamen aliter ab aliquibus ista temeraria prae- 

sumptio : quod videlicet terrarum suarum trans- 

marinarum, utpote qui iter suum in obsequium 

crucis salutiferee devoverat, hujusmodi foedere 

contracto, majori rex Angliae securitati 

provideret et quieti. Habita igitur libera 

plenaria et pacifica possessione et dispositione 

terrarum earundem, Anglorumque rege non 

tam voluntarie quam temerarie et inconsulte 

sic cedente, a dictae perturbationis muliere, ipsi 

Anglorum regi dirigitur in mandatis, se nulli 

hominum, et praesertim tantae aetatis viro, un- 

quam^ velle maritari. Et sic optato sed illicito 

merito frustratus matrimonio, antiquo praede- 

cessorum suorum, proh dolor, privatus est 

Edward patrimoiiio. Tandem vero idem rex Angliae 

rmes orces. ^^ ^^^ redieus, factiquc tam praesumptuosi 

quamvis sero poenitens, contractis finitimorum 

tam regum quam aliorum potentum copiis, 

injuriam sibi taliter illatam vindicaturus, terras- 

que suas tam fraudulenter occupatas vindi- 

caturus, et terrestrem et navalem copiosum 

congregavit exercitum. Cujus rei gratia, Adul- 

phum, regem Alemanniae, omnesque ejusdem 

terrae mag-nates, utpote archiepiscopum Co- 

loniae, Siefredum ; episcopum Tractensem, alios- 

que, tam reges quam episcopos, ducesque, co- 

mites, atque omnes potentes Alemannorum 

imperio subjacentes ; hos praemiis, illosque 

foederibus amicitiisque contractis, ad suam par- 

tem allexit atque transire coegit. Regem etiatn 

Arragoniae, sibi amicissimum, cum ducibus et 

comitibus Proventiae et Sabaudiae, et eorum 

» Unquam.^l MS. aliquam. The text is corrupt, and the story a 
siugular one. 


viribus, de Lombardia quoque aliarumque 
nationum gentibus maximum coadunavit belli 
munimentum. In expeditione etiam ista Jo- 
hannes dux Brabantiae, Constantinus comes 
Holondiae et Selandia^, et Henricus comes de 
Baroducis cum suis, in multitudine innumera, 
convolarunt. Proceres etiam Angliae, tam per- 
sonae ecclesiasticsB quam saeculares, super auxilio 
sibi in guerra sua in partibus transmarinis pa- 
trando conventi, liberaliter annuerunt, dum 
tamen pro tempore futuro hoc ad consequentiam 
non traheretur. Omnes etiam viros ecclesiasti- 
cos, utpote archiepiscopos, episcopos et abbates 
veteranos, etiam viduas aliasque dominas et 
mulieres, per servitium militare de se in capite 
tenentes, scuto cuilibet centum marcas impo- 
nens, ad redemptionem pecuniariam coeg-it ; unus 
abbas S. Eadmundi pro vi. militibus suis, pro 
quibus regi respondere tenebatur; et sic de 
caeteris. Solutio tamen usque ad transfreta- 
tionem suam diflferebatur. Quibus ita g-estis, oenerai 
rex Angliaj, Deo et hominibus displicente, et SXaiV^" 
utinam sibi in congruo fretus consilio, die festo ^^^^®'^'^' 
Translationis S. Martini [4 Jul.], quae die con- 
tigit Dominica, una et eadem die et hora 
ministros suos ad hoc praeordinatos, subito et 
ex insperato, per totam dcstinavit Angliam, ad 
quaerendum, scrutandum, et investigandum 
omnes [et] singulas religiosorum domos, sollicite 
et diligenter, tam in ecclesiis quam aliis quibus- 
cunque et singulis eorum officinis, non eccle- 
siarum turribus parcentes ne laternis, nulli 
etiam dignitati, excellentiae, praerogativae ex- 
ceptioni deferentes aut fortunae. Haec regalis 
perscrutatio, sive investigatio, adeo fuit gene- 
ralis, ut nec coenobiis quidem nec sacris aedibus, 
aut etiam domibus leprosorum interioribus 


parceretur. Per domos enira, loca, et hospitia 
prcXilatorum, archiepiscoporum videlicet, episco- 
porum, abbatum, archidiacouorum, praebendari- 
orum, in ecclesiis cathedralibus, et aliis, necnon 
rectorum seu vicariorum ; sed et per omnes civi- 
tates, burgos, castella, vicos, et villas, et personas, 
tam seeculares quam ecclesiasticas, penes quas 
aliqua sperabatur posse reperiri pecunia, discur« 
rentes, omnes serruras sibi jusserunt reservari ; 
apertasque scrutantes inventa sig^illaverunt, et 
reposuerunt ; non apertas violenter fregerunt, 
et inventarium penes se retinentes, nihil tamen 
penitus apud eos asportantes, illas tamen 
recludentes, sig"illis suis tam apertis quam non 
apertis appositis, recesserunt. Operi etiam tam 
nefario scelus inauditum, et piis auribus super- 
accumulanter abhorrendum, monasterium sancti 
regis et martyris Eadmundi, cum villa adja- 
cente, quae pro civitate refugii a priscis tem- 
poribus fuerant constituta, quae nemo hactenus 
regum attentare praesumpserat, in immunitatis 
ecclesiasticae praejudicium, suo violenter pro- 
phanaverunt scrutinio. Et nec regum collatio- 
nibus nec summorum pontificum deferentes 
sententiis latis, in animarum suarum perniciem, 
secundum formam alibi factam, et ultra, in 
omnibus processerunt. Transmarinorum vero 
mercatorum pecunias aliaque eorum bona, ubi- 
cunque inventa, tam in ecclesiis quam extra, 
ceperunt, et ad thesaurum regium portaverunt. 
Tallias etiam pecuniarum suarum sibi debi- 
tarum, in manibus mercatorum de Anglia in- 
ventas, retinuerunt, et ad solutionem sibi fa- 
Eiectionof cieudam ipsos compulerunt. Petrus quidam 
tinev. Muronensis, Apulus g-enere, Frederici quondam 
imperatoris aliquando notarius, qui sub pro- 
fessione regulae S. Benedicti, qui a monte Cassino 


Cisterciensis ad vitam migraverat heremeticam, 
aetate centenarius et ultra, in crastino Trans- 
lationis S. Martini [5 Jul.], apud Perusium, in 
summum pontificem est electus ; ante cujus 
electionem vacaverat sedes apostolica annis 
[duobus],^ mensibus tribus, et diebus novem ; 
dictusque est Coelestinus V. Qui pridie id. 
Septembris [12 Sept.] consecratus, sollemniter 
est inthronizatus. Fames et inopia praegrandis a famine in 
per totam Ang-liam. Quarterium namque fru- 
menti, quod vix et difficulter inveniebatur, ad 
XXIV. solid. per aliqua loca vendebatur ; sed 
et mensis Augusti cum Septembri subsequente 
in tam imbribus continuis madidus fuit et 
pluviosus, quod usque ad festum S. Michaelis 
[29 Sept.] parum aut nihil de novo grano 
potuit reperiri. Rex Angliae universas per Edwards 
totam Angliam religiosorum domos capitulis from Ihe 
transmarinis subjectas, cum eorum boiiis unde 
cunque provenientibus in manu sua cepit : atque 
earundem cura ministris et custodibus suis 
commendata, religio^s per ipsas domos de- 
gentibus certam constituit annonam. Quoddam- 
superabundavit sumptibus suae guerrae deputavit. 
Cistercienses tamen super hoc non sollicitavit, 
Cluniacensibus quidem Praemonstratensibus aut 
aliis quibuscunque non pepercit, sed eorum 
bonis taliter confiscatis, in tristitia eos vivere 
compulit, egestate et moerore. Insuper omnes 
pensiones annuas, suis principalibus domibus 
annuatim debitas, ad suum thesaurum jussit 
deportari. Idem rex parlamento, die et in He demands 
crastino S. Michaelis [29, 30 Sept.], apud West- Siet reve- 
monasterium habito, tum precibus, tum ex- tTe^cierg^. 
hortationibus, tum etiam comminationibus prae- 

' Duobus.] Erased in MS. ] - Quoddam.] Sic MS. 

len monas- 



missis, universos et sin£^ulos An^liae praelatos, 
curn suo clero, necnon et religiosos omnes pos- 
sessiones obtinentes, ad ipsum parlamentum 
vocatos, ad praestandam medietatem omnium 
bonorum suorum spiritualium et temporalium, 
juxta taxationem per denas proximo praehibi- 
tam, sibi patrandam, et ad tres terminos, ipso 
anno durante, solvendam, compulit et violenter 
induxit. Cujus quidem praestationis summa ad 
cj. libr. excrevisse refertur. Nostra^ siquidem 
praestatio, ad lib., xi. d., ob. iv. excrevit. 
john.abp. of Interim magister Johannes de Saunford, archie- 
returns from piscopus Dublincnsis, qui, una cum domino 

a mission to . • tx i • • t- 

theemperor: Antonio, Dunelmensi episcopo, aliisque non- 
nullis regis Angliae fidelibus, pro negotiis guerrae 
suae, regem Alemanniae ipsiusque terrae proceres 
cum apparatu non modico adierat, Angliam 

diesatYar- rcdicns, ct apud Gernemuth, post paucos dies, 

mouth. '1 • ■, 1 f^ ' T 

ibidem deiungitur. In parlamento supra pro- 

sudden ximo habito, magister Willelmus de Monte-forti, 

wiiiiamde dccauus S. Pauli Londoniae, qui negotii decimae 

deanofst. rcgl Augliae, in subsidium Terrae Sanctae 

dudum concessae, in curia Romana procurator, 

et praecipuus negotiorum ipsius regis in sub- 

versionem libertatis ecclesiae Anglicanae exe- 

cutor extiterat et promotor,^ subito et inopinate, 

in conspectu ipsius regis sibique assistentium, 

subita percussus passione, ultimum, in terram 

» Nostra.] The abbey of St. 

^ Proniotoi\'\ From other ac- 
counts it wouldnot seem that the 
dean was a creature of Edward's : 
Matthew of Westminster (p. 422) 
says concerning him, 'Dicitur 
etiam quod magister Guliheimus 
de Monte-forti, decanus eccle- 
siae S, Pauli Londin., sanus et 

incolumis ad curiam veniens, 
ut regis animum mitigaret, aut 
saltem tale jugum importabile 
servitutis, sicut bonus ecclesiae 
filius, levigaret, et appropians 
ante regem, ut sermonem con- 
ceptum, pro quo venerat, expone- 
ret, repente labiis obmutescens, 
viribus corporis destitutus, 
coram rege corruens, spiritum 


corruens, spiritum efflavit; elatusque est apud 
Sanctum Paulum, et ad patres suos appositus. 
Wallenses, tempus aptum et opportunum se in- Rebeiiion of 

the Welsh 

venisse arbitrantes, duce quodam Mereduco ab 
Lewelini, regi Angliae facti rebelles, et Snowdon 
invadentes, multos de regis Angliae fidelibus 
ibidem inventos trucidaverunt, et male tracta- 
verunt, castella subverterunt, aliaque deformia 
et enormia, in contemptum et dispendium ipsius 
regis, per totam Walliam operati sunt. InAsubsidy. 
crastino S. Martini [12 Nov.], apud Westmona- 
sterium concessa est regi a populo laicali dena 
omnium bonorum suorum in subsidium guerrae 
suae, tam Gallicae quam Wallicae. In civitatibus 
vero, burgis, aliisque regis dominiis habitantes 
ad sextum, aliique mercatores alibi commorantes 
ad septimum, communitas vero reliqua ad de- 
cimum taxati sunt denarium. Villa etiam S. 
Eadmundi in qua hactenus nullus minister regius 
a tempore libertatum primo nobis concessarum 
aliquam exercere praesumpsit jurisdictionem, 
per communes patriae taxatores in Tolhus, pu- 
blico videlicet villae loco, residentes, et burgen- 
sibus juratis articulos contradentes, est taxata ; 
a quorum communitate servientes nostros neque 
prece neque pretio, proh dolor, ullatenus po- 
tuimus vellicare. Sic tamen quievit res, ut pro 
tempore futuro, quantum ad libertates nostras 
has et alias hactenus habitas et usitatas, per 
hoc in posterum nequaquam aliquale nobis prae- 
judicium generetur; et super hoc, carta nobis 
concessa est specialis. Exercitus navalis regis 
Angliae nuper Gasconiam directus, castellis et 
terris aliquibus viriliter captis et subjugatis, 
mirabiliter in brevi profecerunt. Rex Anglise, 
in expeditione sua Wallica, apud Aberconewei 
Natale Domini celebravit. 

T 2 



ropeceies- Coelestiniis p«ipa, status et astatis siia^ coii- 
abdicates. sidcrans impotentiam, statutum edidit, et mox. 
a fratribus approbari procuravit, quod Romano 
pontifici, qui pro tempore fuerit, si sibi utile visum 
fuerit et opportunum, suse dignitati resi^nare, 
et ad arctioris instituti contemplationisve otium 
sive requiem licet transmig-rare. Quo facto, 
cum per v. menses, et dies xxi., summi pontifi- 
catus apicem gubernasset, die S. Luciae Virginis 
[13 Dec.], apud Neapolim, facta prius resigna- 
tione, ad dilectum sibi sua3 pristinae solitudinis 
locum remeavit. Eo i^itur sic cedente, vacavit 
sedes Romana diebus xi. Undecimo ig-itur die, 
vig-iliavidelicet NatalisDomini proximo sequentis, 
electus est dominus Benedictus de Anagnia 
oriundus, tituli S. Nicholai in-Carcere-Tulliano 

diaconus cardinalis, dictusque est Boni ^ 

A.D. 1295. Hoc anno, Dominus papa, pro pace reformanda 
^"Ja^rd^nais iutcr regcs et reg-na AngliaB et Franciae, misit 
betweelTthe duos cardiualcs in Angliam, viros proculdubio 
omni sapientia et prudentia gnavos ; qui ante 
festum S. Petri-ad-Vincula [1 Aug.] applicuerunt, 
et Londoniam accesserunt. Quibus dominus rex, 
de Wallia rediens, subjugatis Wallensibus, et 
datis obsidibus pro pace firmiter in posterum 
servanda, dictis cardinalibus Londoniae occurrit, 
et eos benigne et curialiter recepit, citatisque pro- 
ceribus Ang-liai et ecclesiarum pra^latiscoram dictis 
cardinalibus, ad audiendum mandatum domini 
papae, parlamentum suum ibidem tenuit ; ubi 
in praesentia domini regis, procerum, et prae- 
latorum, luculenter mandatum domini papae 
super pacis reformatione exposuerunt. Au- 

kings of 
and France 

' In a side-note is added : 
' Iii sumrautn pontificem electus 
XI. kal. Februar. [22 Jan.], in 
urbe est coronatus. Qui statim 

praedecessorem suum accersivit, 
ipsumque certae custodia?, lio- 
nest« tamen, in curia sua com- 


ditisque rationibus et articulis a dictis car- 
dinalibus in inedio propositis, dominus rex, super 
pra3missis volens consulere et deliberare, respon- 
sionem suam usque in tertium diem distulit ; 
habitaque deliberatione et consilio cum proceribus 
et ecclesiarum praelatis, die statuto, dictis 
cardinalibus et proceribus ad parlamentum in 
unum convenientibus, respondit dominus rex 
pro se et pro regno suo : Ob reverentiam domini 
papae, salvo jure suo et reg"ni sui, bono animo 
guerrae suae velle renunciare, et pristinae pacis 
et concordiae foedera fideliter observare, salvis 
coiDnae suae dignitate et regni sui jure. Quo 
accepto, dicti cardinales ad partes transmarinas 
festinare disposuerunt, super praemissis cum 
rege Franciae tractaturi. Dominus Ricardus 
de London. abbas istius * loci, in crastino 
Assumptionis B. Virginis [16 Aug.], diem clausit 
extremum ; cui successit dominus Willelmus 
de Wodeford, tunc sacrista istius^ loci. Qui 
die Decollatiouis S. Johannis Baptistse [29 Aug-.] 
electus, possessionem baroniae obtinuit sexto 
decimo^ die ante festum S. Michaelis, et in- 
g-ressus suos fecit satis soleraniter in festo 
Omnium Sanctorum [1 Nov.]. Et quia in omni- 
bus agendis suis semper gratiosus fuit, in vaca- 
tione dominum regem et exactores suos satis 
gratiosos habuit et curiales : et est memorandum 
quod ad bona obedientiariorum in vacatione 
manum suam non extenderunt. Post festum Edward 
S. Edwardi [5 Jan.] dominus rex moram trahens attemptsto 

-_. .. ...,., ., k 1' extort more 

Londonus, citatis ibidem proceribus Angliae et money. 
ecclesiarum praelatis, conabatur omnimodo extor- 
quere a clero medietatem bonorum suorum, sicut 
anno pra^cedenti, et a populo similiter ut prius. 

' Istius.'] Apparently an error I ^ Decimo.] From conjecture. 
for hujus: scil. St. Edmun(l's. I The MS. has ' septio.' 



Gilbert de 
Clare, earl 
of Glouces- 
ter, ob. 

Treason of 
Thomas de 

Et respoiisum est ei, tam a clero quam a populo, 
eos nullo modo velle hoc concedere, sed si con- 
ting^eret guerram durare, sine spe pacis. re- 
formandae, concessit clerus decimam, et populus 
undecimam ; taraen modo hoc anno. Et sic 
recesserunt ab invicem. 

Gilebertus de Clare, comes Gloverniae, ante 
Natale Domini, anno septimo post inceptum 
injuriosum plurimum de la Biggin^, et vitam 
finivit et placitum; qui apud Theukesbur^, juxta 
prog^enitorum suorum monumenta, decenter est 
tumulatus. Hoc anno, secundo die mensis Octo- 
bris, dominus Robertus, archiepiscopus Cantwa- 
riensis, in sede sua pontificali, domino rege cum 
proceribus et etiam fere totius archiepiscopatus 
sui sufFraganeis praesentibus, solemniter est in- 

Dominus Thomas de Turbevile, miles quidam 
de Marchia oriundus, domesticus et preecipue 
domini regis Angliae familiaris, cum ipsius regis 
exercitu ad Gasconiam est directus, ubi cum 
nonnullis suae militiae commilitonibus in quodam 
conflictu a Francorum exercitu captus est, et 
in arcta custodia, sub eorundem potestate com- 
mendatus. Interea de rege Angliae tradendo, et 
per consilium ejus seducendo, inter ipsum et 
regem Franciae tractatum. Quo facto, quasi 
furtive carcerali elapsus custodia, ad Angliam 
rediit, regem adiit, et gratanter a rege admissus, 
sub ovina pelle pallians malitiam suam. Con- 
venerat siquidem cum rege Franciae, quod totam 
Angliam, totam Hiberniam, totam Scotiam, et 
totam Walliam, uno et eodem tempore, sub 
guerra constitueret generali : ut videlicet, rege 
Angliae tam multipliciter occupato, navalis exer- 
citus regis Franciae ad quemcunque eligeret 
portum Angliae, nullo-resistente vel impediente. 



possit applicare, et de ipsa terra pro suae voliin- 
tatis arbitrio disponere et ordinare. Pro hujus 
traditionis mercede pollicitus est eidem rex 
Franciae principatum Walliae sibi et haeredibus 
suis se daturum. Sed quia nihil occultum quod 
non reveletur, signisquibuscunque praecedentibus, 
ab aliquibus regis fidelibus, et etiam ipsi regi de 
proditione fit suspectus ; quo se a curia subtra- 
hente,mittitur circumquaque ad eum reducendum. 
Rege ig-itur in Cantia, et apud Cantuariam tunc 
agente, captus est idem proditor et Londoniam 
adductus ; super quem inventa sunt brevia tam 
sibi a rege Franciae, quam transcripta brevium 
ab ipso regi Franciae transmissorum, tanquam 
proditionis hujus instrumenta, ipsorumque fa- 
ctorum luce clarius verificantia.^ Vigilia i^itur J?on^^^' 
S. Dionysii [8 Oct.], apud Londoniam equis 
distractus et consumptus interiit ; caput cujus 
ad Turrim transmittitur affigendum.^ Rex 
Ang-lias Natale Domini apud S. Albanum cele- 
bravit. Navalis exercitus reg^is Angliae Gasco- ^"t^{^^ 
niam petiturus, ducibus dominis Edmundo, fratre G»s<=""y 
suo, et H. de Lacy, comite Lincolniensi, apud 
Plumtone in Cornubia, die S. Stephani [26 Dec.] 
mari se contulerunt, et infra viii. dies in partibus 
Gasconia3 satis propere applicuerunt. Dominus 
rex in Capite Jejunii [16 Feb.] Sancto Petro hic 
per triduum moram trahens, iter suum disposuit 
versus Scotiam, ad debellandum inimicos suos. 

' Ipsorumque verificantia.'\ 

Sic MS. 

^ For a full and interesting 
account of the treason of Sir 
Thomas de Turbevile, see ' Chro- 
niques de London,' p. 97, seqq., 
where the substauce of the se- 

veral narratives to be found in 
the other chronicles is well con- 
densed by Mr. Aungier, the edi- 
tor. See also Mr. Wrighfs * Po- 
litical Songs of England,' p. 278, 
seqq. ; Peter Langtoft, pp. 267, 
270 ; Matt. Westm. p, 425 ; He- 
ming. p. 58. 


(POST conquestum). 


xxxiii. Landfrancus. xxxvi. Willelmus. 

xxxiv. Anselmus. 
XXXV. Radulfus. xxxvii. Theobaldus. 


XXI. Arnostus. xxiv. Earnulfus. 

XXII. Gundulfus. 
XXIII. Radulfus. xxv. Johannes. 

Hic post Anselinum 
Doruberniae archiprae- 
sulatum suscepit. 


XXXIV. Hugo. XXXVII. Gilebertus. 

XXXV. Mauricius. 
XXXVI. Ricardus. xxxviii. Robertus. 


XXV. Arfastus. xxviii. Eoverardus. 

XXVI. Willelmus. 
xxvii. Herebertus. xxix. Willelmus. 


XXI. Stigandus. xxii. Willelmus. 

Hic de Seleseia ad XXIII. Radulfus. 

Cicestriam mutavit se- , , . ^. , , 

dem. XXIV. feigeiridus. 



XXXII. Walcelinus. xxxiv. Henricus. 

XXXIII. Willelmus. 


X. Osmundus. xi. Ro^erus. 


XV. Johannes. xvii. Robertus. 

XVI. Godefridus. 


XI. Osbearnus. xii. Willelmus. 


XX VIII. Rotberhtus. xxxii. Ricardus. 

XXIX. Gerardus. -r» , 

T, . 1 XXXIII. Robertus. 

XXX. Reignelmus. 

XXXI. Goisfridus. xxxiv. Gilebertus. 


XXV. Samson. xxix. Aluredus. 

XXVI. Teoulfus. t> 

XXX. Ros?erus. 
XXVII. Simon. ® 

xxviii. Johannes. xxxi. Baldwinus. 


XXXI. Petrus. xxxiv. Rogerus de 

xxxii. Rotbertus. Clintona. 

xxxiii. Robcrtus Pcchc. xxxv. Waltcrus. 



XVII. Remigius. xviii. Rotbertus. 

Hic sedem ad Lin- xix. Alexander. 

colniam transtulit. -r» ^i 

XX. Rotbertus. 


xxiii. Thomas. xxv. Thomas. 

XXIV. Gerardus. xxvi. Thurstanus. 


XXVI. Walcerus. xxviii. Rannulfus. 

XXVII. Willelmus. 

I N D E X. 


Abingdon abbey, foundation of, i. 41, 

Acca, bishop of Hexham, i. 48 ; ex- 
pelled from his see, 53; his death, 
Adam de Cliilenden elected arch- 
bishop of Canterbury, ii. 205; re- 
signs the dignity, 209 ; returns to 
his priory, 212 ; his death, 213. 
Ad Bearuwe, monastery of, founded, 

i. 29. 
Adda reigns in Bernicia, i. 6. 

, presbyter, i. 21. 

Adelheid, daughter of the duke of 
Lorraine, married to Henry I., ii. 
75; crowned, ib. 
Adrian accompaniesarchbishop Theo- 
dore to England, i. 28 ; made abbot 
of St. Peter's, 29 ; his death, 48. 
^cci, bishop of the East Angles, i. 

Aed, expelled from Ireland, i. 211. 
Aedan, king of the Scots, defeated at 

Degsistan, i. 11. 
yEfic murdered by Leofsige, i. 156. 
^fig, dean of Evesham, his death, i. 

.(^'jgelesthrep. See Aylesford. 
^gelmser, bishop of the East Angles, 
l,ii. 5. 

■ , bishop of Elmham, i. 193. 
^gelric, bishop of Durham, retires 
to Peterborough, i. 215 ; his death, 
ii. 9. 

-, bishop of Selsey, i. 216; 

deposed, ii. 6. 
. See iEthelric. 

^gilberht, bishop of the West Saxons, 
i. 20 ; reiurns to France, 24 ; pre- 
sent at the Synod of VVhitby, 25 ; 
ordains Wilfrith, 26. 

^lfgar, bishop of Elmham, his death, 
i. 183. 

, bishopof Wilton, i. 141 ; his 

death, 145, «ofe. 

, son of ^lfric, bUnde.d by 

order of ^thelred, i. 151. 

son of Leofric, succeeds to 

^gelwine, bishop of Durham, i. 215 ; 
imprisonment of, ii. 8 ; his death, 

HaroWs earldom, i. 211 ; is out- 
lawed, 212; invades England with 
Griffin, king of Wales, ib. ; defeats 
earl Radulf, 213 ; burns Hereford, 
ib.; makes peace with Harold, 214; 
succeeds his futher, 216 ; is again 
^lfgifu, wife of Eadwig, separated 

from him by Oda, i. 137. 
^lfheah Calvus, bishop of Winton, 
i. 132; hisdeath, 135. 

, bishop of Winton, i. 147 ; 

confirms king Anlaf (Olaf), 152; 
raised to the see of Canterbury, 
158 ; cruel treatment of, by the 
Danes, 164 ; his death, 165 ; trans- 
lation of, 183. 

, ealdorman, his death, i. 142. 

^lfhelm, ealdorman, murdered by 
Eadric Streona, i. 158; his children 
blinded, ib. 
^lfhere, ealdorman, expels the monks 
from Mercia, i. 144 ; his death, 
JLlfhun, bishop of London, buries 
the body of archbishop yElfheah, i. 
^lflaed, daughter of Oswiu, a nun at 

Hartlepool, i. 23. 
iElfmair, archdeacon, betrays Canter- 
bury to the Danes, i. 164. 



^lfmicr, bisliop of Selsey, i. 162 ; his 

death, 182. 
^Clfred, bishop of Selsey, i. 140 ; his 

death, 142, note. 
, bishop of Sherburne, i. 133, 

7iflte ; his death, ib. 

king, born, i. 70 ; his gene- 

alogy, ib. ; sent to Rome, 73 ; 
anointed king there, ib. ; goes vvith 
his father to Rome, 74 ; his mar- 
riage, 81 ; proceeds against the 
Danes to Nottingham, ib. ; defeated 
by the Danes at Reading, 83 ; 
defeats them at Ashdown, ib. ; 
worsted by them at Basing, 85 ; 
and at Merton, ib. ; succeeds to the 
kingdom, ib. ; of his infancy, ib. ; 
his devotion, 87, 89 ; afflicted with 
a painful disease, ib.y 88 ; his 
children, ib.; patronage of the arts, 
ib. ; alms, 89 ; encouragement of 
foreigners, ib. ; defeated by the 
Danes at Wilton, ib. ; makes peace 
with the Danes, 90 ; invites Pleg- 
mund, ^thelstan, and Werwulf, 
91 ; invites Grimbald, John of Old 
Saxony, and Asser, ib. ; defeats 
the Danes at sea, 92 ; makes a 
treaty with them, 93, bis; with- 
draws to the marshes of Somerset- 
shire, ib. ; fortifies himself at Athel- 
ney, 95 ; defeals the Danes at 
Ethandun, 96 ; makes peace with 
them, ib. ; defeats them at sea, 98 ; 
his fleet defeated by the Danes at 
the mouth of the Stour, 100 ; re- 
stores London, and places it under 
^thered of Mercia, 101 ; begins to 
read and translate, 103 ; his bodily 
sufferings, acts and government, 
ib.; founds monasteries at Athelney 
and Shaftesbury, 104; division of his 
revenue, ih. ; division of his time, 
106 ; judicial administration, ib. ; 
marches against the Northumbrian 
and East Anglian Danes, 110 ; de- 
feats them at Farnham, 111; erects 
two forts on the Lea, 114; builds 
large ships, 116 ; his death, ib. 

provost, captured by the 

Danes, i. 164. 

, regis strator, i. 210. 

, son of Ji^thelred, sent to Nor- 

mandy, i. 167; arrives in England, 
191 ; his foUowers cruelly murdered, 
ib. ; barbarous treatment and death 
of, 192. 
iElfric, archbishop of York, i. 184 ; 

goes to Rome, ib. ; employed to 

disinter tlie body of Harald, 194 ; 

accuses Godwine and others of the 

murder of yElfred, ih. ; anoints 

king Eadweard, 197 ; his death, 

JEUnc, bishop of Crediton, i, 145 ; 

his death, i. 154, 7iote. 
, bishop of Ehnham, his death, 

i. 193. 
• , bishop of Wilton, raised to 

the see of Canterbury, i. 152 ; his 

death, 158. 

-, ealdorman, i. 147 ; banished. 

1 48 ; advises tribute to be paid to 
the Danes, 149 ; sends intelligence 
and flees to the Danes, 150 ; his 
treason, 156. 

-, ealdorman, slain in the bat- 

tle of Assandun, i. 178. 

, earl, his death, i. 211. 

^lfsige, bishop of Lindisfarne, i. 

141 ; hisdeath, 149. 
( Wulf helm 1), bishop of Wells, 

his death, i. 137. 

-, bishop of Winchester, i. 135; 

raised to the see of Canterbury, 137 ; 

his death, 138. 

, bishop of Winchester, i. 171. 

j^^lfstan, bishop of Wilton, i. 145, 

note; his death, 146. 
, bishop of London (?) goes 

with afleetagainsttheDanes, i.l50. 
^lfthryth married to king Eadgar, i. 

iElfweard, aitheling, son of Eadweard 

the Elder, his death, i. 130. 
, bishop of London, his 

death, i. 198. 
-^lfwine, bishop of Elmham, i. 183. 
, bishop of Wells, i. 153, 

note; his death, 158. 
— jbishopofWinchester, i. 171; 

his death, 200. 
. See also Alfwine. 

iEIfwoId, bishop of Sherburne, his 

death, i. 146. 
resists the expulsion of the 

monks, i. 144. 
^lfwyn, daughter of ^thelflsed, i. 

128; deposed from the government 

of Mercia, 129. 
iElle lands in Sussex, i. 2 ; defeats 

the Britons, ih.; andat Mearcredes- 

burne, 3; destroys Andredes-ceas- 

ter, ifc.; the first Bretwalda, 67. 
begins to reign in Deira, i. 6 ; 

his genealogy, ib. ; hisdealh, 8. 



iElle, king of Northumbria, slain at 
York, i. 80. 

, bishop of Lichfield, i. 131. 

^rfast, bishop of the East Angles, ii. 

^sc begins to reign with Hengest, i. 
2 ; defeats the Britons at Crayford, 
ib. ; at Wippedesfleot, ib. ; again, 
ib. ; reigns after Hengest, 3. 

JSscwige, bishop of Dorchester, goes 
with the fleet against the Danes, i. 

^scwjne, king of the West Saxons. i. 
31 ; his genealogy, ib. ; baltle of 
Beadenhead between him and 
Wulfhere, ib. ; his death, 34. 

^theibald, bishop of Sherburre, i. 
128, note; his death, 133, note. 

, king of Mercia, i. 49 ; he 

and Cuthred, king of Wessex, fight 
with the Britons, 54; battle of Bur- 
ford, between him and Cuthred of 
Wessex, 55 ; his death, 56. 

— — — , son of ^'Ethelwulf, defeats 
the Danes at Ockley, i. 73 ; coU' 
spires against his father, 75; the 
realm divided between them, ib. ; 
succeeds his father, 78 ; marries 
Judilh, ib. ; his death, ib. 

^thelberht, archbishop of York, i. 
58 ; his death, 59. 

, bishop of Whiterne, i. 59. 

, king of the East Angies, 

murder of, i. 62. 

, king of Kent, begins to 

reign, i. 6 ; battle between him and 
Ceawlin at Wimbledon, 7 ; con- 
version of, 10 ; gives Canterbury to 
Augustine, ib. ; his death, 12 ; the 
third Bretwalda, 67. 

, king of Kent, i. 55 ; his 

death, 57. 

, kinsf of Northumbria, i. 

58 ; expulsion of, 59. 

-, king of the West Saxons, 

i. 79; his death, ib. 
^thelburh, abbess of Barking, i. 33. 
, queen of Eadwine, i. 14 ; 

flees with Paulinus to Kent, 16. 
— , queen of Ine, destroys 

Taunton, i. 50. 

-, St., death of, i. 26. 

^thelflaed, lady of the Mercians, re- 
stores Chester, i. 120 ; builds 
Bremesbyrig, 121 ; builds forts at 
Scargate and Bridgenorth, 122 ; 
restores Tamworth, ib. ; builds 
Eadesbyrig and Warwick, 123 ; 

builds Cherbury, Weddesbyrig and 
Runcorn, 124 ; captures the Welsh 
king'swife, 125; takes Derby, 126; 
Leicester and York submit to her, 
128 ; herdeath, ib. ; buried at Glou- 
cester, ib. 
^thelflaed (Eneda), wife of Eadgar, 

i. 140. 
^thelfrith reigns in Northumbria, 
i. 9 ; defeats Aedan at Degsastan, 
11 ; slays the monks of Bangor, 
ib. ; slain, 13. 
iEthelgar, bishop of Crediton, his 
death, i. 135. 

, bishop of Selsey, i. 146; 

raised to the see of Canterbury, 
148; succeeded by Sigeric, ib. 
^thelgifu, daughter of >EIfred, made 

abbess of Shaftesbury, i. 104. 
^thelheard, archbishop of Canter- 
bury, i. 62 ; ordination of, 63 ; 
goes to Rome, ib.; his death, 64. 

, bishop of Winchester, i. 

62, note. 

, king of the West Saxons, 

i. 51 ; battle between him and the 
aetheling Oswald, ib.; his death,54. 
^thelhelm defeated by the Danes at 
Portland, i. 69. 

, conveys the West Saxon 

alms to Rome, i. 103. 
Jr^thelhere, king of the East Angles, 

i. 22 ; his death, 23. 
^thelhun, bishop of Worcester, i. 
123 ; his death, 130. 

expels Ceadwallafrom Sus- 

sex, i. 39. 

, eaidorman, battle between 

him and Cuthred, king of Wessex, 
i. 55. 
^thelmaer, ealdorman, his death, i. 

, ealdorman, submits to 

Svein, i. 167. 
^thelmund, ealdorman, slain in a 
conflict with the men of Wiltshire, 
i. 64. 
^thelnoth, archbishop of Canterbury, 
i. 183 ; he goes to Rome, ib, ; his 
death, 192. 
^thelred, king of Mercia, i. 33 ; his 
family, ib. ; ravages Kent, and 
plunders Rochester, 34 ; battle with 
him and Ecgfrith, 35 ; his queen, 
Osthryth, murdered, 45 ; becomes a 
monk, 46 ; his death, 49. 

, king of Northumbria, i. 62; 

murdered, 63. 



u^-lthelred II., king of the West 
Saxons, accession of, i. 145 ; lie 
besieges Rochester, 148; collectsa 
fleet, 150 ; ravages Cumberland 
and INlan, 154 ; marnes Emma, 
156; oommands the sons cf /l^lf- 
helm to be blinded, 158 ; raises a 
fleet, 160; raises an army, ]61 ; 
sues for peace, and promises tri- 
bute, 163; withdraws to the Isle of 
VVight, and thence to Norraandy, 
167; returns to England, 169; 
pays a contribution to the fleet at 
Greenwich, 170; his death, 172. 

^<:thelric, bishop of Lindisfarne, i. 
201 ; hisdeath,215. 

. bishop of Selsey, i. 182; 

hisdeath, 192. 
, bishop of Selsey, i. 

ordained, 217. 
, son of 


Ida, reigns over 
Deira and Bernicia, i. 6, 8; death 
of, 9. 

^'-thelstan, bishop of Hereford, his 
death, i. 214. 

, bishop of Wilton, his 

death, i. 129, note. 

invited by yElfred, i. 91. 

, king, accessionof, i. 130 ; 

coronalion of, ib. ; marries his sis- 
ter to Sihtric, ib. ; expels Guthferth 
from Northumbria, 131; subjugates 
the kings of the Britons and Scots, 
ib. ; expels Ealdred from Bam- 
borough, ih. ; ravages Scotland, 
ih. ; marries his sister to the empe- 
ror Otto, 132 ; gains the battle of 
Brunanburh, ib. ; his death, ih. 

, son-in-law of -^thelredll. 

slain, i. 162. 

, son of i^thelwulf, ap- 

pointed king over Kent, Essex, 
Surrey and Sussex, i. 69 ; defeats 
the Danes at Sandwich, 73. 

^thelswith, sisler of ^lfred,and wife 
of Burhred, her death, i. 108. 

^thelthiyth, abbess of Ely, i, 31 : 
death of, 36 ; her corpse found 
entire, 44. 

,daughterof Anna,kingof 

East Anglia, married to Ecgfrith, 
i. 24 ; becomes a nun at Colding- 
ham, 30. 

iEthelwald, king of the East Angles, 
i. 23; hisdeath, 27. 

■ . See Oithelwald. 

^lhelwealh, king of the South 
Saxons, slain by Ceadwalla, i. 39. 

/Ethelweard, ajtheling, brother of king 
Eadweard the Elder, his death, i. 

, bishop of Sherburne, i. 

109, rwte ; his death, 116, note. 

ealdorman, advises the 

payment of tribute to the Danes, i. 
149 ; his mission to king Anlaf 
(Olaf), 152. 

-, ealdorman, slain in the 

battle of Assandun, i. 178. 

, a nobleman, employed 

to slaythe aetheling Eadwig, i. 180; 
is outlawed by Cnut, 183. 

slain by order of Cnut, 

i. 182. 
-i^thelwine, bishop of Durham. See 


■ -, bishop of Lindsey, i. 35. 

■ , ealdorman, resists the 

expulsion of the monks, i. 144 ; 

founds Rarasey abbey, 149; his 

death, ih. 

, (Odda), his death,i. 215. 

murders king Oswine, 

i. 21. 

iEthelwold,aitheIing, seizesTwineham 
and Winburne, i. 118 ; escapes to 
Northumbria and is made king of 
the Danes there, ih. ; with Eohric 
plunders Mercia, 1 19 ; defeated and 
slain, ib. 

succeeds Cuthberht at 

Farne Island, i. 40. 

bishop of Lindisfarne, i. 

50 ; his death, 54. 

, bishop of Winchester, i. 

140 ; counsels the expulsion of 
the secular clergy, ih. ; his death, 
, bishop of Winchester, i. 

158; his death, 171 

-, ealdorman, death of, i. 

, king of the South Saxons, 

receives the Isle of Wight from 

Moll. See Moll. 

jEthelwuIf, earl of Berkshire, defeats 
the Danes at Winchester, i. 79; and 
at Englefield, 82. 

, son of Ecgberht, subju- 

gates Kent, i. 66 ; instiucted by St. 
Swithin, 68 ; succeeds his father, 
69 ; defeated by the Danes at Char- 
mouth, 70 ; defeatsthem at Ockley, 
73 ; sends /Elfred to Rome, ih. ; 
his daughter married to Buihred of 



Mercia, 74 ; releases a tenth of his 

realni from service and taxation, ib.; 

goes with yElfred to Rome, ib. ; 

marries Judith, 75; conspiracy 

against him, ih. ; the realm divided 

between him and his son .'Ethelbald, 

ib. ; his death, 77 ; his will, ib. 
iEthered, archbishop of Canterbury, i. 

82 ; his death, 108. 
, ealdorman of Mercia, Lon- 

don placed under him, i. 101 ; 

restores Chester, 120 ; his death, 

(^>thelred), king of the West 

Saxons, i. 79 ; proceeds against the 

DanestoNottingham, 81 ; defeated 

by the Danes, 83 ; defeats them at 

Ashdown, ib. ; worsted by the Danes 

at Basing, 85 ; and at Merton, ib. ; 

his death, ib. 
Agilbert. See ^gilbert. 
Aidan invited to Bernicia by Oswald, 

i. 17 ; his death, 21. 
Albano. See VValter. 
Alban's, St.,church at,dedicated, i.64. 
Albemarle, earl of, his valour at the 

battle of the Standard. ii. 112. 
Alberic, bishop of Ostia, comes as 

legate, ii. 106. 
Albigenses, destruction of, ii. 168 ; 

crusade against, 174. 
Albinus succeeds Adrian as abbot of 

St. Peter's, i. 48. 
Aldberht. See Ealdberht. 
Aldgyth, wife of Harold, goes to 

Chester after the battle of Hastings, 

i. 228. 
Aldhelm, abbot of Malmesbury, i. 27 ; 

dedicates his work ' De Virginitate ' 

to the abbess of Barking, Hildelith, 

33 ; made bishop of Sherburne, 46 ; 

his death, 47. 
, abbot, slain by the people of 

Thetford, i. 135. 
Aldhun, bishop of Lindisfarne, i. 149 ; 

hisdeath, 183. 
Aldred. See Ealdred. 
Aldulf,bishop of Lichfield, i. 62, note; 

his death, 66, note. 
Aldwine, bishop of Lichfield, i. 52. 
Aldwulf, bishop of llochester, i. 51; 

his death, 54. 
Alexander, bishop of Lincoln, ii. 77 ; 

his consecration, 78 ; trealment of 

hira by Stephen, 107. 
L, king of Scotland, ii. 55 ; 

his death, 78. 

Alexander II. of Scotland, engage- 

ment with Henry III., ii. 259. 
III., king of Scotland, 

knighted by Ilenry III., ii. 183 ; 

marries the princess Margaret, ib. ; 

marries a daughter of the count of 

Dreux, 236 ; his death, ib. ; state 

of afFairs after his death, 245. 
Alfonso, king of Castile, expels the 

Moors, ii. 161. 
, son of Edward L, born, ii. 

212; his death, 232. 
Alfwine, brother of king Ecgfrith, slain 

in the battle on the Trent, i. 35. 
Alfwold, bishop of Crediton, i. 135 ; 

his death, 142. 
, king of Northumbria, i. 59 ; 

sends for the pall for Eanbald, ib. ; 

murdered, 62. 
Algar. See ^lfgar. 
Alhfrith, son of Oswiu, at the battle of 

Winwidfield, i. 23 ; present at the 

synod of Whitby, 25 ; succeeds Ecg- 

frith, 39 ; l)estovvs the see of Hex- 

ham on Wilfrith, ib. ; expels him 

from Hexham, 42 ; his death, 46. 
Alhhun, bishop of Worcester, i. 70 ; 

his death, 90. 
Alhmund, bishop of Hexham, i. 58 ; 

his death, 59. 
, son of Alhred of Northum- 

bria, slain, i. 64. 
Alhred, king of Northumbria, i. 58 ; 

his genealogy, ib. ; expulsion of, ih. 
Alhstan, bishop of Sherburne. See 

Alms, West Saxon, /Ethelhelm con- 

veys them to Rome, i. 103 ; Beocca 

conveysthem, 108 ; Beornhelm con- 

veys them, ib. 
Alric, king of Kent, i. 50. 
Alubriht, bishop of Selsey, i. 58, note. 
Alwine. See ALUwine. 
Amesbury, synod at, i. 145. 
Amund winters at Cambndge, i. 92. 
Andredes-ceaster, destruction of, i. 3. 
Anilredes-leag, battle of, i. 3. 
Andrew, St.jOratory dedicated to, i. 82. 
Anfrid Cock's-foot, a Norman resi- 

dent in England, i. 210. 
Angles, their arrival in Britain, i. 1. 
Animchadus, a monk of Fulda, ac- 

count of, i. 197. 
Anjou, Charles of, elected king of 

Sicily, ii. 193 ; gains the battle of 

Benevento, 202 ; takes Nocera, 204. 
Anlaf defeated at Brunanburh, i. 

132 ; chosen king by the Northum- 




biians, 133; baptism of, ib.; ex- 
pelled by king Kachnuml, 134. 

Anlaf (Olaf ), king of Norway, attacks 
London ; plunders and destroys in 
Essex, Kent, etc, i. 151 ; receives 
tribute and winlers at Southamp- 
lon, ib. ; is confirmed at Andover, 
152 ; promises not to revisit Eng- 
land as an enemy, ib. 

Anna, king of the East Angles, i. 
18 ; his death, 22. 

Anselm, archbishop of Canterbury, 
ii. 30 ; consecration of, 32 ; his 
dissension with the king, 41 ; he 
goes to Rome, ib. ; goes with pope 
Urban lo the council of Bari, 43 ; 
goes to Lyons, 44 ; is recalled, 47 ; 
holds a council, 51 ; dissension 
with the king about investitures, 
52 ; he goes to Rome, ib. ; is re- 
conciled with the king, 55 ; returns 
to England, ib. ; his statutes for 
the reformation of the clergy, 57 ; 
his death, 59. 

•, papal legate, ii. 69. 

Anthony Bek, bishop of Durham, ii. 

230 ; excommunicated by the arch- 

bishopof York,267; hismissionto 

the emperor,274. 
Antioch taken by the crusaders, ii. 

42 ; surrender of, to the Sultan of 

Artast, bishop of Elmham, transfers 

the see to Thetford, i. 193 ; ii, 6. 
Arnost, bishop of Rochester, ii. 8 ; his 

death, ib. 
Arnulf, bishop of Rochester, ii. 67 ; 

his death, 78. 
, emperor, i. 102 ; defeats the 

Danes on the Dyle, near Louvain. 
Arthur, duke of Brittany, born, ii. 

156; knightedby thekingof France, 

164 ; besieges the castle of Mi- 

rabeau, 165 ; taken prisoner by 

king Jolm, and sent to Falaise, ib. 
Artois, Robert, count of, his rash con- 

duct inPalestine, ii. 182. 
Asbiorn, with the sons of king Svend, 

lands in the Humber, ii. 3 ; is 

bribed by William the Conqueror, 

4 ; returns to Denmark, 7 ; is out- 

lawed there, ib. 
Ascalon, battle of, ii. 44. 
Ashdown, battle of, i. 83. 
Assandun, battle of, i. 177 ; Cnut 

founds a church there, 183. 
Asser invited by iElfred, i. 91 ; his 


Athclm, bishop of WcUs, raised to 
the sceof Cantcrbury, i. 123. 

Athelney, .Elfred retires to, i. 95. 

Athulf, ealdorman, death of, i. 118. 

Audomar, bisliop elect of Winlon, 
expulsioa of, ii. 188. 

Avelina, countess of Albemarle, her 
death, ii.213. 

Augustine, St., his mission, i. 10 ; 
ordains JVlellitus, Justus, and Lau- 
rentius, 11 ; his death, 12. 

Aylesford, battle of, i. 2. 


Bacsecg, a Danish king, slain at 
Ashdown, i. 85. 

Badwine. See Beadwine. 

Bakewell, founding of, i. 129. 

Baldred, king of Kent, expelled by 
Ecgberht, i. 66. 

Baldwin, archbishop of Canterbury, 
ii. 155; his death,158. 

chosen king of Jerusalem, 

ii. 49. 

, count of Flanders, goes to 

Jerusalem, ii. 165 ; made emperor 
of theEast, 166. 

Balliol (Bailol), Bernard de ; his va- 
lour in the battle of the Standard, 
ii. 112. 

, John de, claims the crown 

of Scotland,ii. 24b,247 ; adjudged 
to him, 265 ; he swears fealty, 
crowned, ib, ; does homage, 266. 

Banbury, battle at, i. 6. 

Bangor, slaughter of the monks of, i. 

Bar, count of, married to the princess 
Eleanor, ii. 268. 

Bari, council of, ii. 43. 

Barking abbey founded, i. 33. 

Barre, Richard, his mission to the 
pope, ii. 147 ; his letter to Henry 
II., 148; his mission to the em- 
perors of Germany and Constanti- 
nople, 157. 

Basing, iEthered and i^lfred worsted 
by the Danes at, i. 85. 

Bath, burnt, ii. 98. 

Battle, church at, consecrated, ii. 33. 

, at Aylesford, i. 2 ; Crayford, 

ib ; at VV ippedes-fleot, ib. ; An- 
dredes-leag, «6. ; Mearcredes-burne, 
3 ; Cerdices-ora. 4 ; Cerdices-ford, 
4, bis ; Cerdices-leag, ib. ; Old- 
Sarum, 5 ; Banbury, 6 ; VVimble- 



don, 7 ; Bedford, ih ; Derham, ih. ; 
Frethern, ih. ; Wodnesburh, 9; 
Degsastan, 11 ; Beandun, 12 ; 
Idle, 13; Cirencester, 16; Hat- 
field, ih. ; between Ceadwala and 
Osric, ib. ; between Oswald and 
Ceadwala, 17 ; between Penda 
and the East Angles, 18 ; Maser- 
feld, 19 ; of Winwidfield, 22 ; Pen, 
23 ; at Beadenhead, 31 ; of the 
Trent, 35 ; between Centwine and 
the West Britons, 37 ; between 
Ecgfrith and the Picts, 38 ; belween 
Ceadwalla and ^^thelwealh, 39 ; 
between Berhtfrith and the Picts, 
48 ; between Ine and the Britons, 
ih. ; at Wodnesbeorh, ih. ; between 
Ine and the South Saxons, 50, bis ; 
between jEthelheard and Oswald, 
51 ;betweenthe Britonsand^thel- 
bald and Cuthred, 54; of Bur- 
ford, 55 ; between Cuthred and the 
Britons, i6. ; between Cynewulfand 
the Britons, 56 ; at Otford, 58 ; of 
Bensington, 59 ; at Gafulford, 65 ; 
at Ellandun, 66 ; at Charmouth, 
68 ; at Hengestesdun, ih. ; Char- 
mouth, 70 ; Wicganbeorh, 72 ; 
Ockley, 73 ; Sandwich, ib. ; in 
Thanet, 74 ; Englefield, 82 ; Read- 
ing, 83 ; Ashdown, ih. ; Basing, 
85; Merton, il-.; Wilton. 89 ; 
Ethandun, 96 ; between iElfred 
and the Danes at sea, 98 ; between 
the Danes and Alfred's fleet at the 
mouth of the Stour, 100 ; at St. 
Lo, 108 ; on the Dyle, ih. ; at 
Farnham, 111 ; atHolme, 118 ; be- 
tween Edward and Eohric, 119; 
at Teotanheal, 120; Wodnesfeld, 
121 ; of Brunanburh, 132 ; of Mal- 
don, 149; at Penho, 155; between 
Svein and Ulfkytel, 157 ; at Ring- 
mere, 162 ; at Pen, 174 ; at Sceor- 
stan, ih. ; at Brentford, 176; at 
Otford, ?6. ; of Assandun, 177; 
Stamford-bridge, 226 ; Hastings, 
227; Ascalon, ii. 44 ; Tinchebray, 
55; at Guher (Gower?), between 
the Normans and the Welsh, 97 ; 
at Cardigan, ih. ; of the Standard, 
111; Lincoln, 129 ; Tiberias, 
156; Bovines, 171 ; Lincoln. 172; 
with the Kharizmians near Gaza, 
179 ; Lewes, 192 ; Evesham, 194 ; 
at Chesterfield, 197 ; Benevento, 
202 ; between the duke of Brabant 
and the archbishop of Cologne and 

the countof Guelders, 239 ; at sea 
between the men of Yarmouth and 
the Flemings, 242 ; with the Nor- 
mans,267, 268. 

Beadenhead, battle at, i, 31. 

Beadowulf, bishop cf Whiterne, i. 62. 

Beadwine, bishop of Elmham, i. 31. 

Beandun, battle of, i, 12. 

Beatrix.daughterof Henry III.,born, 
ii. 179 ; her death, 214. 

Beauvais,bishopof, captured, ii. 161. 

Becket, Thomas a, his flight, ii. 137 ; 
his anger at the coronation of the 
young king Henry, 140 ; is recon- 
ciled with Henry II., 141 ; returns 
to England, 142;is murdered, 143; 
canonized, 153 ; translation of, 173. 

Beda, his birth, i. 35 ; committed for 
instruction totheabbot Biscop, 37 ; 
madeadeacon, 44 ; receives priesfs 
orders, 46 ; commences his literary 
labours, ih.; composes his * Minor 
Computi Liber,' 50 ; dedicates his 
History to Ceolwulf, 51 ; his death, 

Bedford, battle at, i. 7 ; castle of, 
taken, ii. 174. 

Belesme, Robert de,conspires against 
north, 49 ; also Shrewsbury, Arun- 
del, and Tickhill, 50 ; confined at 
Carisbrook, and at Wareham, 66. 

Benedict Biscop goes to Rome, i. 
21 ;hissecond journey,27 ; becomes 
a monk, ib. ; his third journey, 28 ; 
receives the abbey of St. Peter, 
ih. ; his fourth journey, 29 ; re- 
signs his abbey, ih. ; returns and 
receives land at Wearmouth, 30; 
his fifth journey, 34 ; brings over 
John the singer, ih. ; educates 
Beda, 37 ; makes Eusterwine co- 
abbot with him, ih.; his sixth 
journey to Rome, 38 ; his return, 
ih.; appoints Ceolfrith to the ab- 
beys of Wearmouth and Jarrow, 
41 ; his death, ib. 

Benevento, battle of, ii. 202. 

Bensington, battle of, i. 59. 

Beocca conveys the West Saxon alms 

to Rome, i. 108. 
Beorthun. See Berhthun. 
Beorhtwulf, king of Mercia, i. 69 ; 
defeated by the Danes, 73 ; his 
death, ib. 
Beorn, king of the East Angles, i. 57. 

. See Bibrn. 




Beornhelm, abbot, conveys the West 

Saxon almsto Rome, i, 108. 
Beorninod, bishop of Rochester, i. 64. 
Beornred, king of Mercia, i. 56; his 

death, ib. 
BeornwuU, king of Mercia, i, 65 ; de- 

feated by Kcgberht at Ellandun, 

66 ; his death, ih. 
Beranbyrig. See Banbury. 
Berengaria, daughter of Edward I., 

born, li. 216. 
Berht sent by Ecgfrith to ravage Ire- 

land, i. 37. 
Berhtferth slays St. Wigstan, i. 72. 
Berhtfrith, general of Osred, defeats 

the Picts, i. 48. 
Berhtgils, bishop of East Anglia, his 

death, i. 28, note. 
Berhthun expels Ceadwalla from Sus- 

sex, i. 39 ; slain by Ceadwalla, ib. 
, bishop of Lichfield, i. 58, 

note ; death of, 61. 
Bernard, bishop of St. David's,ii. 68. 

. , St., his death, ii. 136. 

Berneg, bishop of Selsey, his death, 

i. 130. 
Bernicia, Ida beginsto reign in, i. 5 ; 

genealogy of the kings of, ii. 250 ; 

series of earls, 251. 
Berwine receives the Isie of Wight 

from his uncle Wilfrith, i. 40. 
Betti, presbyter, i. 22. 
Bigod, Roger, earl of Norfolk, his 

death. ii. 205. 
, William, perishes by ship- 

wreck, ii. 74. 
. See Norfolk. 

Bibrn murdered by Swegen, i. 202. 
Birinus, first bishop of the W^. Saxons, 

i. 17; his see at Dorchester, ib. ; 

baptizes Cwichelm, 18 ; and Cuth- 

red, ih. ; hisdeath, 20. 
Biscop. See Benedict Biscop. 
Bishops of London and York declared 

metropolitans, i. 10. 
Bisi, bishop of the East Angles, i. 

28, note ; assists at the council of 

Hertford. 31. 
Blanche of Castile married to Lewis 

of France, ii. 164 ; distich on her 

and the legate, 175. 
, sister of Philip IV.; pro- 

posal of marriage to, by Edward I., 

ii. 269; her refusal, 270. 
Blethgent succeeds his brother Grif- 

fin, i. 222 ; ravages Hereford, ii. 1. 
Bobbio, monastery of, founded, i. 8. 
Bohemia, king of, slain, ii. 219. 

Boisil, abbot of Melrose, his deatli, 
i. 27. 

Boniface, archbishop of Canterbury, 
ii. 178; consecrated, 180; his 
death, 205. 

, bishop of the East Angles, 

i. 20. 

, St., ordained bishop of 

Mentz, i. 48 ; founds the abbey of 
Fulda, 55 ; anoints Pepin as em- 
peror, ih. ; martyrdom of, 56. 

Bosa, bishop of the province of Deira 
(York)on theexpulsion of Wilfrith, 
i. 34 ; his death, 39. 

Bosel, bishop of the Hwiccas (Wor- 
cester), i. 36 ; retires, 42. 

Botilda. See Ingeborg. 

Botolf, St., founds the monastery of 
Ikanhoe, i. 22. 

Bovines, battle of, ii. 171. 

Brabant, John, duke of, married to 
the princess Margaret, ii. 243. 

Braose, William de, dies at Paris, 
ii. 169. 

Brentford, battle at, i. 176. 

Breogwine, archbishop of Canterbury, 
i. 57 ; his death, ib. 

Bretwaldas, namesofthe eight, i.67. 

Brian, count of Brittany, ii. 3. 

Bridget, St., her death, i. 4. 

Brihteah, bishopof Worcester, i. 189 ; 
his death, 193. 

Brihtmaer, bishop of Lichfieldj his 
death, i. 193. 

Brihtric, king of Wessex, marries 
Eadburh, i. 62 ; his death, 64. 


slain by order of Cnut, i. 182. 

Bvihtwold, bishop of Wilton, i. 152 ; 
his death, 199. 

Brito, Richard, one of the murderers 
of Becket, ii. 143. 

Britons defeated by Hensest and 
Horsa at Aylesford, i. 2 ; by Hen- 
gest and ^sc at Crayford, ih. ; de- 
feated at Wippedes-fleot, ib.; at 
Mearcredes-burne, 3 ; at Andredes- 
ceaster, ih. ; at Cerdices-ora and at 
( 'erdices-ford, 4 : at Cerdices-Ieag, 
ih. ; at Sarum, 5 ; at Banbury, 6 ; 
at Bedford, 7 ; at Derham, ib. ; at 
Fretherne, ih. ; at Beandune, 12 ; 
routed by Cenwealh at Pen, 23 ; by 
Centwine, 37 ; by Ine, 48 ; battle 
between them and ^thelbald and 
Cuthred, 54 ; defeat of, by Cuthred, 
55 ; by Cynewulf, 56 ; defeated at 
Gafulford, 65. 



Biomholm, pilgriraages to, ii. 173. 

Brunanburh, battle of, i. 132. 

Brus, Robert de, claims the crown of 
Scotland, ii. 246, 247. 

Bryhtwald succeeds archbishop Theo- 
dore, i. 43; consecration of, 44; his 
death, 51. 

Burford, battle of, between Cuthred 
and ^thelbald, i. 55. 

Burgh, Hubert de, defeats the French 
fieet, ii. 172 ; imprisoned, 175 ; re- 
conciled with the king, 176; his 

, Raymond de, death of, ii. 175. 

Burhelm, ealdorman, slain, i. 65. 

Burhred, king of Mercia, i. 73 ; sub- 
dues the North VVelsh, ib.; marries 
the daughter of ^thelwulf, 74 ; 
driven from his kingdom by the 
Danes, 92 ; goes to Rome, ib.; his 
death, ih. 

Bury St. Edmunds, contributions on, 
levied by Svein, i. 168 ; a boy mur- 
dered by the Jews there, ii. 155 ; 
monks introduced, 163 ; tower of 
the abbeychurch blowndown, 169; 
the burghers promise a contribu- 
tion, 170 ; Hugh elected abbot, 
ib.; the town partly burnt, 171 ; 
prior Herbert ob., 173 ; succeeded 
by Richard de Tlsle, ib. ; abbot 
Richard ob. ; succeeded by Henry, 
175; Gregory made prior, 176; 
friars preachers apply for a resi- 
dence at, 177; prior Gregory ob., 
178; succeeded by Daniel, ib. ; 
prior Daniel ob. 179 ; succeeded by 
Richard, ib. ; privilege of coining 
granted to ihe abbey, 181 ; abbot 
Henry ob. ; succeeded by Edmund 
de VValpoIe, ib. ; prior Richardob., 
184 ; succeeded by Simon de Lu- 
ton, ib. ; imposition on the abbey, 
185; abbot Edmund ob., 186; 
prior Simon elected abbot, ib. ; 
clandestine entrance of the friars 
minors, ih. • Robert Russel elected 
prior, 1 88 ; forcible establishment 
of friars minors, ib. ; settlement of 
cause with the convent and Richard 
de Clare, 189 ; withdrawal of the 
friars minors, 191 ; extorsion 'of 
raoney by Henry III. frora the con- 
vent and abbey, 195; John, earl of 
Warren and William de Valence 
fine the town and abbey, 197; dis- 
sension between the abbey and con- 
vent and the town, ib.; visit of 

Henry III. and the legate Otto- 
boni, a council there, 199; of cer- 
tain ribalds frora Ely, 200; pil- 
griraage to, of Edward I. and his 
queen, 214 ; his grant to the con- 
vent of facultas visus faciendi de 
raensuris et ponderibus, ib. ; the 
prior's chapel dedicated, 215; tax 
exacted from the convent and ab- 
bey, ih. ; visit of Edward I., 219 ; 
illegal proceedings of John de 
Cobham and Walter de Heliun, 
221 ; Edward's arbitrary proceed- 
ings, ib. ; separation between the 
abbey and convent, 225; money 
extorted from the abbey, convent, 
and burghers, 226; visit of Edward 
I. and his queen, and inspection of 
weights and measures, 234 ; a 
thunder-storra, 239 ; visit of Ed- 
ward I., 264, 268; he grants a 
charter, 264 ; taxed, 275. 

Byda, son of Port, arrival of, i. 4. 

Byrhthelra, bishop of Wells, i. 137; 
raade bishop of Winchester, ib. ; 
made archbishop of Canterbury, 
138 ; deposed, ib. ; his death, 140. 

, bishop of Wells, hisdeath, 

i. 143. 

Byrhtnoth, earl, resists the expulsion 
of the monks, i. 144; slain at the 
battleof Maldon, 149. 

Byrnstan, bishop of Winchester, i. 
131; his death, 132. 


Caedmon, account of, i. 36. 

Calne, synod at, and accident there, 

i. 145. 
Cambridge, part of, burnt, ii. 216, 

Canons regular, established at Wal- 

thara, ii. 154. 
Canterbury destroyed by fire, i. 56 ; 

plundered by the Danes, 27, 164 ; 

dedication of Christ Church, ii. 91. 
Carlisle destroyed by fire, ii. 266. 
Carloraan, king of the West Franks, 

his death, i. 100. 
Carrum. See Charmouth. 
Castles and Fortresses, statute le- 

specting, ii. 116; destruction of, 

Caiharine, daughter of Henry III., 

born, ii. 185. 
Ceadda, bishop of the Mercians, i. 



24 ; raised to the see of York, 26 ; 
retives to Lastingham, 28 ; receives 
catholic ordination, 29 ; receives 
the sees of JVJercia and Lindisfarne, 
ib» ; founds the nionastery of Bea- 
ruw, ib. ; his death, 30. 

Ceadda, bishop of Hereford, i. 67, 
note; his death, 78, note. 

Ceadwala, king of the Britons, de- 
feats king Eadwine, i. 16 ; defeats 
Osric, king of Northumbria, ib. ; 
slays Eanfrith, ib. ; slaia by Os- 
wald, 17. 

Ceadwalla, king of the West Saxons, 
attacks and siays ^thelwealh, king 
of the South Saxons, i. 39 ; suc- 
ceeds Centwine, as king of the West 
Saxons, ib. ; his genealogy, ih. ; 
subjugates the South Saxons, ib. ; 
with his brother Mul ravages Kent, 
40 ; takes and bestows a fourth 
of the Isle of Wight on Wilfrith, 
ib. ; again ravages Kent, ib. ; re- 
tires to Rome, 41 ; his baptism and 
death, ib. 

Cealchythe, council at, i. 61. 

Ceawlin with his father Cynric de- 
feats the Britons at Banbury, i. 6 ; 
begins to reign, ift.; defeats ^thel- 
berht at Wimbledon, 7 ; defeats 
the Britons at Derham and Ereth- 
erne, ib.; defeated at Wodenes- 
beorh and expelled, 9 ; his death, 
ib. ; the second Bretwalda, 67. 

Cedd, successor of Mellitus, i. 14 ; 
baptizes the Middle Angles, 21 ; 
made bishop of the East Saxons, 
22 ; founds the monastery at Last- 
ingham, ib. ; assists at the synod 
of Whitby, 25 ; renounces the 
Scots, ib. ; his death, 27. 

Cenbryht, father of Ceadwalla, death 
of, i. 24. 

Cenhelm, king of Mercia, i. 65; mur- 
der of, ib. 

Cenred, king of Mercia, i. 46 ; be- 
comes a monk at Rome, ib. 

, king of Northumbria, i. 48 ; 

his death, 49. 

Centwine, king of the West Saxons, 
i. 35 ; routs the West Britons, 37 ; 
his death, 39. 

Cenwealh, king of the West Saxons, 
i. 19 ; founds the see of Winches- 
ter, ib. ; expelled by Penda, ib. ; 
baptism of, 20 ; his return, ib. ; 
routs the Britons at Pen, 23 ; di- 
vides Wessex, 24 ; his death, 30. 

Cenwulf, king of the Mercians, i. 63 ; 

ravages Kent, and takes Eadberht 

Prajn, ib. ; his death, 65. 
Ceocesfot, Anfrid, a Norman, i. 210. 
Ceol reigns in Wessex, i. 9. 
Ceolburh, abbess of Berkeley, hei 

death, i. 64. 
Ceolfrith, abbot of Jarrow, i. 37 ; 

appointed abbot also of Wear- 

mouth by Benedict 'Biscop, 41 ; 

his death, 49. 
Ceollah, bishop of the Mercians, i. 

Ceolnoth, archbishop of Canterbury, 

i. 68 ; his death, 82. 
Ceolred, bishop of Leicester, i. 91, 

, king of Mercia, i. 47 ; fights 

with Ine at Wodnesbeorh, 44 ; his 

Ceolwulf, king of Mercia, i. 65 ; ex- 
a of, ib. 
made king of Mercia by the 

Danes, i. 92. 
, kingr of Northumbria, i. 51 : 

his genealogy, ib. ; Beda's H. E. 
dedicated to him, ib. ; becomes a 
monk, 54 ; his death, 57. 

reigns in Wessex, i. 10; 

makes war on the South Saxons, 

12 ; his death, ib. 
Ceorl, earl of Devon, defeats the 

Danes, i. 72. 
Cerdic lands with his son Cynric, i. 

3 ; defeats the Britons at Cerdices- 

ora, 4 ; and at Cerdices-ford, ib. 

bis ; begins to reign, ih. ; defeats 

the Britons at Cerdic's-Ieag, ib. ; 

takes the Isle of Wight, 5 ; his 

death, ih. 
Cerdices-ford, battles at, i. 4, bis. 
Cerdices-leag, battle at, i. 4. 
Cerdices-ora, battle at, i. 4. 
Chalons, council at, ii. 68. 
Charles the Fat reunites the empire of 

Charlemagne, i. 101 ; his death, 

of Anjou elected king of 

Sicily, ii. 193 ; gains the battle of 

Benevento, 202 ; expulsion of, from 

Sicily, 230 ; his death, 233. 
Charmouth, Ecgberht defeated by the 

Danes at, i. 68 ; ^Ethelwulf de- 

feated by the Danes at, 70. 
Chatillon, Renaud de, beheaded by 

order of Saladin, ii. 166. 
Cherbury built, i. 124. 
Chertsey abbey founded, i. 33. 



Chester restored by ^thered and 
.^ithelflced, i. 120 ; see of, trans- 
ferred to Coventry, ii. 51, note. 

•; Hugh, earl of, invades An- 

glesey, ii. 42. 

— , Randolph, earl of, his death, 

ii. 175. 

• ^ — , Richard, earl of, perishes by 

shipwreck, ii. 74. 

Chesterfield, adherents of Montfort 
routed at, ii. 1&7. 

Chichester burnt, ii, 67. 

Christina, sister of Eadgar /Etheling, 
a nun at Rumsey, ii. 19. 

Cirencester, battle of, i. 16; the abbey 
begun, ii. 70. 

Cissa, son of /Elle, i. 2, 3. 

commences the founding of the 

abbey of Abingdon, i. 41, ncte. 

succeeds Guthlac at Crowland, 

i. 43. 

Cistercians, bounty of Richard, I. to, 
ii. 157 ; excomraunicated, 168. 

Clappa reigns in Bernicia, i. 6. 

Clare, Gilbert de, his death, ii. 175. 

, Gilbert de, quits the party of 

Montfort, ii. 193 ; assists at the 
battle of Evesham, 1 94 ; raises the 
blockade of Ely, 200 ; reconciled 
with the king, ib. ; is signed with 
the cross, ib. ; dissension between 
him and prince Edward, 203 ; 
attempt to poison him, ih. ; recon- 
ciliation with prince Edward, ib. ; 
divorced from his wife, 206 ; mar- 
ries the princess Joan, 242 ; his 
death, 278. 

, Richard de, cause with the 

convent of St. Edraund's termin- 
ated, ii. 189 ; his death, 190. 

Clarendon, council of, ii. 137. 

Clergy, statutes for correcting the 

loose lives of the, ii. 57; their con- 

cubines fined, 167 ; tliey write to 

the pope, 170. 

Clermont, council of, ii. 39. 

CliflTord, Roger de, captured by the 

Welsh, ii. 225. 
Clovesho, council of, i. 65. 
Clyttwic, king of the Britons, submits 

to king Eadweard, i. 129. 
Cnut succeeds his father Svein, i. 
169 ; he is driven from Lindsey, 
ib.; mutilates his hostages, 170; 
arrives at Sandwich, ih. ; plunders 
Dorsetshire, ib. ; ravages Warwick- 
shire, 171 ; ravages the country, 
172 ; causes Uhtred to be uiur- 

dered, ib. ; makes Eadric earl of 
JNorthumbria, ib. ; returns to his 
ships, ib. ; chosen king by the 
clergy and nobles, 173 ; besieges 
London, ib. ; gains the battle of 
Sceorstan, 174 ; again besieges 
London, 176 ; ravages Mercia, 
177 ; gains the battle of Assan- 
dun, ib. ; his conference with Ead- 
raund, 178 ; they divide the king- 
dom, ib. ; declared king of all 
England by the bishops and nobles, 
179 ; employs Eadric to murder 
the aetheling Eadwig, 180 ; divides 
England into four governments, 
181 ; banishes Eadwig aitheling 
and Eadwig king of the peasants, 
ib. ; marries Emma, ib. ; causes 
Eadric Streona, Northman, and 
others to be slain, 192 ; goes to 
Denmark, ih. ; returns, ib. ; dedi- 
cates a church at Assandun, 183 ; 
bribes the Norwegians to desert 
their king, 184 ; expels St. Olaf, 
ih. ; banishes Hakon jarl, ib. ; goes 
to Rome, 185; his letter describing 
his journey, ib.; gives Norway to 
Svein, 190; Denmark to Hartha- 
cnut, ib.] his death, ib. 

Cnut, son of Svend Estrithson, ar- 
rives in the Humber, ii. 3; (Cnut 
IV.) prepares to invade England, 
18; his death, 19; his boaes en- 
shrined, 43. 

Cobham, John de, illegal mission of, 
to Bury St. Edmunds, ii. 221. 

Colchester taken from the Danes, i. 
126 ; repaired, 127. 

Colman, bishop of the Northumbrians, 
i. 25 ; returns home, ih. 

Columba, St. arrival of, in Britain, i. 
7 ; converts the Northern Picls, ib. 

Columban, St., founds the monasteries 
of Luxeuil and Bobbio, i. 8, and 

Comet, i. 34, 51, 81, 109, 120, 145, 
152, 225 ; ii. 41, 60, 93, 173, 193. 

Comyn, John, competitor for the 
crown of Scotland, ii. 247. 

Constantine, king of the Scots, routed 
by u^Ethelstan, i. 131 ; gives his 
son as a hostage, 132 ; defeated at 
Brunanburh, 132. 

Cornwall, Richard earl of, goes to 
Jerusalem, ii. 1 77 ; returns, 1 78 ; his 
marriage, 179 ; elected king of the 
Romans, 186 ; crowned, ib. ; re- 
turns to England, 189 ; captured a1 



the battle of Lewes, 192 ; hisdeath, 

("osnieiini. See Kharizniians. 

Council at Hertford, i.31 ; Cealchythe, 
61 ; Clovesho, 65 ; VVinchester, ii. 
5 ; Pedreda, 8 ; Clermont, 39 ; 
Bari, 43 ; Rome, ih. ; held by 
Anselm at Salisbury, 51 ; at Lon- 
don,on tlie rijiht of investiture, 55 ; 
of Lateran, 64 ; at Chalons, 68 ; 
Rheims, 73 ; London, 81 ; its en- 
actments, /6. ; VVestmmsler, 85 ; its 
decrees, 86 ; Nortliampton, 99, 105 ; 
Westminster, 114 ; Tours, 137, 
Clarendon, e6. London, 138; Rome, 
154 ; of Lateran, 171 ; Oxford, 
173, 176; Lyons, 180; in the 
Jemple, 196 ; 13ury, 199 ; London, 
201 ; Noithampton, ih. ; Lyons, 
213 ; Readinsr, 222 ; Ely, 243. 

Cradoc, son of Griffin, destroys king 
Eadweard's hunting-seat, i. 222. 

Crayford, battle of, i. 2. 

Creccanford. See Crayford. 

Crema, John de, papal legate, ii. 81 ; 
anecdole of, ib. note. 

Crida, hisdeath, i. 9. 

Crusade, pope Urban preaches it, ii. 
39; names of the leaders, 40 ; Nice 
taken by the crusaders, 41 ; also 
Antioch, 42 ; and Jerusalem, 44 ; 
choose Godfrey of Bouillon for king, 
ih. ; battle of Ascalon, ib. 

Cumbra slain by Siueberht, i. 56. 

Cumin, William, captured atthe battle 
of the Standard and released, ii. 112. 

Cutha with his father Ceawlin defeats 
iEthelberht at Wimbledon, i. 7, and 
at Fretherne, ib. ; his death, ib, 

Cuthard,bishopof Lindisfarne, i. 116; 
his death, 124. 

Cuthberht, archbishop of Canterbury, 
i. 54 ; his death, 57. 

, St., entersthe monastery of 

Melrose, i. 20 ; removed to Lindis- 
farne, 25 ; becomes an anchorite, 
34 ; made bishop of Lindisfarne, 
38 ; his ordination, ib. ; retires to 
Farne, 40 ; his death, ib. ; disinter- 
ment of, 45 ; translation of, 152 ; 
exhumation of, ii. 53. 

Cuthburh, sister of Ine and wife of 
Aldfrith of Northumbria, founds 
Winburne abbey, i. 49. 
Cuthfrith, bishop of Lichfield, i. 57, 

noie; his death, 58, note. 
Cuthred, king of Kent, his dealh 
i. 64. 

Cuthred, king of the West Saxons, 
i. 54 ; he and ^l^^thelbald of Mercia 
fight wilh the Britons, ib. ; battle 
between him and ^thelhun, 55 ; 
battle of Burford, between him and 
iEthelbald of Mercia, ih. ; defeats 
the Britons, ib. ; his death, 56. 

, son of Cwichelm, baptism 

of, i. 18 ; death of, 24. 
Cuthwine, son of Ceawlin, with his 
father defeats the Britons at Der- 
ham, i. 7. 
Cuthwulf defeats the Britons at Bed- 

ford, i. 7. 
Cwenburh, sister of Ine, i. 49. 
Cwichelm, bishop of Rochester, i. 34. 

, brother of Ceawlin, his 

death, i. 9. 

, son of Cynegils, fights with 

Penda at Cirencester, i. 16; bap- 
tism and death of, 18. 
Cymelgeac, a British bishop, captured 
by the Danes, i. 123 ; redeemed, ib. 
Cymen, son of iElIe, i. 2. 
Cymeresford, battle there between the 
men of Mercia and those of Wilt- 
shire, i. 64. 
Cyneberht, bishop of Lindsey, i. 35, 

, bishop of Winchester, 

goes to Rome, i. 63. 
Cyneferth, bishop of Lichfield, i. 79, 

note; his death, 90. 
Cynegils reigns in Wessex, i. 12 ; 
defeats the Britons at Beandun, ib.\ 
fights with Penda at Cirencester, 
16 ; baptism of, 17. 
Cynebeard, bishop of Winchester, i. 
56 ; his death, 62, note. 

murders king Cynewulf, i. 

60 ; his death, ib. 
Cynethryth, queen of Offa, causes the 
murder of ^thelberht of East 
Anglia, i. 63. 
Cyneweard, bishop of Wells, i. 143; 

his death, 145. 
Cynewold, bishopofWorcester, i. 131 ; 

his death, 137. 
Cynewulf, bishop of Lindisfarne, i. 54 ; 
succeeded by Higebald, 59 ; his 
fleath, ib. 

slain by Ine, i. 50. 

, king of the West Saxons, 

i. 56 ; defeats the Britons, ib.\ de- 
feated by Offa at Bensington, 59 ; 
his death, 60. 
Cynric, son of Cerdic, arrivcs with his 
father, i. 3 ; defeats the Britons at 



Cerdices-ora, 4;begins to reign with 
his father, ib. ; defeats the Britons 
at Cerdic's-ford, ib., bis ; and at 
Cerdic's leag, ib. ; takes the Isle of 
Wight, 5 ; defeats the Britons at 
Sarum, ih. ; his genealogy, 6 ; with 
Ceawlin defeats the Bntons at Ban- 
bury, ib. 
Cynric aetheling slain, i. 55. 

Damietta, siege and capture of, ii. 
173 ; retaken, ib. 

Danegilt, remission of, i. 204. 

Danes, their first landing, i. 62 ; they 
plunder Shepey, 68 ; defeat Ecg- 
bert at Charniouth, ib. ; land in 
Cornwall, ih. ; defeated at Henges- 
tesdun, ib. ; defeated by Wulfheard 
at Southampton, 69 : defeat ^thel- 
helm on Portland, ib. ; the ealdor- 
man Hereberht slain by them, ib. ; 
slay many in London, Canterbury, 
etc, 70; defeat ^thelwulf at 
Charmouth, ih. ; defeated at the 
mouth of the Parret, ib. ; defeated 
at Wicganbeorh, 72; they winter 
in Shepey, ib. ; devastate Canter- 
bury and London, ib. ; defeat 
Beorhtwulf, king of Mercia, 73 ; 
are defeated at Ockley, ib. ; at 
Sandwich, ib. ; defeat and slay 
Ealhere and Huda in Thanet, 74 ; 
winter in Shepey, ib. ; plunder 
Winchester, 79 ; winter in Thanet, 
and ravage Kent, ib. ; winter in 
East Anglia, ib. : proceed to York, 
80 ; invade Mercia, 81 ; winter at 
Nottingham, ib. ; make peace with 
the Mercians, ih. ; return to York, 
82 ; winter at Thetford, ih. ; murder 
king Eadmund, ib. ; proceed to 
Keading, ib. ; defeated at Engle- 
field, ib. ; defeat ^thered and 
^lfred at Reading, 83 ; defeated 
at Ashdown, ib. ; defeat ^thered 
and ^lfred at Basing and at Mer- 
ton, 85 ; defeat ^lfred at Wilton, 
89 ; make peace, 90 ; and with the 
Mercians, 91, bis; winter in Lind- 
sey, ib> ; at Repton, ib. ; drive 
Burhred from Mercia, 92 ; subju- 
gate Mercia, and make Ceolwulf 
king, ib. ; go to Northumbria and 
Cambridge, ib. ; defeated at sea by 
j^lfred, ib. ; go to Wareham, ib. ; 

MUred makes a treaty with them, 
93, bis ; they proceed to Exeter, ib. ; 
subjugate Northumbria, 94 ; 220 
Danish ships lost, ib. ; divide Mer- 
cia, ih. ; winter at Chippenham, 
ib. ; defeated by jElfred at Ethan- 
dun, 96 ; make peace, ib. ; go to 
Cirencester, 97 ; to Fulhara, ih ; 
settle in East Anglia, ib. ; some go 
to Ghent, ib. ; battle belween them 
and the French, ib. ; they go up the 
Maas, 98 ; defeated a^t sea by 
^lfred, ib. ; ascend the Scheldt 
and winter at Conde, ib. ; they 
ascend the Somme to Amiens, 99 ; 
besiege Rochester, ib. ; return to 
France, 100 ; defeat ^lfred's fleet 
at the mouth of the Stour, ih. ; de- 
feated in Old Saxony, ib. ; those of 
East Anglia violate the peace, 101 ; 
they besiege Paris, ?7/. ; proceed to 
Chezy, 102 ; battle with the Bre- 
tons, 1 08 ; defeated on the Dyle by 
the emperor Arnulf, ih. ; land ia 
^ussex, 109 ; enter the Thames 
under Hasting, ih. ; those of North- 
umbria and East Anglia violate 
the treaty, 110 ; defeated by ^lfred 
at Farnham, 111 ; they besiege 
Exeter, ib. ; plunder about Chi- 
chester, 112 ; proceed to Shoebury, 
ib. ; plunder along the Thames and 
Severn, ib. ; defeated at Buttington, 
113 ; proceed to Chester, ih. ; plun- 
der North Wales, 114 ; occupy the 
isle of Mersey, ih. ; ascend the 
Thames and Lea, 114; retire to 
Quatbridge, 115; proceed to East 
Anglia, Northumbria and the Seine, 
ib. ; infest the coasts of Wessex, 
ih. ; defeated at Holme, 118 ; under 
Eohric and jEthelwold plunder 
Mercia, 119; defeated by king 
Eadweard, ib. ; make peace at 
Yttingaford, 120 ; defeated atTeo- 
tenheal, ih. ; ravage Oxfordshire 
and Herts, 122 ; enter the Severn 
from Brittany, 123 ; capture the 
British bishop, Cymelgeac, ife, ; de- 
feated by the men of Hereford and 
Gloucester shires, ih.\ plunder 
Watchet and Porlock, 124 ; go to 
Ireland, ih. ; those under Thurketil 
submit, ih. ; besiege Towcester, 
125 ; construct a fortress at Temps- 
ford, and besiege Bedford, ih. ; de- 
feated, 126; repulsed at Wiginga- 
mere, ih. ; besiege Maldon, 127 ; 



tlieir armies from Cambiidge and 
at Stamford submif, 128 ; their 
king, Reignold, submits to king 
Eadweard, 129 ; devastate South- 
arapton,Thanet and Cheshire, 146; 
devastate Padstow, plunder Devon 
and Cornwall, i^.; ravage Portland 
and burn London, 147 ; ravage 
Watchet, 148 ; sack Ipswich, 149; 
gain the battle of JMahlon, ih. ; re- 
ceive tribute, ib. ; their fleet defeat- 
ed, 150 ; they sack Bamborough, 
ib. ; ravage Lindsey and Northum- 
bria, 151 ; attack London, and 
plunderand destroy in Essex, Kent, 
etc, ib. ; receive tribute and winter 
at Southampton, ib. ; enter the 
Severn, ravage Cornwall, Devon, 
etc, land in the Tamar and burn 
Tavistock abbey, 153 ; ravage Dor- 
setshire, plunder Sussex and Hants, 
ib. ; besiege Rochester and ravage 
Kent, ] 54 ; sail to Novmandy, ib. ; 
repulsed at Exeter, 155 ; gain a 
battle at Penho, ih. ; ravage the 
Isle of Wight, Hants and Dorset- 
shire, ib.; receive tribute, ih. ; 
massacre of, 156; they take Exeter, 
il>. ; sack Wilton and Salisbury, ib. ; 
burn Norwich and Thetford, 157 ; 
battle with Ulfkytel, ib. ; they land 
at Sandwich, and ravage the coun- 
try, 159 ; receive thbute, i6. ; land 
in Thanet, 160 ; receive contribu- 
tions in Kent, proceed to the Isle of 
Wight, Sussex and Hampshire, 

161 ; they plunder on the banks of 
the Thames, but are repulsed from 
liOndon, ib. ; they burn Oxford, 

162 ; land at Ipswich and defeat 
the East Anglians, ib. ; burn Thet- 
ford and Cambridge, devastate Ox- 
fordshire, etc, burn Northampton, 
plunder Wiitshire, 163 ; take and 
sack Canterbury, 164 ; under Svein 
land at Gainsborough, proceed 
against the South Mercians, and 
take Oxford, 166 ; proceed to Win- 
chester and London, ib. ; repulsed 
from London, proceed to Walling- 
ford and Bath, 167 : ravage War- 
wickshire, 171 ; ravage Bucking- 
hamshire, Bedfordshire, etc, 172 ; 
are defeated at Pen, 174 ; fight 
with Eadmund at Sceorstan, ib. ; 
and at Brentford, 176; ravage 
JVlercia,i/>. ; are defeated at Otford, 
ib. ; gain thc battlc of Assandun, 

177 ; their fleet, except forty ships, 

sent home, 182 ; subjugated by 

Magnus of Norway, 200. 
Daniel, bishop of Winchester, i. 46 ; 

goes to Rome, 50 ; resignation of, 

55 ; his death, ib. 
David consecrated bishop of Bangor, 

ii. 74. 
, St., bishop of St David's, i. 5, 

note ; his death, 12, note. 

, bishop of St. David's, ii. 267. 

-, king of Scotland, accession of. 

ii. 78 ; invades England, 111 ; de- 

feated in the battle of the Standard, 

ib. ; celebrates Easter at Windsor, 

, prince of Wales, capture and 

execution of, ii. 229. 
Degsastan, battle of, i. 1 1. 
Deira, kingdom of, founded, i. 6. 
Deneberht, bishop of Worcester, i. 

63 ; his death, 65. 
Denewulf, bishop of Winton, his 

origin, i. 97 ; his death, 120. 
Derham, battle at, i. 7. 
Despenser, Hugh le, slain at the bat- 

tle of Evesham, ii. 194. 
Deusdedit, archbishop of Canterbury, 

i. 21 ; his death, 26. 
Diuma assists to convert the MiddJe 

Angles, i. 21 ; iirst bishop of tlie 

IVJercians, 23. 
Donald, king of Scotland, expels the 

English and is expelled by Duncan, 

ii. 32 ; restored, 35. 
Dorchester, see of, founded, i. 17. 
Ducket, Lawrence, murder of, ii. 233. 
Duduc, bishop of Wells, his death, 

Dufnal, king, pays homage to Eadgar, 

i. 142. 
Dunbar, Patrick de, competitor for 

the crown of Scotland, ii. 247. 
Dunberht, bishop of Winton, his 

death, i. 97. 
Duncan (king of Scotland) knighted, 

ii. 21 ; expelled and restored, 32 ; 

his death, 35. 
Dunn, bishop of Rochester, i. 54. 
Dunstan, St., his birth, i. 130 ; made 

abbot of Glastonbury, 133 ; is ban- 

ished, 136 ; recalled, 137 ; made 

bishop of Worcester, ib., and of 

London, ib. ; raised to the see of 

Canterbury, 138; goes to Rome, 

139 ; his death, 148 ; his prophetic 

speech at the corouation of iEthel- 

red, 172. 



Dunstan, a Nortliumbrian thane, in- 

surrection of, i. 223. 
Duodena), guild of, at Bury St. Ed- 

mund's, taxed, ii. 226. 
Durand, his arrival in England,ii. 169. 
Durham, see removed from Lindis- 

farne to, i. 153. 
Dusblan, a Scottish pilgrim, arrival of, 

i. 109. 


Eaba rebels against Oswiu, i. 24, 
Eadbald, king of Kent, i. 12 ; his 

paganism, 13 j conversion, ib. ; 

death, 19. 
Eadberht rebels against Oswiu, i. 24. 
succeeds St. Cuthberht at 

Lindisfarne, i. 41; his death and 

interment, 45. 

-, bishop of the East Angles, 

i. 52. 

, bishop of Leicester, his 

death, i. 63, note. 

-, king of Kent, i. 50 : his 

death, 55. 

Eadberht Praen, king of Kent, i. 63 ; 
captured by Cenwulf, king of 
Mercia, ib. 

Eadbryht, king of Northumbria, i. 54 ; 
becomes a monk, 57 ; his death, 

Eadburh, daughter of Offa, married to 
Beorhtric of Wessex, i. 62; account 
and death of, 76. 

Eadesbyrig founded, i. 123. 

Eadfrith, bishop of Lindisfarne, i. 45 j 
his death, 50. 

Eadgar ^theling submits to William 
the Conqueror, i. 228 ; goes with 
his faraily to Scotland, ii. 2 ; joins 
the sons of Svend, 3 ; is reconciled 
with William the Conqueror, 10; 
goes to Apulia, 19 ; expelled from 
Normandy, 27; sent with an army 
to Scotland, 41. 

Eadgar, bishop of Lindsey, i. 35. 

, son of king Eadmund, born, 

1.133 ; chosen king by the Mercians 
and Northumbrians, 137 ; recalls 
Dunstan, ih. ; succeeds to the entire 
kingdom, 138; forms an alliance 
withtheemperor Otto, 139; marries 
^lfthryth, 140; consecrated and 
anointed at Bath, 142 ; sails round 
Britain to Chester, and receives 
homage from eight kings, ib. ; his 
death, 143; his naval proceedings, 

ib.; administration of justice, 144 

his laws to be observed, 182. 
Eadgar, king of Scotland, his death, 

ii. 55. 
Eadgyth, queen of Eadweard the Con- 

fessor, committed to Wherwell 

abbey, i. 207 ; restored,210 ; causes 

Gospatric to be murdered, 223; 

her death, ii. 11. 
Eadhelm, bishop of Selsey, L 142, 

note ; his death, 146. 
Eadmund. See also Edmund. 

abbot of Pershore ob,, ii. 18. 

aitheling, son of Eadgar, 

his death, i. 142. 
, bishop of Lindisfarne, i. 

183; hisdeath,201. 

-, brother of ^thelstan , assists 

at the battle of Brunanburh, 1. 132 ; 
succeeds to the crown, 133 ; takes 
possession of the Danish Five 
Burghs, ib. ; gives Cumberland to 
Malcolm of Scotland, 134 ; his 
death , ib. 

Ironside, marries the wi- 

dow of Sigeferth, i. 170; with 
Eadric Streona raises an army, 
171 ; vainly raises an army, ib. ; 
withdraws to Northumbria, 172 ; 
ravages the country, ib. ; chosen 
king by the Londoners, 173 ; gains 
a battle at Pen, 174 ; fights a battle 
at Sceorstan, ih. ; raises the siege of 
London, 176 ; gains the battle of 
Brentford, ib. ; and of Otford, ib. ; 
defeated at Assandun, 177 ; holds 
a conference with Cnut, 178 ; di- 
vides the kingdom with him, ih. ; 
his death, 179. 

king of East Anglia, i. 78 ; 

martyrdom of, 82. 

, St., a church dedicated to, 

i. 189. 

son of Eadmund Ironside, 

sent to Hungary, i. 181. 

son of Harold, lands in 

Somerseishire, ii. 2. 
Eadnoth, bishop of Dorchester, buries 

the body of archbishop ^lf heah, i. 

, bishop of Dorchester, i. 1 89 ; 


defeated and slain by the 

sons of Harold, ii. 3. 
Eadred, bishop of Lindisfarne, i.201 ; 

his death, ib. 
king of the West Saxons, 

accession of, i. 134 ; subjugates 



Northumbrla, ib. ; receives an oath 
of fealty from the Scots, ib. ; ravages 
Northbumbria, 135; his death, 136. 

Eadric the Forcster, account of, ii. 1, 
7 ; accompanies William I. to Scot- 
land, 9. 

, king of Kent, i. 38 ; hisdeath, 


Streona murders the ealdor- 

man .^lfhelm,i. 158 ; madeealdor- 
man of Mercia, 159 ; his character 
and family, 160 ; treacherously en- 
ables the Danes to escape, 161 ; 
causes Sigeferth and Morkere to be 
murdered, 170 ; seeks to destroy the 
aetheling Eadmund, 171 ; submits 
to Cnut, ib. ; with Cnut ravages 
VVarwickshire, ib. ; is made earl of 
Northumbria, 172 ; his base strata- 
gem at the battle of Sceorstan, i. 
175 ; his treachery at the battle of 
Assandun, 177 ; is employed by 
Cnut to destroy the aetheling Ead- 
wig, 180 ; made earl of Mercia, 
181 ; advises the murder of Ead- 
mund's sons, ib. ; slain, 182. 

Eadsige, archbishop of Canterbury, 
i. 193 ; anoints king Eadweard, 
197 ; his death, 204. 

Eadulf, bishop of Crediton, his death, 
i. 131. 

Eadweard. See also Edward. 

Eadweard the Elder, accession of, and 
summary of his acts, i. 117 ; his 
progeny, ib. ; defeats Eohric and 
JJi^thelwold, 1 19 ; makes peace with 
the Danes at Yttingaford, 120 ; 
ravages Northumbria, ib. ; defeats 
the Danes at Teotanheal, and at 
Wodnesfeld, ib. ; founds Hertford, 
122; and Witham, ib. ; reduces 
Bedford and builds a town on the 
Ouse, 124 ; restores Maldon, 125 ; 
builds Towcester, ib. ; fortifies 
Towcester, 127 ; restores Hunting- 
don, ib. ; the Danes at Cambridge 
and Stamford submit to hira, 128 ; 
he goes to and repairs Nottingham, 
129 ; receives the submission of 
the Mercians and of three Welsh 
kings, ib. ; founds a town at Thel- 
wall, ib. ; restores Manchester, ib. ; 
deposes his niece ^ifwyn, ib. ; 
builds a town on the Trent, ib.; 
and one at Bakeweil, ib. ; receives 
the submission of the Danish and 
Scottish kings, ib. ; and of the king 
of Strath-clyde, 130 ; his death, ib. 

Eadweard (the Confessor), son of 
yiUhelred, sent to Normandy, i. 
167; arrives in Kngland, 191 ; his 
second arrival, 196; succeeds to 
thekingdom, ib. ; is anointed king, 
197 ; despoils his mother of her 
treasures, ib. ; collects a fleet 
against Magnus of Norway, 199; 
remits Danegilt, 204 ; sends a fleet 
to Sandwich, 208 ; attends the de- 
dication of Westminster abbey, 
224 ; his death, ib. ; translation, 
ii. 203. 

, son of Eadgar, elected 

king, i. 144; his death, 145; re- 
moval of his body to Shaftesbury, 

. son of Eadmund Ironside, 

sent to Hungary, i. 181 ; returns 
to England and dies, 215. 

Eadwig aetheling, hislife attempted by 
Cnut, i. 180 ; is bauished, 181 ; 
slain, ih. 

, brother of ^fic, slain, i. 


, king of the peasants, ba- 

nished by Cnut, i. 181. 

succession of, i. 136 ; the 

Mercians and Northumbrians re- 
nounce their allegiance to, 137 ; 
separated from his wife, ib. ; his 
death, 138. 

Eddwine expelled, i. 6 ; reigns in 
Northumbria, 13 ; attempts to as- 
sassinate him, 14; conversion of, 
15; slain, 16; the fifth Bret- 
walda, 67. 

, ealdorman, his death, i. 


and Morkere convey their 

sister to Chester, i, 218 ; submitto 
William the Conqueror, 228 ; their 
rebellion, ii. 9 ; death of Eadwine, 
ib. ; Morkere takes refuge in Ely, 

—, earl of Mercia, drives Tos- 

tig from Lindsey, i. 225 ; escapes 
from the battle of Hastings, and 
sends his sister, Harold's queen, to 
Chester, 228 ; submits to William 
the Conqueror, ib. 

-, thane, slain by the Welsh, 

i. 193. 

Eadwold, thane, slain. i. 119. 
Ealdberht, bishop of Hereford, i. 78, 

note ; his death, i. 91, note. 
Ealdbryht, the aBtheling, slain by Ine, 

i. 50. 



Ealdgyth, widow of Sigeferth, mar- 
ried to Eadmund Ironside, i. 170. 

Ealdhun. See Aldhun. 

Ealdred, bishop of Leicester, i. 79, 
note ; his death, 91, note. 

, bishop of Lindisfarne, i. 134 ; 

his death, 141. 

-, bishop of Worcester, i. 199 j 

defeated by Griffin, prince of Wales, 
203 ; goes to Rome, 204 ; conse- 
crates the abbey of Gloucester, 
217 ; goes to Jerusaleni, ib. ; raised 
to the see of York, 218 ; accompa- 
nies Tostig to Rome, ib. ; conse- 
crates Wuifstan, 219 ; suljmits to 
William the Conqueror, 228; 
crowns him, ib. ; crowns Mathilda, 
ii. 2 ; hisdeath, 3. 

expelled from Baraborough 

by iEthelstan, i. 131 
Ealdulf, archbishop of York, i. 149 ; 

his death, 156. 
Ealdwulf, king of the East Angles, 

i. 27. 
Ealhere, earl, defeats the Danes, i. 

73 ; slainty thera, 74. 
Ealhstan, bishop of Sherburne, i. 65, 
note ; assists in the subjugation of 
Kent, etc, 66 ; defeats the Danes 
at the mouth of the Parret, 70 ; 
conspires against ^thelwulf, 75 ; 
his death, 80. 
Ealhswith, queen of ^Elfred, i. 81 ; 

herdeath, 120. 
Eanbald, archbishop of York, i. 59. 
Eanberht, bishop of Lindisfarne, i. 

70 ; his death, 74. 
Eanflasd, daughter of Eadwine, born, 
i. 15; founds the monastery of 
Eanfrith, king of Northumbria, mur- 

dered by Ceadwala, i. 16. 
Eanulf, ealdorman, defeats the Danes, 
i. 70 ; conspires against ^thel- 
wulf, 75. 
Eardwulf, bishop of Lindisfarne, i. 

74 ; hisdeath, 116. 
Earmenfred, papal legate, ii. 5. 
East-Anglia, Redwald, king of, de- 
feats ^thelfrith, i. 13 ; conversion 
of Eorpwald, 16 ; Felix first bi- 
shop of, 17 ; becomes a Danish 
kingdom, 97 ; submits to Edward 
the Elder, 127. 
Easter, disputes concerning, i. 15, 
25 ; the celebration of, reformed at 
lona by Ecgberht, 48. 
Easterwine. See Eusterwine. 

East Saxons, Sigebert, king of, bap- 

tized, i.21. 
Eata, abbot of Melrose, receives St. 

Cuthbert, i. 20 ; founder of Ripon 

minster, 25 ; made abbot of Lindis- 

farne, ib. ; succeeds Wilfrith as 

bishop of Bernicia, 34 ; returns to 

Hexham, 38 ; his death, 39. 
Eathaed, bishop of Lindsey, i. 35 ; 

returns from Lindsey and is made 

bishop of Ripon, 37. 
Eatheric, bishop of Dorchester, his 

death, i. 189. 
Ebergerius bestows the abbey of St. 

Martin at Cologne on the Scots, i. 

Ecca, bishop of Hereford, i. 61, note ; 

his death, 67, note. 
Ecgberht, archbishop of York, i. 55 ; 

his death, 58. 
, bishop of Lindisfarne, i. 

64 ; his death, 65. 

-, king of Kent, i. 26; his 

death, 31. 

sends Willibrord as a mis- 

sionary toGermany, i. 43 ; reforms 
the celebration of Easter at lona, 
48 ; his death, 51. 

-, king of the West Saxons, i. 

64 ; ravages West Wales, ib. ; de- 
feats Beornwulf of Mercia at Ellan- 
dun, 66 ; expels Baldred from 
Kent, ih. ; subjugates Kent, Surrey, 
Sussex, and Essex, ib. ; assists the 
East Angles against the Mercians, 
ib. ; subjugates Mercia, 67 ; Nor- 
thumbria submits to him, ih. ; the 
eighth Bretwalda, ib. ; subjugates 
the North Weish, 68 ; defeated by 
the Danes at Charmouth, i6. ; de- 
feats the Danes at Hengestesdun, 
ib. ; his death, 69. 
Ecgferth, son of Offa, consecrated 
king, i. 61 ; succeeds his father, 
63 ; his death, ib. 
Ecgfrith of Northumbria, marriage of, 
i. 24 ; succeeds his father Oswiu, 
29 ; expels Wilfrith from his see, 
34 ; fights with ^Ethelred of Mer- 
cia, 35 ; founds the monastery of 
Jarrow, 37 ; sends Berht to ravage 
Ireland, ib. ; his death, 38. 
Ecgred, bishop of Lindisfarne, i. 68 ; 

his death, 70. 
Ecgric, king of the East Angles, i. 

18; hls death, ib. 
cester), i. 43; founds the abbey of 



Evesham, 44 ; accompanies Ccnred 
of Rlercia anil Ofla of ICssex on 
their piltvrimage to Rome, 47 ; his 
deatli, 49. 

Eclipse of the sun, i. 5 Ins, 25, 53 ; of 
the moon, 67, 69, 97, 119; of ihe 
sun, ii. 124, 159, 166, 167 ; of the 
moon, 188 ; of the sun, 189 ; of 
the moon, 196, 206, 217, 223, 224 
6/s, 238, 240, 244. 

Edmund, archbishop of Canterbury, 
ii. 175; consecrated, 176; his 
death, 178 ; canonized, 180|; trans- 
lation of, ib. 

, earl of Cornwall, his mar- 

riage, ii. 209 ; receives knighthood, 
ib.; appointed regent till the return 
of Edwardl.,210. 

son of Henry III., born, ii. 

179; married, 203 ; goes abroad, 
206 ; his return, 210 ; marries the 
queen of Navarre, 216 ; goes with 
an army to Gascony, 279. 
Edward (afterwards Edward I.) born, 
ii. 177; knighted, 185; married, 
ib.; signs the Provisions of Oxford, 
188 ; raises an army to oppose the 
barons, 191 ; takes Northampton, 
192 ; is captured at the battle of 
Lewes, ib.; escapes, 193; gains 
the battle of Eveshani, 194; is 
signedwith the cross, 201 ; dissen- 
sion between him and the earl of 
Gloucester, 203 ; their reconcilia- 
tion, ib.; compact with the king of 
France, ib.; embarks for the Holy 
Land, 205 ; makes a treaty with 
the prince of Tunis, ih.; arrives in 
Sicily, i6.; stabbed by an assassin, 

210 ; visits the pope on his return, 

211 ; arrival in England, and coro- 
nation of, 213 ; visits Bury St. Ed- 
mund's, 214 ; invades VVales, 217 ; 
visits Bury St. Edmund's and Nor- 
wich, 219; his arbitiary proceed- 
ing at Bury St. Edmund's, 221 ; he 
does homage forPonthieu, 222 ; re- 
linquishes his claim to Normandy, 
ib. ; goes to Noifolk, 224 ; prepares 
to invade Wales, 225 ; raises a 
forced loan, ib. ; seizes the money 
raised for the Holy Land, 229 ; 
subdues Wales, ib. ; visits Bury St. 
Edmund's, 234 ; goes to France, 
236 ; his return, 240 ; visits Bury 
St. Edmund's and Walsingham, 
264 ; grants a charter to St. Ed- 
mund's, ib,; visits Bury St. Ed- 

mund's, 268 ; his matrimonial pro- 
ject, 269 ; raises forccs, 270 ; causes 
a general inquisition into all pro- 
perty, 271 ; his exactions from the 
alitn monasteries, 273; demands 
half their revenue from the clergy, 
ib. ; vainly endeavours to extort 
money, 277. 

Edward (Edward II.)born, ii. 232. 

Eglaf, a Danish chief, i. 160. 

Eistein, bishop of Throndheim, an 
exile in England, ii. 161. 

Eleanor of Brittany, her death, ii. 178. 

of Castile married to Prince 

Edward (Edward I.), ii. 185 ; hcr 
death, 244. 

-, daughter of Henry II., born, 

li. 137. 

, daughter of Edward I., born, 

ii. 205 ; married to the count of 
Bar, 268. 

of Guienne divorced from 

Lewis, king of France, and married 
to Henry, duke of Normandy, ii. 
136; goestoGevmany,160; besieged 
by Arthur, 165 ; her death, 166. 
, mother of Edw. 1., a nun at 

Araesbury, ii. 237. 

Elizabeth, daughter of Edward I., 
born, ii. 228. 

Ellandun, battle of, i. 66. 

Ely, iEihelthryth abbess of, i. 31 ; 
made an episcopal see, ii. 60 ; 
treatment of the bishop by king 
Stephen, 107 ; thebishopjoinsearl 
Robert, 123; cathedral of, dedi- 
cated, 184 ; taken possession of by 
the adherents of Montfort, 199 ; 
blockade of, raised by the earl of 
Gloucester, 200 ; surrenders to 
prince Edward, 201 ; a council at, 

Emma, daughter of Richard I. duke 
of Normandy, married to ^thelred, 
i. 156 ; sent with her sous to Nor- 
mandy, 167 ; is married to Cnut, 
181 ; despoiled of her treasures by 
Harald 190; goestoFlanders, 192; 
despoiled of her treasures by her 
son Eadweard, 197 ; her death, 207. 

Englefield, battle of, i. 82. 

Eohric, with the aetheling -^Ethelwold, 
plunders Mercia, i. 119; defeated 
and slain, ib. 

Eomer attempts to assassinate king 
Eadwine, i. 14. 

Eormenbeorh, St., queen of the West 
Mercians, i, 33. 



Eormengild, St., qneen of Wulfheie, 

i. 32. 
Eorpwald, king of the East Angles, 
conversion of, i.l6, 17; his death,i6. 
Eowils, brother of king Hinguar, 

slain, i. 121. 
Erconberht, king of Kent, i. 19 ; de- 

stroys idols and observes Lent, ib. ; 

liis death, 26. 

i. 19. 
Erconwald, St., bishop of London, i. 

33 ; founds Chertsey and Barking 

abbeys, ib. 
Esbern. See Asbiorn. 
Esne, bishop of Hereford, i. 91 rwte. 
Essex, GeofFrey Fitz-Peter created 

earl of, ii. 164. 
Ethandun, batlle of, i. 96. 
Eu, William d', invades Gloucester- 

shire, plunders Berkeley, ii. 24 ; 

deserts from Robert to Williani, 

33 ; conspires against William, 38 ; 

vanquished in single combat and 

punishment of, 39. 
Eustace, abbot of Flaye, his preaching, 

ii. 164 ; returns to France, 165. 
, count of Boulogne, lands at 

Uover, i. 204 ; engages in a fray 

there, 205. 

the younger, count of Bou- 

logne, in a conspiracy against 
William IL, ii.22 ; marriageof, 51. 
-, son of Stephen, betrothed to 

the daughter of the king of France, 

ii. 125. 
fhistachius, bishop of Throndheim. 

See Eistein. 
Eustathius, bishop of Ely, ii. 163 ; 

lays the kingdom under an interdict, 

167 ; withdraws from England, 

168 ; returns, ib.; his death, 171. 
Eusterwine, co-abbot with Benedict 

Biscop, i. 37 ; his death, 38. 
Everhard, bishop of Norwich, ii. 76. 
Evesham, battle of, ii. 194. 
Exeter besieged by the Danes, i. 111. 

Famine, i. 145 ; in Northumbria, 

ii. 4. 
Feader, huscarl, slain by the people 

of Worcester, i. 195. 
Felix, first bishop of the East Angles, 

i. 17 ; his see at Dunwich, 18 ; 

baptizes Cenwealh, 20; his death, 


Finan succccds Aidan,ronverts Pcada, 
king of tho Middle Anj^les, i. 21 ; 
baptizes Sigeberht, king of the East 
Saxons, 22 ; his death, 25. 

Fincliale, synod at, i. 62. 

Five Burghs submit to Svein, i. 166. 

Flambard, Ralph, his scandalous con- 
duct at Hastings, ii. 35 ; made 
bishop of Durham, 44 ; his methods 
of raising money, 46 ; is committed 
to the Tower, 47 ; escapes to Nor- 
mandy, 48 ; his death, 91. 


-, Robert count of, his death, 

, William count of, his death, 

ii. 90. 
Fleraish settlers transferred from 

Northumbria to Wales, ii. 64. 
Florence, count of Holland, over- 

comes the Frisians, ii. 227 ; com 

petitor for the crown of Scotland, 


Forthhere, bishop of Sherburne, i. 47; 

goes to Rome, 54. 
Frajna, a Danish jarl, slain at Ash- 

down, i. 85. 

, his treachery, i. 151. 

Frascati. See Nicholas. 

Frederic I., emperor of Germany, de- 

stroys Milan, ii. 154 ; drowned in 

the Cydnus, 158. 
11., son of the emperor Henry, 

his baptism, ii. 162 ; made kinj; of 

Sicily, ib. ; elected emperor, 171 ; 

crowned, 173 ; excommunicated, 

174 ; marries Isabel, sister of 

Henry III., 176 ; excommunicated, 

ih.; deposed, 180; besieges Parma, 

ik; routed by the Parmese, 181; 

his death, 183. 
Frederic, pseudo-emperor, ii. 232 ; 

burnt, 235. 
Freothulf reigns in Bernicia, i. 6. 
Fretherne, battle at, i. 7. 
Friars Minors, arrival of, ii. 174; 

establish themselves' at Bury St. 

Edmund's, 186, 188 ; withdraw 

from Bury, 191. 
Friars de Pcenitentia, Jews' synagogue 

given to them, ii. 210. 
Friars Preachers apply for a residence 

at Bury St. Edmund's, ii. 1 77 ; 

Robert de Reading, a friar preacher, 

turns Jew, 214. 



Frisians converted by Wilfrith, i, 35. 
Frithestan, bishop of Winton, i. 120 ; 

resigns, 131 ; liis death, ib. 
Frithewald, land granted to him, i, 37. 

, a sub-regulus, i. 33. 

Frithoberht, bisliop of Hexham, i. 54; 

hisdeath, 58. 
Frithogist, his treachery, i. 151. 
Frithogith, queen of Wessex, goes to 

Rome, i. 54. 
Frithowald, bishop of Whiterne, i. 

54 ; his death, 57. 
Fulda, abbey of, founded by Boniface, 

i. 55. 
Fulk, archbishop of Dublin, his death, 

ii. 207. 
, bishop of London, his death, ii. 

de Luvel elected bishop of Lon- 

don, ii. 223 ; resigns, ib. 
Furseus, arrival of, i. 18. 


Gafulford,battleof, i. 65. 

Gai, Philip, atrocities perpetrated by 
him at Bristol, ii. 109. 

Gamel, son of Orm, murdered, i. 223. 

Gamelbearn, a Northumbrian thane, 
insurrection of, i. 223. 

Gebmund, bishop of Rochester, i. 34; 
his death, 44. 

GeofFrey, archdeacon of Norwich, 
cruel treatment and death of, ii. 

, bishop of Coutances, opposes 

the conspirators against William 
the Conqueror, ii. 11 ; conspires 
against William II., 21 ; holds the 
castle of Bristol against him, 24. 

Ridel, bishop of Ely, ii. 153. 

de Burgh, bishop of Ely, ii. 

174; his death, ib. 

-, natural son of Henry II., 

archbishop of York, ii. 157 ; is 
arrested at Dover, 159 ; withdraws 
from England, 167. 

-, son of Henry II., born, ii. 

137 ; is knighted, 154 ; his death, 

Gerente,king of the Britons, defeated 

by Ine and Nun, i. 48. 
Gerhard, archbishop of York, ii. 48 ; 

attends a council held by Anselm, 

51 ; promises subjection to Canter- 

bury, 56 ; his death, 57. 

Gilbert, John Fitz-, his transactions 
with Robert Fitz-IIubert, ii. 126. 

de St. Leobhard, bishop of 

Chichester, ii. 238. 

, bishop of London, ii. 89. 

, bishop of London, placed 

under anatheraa, ii. 142 ; embitters 
the king against Becket, ib. 

Richard Fitz-, slain, ii. 97. 

(Giles), bishop of Hereford, with- 

draws from England, ii, 168; 

fetches Eleanor of Provence, 176. 
Gilling, monastery at, founded, i. 24. 
Girvum. See Jarrow. 
Gisa, bishop of Wells, i.218. 
Glonieorn, a Northumbrian thane, 

insurrection of, i. 223. 
Gloucester, abbey founded at, i.217 ; 

dedication of, ii. 44 : burnt, 48. 

Gloucester, Gilbert de Clare, earl of, 

his death, ii. 175. 
, Robert earl of, arrives in 

England, ii. 1 16 ; proceeds to Bath, 

127 ; takes Nottingham, 128 ; he is 

taken prisoner, 134. 
Goda slain by the Danes, i. 148. 
Godfrey consecrated bishop of Bath. 

ii. 78; hisdeath,95, 97. 
Godfrey of Bouillon chosen king of 

Jerusalem. ii. 44; his death, 49. 
Godgifu, wife of earl Leofric, her mu- 

nificence, i. 216. 
Godiva. See Godgifu. 
Godwine, his treachery, i. 151. 
, bishop of Rochester, cap- 

tured by the Danes, i. 164. 

ealdorman, slain in the bat- 

tle of Assandun, i. 178. 

, earl, orders the jetheling 

^lfred to be barbarously treated at 
Ely, i. 191, 192; accused of the 
murderby archbishop ^EIfric, 194 ; 
presents a splendid ship to Hartha- 
cnut, 195 ; sent to destroy Worces- 
ter, ib. ; raises forces against Eu- 
stace, count of Boulogne, 205 ; en- 
ters Gloucestershire, and demands 
the delivery of Eustace. ib. ; flees 
with his family to Fianders, 206 ; 
raises auxiliaries, 208 ; comes to 
Southwark, 209 ; he and his fa- 
mily restored, ib. ; his death, 211. 
metropolitan of the Franks 

consecrates archbishop Brihtwald, 
i. 44. 

-, son of Harold, lands in 

Somersetshire. ii, 2. 



Golc, count de, slain at Aix-la-Cha- 
pelle, ii. 219. 

Goldsmiths imprisoned, ii. 220. 

Gosfrid. See GeofFrey. 

, bishop of Hereford, ii. 68; 

his death, 72. 

Gospatric, thane, miirder of, i. 223. 

goes to Scotland, ii. 2. 

Gregory, bishopof Dublin, ii. 76. 

I., pope, sends Augustine to 

England, i. 10 ; death of, 12. 

IT., pope, his death, i. 52. 

, anti-pope, confined in a m6- 

nastery, ii. 76. 

Griffin, prince of Wales, with Irish 
pirates, plunders in the Severn, i. 
203 ; defeats Ealdred, bishop of 
Worcester, ib. ; devastates Here- 
fordshire, 207 ; invades En^land, 
212 ; makes peace with Eadweard, 
215; slain by his own people, 

ravages in Wales, ii. 68 ; his 

death, 98. 
Grim, Edward, Beckel^s cross-bearer, 
wounded in defending his master, 
ii. 144. 
Grimbald invited by ^lfred, i. 91 ; 

hisdeath, 118. 
Grimkytel, bishop of Selsey, i. 193 ; 

his death, 200. 
Gualo, cardinal, arrives in England, 

ii. 172 ; his departure, ib. 
Guher, battle at, ii. 97. 
Guido, bishop of Sabina, legate, ii. 

Gundulf, bishop of Rochester, ii. 8 ; 
attends a council held by Anselm, 
51 ; his death, 57. 
Gunnhild, niece of Cnut, i. 184; ba- 
nishedwith hersons from England, 
Gurnay, Hugh de, delivers the castle 
of Montfort to the king of France, 
ii. 165. 
Guthferth, king of Norlhumbria, ex- 

pelled by ^thelstan, i. 131. 
Guthheard, bishop of Selsey, i. 134, 

note ; his death, 140. 
Guthlac, St., enters the monastery of 
Repton, i. 44 ; retires to Crowland, 
45 ; his death, 48. 
Guthmund, a Danish chief, i. 149. 
Guthrum winters at Cambridse, i. 
92; baptism of, 96; his death, 
Gyrth, brother of Harold, slain at 
Hastings, i. 227. 


Gytha, mother of Harold, takes re- 
fuge in Flanders, ii, 2. 


Haeddi, bishop of the West Saxons, i. 

34 ; his death, 46. 
Hakon, jarl, banished by Cnut, i. 184 ; 

perishes at sea, 185. 
Halfdene subjugates Nonhumbria, i. 

94 ; his brother slain, 95. 
, brother of king Hinguar, 

slain, i. 121. 
llarald, a Danish jarl, slain at Ash- 

down, i. 85. 
, son of Cnut. succeeds his fa- 

ther, i. 190; despoiis Emma of her 

treasures, ih. ; the northern part of 

England assigned to him, 191 ; is 

elected king of all England, 192 ; 

his death, 193 ; his body disin- 

terred, 194. 

Hardrada, king- of Norway, 

invades England, i. 226 ; is joined 
by Tostig, ib. ; his death, ib. 
, son of Svend kinsr of Den- 

mark, arrlves in the Huraber, ii. 

Harold, son of Godwine, enters the 
Severn and plunders the country, i. 
208 ; succeeds to his father's duke- 
dom, 211 ; marches against Griffin 
and /Elfgar, 213 ; fortifies Here- 
ford, 214 ; makes peace with Grif- 
fin and /Elfgar, ib. ; reduces the 
Welsh to subjection, 221 ; erects a 
hunting-seat for king Eadweard at 
Portskeweth, 222 ; succeeds to the 
kingdom. 224 ; his just adminis- 
tration, ih. ; gains the battle of 
Stamford-bridge, 226 ; is slain at 
Hastings, 227. 

, John Fitz-, deserts the party 

of Stephen, ii. 120. 

Harthacnut, son of Cnut, receives 
Denmark from his father, i. 190; 
the southern part of England as- 
signed to him, 191 ; arrives in 
Flanders, 193; siicceeds to the 
kingdom, ib. ; levies a heavy con- 
tribution for the f^eet, 194 ; orders 
Worcester to be burnt, 195 ; his 
death, 196. 

Hasting enters the Thames and forti- 
fies himself at Middleton, i. 109; 
defe;ited at Benfleet, 1 12 ; capture 
of his vvife and children, ib. 



Ilastings, battle of, i. 227. 

, Jolin de, conipetitor for the 

erown of Seotland, ii. 246, 247. 

Ilatfield, batlle of, i. 16. 

, synod at, i. 36. 

Ilathulac, bishop of the East Angles, 
i. 52. 

Heaberht, bishop of Worcester, i. 65 ; 
his death, 70. 

Heabriht, earl, his death, i. 64. 

Heahstan, bisliop of London, his 
death, i. 116. 

Heathored, bishop of Lindisfarne, i. 
65 ; his death, 68. 

, bishop of VVorcester, i. 59; 

his death, 63. 

Heca, bishop of Selsey, i. 200 ; his 
death, 216. 

Helias, abbot of St. Martin's at 
Cologne, i. 157 ; his death, 197. 

Heliun, Walter de, illegal mission of, 
to Hury St. Edmund's, ii. 221. 

Helmstan, bishop of Winchester, 
death of, i. 69. 

Hemele, bishop of Lichfield, i. 56, 
note ; his death, 57, note. 

Heming, jarl, arrives at Thanet, i. 
160; receives contributions from 
Kent, and goes to the Isle of 
VVight,Sussexand Hampshire, 160. 

Hengest and JEsc begin to reign, i. 
2; defeat the Britons at Crayford, 
ib. ; and at Wippedesfleot, ib. ; de- 
feat the Britons, ih. ; death of Hen- 
gest. 3. 

Hengest and Horsa, arrival of, i. 1 ; 
their genealogy, ib. ; defeat Vorti- 
gern at Aylesford, 2 ; death of 
Horsa, ib. 

Hengestesdun, battle of, i. 68. 

Heniy, bishop of Liege, deposed, ii. 
224 ; murders his successor, 225. 

, bishop of London, his death, 


, bishop of Winchester, ii. 91 ; 

escorts the empress Mathilda to 
Bristol, 117; liis malediction on 
the enemies of Mathilda, 1 30 ; seeks 
to release his brother, 132 ; his 
flight from Winchester, 133; burns 
H part of the city, ib. ; raises the 
siege, 134 ; his soldiers burn Wher- 
well abbey, 135. 

de Branteston, bishop of Salis- 

bury, ii. 237 ; his death, 239. 
-, duke of Saxony, goes to king 

Henry in Normandy, ii. 155 ; ar- 
rives in England, 168. 

Henry III. emperor, makes war on 
Baldwin of Klanders, i. 201. 

V., emperor of Germany, mar- 

ried to Matliilda, ii. 60; he impri- 
sons the pope, ih. ; their reconcilia- 
tion, ib. ; besieges Cologne, 67; his 
death, 79. 

(Henry I.) son of William the 

Conqueror, knighted, ii. 19; seizes 
Mount St. Michael, 27 ; accession 
and coronation of, 46 ; his reforms, 
ib. ; restores the laws of the Con- 
fessor, 47 ; marries Mathilda, ib. ; 
makes peace with his brother Ro- 
bert, 49 ; besieges the castles of 
Arundel and Bridgenorth, 50 ; 
bribes the Welsh, ib. ; dissension 
with Anselm about investitures, 
52 ; invades Normandy, 53 ; burns 
Bayeux, takes Caen and returns to 
England, 54 ; invades Normandy, 
ih.; is reconciled with Anselm, 55; 
defeats Robert at Tinchebray, ib. ; 
reduces Normandy, ih. ; leads an 
army into Wales, 67 ; engages in 
war with France, &c. 72 ; makes 
peace, ib. ; marries Adelheid, 75 ; 
subjugaies Wales, 76 ; his last 
visit to Normandy, 94 ; his death, 
95 ; funeral, ib. 

, son of Mathilda (Henry II.), 

marriesEieanor of Guienne,ii. 136; 
goes to Normandy, 139; holds a 
conferencewith the king of France, 
ib. ; falls sick and divides his domi- 
nions, ib. ; makes a pilgrimage, 
140 ; sends envoys to the pope to 
clear himself from Becket's murder, 
147 ; goes to Ireland, 151 ; de- 
clares his innocence of Becket's 
murder, and makes atonement, ib. ; 
dissension with his son Henry, 
153 ; knights his son GeofFrey, 
154; and John, 156; he takes 
the cross, 157 ; his death, ib. 

(Henry III.) son of king 

John, born, ii. 167 ; succeeds to 
the crown, and coronation of, 172 ; 
goes to Brittany, 175 ; marries 
Eleanor of Provence, 176 ; he and 
his queen crowned at London, ib. ; 
goes to Gascony, 179 ; dissension 
with Scotland, ib. ; invades Wales, 
180; confirms the charters, 184; 
goes to Gascony, ib. ; invades 
Wales, 186 ; signs the Provisions 
of Oxford, 188 ; cedes his French 
dominions, 189 ; dissension with 



the barons, iJ). ; goes to Paris and 
falls sick, 190; dissensioo with the 
barons, ib. ; captured at the battle 
of Lewes, 192 ; extorts money froni 
the clergy, 195; besieges Kenil- 
worth, 198; goes to Bury St. Ed- 
mund's, 199 ; and to Cambridge, 
200 ; proceeds to London, ib. ; 
goes to Norwich and punishes the 
rioters, 209 ; his death, 210 ; re- 
moval of his body, 242. 

Henry I. of France, his death, i. 218. 

, landgrave of Hesse, elected 

king of Germany, ii. 180 ; defeats 
Conrad, ib, ; his death, ib. 

— Longchamp, abbot of Crow- 

land, ii. 162. 

de Sandwich, bishop of Lon- 

don, ii. 190 ; his death, 212. 

, son of Edward I., burial of, 


— , son of Henry II. born, ii. 137; 

his marriage, ib.; his coronation, 
138 ; dissension with his father, 
153; hisdeath, 155. 

, son of Richard, king of the 

Romans, murdered at Viterbo, ii. 

Heraclius, patriarch of Jerusalem, 
comes to England, ii. 156. 

Herbert de Losinga, bishop of Nor- 
wich through simony, ii. 33 ; goes 
to Rome, ib. ; attends a council 
held by Anselm, 51 ; his death, 

Hereberht slain by the Danes, i. 69. 

Hereford burnt, ii. 106 ; the castle 
surrendered to Stephen, ib. ; set on 
fire by Geoffrey Talbot, 107. 

, Milo earl of, deserts the 

party of Stephen, ii. 117 ; plunders 
Winchcombe, 123 ; is driven frora 
Sudely, ib. ; created earl of Here- 
ford by the empress, 132; his flight 
to Gloucester, 135. 

, Roger, earl of, conspires 

against William the Conqueror, ii. 

Herelufu, abbess of Shaftesbury, her 
death, i. 147. 

Hereward takes refuge in Ely, ii. 9 ; 
escapes thence, ib. 

Herewine, bishop of Lichfield, i. QQ, 
note ; his death, 70, note. 

Heriman, bishop of Wilton, i. 199 ; 
goes to Rome, 204 ; resigns his 
see, 214 ; transfers it to Salisbury, 
ii. 7. 

Heriman, son of the king of Germany, 

drowned, ii. 228. 
Hertford, council of, i. 31 ; the town 

built, 122. 
Hervey, bishop of Bangor, attends a 

councii held by Anselm, ii. 61 ; 

made bishop of Ely, 60 ; his death, 

Hewalds, the two, go to Old Saxony 

to preach, and are there murdered, 

i. 43. 
Hicgbald, bishop of Lindisfarne, i. 59; 

his deatb, 64. 
Hicgberht, bishop of Lichfield, i. 61 ; 

his death, 62, note. 
Higebriht, bishop of Dorchester 

(Lichfield). See Hicgberht. 
Hild, St., abbess of Harilepool, i.23; 

founds Whitby abbey, 24 ; her 

death, 36. 
Hildelith, abbess of Barking, i, 27, 

33 ; Aldhelm dedicates to her his 

book < De Virginitate,' ih. 
Hlothhere, king of Kent, i. 31 ; his 

death, 38. 
Holme, Danes defeated at, i. 118. 
Honorius, archbishop of Canterbury, 

succeeds Justus, i. 19 ; his death, 

Horsa. See Hengestand Horsa. 
Horsey, Hugh de, one of the mur- 

derers of Becket, ii. 145, and note. 
Howel, king of the Britons, submits 

to king Eadweard, i. 129. 
Hubert, Robert Fitz-, takes the castle 

of Malmesbury, ii. 125 ; surrenders 

it to Stephen, ih. ; surprises the 

castle of Devizes, 126 ; is cast into 

prison by John Fitz-Ciilbert, ib. ; 

delivered to the earl of Gloucester, 

ib. ; is hanged, 127. 
Hubert Walter, bishop of Salisbury, 

translated to Canterbury, ii. 160 ; 

made papal legate, ih. ; removed 

from the office of justiciary, 1G4 ; 

his death, 166. 
Huda slain by the Danes, i. 74. 
Hugh, abbot of Reading, raade arch- 

bishop of Rouen, ii. 91. 
, bishop of Chester, introduces 

secular priests at Coventry, ii. 163. 
, bishop of Durhara, suspended 

by ihe pope, ii. 142. 
, bisliopof Flly, becomes a monk, 

ii. 165. 
, bishop of Ely, ii. 175 ; fetches 

Eleanor of l'rovence, 176 ; his 

death, 185. 

X 2 



Huoh, bishop of Elv, his death, ii. 

of Grenoble, bishop of Lincolii, 

ii. 156; conipouncls vvitli the king 

for the gift of a sable niantle, 160 ; 

introduces monks, 163 ; his death, 

, bishop of Lincoln, consecrated 

at Melun, ii. 168 ; his death, 176. 
de Eveshara created a cardinal, 

ii. 225. 
Huuberht, bishop of Lichfield, i. 78, 

note ; his death, 79, note. 
Hunfrith, bishop of Winchester, i.55; 

his death, 56. 
Hunwald belrays king Oswine, i. 20. 
Huwal, king of the West Britons, 

routed by ^thelsian, i. 131. 
, king, pavs horaage to Eadgar, 

i. 142. 
Hyring, first king of Northumbria, ii. 


I & J. 

Jacob, king, pays homage to Eadgar, 
i. 142. 

Janbriht, archbishop of Canterbury, i. 
57 ; receives his pall, 58 ; loses a 
porlion of his province, 61 ; his 
death, 62. 

Jarrow, monastery at, founded, i. 37. 

Jaruman, bishop of the Mercians, i. 
24; sent to Sighere, king of the 
East Saxons, 27. 

Ida begins to reign in Bernicia, i. 5 ; 
his sons and genealogy, ib. 

Idle, battle of the, i. 13. 

Jerusalem taken by the crusaders, ii. 

Jews, a boy naurdered by them at 
Bury, ii. 155 ; many slain at the 
coronation of Richard I., 157 ; 
slain in various places, 158 ; im- 
prisoned, 169 ; executed at Nor- 
wich, 177 ; plundered and slain, 
192 ; tlieir synagogue given to the 
friars De Pcenitentia, 210 ; forbid- 
den to practise usury, 214; ex- 
pelled from Cambiidge, 215; ira- 
prisoned, 220 ; hanged for clipping 
the coin, 221 ; a boy crucified by 
them at Northampton, 222 ; impri- 
soned, 238 ; expuision of, 243. 

Ikanhoe, monastery at, founded by 
St. Botolf, i. 22. 

Immin rebels against Oswiu, i. 24, 

Imuositions. See Taxes. 

lacgvvald, bishop of London, i. 33. 

Ine, king of the West Saxons, i. 41 ; 
he refounds Glastonbury abbey, 
ih. ; his genealogy, ib. ; makes 
pedce with Kent, 44 ; defeats Ge- 
rente, king of the Biitons, 48 ; 
fights with Ceolred of Mercia at 
Wodnesbeorh, ib. ; slays the aithel- 
ing Cynewulf, 50 ; constructs 
Taunton, ib. ; fights with the South 
Saxons, ib. ; fights wiih the South 
Saxons and slays the aetheling 
Ealdbryht, ib. ; retires to Rome, 51. 

Ingeborg, queen of Philip IL, ii. 164. 

Ingetling. See Gilling. 

Ingils, brother of Ine, death of, i. 49. 

Interdict, Normandy laid under an, 
ii. 161 ; England laid under an, 
167; the interdict taken ofF, 171. 

Joan, daughter of Henry II. married 
to William, king of Sicily, ii. 154 ; 
and to the count of St. Giles, 161. 

, daughter of Edward I. born, ii. 

210 ; married to Gilbert de Clare, 
earl of Gloucester, 242. 

John de Pecham, archbishop of Can- 
terbury, ii. 221 ; visitation to Lin- 
coln, 232 ; to Ely, 233 ; his 
death, 266. 

, archbishop of Dublin, his volun- 

tary exile, ii. 162. 

de Darlington, archbishop of 

Dublin, ii. 221 ; consecration of, 
222; his death, 231. 

de Saunford, archbishop of Dub- 

lin, his mission to the emperor, ii. 
274 ; his death, ib. 

I^omanus, archbishop of York, 

ii. 236 ; excommunicates the bishop 
of Duiham, 267. 

, archicantor, accompanies Bene- 

dict Biscop to England, i. 34. 

, bishop of Bath, attends a coun- 

cil held by Anselm, ii. 51 ; his 
death, 77. 

of Salisbury raade bishop of 

Chartres, ii. 154. 

, bishop of Ely, ii. 172 ; his 

death, 174. 
de Kirkby, agent of Edward T. 

in raising a forced loan, ii. 225 ; 

made bishop of Ely, 237 ; his 

death, 242. 
, bishop of Hereford, his death, 

ii. 214. 
, bishop of Hexham, i. 39 ; suc- 

ceeds Bosa in the see of York, ib. ; 

makes Beda a deacon, 44 ; a priest, 

46 ; his death, 50. 



John de Cliishull, bishop of London, 
ii. 212; his death, 223. 

of Oxford, bishop of Norwich, 

ii. 154 ; his death, 164. 

— de Grey, bishop of Norwich, ii. 

164; hisdeath, 171. 

, bishop of Rochester, ii. 80. 

, bishop of Rochester, ii. 218 ; 

his death, 229. 

of Old Saxony invited byjElfred, 

i. 91 ; madeabbotofAthelney, 104. 

, papal legate, ii. 5. 

, papal nuncio, collects a large 

sum of money, holds a council at 
Reading and returns, ii. 166. 

de Punteyse, bishop of Winches- 

ter, ii. 228. 

, son of Henry II., born, ii. 137 ; 

is knighted by his father, 156 ; his 
proceedings on the capture of his 
brother Richard, 159 ; hisaccession 
and coronation, 164 ; marries Isabel 
of Angouleme, ib. ; his and her 
coronation, ih.; goes to Ireland, 
165; is crowned at Canterbury, ih. • 
goes to Normandy, ib. ; raises the 
siege of Mirabeau, ih. ; goes to La 
Rochelle, 166 ; makes a truce with 
the king of France and returns to 
England, ih. ; prohibits fowling, 
168 ; alliance with the king of 
Scotland, ib. ; is excommunicated, 
ib. ; goes to Ireland, 169 ; reduces 
Wales, ih. ; knights the prince of 
Scotland, ib. ; his barons absolved 
from their allegiance, ib.; receives 
assurance of fidelity from the barons, 
170 ; causes the Welsh hostages 
to be hanged, ib. ; goes to Poitou, 
171 ; war with the barons, ib. ; his 
death, 172. 

Joscelin, bishop of Salisbury, placed 
under anathema, ii. 142 ; embitters 
the king against Becket, ib. 

Ipswich, members of the corporation 
imprisoned and fined, ii. 234. 

Ireland full of saints and wonders, i. 
31 ; ravaged by Berht, 37. 

Isabel of Angouleme, queen of John, 
ii. 164. 

Ithamar bishop of Rochester, i. 19. 

Juchil, king, pays homage to Eadgar, 
i. 142. 

Judith, daughter of Charles the Bald, 
married to jEthelwuIf, i. 75 ; raised 
to the throne, 76 ; marries iEthel- 
bald, 78. 

, wife of Tostig, i, 206. 

Justin, a Danish chief, i. 149. 
Justus ordained bishop of Rochester, 

i. 12 ; expulsion of, 13 ; recall of, 

ib. ; raised to the see of Canter- 

bury, 14. 
Jutes, their arrival in Britain, i. 1. 
Juthwal, king of the Britons, submits 

to king Eadweard, i. 129. 
Ive, St., death of, i. 10 ; invention of, 



Kenelm. See Cenhelm. 
Kenilworth fortified by the adherents 

of the younger Montfort, ii. 196 ; 

besieged by the royal forces, 198 ; 

surrendered, ib. 
Kenneth (Kynath), king of the Scots, 

pays homage to Eadgar, i, 142. 
Kenred, bishop of Selsey, i. 130 ; his 

death, 134, note. 
Kenred, king of Northumbria. See 

Kent, kingdom of, founded, i. 2 ; 

ravaged by Ceadwalla and Mul, 40. 
Kenulf, abbot, slain, i. 119. 
, bishop of Winchester, i. 158 ; 

his death, ib. 
Khan. See Tatars. 
Kharizmians, battle between them and 

the Christians, ii. 179. 
Kilian, abbot of St. Martin's at Co- 

logne, i. 148 ; his death, 160. 
, St., a Scot, bishop of Wiirz- 

burg, i. 40. 
Kinewulf. See Cynewulf. 
Kinsige, archbishop of York, i. 204 ; 

his death, 218. 
Kirkby, John de. See John. 
Knighthood, all possessing 40 librat. 

of land to receive, ii. 266. 
Kynric. See Cynric. 
Kyrtlington, synod at, i. 145. 

Lacy, Henry de, goes with an army lo 

Gascony, ii. 279. 
, Roger de, invades Worcester- 

shire, ii. 24 ; repulsed by bishop 

Wulfstan, ib. 
, Walter de, opposes the rebels, 

ii. 11. 
Lancaster, earl of. See Edraund. 
Lanfrank made archbishop of Canter- 

bury, ii. 7 ; consecrates Thomas, 



archbishop of York, ib. ; goes with 

archbisl»op Thomas to Home, 8 ; 

crowns William II., 21 ; his death, 

Langton. See Stephen. 
Lastingham, monastery at, founded, 

i. 22. 
Latetan, council of, ii. 64. 
Laurentius, archbishop of Canterbury, 

i. 12 ; scourged by St. Peter, 13 ; 

his death, 14. 
Lawrence, bishop of Rochester, his 

death, ii. 213. 

(Ducket) murdered, ii, 233. 

Leicester burnt, ii. 98. 

-, Robert, earl of, captured, 

ii. 153. 


-, Simon, earl of. See Mont- 

Leobwine causes the murder of Liulf 

at Galeshead,ii. 13, 14 ; his death, 

Leof assassinates king Eadmund, i. 

Leofgar, bishop of llereford, slain by 

the Welsh, i. 214. 
Leofric, bishop of Crediton, i. 199. 
made an earl by Cnut, i. 182 ; 

sent by Harthacnutto destroy Wor- 

cester, 195 ; raises forces against 

Godvvine, 205; his death, 215; 

his muniHcence, 216. 
Lcofrun, abbess, captured by the 

Uanes, i. 164. 
Leofsige murders ^fig, i. 156. 
, bishop of Worcester, i. 180 ; 

his death, 189. 
Leofwine, bishop of Lichfield, i. 211. 
— son of Godwine, enters the 

Severn and plunders the country, i. 

208 ; isslain at Hastings, 227. 
Leopold, duke of Austria, arrests Ri- 

chard I., and delivers him to the 

emperor, ii. 159 ; his death, 160. 
Leutherius, bishop of Winchester, i. 

29 ; assists at the council of Hert- 

ford, 31 ; his death, 34. 
Lewellyn, prince of Wales, rebels, ii. 

214; submits, 218; marries the 

daughter of Simon de Montfort, 

219 ; rebels and captures Roger de 

Clifford, 225 ; his death, 227. 
Lewes, battle of, ii. 192. 
Lewis, king of the West Franks, death 

of, i. 136. 
VI. king of France, his death, 

li. 100. 
VII. king of France, divorced 

from Eleanor of Guienne, ii. 136 ; 
his letter to the pope on the subject 
of the murder of Becket, 146 ; vi- 
sits the tomb of Recket, 155 ; his 
death, ib. 
Lewis of France marries Blanche of 
Castile, ii. 164 ; lands in England, 
172 ; his forces defeated at Lin- 
coln, ih. ; returns, ib. ; succeeds to 
thecrown of France as Lewis VIII., 
174 ; his death, ib. 

IX. king of France, ii. 174; 

departs for the Holy Land, 181 ; 
arrives at Damietta, and proceeds to 
Mansourah, ih. ; is taken prisoner, 
182 ; conditions of his release, ib. ; 
returns home, 185 ; chosen umpire 
between Henry III. and his barons, 
191 ; his decision, ib.; his com- 
pact with prince Edward, 203 ; de- 
parts for the Holy Land, 204 ; his 
death, 205. 

Lilla kilied in saving the life of king 
Eadwine, i. 14. 

Lincoln, battle of, ii. 129; cathedral, 
damaged, 156 ; battleof, 172. 

Lindisfarne, see of, transferred to 
Chester-le-street, and thence to 
Durham, i. 153. 

Liulf, murder of, at Gateshead, ii. 

Liutolf, son of the emperor Otto, his 
death, i. 136. 

London, bishop of, declared a metro- 
politan, i. 10. 

plundered by the Danes, i. 

72 ; a witena-gemot at, 206 ; part 
of, burnt, ii. 30, 93, 147, 169 ; the 
mayor of, imprisoned, 195 ; a 
council at, 55, 81, 138,201. 

Longchamp. See William, Robert, 
and Henry. 

Lothair, emperor of Germany, war 
between him and Roger, duke of 
Apulia, ii. 99. 

Lothere. See Hlothhere. 

Loveday, Roger, a justice itiaerant, 

Ludecan, king of Mercia, i. 66 ; his 
death, ib. 

LuUus succeeds Boniface as arch- 
bishop of Mentz, i. 57. 

Lusignan, Guy de, made king of Je- 
rusalem, ii. 156. 

, Hugh de, with liis famiiy 

poisoned by the Templars, ii. 233. 

Lyting, bishop of Crediton, made bi- 
shop of Worcester, i. 193 ; accused 



of the murder of ^lfred, 194 ; his 
death, 199. 
Lyfing, bishop of Wells, i. 158 ; 
made archbishop of Canterbury, 
166 j hisdeath, 183. 


Macbethad, king of the Scots, i. 204 ; 

defeated by Siward, 212. 
Maccus, king of the fsles, pays ho- 

mage to Eadgar, i. 142. 
Maerwyn, St., abbess of Rumsey, i. 

Magnus, king of Norway, subjugates 

Denmark, i. 200 ; his death, ib. 
, king of Norway, subdues 

the Orkneys, and lands in Angle- 

sey, ii. 42. 

-, son of Harold, lands in So- 

Margaret, tlie maid of Norvvay, death 

of, ii. 244. 
•, queen of Scotland, her 

death, ii. 32. 

-, queen of Henry, son of 

mersetshire, ii. 2. 
Mahbethu, a Scottish pilgrim, arrival 

of, i. 109. 
Maiolus, abbot of St. Martin's at Co- 

logne, i. 197 ; his death, 218. 
Malcolm I., king of the Scots, re- 

ceives Cumberland from king Ead- 

mund, i. 134 ; payshomage to Ead- 

gar, 142. 
II., king of the Scots, his 

death,i. 189. 
III. raised by Siward to the 

throne of Scotland,i. 212 ;becomes 

the liegeman of William the Con- 

queror, ii. 9 ; ravages Northumbiia, 

12, 28 ; makes peace, ib. ; comes to 

<jloucester and refuses ' rectitudi- 

nem facere,' 31 ; his death, ib. 
Maldon restored by king Eadward, i. 

125 ; besieged by the Danes, 127 ; 

battle of, 149. 
Malinmumin, a Scottish pilgrim, ar- 

rival of, i. 109. 
Marchadee of Brabant captures the 

bishop of Beauvais, ii. 161 ; his 

death, 164. 
Mareschal, Richard, slain in Ireland, 

ii. 176. 
, William the younger, his 

death, ii. 175. 
Margaret, daughter of Henry III., 

born, ii. 178 ; married to Alexander 

III. of Scotland, 183 ; her death, 

, daughter of Edward I., 

born,ii.214; married to John duke 

of Brabant, 243. 

Henry II.,crowned, ii. 151. 

Marianus Scotius born, i. 184; be- 
comes a monk at Cologne, 215 ; 
takes priesfs orders, 217 ; goes to 
Mentz and beoomes a recluse there, 
ii, 3. 

Marinus, pope, releases the Saxon 
school at Kome from imposts, i, 
99 ; sends presents to ^Elfied, ib. 

Marleswin goes to Scotland, ii. 2 ; 
joins the sons of king Svend, 3. 

Mary, daughter of Edward I., born, 
ii. 220 ; becomes a nun at Ames- 
bury, 236. 

Maserfeld, battle of, i. 19. 

Mathilda, daughter of Henry I.,mar- 
ried to the emperor Henry V., ii. 
60 ; crowned empress, 67 ; the bi- 
shops and nobles swear fealty to her, 
84; invited to England, 110 ; her 
arrival, 116 ; goes to Bristol, 117 ; 
goes to Gloucester, 118 ; goes to 
Cirencester, and thence to Win- 
chester, Ueading, andOxford, 130 ; 
her interview with the citizens of 
London, 131 ; arrival in London, 
ib. ; refuses to liberate Stephen, 
ib. ; refuses to restore the laws of 
king Edward, 132 ; takes flight 
from London, ib. ; goes to Oxford, 
ib. ; bestows the earldom of Here- 
ford on Milo, ib. ; goes to Winches- 
ter, 133 ; takes flight and goes to 
Luggershall, thence to Devizes, and 
is conveyed as a corpse to Glouces- 
ter, 134. 

, daughter of Henry II., born, 

ii. 137. 

of Scotland married to Henry 

I., ii. 47; her death, 71. 

, wife of Stephen, intercedes 

in vain with the empress for her 
husband's liberation, ii. 132. 

, wife of William the Con- 

queror, coronation of, ii. 2;death 
of, 17. 

Mauger, bishop of Worcester, lays 
the kingdom under an interdict, ii. 
167 ; withdraws from England, 168, 

Mauleon, Savary de, reduces Poitou. 
ii. 70. 

Maurice, bishop of Bangor, ii. 121 ; 
his consecration, 124. 



Maurice, bishop of London, ii. 18; 

attends a council held by Anselm, 

51 ; his death, 57. 
Mayor of London, imprisoned at 

Windsor, ii. 195. 
Meagla, son of Port, arrival of, i. 4. 
.Mearcredes-burne, battle of, i. 3. 
Mellent, VValleran, count of,captured, 

ii. 78. 
Mellitus ordained bisliop of the East 

Saxons, i. 11; expulsion of, 13 ; 

his reoall, ib.; raised to the see 

of Canterbury, 14; his death, 

Mercia, Penda, king of, i. 15; con- 

version of, 23 ; divided into five 

dioceses, 36. 
Meredith ap Lewellyn, rebellion of, 

Me:efin, son of Merewald, i. 33. 
Merewald, kingof the West Mercians, 

i. 33. 
Merton, ^Ethered and .(Elfred worsted 

by the Danes at, i. 85. 
Meteor, i. 146. 
Metingham, John de, a justice itine- 

rant, ii. 236. 
Middle Angles, conversion of, i. 21. 
Mildburh, St., daughter of Mere- 

wald,i. 33. 
Mildgith, St., daughter of Merewald, 

i. 33. 
Mildthryth, St., daughter of Mere- 

wald, i. 33. 
Milo. See Hereford. 
Milred, bishop of Worcester, i. 54 ; 

his death, 59. 
Minborinus, abbot of St. Martin's at 

Cologne, his death, i. 148. 
MoU iEthelwold, king of Northum- 

bria, i. 57 ; slays the ealdorman 

Oswine, i6.; abdication of,58. 
Money and Moneyers. Enactments 

against false moneyers, ii. 57, 79 ; 

a change in the value of money, 79 ; 

a new coinage, 155, 166, 181 ; 

Jews hanged for clipping, 221 ; an 

alteration of the coinage, 222 ; 

round money coined, 224. 
Monks replace the secular clergy, i. 

140 ; established at Winton and 

Middleion ih. ; at Exeter, 141 ; in 

Mercia, ih. ; at Lincoln and Bury, 

ii. 163 ; expelled from Canter- 

bnry, 167 ; they write to the pope, 
Montchensy, William de, a partisan 

of Montforl, ii. 194. 

Montfort, Aimery de, with his sister, 
captured at sea, ii. 216. 

Montfort, Eleanorde,captured atsea, 
ii. 216; married to Lewellyn,prince 
of Wales, 219 ; herdeath, 226. 

, Guy de, marriage of, ii. 

205 ; murders Henry, son of Ri- 
chard, king of the Romans, 206. 

-, Ilenry de, justiciary, ii. 204. 
-, Simon de, leader of the 

malcontent barons, ii. 189 ; de- 
feated and slain at Evesham, 194 ; 
excommunicated, 196 ; miracles 
ascribed to him, ib. 

Simon de, the younger. 

plunders Winchester, ii. 193 ; is 
surprised and defeated, 194 ; with- 
draws to Axholm, 196 ; makes 
peace, and goes to f rance, ib. ; 
murders Henry, son of Richard, 
king of the Romans, 206. 

-, William de, dean of St. 

PauPs, sudden death of, ii.274. 

Moon, extraordinary appearance of 

Moreville, Hugh de, one of the mur- 
derers of Becket, ii. 143. 

Morkere, earl of Northumbria, expels 
Tostig from Lindsey, i. 225 ; es- 
capes from Hastings, and sends his 
sister, HaroWs queen, to Chester, 
228 ; submits to William the Con- 
queror, ib. 

, thane, murdered by order of 

Eadric Streona, i. 170. 

. See Eadwine and Morkere. 

Mortain, Robert, count of, foments 

dissension among the nobles, ii. 21. 
, William, count of, deprived 

of his lands in England, ii. 53, is 

taken prisonerat Tinchebray, 55. 
Mortimer, Ralph de, invades Worces- 

tershire, ii. 24 ; repulsed by bishop 

Wulfstan, ib. 
Mortmain,statute of, ii. 223. 
Moubray, Robert de, burns and plun- 

ders Bath,ii. 24 ; conspires against 

WiUiam II., 38 ; captured by stra- 

tagem, ib. 
Mountain, old man of the, vvrites in 

exculpation of Richard I., ii. 160. 
Muca, ealdorman, slain, i. 65. 
Mucil, father of ^Ifred's queen, i. 81. 
Mul, brother of Ceadwalla, ravages 

Kent, i. 40 ; burnt by the Kentish 

men, ib. 
Mulbraio, Robert de. See Moubray. 




Natanleod, slain at Cerdices ford, i. 4. 
Nevvmarch, Bernard de, invades Wor- 

cestershire, ii. 24 ; repulsed by 

bishop Wulfstan, ib. 
Nicholas, bishop of Frascati, nuncio in 

England, ii. 170. 
, bishop of Winton, his 

death, ii. 223. 
, St., guild of, at Bury, ii. 

(Nigel) bishop of Ely, ill treatmentof, 

byStephen, ii. 107 j joins earl Ro- 

bert, 123. 
Norfolk, Ralph, earl of, conspires 

against William the Conqueror, ii. 

10; takes refuge in Norwich, 11. 
Norfolk, Roger Bigod, earlof, ob., ii. 

Roger Bigot, his marriage, i. 

(iNormans, expulsion of, i. 210. 
Northampton, a council at, ii. 99, 105; 

a council and parliament at, 201. 
Northman slain by order of Cnut, 

i. 182. 
Northmen. SeeDanes. 
Northumbria, description of, ii. 250 ; 

Norwich burnt by the Flemings, ii. 

153 ; taken by the adherents of 

Montfort, 199 ; thunder-storm at, 

207 ; riots there and cathedral 

burnt, 208 ; punishment of the 

rioters, 209 ; mulcts imposed on the 

citizens, 215; Edward I. at, 217, 

219 ; money extorted frora the citi- 

zens, 226. 
Nothelm, archbishop of Canterbury, i. 

53 ; receives the pall, 54; his death, 

Nottingham burnt, ii. 128. 
Nun with his kinsraan Ine defeats the 

Britons, i. 48. 


Ockley, synod at, i. 59 ; Danes de- 

feated at, 73. 
Oda, archbishop of Canterbury, i. 132, 

note ; separates Eadwig and JElfgifu, 

137 ; his death, ib, 
, bishop of Bayeux, opposes the 

conspirators against WiUiam the 

Conqueror, ii. 11 ; imprisoned, 16; 

foments dissension among the 

nobles, 21 ; fortifies Rochester, 22 ; 

flees to Pevensey, 23. 
Oda, bishop of Wilton, i. 129, note. 
Offa, king of the East Saxons, be- 

comes a monk at Rome, i. 46. 
, king of Mercia, i, 56 ; his gene- 

alogy, ib. ; defeats tbe Kentish at 

Otford, 58 ; defeatsCynewulf, king 

of Wessex, at Bensington, 59 ; 

causes -ffithelberht of East Anglia 

to be murdered, 62 ; his death, 63. 
Oftfor, bishop of the Hwiccas, i. 42 ; 

his death, 43. 
Ohter, jarl, slain, i. 121. 
Oithelwald, See jEthelwald. 
, bishop of Lichfield, i. 70, 

note ; his death, 78 note. 

-, king of Deira, i. 21. 

Olaf, St., king of Norway, expelled by 

Cnut, i. 184 ; slain, 185. 
(Tryggvason) king of Norway. 

See Anlaf. 
Oliver de Sutton, bishop of Lincoln, 

ii. 223. 
Ordgar, ealdorman, his death, i. 142. 
Osbern, a Danish jarl, slain at Ash- 

down, i. 85. 
Pentecost surrenders his 

castle, i. 210. 
Osbriht, bishop of Selsey, his death, 

i. 162. 
, king of Northumbria, ex- 

pulsion of, i. 80 ; unites with ^Elle 

against the Danes, ih. ; is slain at 

York, ih. 
Osburh, mother of ^lfred, her gene- 

alogy, i. 71 ; gives ^lfred a book 

of poems, 86. 
Oscytel winters at Cambridge, i. 92. 

i. 196 ; is banished,200; plunders 

on the coast of Essex, 202. 
Oshere, king of the Hwiccas, grants 

land to Frithewald, i. 37. 
Oskytel, archbishop of York, i. 137 ; 

his death, 142. 
Oslac banished, i. 145. 
Osmund, bishop of Salisbury, his 

death, ii. 44. 
, king of the South Saxons, 

i. 57. 
Osred, king of Northumbria, i. 46 ; 

his death, 48. 
, king of Northurribria, i. 62 ; 

expulsion of, ib. ; murder of, ib. 
Osric, ealdorman, defeats the Danes 

at the mouth of the Parret, i. 70 ; 

and at Winchester, 79. 



Osric, king of Northumbria, slain by 

Ceadwala, i. 16. 
, king of Northumbria, i. 49 ; 

his death, 51. 
Osthryth,queen of^thelred of Mercia, 

murdered, i, 45. 
Osulf, bishop of VVilton, his death, i. 

Oswald, bishop of Worcester, i. 139 ; 

raised to the see of York, 142; 

consecrates Ramsey abbey, 149; 

his death, ib. • translation of, 156. 
, son of jEthelbald,fights with 

iEthelheard, i. 51 ; his genealogy, 

ib. ; his death, ib. 

', king of Northumbria, defeats 

Ceadwala, i. 1 7 ; invites Aidan, ib. 
slain at Maserfeld, 19 ; the sixth 
Bretwalda, 67 ; removal of his 
body, 120. 

Oswine, ealdorman, slain by Moll 
^thelwold, i. 57. 

, king of Deira, i. 20 ; murder 

of, ib. ; trauslation of, 222. 

Oswiu, king of Northumbria, i. 19 ; 
causes king Oswine to be murdered, 
20 ; defeats and slays Penda at 
Winwidfield,22 ; makes his daugh- 
ter a nun, 23 ; converts the Mer- 
cians, ib. ; subjugates the Picts, 23; 
present at the synod of Whitby, 25 ; 
his death, 29; the seventh Bret- 
walda, 67. 

, thane, his death, i. 162. 

Oswulf, king of Northumbria, i. 57 ; 
his death, ib. 

Otford, battle of, i. 58, 176. 

Otto 1., emperor, marries 7Ethelstan's 
sister, i. 132 ; sends gifts to, and 
forms an alliance with, king Eadgar, 

IV., emperor, consecration of, ii. 

163; arrives in England, 167; is 
crowned at Rome, 168 ; dissension 
with the pope, 169 ; is excommu- 
nicated, ib. ; his marriage, ib. 

arrives as legate, ii. 176 ; holds 

a council at Oxford, ib. ; captured 
by the emperor, 178. 

Ottoboni, papal legate, arrival of, ii. 
195; holds a council in the Temple, 
196 ; goes to Bury St. Edmund's 
and excommunicates the adherents 
of Montfort, 199 ; holds a council 
at London, 201 ; absolves Montfort 
and his adherents, ib. ; returns 
home, ib. 
wen, king of Wales, slain, ii. 69. 

Oxford burnt, ii. 106 ; a council 
there, 173, 176 ; Provisions of, 187. 

, earl of, a partisan of Mont- 

fort, ii. 194. 

Owe, William de. See Eu. 


Paderborn burnt, i. 216. 

Pandulph, his arrival in England, ii. 
169 ; elected bishop of Norwich, 
171 ; made legate, 172 ; conse- 
crated, 173 ; his legantine au- 
thority revoked, ib. ; his death, 174. 

Parliament at Winchester, ii. 194; 
Northampton, 201 ; Westminster, 
235, 236, 241. 

Passeflambardus. See Flambard. 

Pastoureaux, insurrection of, ii. 1 83. 

Paternus, a Scottish monk, perishes 
voluntarily in the burning of Pader- 
born, i. 216. 

Patrick, St., death of, i. 3. 

Paulinus, mission of, i. 14 ; ordained 
bishop of the Northumbrians, ib. ; 
converts king Eadwine, 15 ; re- 
ceives the see of York, ib. ; flees to 
Kent, 16 ; death of, 19. 

Paurs, St., cathedral burnt, ii. 19. 

Peada, king of the Middle Angles, 
conversion of, i. 21 ; receives from 
Oswiu the kingdom of South Mercia, 
23 ; death of, ib. 

Pedreda, council at, ii. 8. 

Pege, sister of St. Guthlac, i. 48. 

Pehthelm, bishop of Whiterne, his 
death, i. 54. 

Pehtwine, bishop of Whiterne, i. 57 ; 
his death, 59. 

Pembroke, AVilliam Mareschal, cre- 
ated earl of, ii. 1 64. 

Pen, battle at, i. 23, 174. 

Penda, accession of in Mercia, i. 15 ; 
his genealogy, ib. ; fights with 
Cynegils and Cwichelm at Ciren- 
cester, 16 ; defeats and slays Ead- 
wine, ib. ; defeats and slays Ecgrie 
and Sigeberht, 18 ; defeats and slays 
Oswald at Maserfield, 19 ; expels 
Cenwealh, king of the WestSaxons, 
ib. ; slays Anna, king of East 
Anglia, 22 ; slain at Winvvidfield, 

Penho, battleat, i. 155. 

Pentecost. See Osbern. 

Pepin, king of ihe Franks,sends Wille- 



brord to preach ia Friesland, i. 43 ; 

anointed emperor by Boniface, 55. 
Perche, count of, slain in the battle of 

Lincoln, ii. 172. 
Pestilence, i. 25, 38, 115. 
Peter, bishop of Exeter, ii. 224 ; his 

death, 263. 
, bishop of Hereford ; financial 

expedient of, ii. 185 ; seized by ihe 

malcontents, 191. 
— — , GeofFrey Fitz-, made justiciary, 

ii. ] 64 ; created earl of Essex, ib. 
the hermit, his prophecies and 

execution, ii. 170. 
, king of Arragon, gains posses- 

sion of Sicily, ii. 230 ; his death, 


, papal legate, ii. 5. 

Peverel, William,surrenclers the castle 

of La Houlme to Robert, ii. 35. 
Philip, duke of Suabia, assassiaated, 

ii. 167. 
I., king of France, accession 

of, i. 218 ; hisdeath, ii. 59. 

ir., king of France, takes the 

cross, ii. 157 ; returns home, 159 
dismisses his queen, Ingeborg, 164; 
takes and destroys many places in 
Normandy, ib. ; besieges Chateau 
Gaillard, ib. ; reduces Normandy, 
Anjou, Maine and Poitou, 166 ; 
takes Chinon, ib. ; prepares to in- 
vade England, 170; gains the 
battle of Bovines, 171 ; his death, 

III., king of France, corona- 

tion of, ii. 206 ; receives Arragon 
from the pope, 232 ; his death, 235. 
IV., king of France, corona- 

tion of, ii. 236 ; his treaclierous 

conduct, 269. 
Picts subjugated by Oswiu, i. 23 ; 

defeated by Berhtfrith, 48. 
, Northern, converted by St. Co-, i. 7. 
Piligrinus, archbishop of Cologne, 

oppresses the Scottish monks there, 

i. 191. 
Pincanhal. See Finchale. 
Pirates, Dutch, the coast infested by, 

ii. 227. 
Plegmund invited by ^lfred, i. 91 ; 

raised to the see of Canterbury, 108. 
Podda, bishop of Hereford, i. 54, note ; 

his death, 61, note. 
Port and his sons, arrival of, i. 4. 
Prester John, tlie pope's letter to, 

ii. 155. 

Provisions of Oxford, ii. 187. 

Priim, miraculous occurrence there, 
ii. 102. 

Putta, bishop of Hereford, his death, 
i. 41. 

, bishop of Rochester, i. 29 ; 

assists at the Council of Hertford, 
31 ; withdraws from his see, on ac- 
count of the ravages of the Mercians, 
34 ; his death, ib. 


Quendryth, causes her brother Cen- 

helm to be murdered, i. 65. 
QuicheJm. See Cwichelm. 


Radulf, earl, raises forces against 

Godwine, i. 205 ; his death, 216. 
Ralph. See Flambard. 

, bishop of Carlisle, ii. 220. 

, bishop of Chichester, attends 

a council held by Anselm, ii. 51. 
, bishop of Chichester, ii. 172 ; 

his death, 173. 
, bishop of ihe Orkneys, ac- 

count of, ii. 89. 
, bishop of Rochester,consecra- 

tion of, ii. 59 ; translated to Can- 

terbury, 67 ; receives the pall, 68 ; 

dissension between him and Thur- 

stan, archbishop of York, 69 ; goes 

to Rome, 70 ; his return, 74 ; his 

death, 77. 
Ramsey abbey, consecration of, i. 

Randolph, earl of Chester, death of, 

ii. 175. 
Reading, ^thered and ^lfred de- 

feated by the Danes at, i. 83 ; 

councii at, ii. 222. 

— , Robert de, a justice itine- 

rant, ii. 236. 
Redvers, Baldwin de,banished,ii.96, 
Redwald, king of the East Angles, 

defeats ^thelfrith, i. 13. 
Rees, brother of Griffin, slain, i. 211. 

, king of Wales, his death, ii. 31. 

ap Meredith, rebellion of, ii. 

238 ; capture and execution of, 264. 
Regnold, the Danish king, submits to 

king Eadweard, i. 129 ; baptism of, 

133 ; expelled by king Eadmund, 




Reignhelm, bishop of Hereford, ii. 

51 ; his coDsecration, 56 ; his 

Remigius, bishop of Lincoln, bribes 

William II., ii. 30 ; his death, ib. 
Rethun, bishop of Leicester, i. 72, 

7wte ; his death, 79, note. 
Rhees. See Rees. 
Rheims, abbey of, dedicated, i. 204 ; 

a synod there, ib. ; a council at, 

ii. 73. 
Ricbert assassinates Eorpwald, king 

of the East Angles, i. 16. 
Richard, archbishop of Canterbury, 

deposes William, abbot of Peter- 

borough, ii. 153 ; consecrated, ib. ; 

his death, 155. 
, archbishop of Canterbury, 

ii. 175 ; his death, ih. 
— — , bishop of Chichester, canon- 

ization of, ii. 190; translation of, 

, bishop of Hereford, ii. 75 ; 

his death, 88. 
de Swinefield, bisliop of 

Hereford, ii. 228. 

bishop of Lincoln, his 

death, ii. 223. 

bishop of London, c^nse- 

cration of, ii. 59 ; his death, 89. 

bishop of London, his death, 

ii. 163. 

Talbot, bishop of London, 
ii. 190; his death, ib. 

de Gravesend, bishop of 

London, ii. 223. 

de Mora, bishop of Winton, 

ii. 223. 

I., duke of Normandy, ac- 

cession of, i. 133. 

II., duke of Normandy, his 

death, i. 184. 

-, earl of Cornwall, goes to 

Jerusalem, ii. 177 ; his return, 178 
his marriage, 179 ; elected king of 
the Romans, 186; crowned, i6. ; 
returns to England, 189 ; death of 
his queen, 190 ; captured at the 
battle of Lewes, 192 ; his death, 207. 

, son of Henry II. (Richard 

1.), born, ii. 137 ; takes the cross, 
156 ; succeeds to the crown, 157 ; 
his coronation, ih.; his bounty to the 
Cistercians, ih. ; arrives at Messina, 
158 ; subdues Cyprus and marries 
Berengaria,i6.; sinks a large Saracen 
ship, ib. ; captures Acre, 159 ; 
captures a rich caravan and re- 

covers JaflTa, ib. ; is arrested at 
Vienna, ib. ; delivered to the em- 
peror and imprisoned at Trifels,e6.; 
his return, 160; is again crowned, 
ih. ; gives Poitou to his nephew, 
161 ; defeats the king of France, 
163 ; his death, ib. ; his charter to 
William king of Scotland, 257. 

Richard, prince, perishes by ship- 
wreck, ii. 74. 

Ringmere, battle at, i. 162. 

Rithwalon succeeds his brother Grif- 
fin, i. 222 ; ravages Herefordshire, 
ii. 1. 

Robert Longchamp, abbot of York, ii. 

, archbishop of Canterbury, i. 

204 ; escapes from England, 210. 

de Kilwardby, archbishop of 

Canterbury, ii. 210 ; created a car- 
dinal, 219 ; his death, 223. 

de Winchilsea, archbishop of 

Canterbury, ii. 266. 
, bishop of Bath, ii.'95. 

Burnel, bishop of Bath and 
Wells, ii. 213; elected archbishop 
of Canterbury, 219 ; his election 
annuUed, 221 ; his death, 266. 

, bishop of Carlisle, his death, 

ii: 220. 

-, bishop of Chester, ii. 18; 

attends a council held by Anselm, 

.bishop of Coventry, his death, 

ii. 70. 

, bishop of Chester (of Coven- 

try), ii. 75 ; consecrated, 76 ; his 
death, 85. 

bishop of Durham, his death, 

ii. 213. 

de Haliland, bishop of Dur- 

ham, ii. 213 ; his death, 230. 

bishop of Exeter, ii. 105 ; 

goes to Rome, 114. 
, bishop of Hereford, ii. 13; 

his death, 37. 

, bishop of Hereford, ii. 92. 

Bloet, bishop of Lincoln, ii. 

31 ; besieges Tickhill, 50 ; attends 

a council held by Anselm, 51 ; his 

death, 77. 

Grosseteste, bishop of Lin- 

coln, ii. 176 ; his death, 184. 
, bishop of London, ii. 131. 

bishop of St. Andrews, conse- 
cration of, ii. 89. 

bishop of Salisbury, ii. 206 ; 

his death, 232. 



Robert de Reading, a friar preacher, 
turns Jew, ii. 214. 

, count of Artois, his rash con- 

ductin Palestine, ii. 182. 

, duke of Normandy , his death, 

i. 191. 

, duke of Normandy, son of 

William the Conqueror, ravages 
Normandy, ii. 12 ; divides his 
father's treasures, 21 ; releases Uif, 
son of Harold, and Duncan, prince 
of Scotland, ib. ; is invited to Kng- 
land, 22 ; concludes a peace with 
William, 27 ; comes to England, 
and, with his brother, prepares to 
invade Scotland, 28 ; pledges Nor- 
mandy to Wilham, 40; joins the 
crusade, ih. ; returns, 47 ; assembles 
forces at Treport, 48 ; lands at 
Portsmouth and proceeds to Win- 
chester, 49 ; peace between him 
and Henry, ib. ; is driven from 
England, 50 ; arrives in England, 
52 ; relinquishes his pension, ib. ; 
arrives in England, and demands 
his possessions, 54 ; is defeated by 
Henry at Tinchebray, 55 ; is taken 
prisoner, ih. ; his dealh and burial, 

earl of Gloucester. See 

Rochester hurnt, ii. 92 ; cathedral of, 

consecrated, ib. ; burnt, 98. 
castle, keeping of, bestowed 

on the see of Canterbury, ii. 85. 
, Solomon de, a justice 

itinerant, ii. 236. 
Roger, archbishop of York, crowns 

Henry, son of Henry II., ii. 138 ; 

suspended by the pope, 142 ; em- 

bitters the king against Becket, ib. ; 

is maltreated at Westminster, 154. 
-, bishop of Chester, ii. 91 ; goes 

to Rorae, 114. 

, bishop of Coventr}', ii. 180. 

, bishop of Hereford, ii.51 ; his 

death, ib. 

, bishop of London, ii. 175. 

-, bishop of Norwich, his death. 

ii. 219. 

bishop of Salisbury, ii. 51 ; 

his consecration, 56 ; treatment of 
him by Stephen, 107 ; his death, 

, bishop of Worcester, his mis- 

sion to Rome on the subject of 
Becket's murder, ii. 147. 
(Desmoulins), master of the 

Hospitallers, comes to England, ii. 

Roilo, death of, i. 125. 
Roni, earl of Worcester, sent to de- 

stroy Worcester, i. 195. 
Ros, William de, competitor for the 

crown of Scotland, ii. 247. 
Royland, Richard de, ajustice itiner- 

ant, ii. 236. 
Rudolf of Habsburg elected king of 

Germany, ii. 213 ; defeats the king 

of Bohemia, 219 ; his death, 263. 
Runcorn built, i. 125. 


Saeberht, king of the East Saxons, 

embraces Christianity, i. 12 ; his 

death, 13. 
, sons of, expel Mellitus and 

Justus, 13 ; slain, ib. 
Saelred, king of the East Saxons, slain, 

i. 55. 
Saham, William de, a justice itinerant, 

ii. 236. 
Saifeddin takes JafFa, ii. 162. 
St. Andrew's, Thurgod consecrated 

bishop of, ii. 60. 
St. Giles, Raymond count of, takes 

tlie cross, ii. 39. 
Saladin defeated by the master of the 

Templars, ii. 154 ; writes to the 

pope, 155 ; orders Renaud de Ch^- 

tillon to be beheaded, 156. 
Salisbury, council at, ii. 51. 
, William, earl of, his death, 

ii. 161. 

-, William earl of, his death, 

iil 174. 
Samson, bishop of Worcester, ii. 40 ; 

attends a council held by Anselm, 

51 ; hisdeath, 66. 
Sandwich, Danes defeated at, i. 73. 
Sarchele, Walter de, a justice itinerant, 

ii. 236. 
Sarum, Old, battle at, i. 5; cathedral 

dedicated, ii. 30. 
Saxons, their arrival in Britain, i. 1 ; 

tradition of their origin, ii. 101. 
Saxony, Henry duke of, goes to Henry 

II. in Normandy, ii. 155. 
Saxulf, bishop of the Mercians, i. 33 ; 

expelled from Lindsey, 35 ; his 

death, 46. 
Sceorstan, battle at, i. 174. 
School, English,at Rome burnl,i. 65; 



released from imposts, by pope Ma- 

riniis, 99. 
Scottish kings, series of, ii. 252 ; liow 

to be treated on visiting Kngland, 

Scrob, Richard Fitz-, a Norman resi- 

dent in England, i.210; ravages 

thelandsof EadrictheForester, ii. 1. 
Scurfa, jarl, slain, i. 121. 
Scutages. See Taxes and Imposts. 
Sebbi, king of the East Saxons, i. 27. 
Secular clergy expelled from their 

monasteries, i. 140 ; expelled from 

Mercia, 141 ; from Worcester, ib.; 

introduced into Mercia by ^lfhere, 

Selred. See Saelred. 
Sexburh, abbess of Ely, i, 36. 

, queen of Erconberht, i. 19. 

, relict of Cenw^ealh, governs 

for a year, i. 30, 
Sexhelm, bishop of Lindisfarne, i. 134 ; 

his death, ih. 
Shrewsbury, Hugh, earl of, invades 

Anglesea, ii. 41 ; his death, 42. 
, Roger, earl of, conspires 

against William II., ii. 21 ; his 

death, 31. 
Sibriht slain, i. 119. 
Sideman, bishop of Crediton, i. 142, 

note ; his death, 145. 
Sidon, bishop of, celebrates mass at 

Jerusalem, ii. 225. 
Sidroc, a Danish jarl, slain at Ash- 

down, i. 85. 
Siferth, king, pays horaage to Eadgar, 

i. 142. 
Sigan murders Alfwold of Northum- 

bria, i. 62. 
Sigeberht, king of East Anglia, i. 17; 

resigns^ 18 ; his death, ib. 
• , king of the East Saxons, 

conversion of, i. 21 ; murder of, 22. 
-, king of the West Saxons, 

i. 56 ; expelled by Cynewulf, ib. 

slays Cumbra, ih. ; is slain, ib. 
Sigeferth, murder of, i. 170. 
Sigefrid, bishop of Chichester, ii. 79. 
Sigefrith, abbot of Wearmouth, i. 38 ; 

his death, 41. 
Sigegar, bishop of Wells, i. 148 ; his 

death, 153, note. 
Sigeric, bishop of Wilton, i. 145, note ; 

raised to the see of Canterbury, 

148 ; advises tribute to be paid to 

the Danes, 149 ; his death, 152. 
Sigga, bishop of Selsey, his death, i. 

68, note. 

Sighelm, carl, slain, i. 119. 

Sighere, king of the East Saxons, his 

apostasy, i. 27. 
Sigulf, ealdorman, slain, i. 119. 
Sihtric, king of Northumbria, marries 

king ^thelstan's sister, i. 130 ; his 

death, ih. 
Simon de Wauton, bishop of Norwich, 

ii. 187 ; takes refuge at Bury St. 

Edmund's, 191. 
Simon, bishop of Worcester, ii. 79 ; 

consecrated, 80 ; goes to Rome, 

Siward Barn takes refuge in Ely, ii. 9. 
, bishop of Rochester, i. 217 ; 

his death, ii. 2. 

earl of Northuraberland, sent 

to destroy Worcester, i. 195 ; raises 
forces against Godwine, 205 ; de- 
feats Macbeth, 212 ; his death, ih. 

Souche, Alan la, murdered, ii. 204. 

Soules, Nicholas de, competitor for 
the crown of Scotland, ii. 247. 

South Saxons, arrival of, under ^lle, 
i. 2; conversion of, by Wilfrith, 
36 ; ^thelwealh, king of, slain, 
39 ; subjugated by Ceadwalla, ib. ; 
battle between them and Ine, 50, 

Southwell, reiics found at, ii. 99. 

Spain, queen of, mother of queen 
Eleanor, her death, ii. 221. 

Spearhafoc, abbot of Abingdon, made 
bishop of London, and ejected, i. 

Spirit, story of an evil, ii. 102, 212. 

Stamford-bridge, battle of, i. 226. 

Standard, battle of the, ii. 111. 

Stephen Langton, consecrated arch- 
bishop of Canterbury at Viterbo, 
ii. 166; returns home, 168 ; conse- 
crates Hugh, bishop of Lincoln, ih.; 
holds a council at Oxford, 173 ; his 
death, 174. 

Stephen, bishop of Chichester, his 
death, ii. 238. 

, king, accession of, ii. 95 ; he 

besieges Exeter, 96 ; goes abroad? 
98; returns to England, 101 ; 
takes the castle of Bedford, 102 ; 
goes to Northumberland, ib. ; goes 
to Gloucester, 105; to Hereford, 
106 ; levies more forces, ib. ; takes 
Weobly, ib.; his treatment of the 
bishops of Salisbury, Lincoln, and 
Ely, 107 ; marches to Bristol, 109; 
besieges Bristol, ib.; raises the siege, 
and besieges Castle Cary, Harp- 



tree, and Dudley castles, ih. ; takes 
Shrewsbury castle, 110; proceeds 
against VVareham, i&.; goes to VVor- 
cester, 115; besieges Ludlow castle, 
ib. ; goes to Oxford, 116; besieges 
Wallingford and Malmesbury, 118; 
goes to Worcester, 121 ; keeps 
Christmas at Oxford, 122 ; goes to 
Reading, ib. ; goes to Worcester 
and Hereford, 124 ; taken prisoner 
at the battle of Lincoln, 129. 
Stigand, bishop of Elmham, i. 193 ; 
ejected from his see, ib. ; re-elected, 
ib. ; bishop of Selsey, ib. ; arch- 
bishop of Canterbury and bishop of 
Winton, ib., 200 ; interdicted from 
the episcopal office, 221 ; deposed, 
ii. 5. 

, bishop of Selsey, transfers the 

see to Chichester, ii. 6 ; his death, 
Strenwold slain by the Danes, i. 148. 
Streoneshealh. See Whitby. 
Stuf, nephew of Cerdic, his arrival, i. 
4 ; receives the Isle of Wight from 
Cerdic, 5. 
Svein, king of Denmark, attacks Lon- 
don ; plunders and destroys in 
Essex, Kent, etc, i. 151 ; receives 
tribute and winters at Southampton, 
ib. ; takes Exeter, 156 ; sacks Wi!- 
ton and Salisbury, 157 ; burns 
Norwich, ib.; peace between him 
and Ulfkytel, ib. ; burns Thetford, 
ib. ; battle between him and Ulf- 
kytel, ib. ; he returns to Denmark, 
158 ; lands at Gainsborough, re- 
ceives the submission of Uhtred 
and the Northumbrians, etc, 166 ; 
marches against the South Mercians, 
and takes Oxford, ib. ; proceeds to 
Winchester and London ; repulsed 
from London, marches to WalHng- 
ford and Bath, 167 ; receives the 
submission of ^thelmasr and the 
Western thanes, ib. ; is proclaimed 
king, ib. ; exacts tribute and pay 
for his fleet, 168 ; levies contribu- 
tions on St, Edmundsbury, ib. ; his 
death, ib. 
Svein Estrithson, king of Denmark, 
seeks aid of king Eadweard, i. 200. 

, son of Cnut, receives Norway 

from his father, i. 190. 
Sussex, kirigdom of, founded by ^Ue, 

i. 2. 
Swaebheard and Wihtraed, kings of 
Kent, i. 42; death of Wihtraed, 50. 

Swegen, son of Godwine, returns 
from Denmark, i. 201 ; murders his 
cousin Bibrn, 202 ; his death, 209. 

Swiftneh, a Scottish doctor, death of, 
i. 109. 

Swithhehn, bishop of Sherburne, i, 98; 
his death, 109, note. 

, king of the East Saxons, 

i. 22. 

Swithin, St., birth of, i. 68 ; instructs 
^thelwulf, ih. ; made bishop of 
VVinchester, 69 ; his death, 79 ; 
translation of, 141. 

Swithred, king of the East Saxons, i. 

Synod, at Hatfield, i. 36 ; Twyford, 38, 
59; Ockley, 59 ; Finchale, 62; Kyrt- 
lington, 145 ; Calne, ib. ; Ames- 
bury, ih. ; Rheims, 204 ; West- 
minster, ii. 81, 114 ; Rome, 154. 

Talbot, Geoffrey, sets fire to Hereford, 
ii. 107 ; desertsthe party of Stephen, 
108 ; captured by the bishop of 
Bath's men, ih. ; released, 109; 
his death, 128. 
Tamworth restored by ^thelfijed, i. 

Tatars devastate Hungary, ii. 177 ; 
embassy from the khan, 217; de- 
feat the sultan of Egypt, 218 ; take 
Jerusalera, 220 ; embassy from the 
khan, 224 ; defeat and capture the 
sultan of Egypt, 228 ; embassy 
from, 239, 245. 
Tatfrith, bishop of the Hwiccas (Woi- 
cester) dies before his ordination, 
i. 36. 
Tatwine, archbishop of Canterbury, i. 

52 , his death 53. 
Taunton built by Ine, destroyed by 

his queen ^thelburh, i. 50. 
Taxes and Imposts. A tax of six 
shillings per hide, ii. 17 ; five shil- 
lings on every carucate, 163 ; three 
shillings on every carucate, 164; 
exaction of a seventh, 165 ; a scu- 
tage of two marks and a half, 166 ; 
imposition of a thirteenth, 167 ; a 
scutage, 178 ; an aid of forty shil- 
lings,,184; asubsidyfrom theclergy, 
ib. ; a scutage, 188 ; list of scutages 
under Henry III., ib.; imposition 
of a tenth of ecclesiastical revenues, 
198 ; mulcts on the adherents of 



IMontfort, ib. ; rrcneral taxation of 
the rlergy, 202 ; Riant of a tenth 
by the pope to Kdward I., 211 ; 
Srant of (he fifleenth penny, 214 ; a 
scutacre of 40 sol., 220 ; grant of a 
fiftcenth on ecclesiastical property, 
224 ; a subsidy of a thirtieth, 228 ; 
prant of a twentieth bv the clere:y of 
the province of Canterbury, 231 ; a 
scutaofe of forty sol., 235 ; orrant of 
a tenth bv the clersy, 243 ; of a 
fifteenth, ih. ; a tenth of ecclesias- 
tical revenues, 264 ; a subsidy, 
Temple, a council at the, ii. 196. 
Tempsford, fortress at, erected by the 
Danes, i. 125 ; besieged an 1 taken, 
Teotanheal, battle at. i. 120. 
Thelwall,founding of, i. 139. 
Theobald. archbishop of Canterbury, 
poes to Rome, ii. 114; his death, 
Theodore consecrated archbishop of 
Canterburv, i. 28 ; bestows the ab- 
bey of St. Peter on Benedict Bi- 
scop, 28 ; re-ordains Ceadda, 29 ; 
appoints Putta to Rochester, ih. ; 
assembles a conncil at Hertford, 
31 ; deposes Winfrith, bishop of 
the Mercians, and appoints Sax- 
wulf in his stead, 33 ; holds a 
svnod at Hatfield, 36 ; ordains 
Tunberht to the see of Hexham, 
Trumwine to that of the Picts, and 
Kathaed to that of Rinon, 37 ; pre- 
sides at the synod of Twyford ; his 
death. 42. 
Theodred, bishop of London, i. 116. 
Theodric reipns in Remicia, i. 6. 
Theodwulf reig-ns in Bernicia, i. 6. 
Theowulf, bishop of Worcester, ii. 
66; consecrated, 68; hisdeath, 78. 
Thetford, see transferred to, from Elm- 

ham, i. 193. 
Thomas, canon of Bayeux, made arch- 
bishop of York, ii. 6; is consecrated 
by Lanfrank, 7 ; opposes the dedi- 
cation of Lincoln cathedral, 30; his 
death, 48. 

, archbishop of York, ii. 57 ; 

joins Anselm in measures for the 
reformation of the clersfy, 57 ; his 
consecration, 59 ; his death, 67. 
— . bishop of the East Angles, 

Thomas de Cantelupe, bishop of Ilere- 
ford, ii. 214; his death, 228. 

, bishop of Norwich, ii. 174 ; 

his death, 176. 

Ingoldesthorpe, bishop of Ro- 

chester. ii. 229 ; his death. 245. 

, bishop of Rochester. ii. 245. 

bishop of St. David's, his 

death, ii. 267. 
Thored goes with a fleet against the 

Danes, i. 150. 
Thorkell, jarl, arrives at Thanet, i. 

160 ; receives contributions from 

Kent, and groes to the Isle of Wight, 

Sussex and Hampshire, 161 ; exacts 

pay for his fleet, i. 168 ; made by 

Cnut, earl of East AnRlia, 181 ; 

assists in foundin? a church at As- 

sandun, 183 ; is banished, ih. 
Thrond emploved to disinter Harald 

Harefoot, i. 194. 
Thrum murders archbishop j^lfheah, 

i. 165. 
Thurferth. jarl. submits to kiug Ead- 

weard, i. 127. 
Thurgod, bishop of St. Andrew's, his 

consecration, ii. 60. 
Thuri, earl, sent by Harthacnut to 

destroy Worcester, i. 195. 
Thurinofian tradition, ii. 101. 
Thurkell, thane, slain by the Welsh, 

i. 193. 
Thurketil, a Danish chief, submits to 

kin? Eadweard, i. 124 ; goes to 

France, 125. 
Thurstan, abbot of Glastonbury, out- 

rages perpetrated by him, ii. 16. 
, abbot of Pershore, ii. 18 ; 

hisdeath, 20. 

archbishop of York, ii. 67 ; 

i. 20. 

ii. 263. 

de Bitton, bishop of Exeter, 

dis<!ension between him and Ralph, 
archbishop of Canterbury, 69 ; 
violates his faith, and is forbidden 
to enter England or Normandy, 73; 
humiliation of, 84 ; consecrates Ro- 
bert, bishop of St. Andrew's, 89 ; 
ener^^etic conduct of, in the battle 
of the Standard, 111 ; his death, 

Thurstan, huscarl, slain by the people 
of Worcester, i. 195. 

Tiberias, battle of, ii. 156. 

Tilberht, bishop of Hexham, i. 59. 

Tilhere, bishop of Worcester, i. 59 ; 
his death, ib. 

Tilred, bishop of Lindisfarne, i. 124 ; 
his death, 131. 

Tinchebray, battle of, ii. 55. 



Tirel, Walter, kills William Rufus by 

accident, ii. 45. 
Tobias, bishop of Rochester, i. 44 ; 

his death, 51. 
Tonsure, disputes about the, i. 25. 
Torhtere, bishop of Hereford, i. 48. 
Tostig, son of Godwine, fiees with his 

family to Flanders, i. 206 ; receives 

the .earldom of Northuraberland, 

212 ; goes to Rome, 218 ; expelled 

by the Northumbrian thanes, 223 ; 

fiees to Flanders, 224 ; plunders 

the Isle of Wight and Sandwich, 

225 ; goes to Lindsey, and thence 

to Scotland, ib.; joins king Harald 

Hardrada, 226; defeats Eadwine 

and Morkere, ib. ; his deatl», ib. 
Tovy, Michael, hanged, ii. 216. 
Towcester, built, i. 125 ; besieged by 

the Danes, ib. 
Tracy, William de, one of the mur- 

derers of Becket, ii. 1 43. 
Tremerin, a Welsh bishop, his death, 

i. 214. 
Trent, battle ofthe, i. 35. 
Trifels, Richard I. confined there, ii. 

159, and note. 
Tripoli taken by the Saracens, ii. 241. 
Trumhere, abbot of Gilling, i. 24 ; 

made bishop of the Mercians, ib. 
Trumwine, bishop of Whiterne, i. 37; 

retires to Hexham, 39 ; his death, 

Tuda, bishop of the Northumbrians, 

i. 25 ; his death, ih. 
Tunberht, bishop of Hexham, i. 37 ; 

deposed at the synod at Twyford, 

Tunbriht, bishop of Lichfield, i. 90; 

his death, 131. 
Turbevile, Thomas de, treason of, ii. 

278 ; his execution, 279. 
Turkytel Myrenheafod takes flight at 

the battle of Ringmere, i. 162. 
Turri, Nicholas de, justiciary, ii. 204. 
Turstan. See Thurstan. 
Twyford, synod at, i. 38. 
Tyrhtel, bishop of Hereford, i. 41 ; 

his death, 48. 

U & V. 

Valence, William de, expulsion of, 
ii. 188 ; fines the abbey and town 
of Bury, 197. 

Vescy, John de, competitor for the 
crown of Scotland, ii. 247. 


Ufegeat, son of ^lfhelm, blinded by 

command of ^thelred, i. 158. 
Uhtred consececrated bishop of Llan- 

dafF, ii. 124. 
Uhtred, earl, submits to Svein, i. 166; 

ravages the country with Eadmund 

aetheling, 172 ; submits to Cnut, 

ib. ; his death, ib. 
yirgilius, abbot, his death, i. 118. 
Ulf, bishop of Dorchester, i. 203 ; ex- 

pulsion of, 210. 

son of Dolfin, murdered, i. 223. 

Ulfkytel, earl of the East Angles, 

makes peace with Svein, i. 157 ; 

battle between him and Svein, ib. ; 

defeated at Ringmere, 162 ; slain 

in the battle of Assandun, 178. 
Unwona, bishop of Leicester, i. 63, 

note ; his death, 69, note. 
Urban, bishop of Glamorgan (Llan- 

daff), consecration of, ii. 56 ; his 

complaint to the pope, 90. 
Urse, Reginald Fitz-. one of the mur- 

derers of Becket, ii. 143. 


Waerenberht, bishop of Leicester, i. 

69, note ; his death, 72, note. 
Walchere, bishop of Durham, ii. 10 ; 

murdered, 13. 
Waldhere, bishop of London, i. 33. 
Wales final subjugation of, ii. 229. 
Walhstod, bishop of Hereford, i. 52. 
Walkelin, bishop of Winchester, ii. 

6 ; his death, 41. 
Wallibus, John de, a iustice itinerant, 

ii. 236. 
Walter, archbishop of York, his 

death, ii. 222. 
, bishop of Albano, arrives as 

legate, ii. 37. 

bishop of Exeter, his death, 

ii. 224. 

of Lorraine, bishop of Here- 

ford, i. 218; submits to William 
the Conqueror, 228. 

, bishop of Lincoln, ii. 155; 

made archbishop of Rouen, ib. 

bishop of Norwich, ii. 180 ; 

his death, 187. 

de Merton, bishop of Ro- 

chester, ii. 213 ; his death, 218. 

, bishop of Salisbury, his death, 

ii. 206. 

Scamel, bishop of Salisbury, 

ii. 232 ; his death, 237. 



Walter, Robert Fitz-, his fliglit, ii. 

Waltlieof joins the sons of king Svend, 

ii. 3 ; conspires against William 

the Conqueror, 10 ; his death, 12. 
Warren, John, earl of, fines the abbey 

and town of Bury, ii. 197 ; mur- 

ders Alan la Souche, 204. 

William de, slain, ii. 237. 

Warwick founded, i. 123. 
Watling-street, why so called, i. 

Weddesbyrig built, i. 124. 
Welsh, outrages by them, ii. 97, 98 ; 

their hostages hanged, 170. 
Weohstan, ealdorman, slain in a con- 

flict with the Mercians, i. 64. 
Wereburh, St., daughter of Wulfhere, 

king of Mercia, i. 32. 
, queen of Mercia, her 

death, i. 60. 
W^erefrith, bishop of Worcester, i. 90 ; 

translates Gregory's Dialogues, ib. ; 

invited by ^lfred, 91 ; his death, 

Wermund, bishop of Rochester, i. 64. 
, bishop of Worcester, i. 

59 ; his death, ib. 
Werstan, bishop of Sherburne, i. 128, 

Werwulf invited by Alfred, i. 91. 
Westminster, dedication of the abbey, 

i. 224 ; a synod there, ii. 81, 114; 

a councii, 85 ; palace burnt, 190 ; a 

parliament there, 235, 236, 241. 
West Saxons, kingdom of, founded by 

Cerdic and Cynric, i. 4 ; conver- 

sion of, 17 ; Birinus first bishop, ih. 
Weyland, Thomas de, his case with 

regard to a murder, ii. 240 ; exiled, 

Wherwell abbey burnt, ii. 135. 
Whitby abbey, founded by St. Hild, 

i. 24 ; synod at, 25. 
Wicganbeorh, Danes defeated at, i. 

Wigberht, bishop of Sherburne, goes 

to Rome, i. 64 ; his death, 65, 

Wigheard dies at Rome, i. 28. 
Wight, Isle of, taken by Cerdic and 

Cynric, i. 5 ; taken by Wulf here, 

and given to ^thelwold, i. 24 ; 

taken by Ceadwalla, and a quarter 

of it bestowed on Wilfrith, 40. 
Wiglaf, king of Mercia, i. 67 ; expul- 

sion of, ib. ; restoration of, 68 ; his 

death, 69. 

WigraBd, bishop of Lindisfarne, i. 131 ; 
his death, 134. 

Wigstan, St., death of, i. 72. 

Wihamton, Henry de, justiciary, ii. 

Wihtburh, St., her corpse found entire, 
i. 63. 

Wihtgar, nephew of Cerdic,his arrival, 
i. 4 ; receives the Isle of Wight 
from Cerdic, 5 ; his death, ib. 

Wihtraed and SwaBbheard, kings of 
Kent, i. 42 ; death of Wihtraed) 50. 

Wilferth, bishop of Worcester, i. 130 ; 
hisdeath, 131. 

Wilfrid, bishop of St. David's, his 
death, ii. 68. 

Wilfrith, birth of, i. 17 ; present at 
the synod of Whitby, 25 ; ordained 
in France by Agilbert, 26 ; made 
bishop of Northumbria, 28 ; expel- 
led from his see, 34 ; converts many 
Frisians, 35 ; goes to Rome, returns 
and converts the South Saxons, ib.; 
receives the see of Hexham, 39 ; 
receives a quarter of the Isle of 
Wight from Ceadwalla, 40 ; expel- 
led from Hexham, 42 ; betakes 
himself to JLthelred of Mercia, ib. ; 
is made bishop of the Middle An- 
gles, ib. ; death of, 47. 

, bishop of Worcester, i. 49 ; 

his death, 54. 

-, bishop of York, i. 60 j his 

death, 55. 
William, archbishop of Canterbury,. 

ii. 77 ; he goes to Rome, 78 ; again 

goes to Rome, 84 ; is appointed 

legate, ib. ; his death, 97. 
de Wikewane, archbishop of 

York, ii. 222 ; his death, 236. 

bishop of Bath and Wells, 

hisdeath, ii. 213. 

de Marchia, bishop of Bath 

and Wells, ii. 266. 

, bishop of Durhara, ii. 16 ; 

he conspires against William II., 
21 ; his death, 39. 

Longchamp, bishop of Ely, 

ii. 157; made papal legate, jus- 
ticiary and chancellor, 158 ; arrest- 
ed at Dover and liberated, 159 ; 
his death, 162. 

de Kilkenny, bishop of Ely, 

ii. 185 ; his death, 186. 

de Luda, blshop of Ely, ii. 

242 ; consecrated, 243. 
, bishop of Exeter, consecra- 



William, bishop of London, i. 207 ; 

escapes from England, 210 ; re- 

stored, ih. 
, bishop of London, ii. 163 ; 

lays the kingdom under an inter- 

dict, 1 67 ; withdraws from Eng- 

land, 168 ; returns, ih. 
, bishop of Norwich, his 

death, ii. 153. 
de Ralegh, bishop of Nor- 

wich, ii. 177; translated to Win- 

chester, 179 ; his death, 183. 
de Middelton, bishop of Nor- 

wich, ii. 219. 
de la Corne, bishop of Salis- 

bury, ii. 239 ; his death, 263. 

Lungspeye, bishop of Salis- 

bury, ii. 263. 

, bishop of Thetford, ii. 18. 

-, bishop elect of Winton, 

attends a council held by Anselm, 
ii. 51 ; accompanies Anselm to 
Rome, 52 ; his consecration, 56 ; 
hisdeath, 91. 

withthe beard hanged, ii.l61. 

-, count of Holland, chosen 

emperor, ii. 183 ; slain, 186. 


1., duke of Normandy, i. 

duke of Normandy, visits 
England, i. 207 ; lands at Peven- 
sey, 227 ; defeats Harold at Hast- 
ings, ib. ; ravages the country, 228 ; 
is crowned at Westminster, ib. ; 
goes to Normandy, ii. 1 ; levies 
heavy contributions on tlie English, 
2 ; takes Exeter, ih, ; erects castles, 
ih. ; lays Northumbria waste, 4 ; 
bribes Asbiorn the Dane, ib.', seizes 
the treasures deposited in the mon- 
asteries, ih.\ invades Scotland, 9 ; 
Malcolm of Scotland becomes his 
man, ih. ; takes possession of Maine, 
10 ; goes to Brittany, 12 ; wound- 
ed beforethe castleof Gerberoi, 13 ; 
devastates Northumbria, 16 ; im- 
poses a tax of six shillings per hide, 
17; causes the great survey, 18; 
causes fealty to be -sworn to him, 
19 ; burns Mantes, 20 ; falls sick 
and releases many prisoners, ^6. ; his 
death and burial. 

II., arrives in England, ii. 

20; is crowned, ih.', divides his 
father's treasures, 21 ; prepares to 
quell the rebelhous barons, 22 ; 
takes Tunbridge, 23 ; endeavours 
to get possession of Normandy,26 ; 

bribes the French king, 27 ; con- 
cludes a peace with Robert, ib. ; 
prepares to invade Scotland, 28 ; 
makes peace with Malcolm, ih.-, re- 
builds Carlisle, 30; falls sick, ih.; 
goes to Normandy, 33 ; makes war 
on his brother Robert, 34 ; invades 
Wales, 35 ; besieges Tynemouth 
and Bamborough castles, 38 ; in- 
vades Wales, 39; again invades 
Wales, 40 ; his dissension with 
Anselm, 41 ; goes to Normandy, 
ih. ; reduces Maine, ih.; his death, 

Williara, king of Scotland, swears 
fealty to Henry, son of Henry II., 
ii. 139 ; is taken prisoner, 154 ; gives 
hostages and returns home, ih. ; his 
homage to King John, ii. 253 ; to 
Henry II., 254 ; charter of restora- 
tion to him of Roxburgh and Ber- 
wick, 257; claims Northumberland, 

, son of Henry I., receives 

homage at Salisbury, ii. 69 ; perishes 
by shipwreck, 74. 

Willibrord goes as a missionary to 
Germany, i. 43 ; sent by Pepin to 
preach in Friesland, ih. ; goes to 
Rome, ib. ; ordain^ed archbishop of 
the Frisians, 44. 

Wilton, ^lfred defeated by the Danes 
at i. 89. 

Wimbledon, battle at, i. 7. 

Winburne, abbey of, foundedby Cuth- 
burh, sister of Ine, i. 49. 

Winchester,church of, founded, i. 19 ; 
episcopal see of, founded, 24 ; 
plundered by the Danes, 79 ; new 
minster dedicated, 142 ; a council 
at, ii. 5 ; plundered by the younger 
Montfort, 193 ; a parliament at, 

, John of, his death, ii. 


Wine, firstbishop of Winchester, i. 24 ; 
consecrates Ceadda to the see of 
York, 26 ; expulsion of, 28 ; made 
bishop of London, ib. 

Winfrith, bishop of the Mercians, i. 
24, 30 ; assisls at the council of 
Hertford, 31 ; deposed by Theodore, 
33; hisdeath, t6. 

Winwidfield, battie of, i. 22. 

Wipped, a Saxon chief, slain, i. 2. 

Wippedesfieot, battle of, i. 2. 

Wita, bishop of Lichfield, his death, 
i. 56, note. 



Witena-gemot at London, i. 206. 
Witham in Essex built, i. 122. 
Wlencing, son of /Elle, i. 2. 
Wodnesfeld, battle at, i. 121. 
Wodnesburh, battle of, i. 9, 48. 
Worcester burnt, i. 195 ; ii. 66, 94 ; 

state of alarm there on account of 

the army of the empress, 118 ; par- 

tially burnt, 119. 
, earl of, plunders Tewkes- 

bury, ii. 124. 
Wuer, king of Gwent, routed by 

iEthelstan, i. 131. 
Wulfeah, son of ^lfhelm, blinded by 

command of iEthelred, i. 158. 
Wulfheard defeats the Danes at South- 

ampton, i. 69. 
Wulfhelm, archbishop of Canterbury, 

i. 123, note ; hisdeath, 132, note. 
Wulf here, king of Mercia, i. 24 ; takes 

the Isle of Wight, ib. ; battle be- 

tween him and ^scwine, king of 

the West Saxons at Beadenhead, 

31 ; his death, 32. 
Wulf hild, abbess of Barking, i. 33. 
Wulfnoth, fals^ly accused by Brihtric, 

fiees, and burns several king's 

ships, i. 160. 
Wulfred, archbishop of Canterbury, 

i. 64 ; goes to Rorae, ib. ; his death, 

Wulfric, son of Leofwine, slain,i. 162. 
Wulfsige, bishop of Lichfield, i. 193 ; 

hisdeath, 211. 
Wulfstan, first abbot of Gloucester, i. 

217; account of, 218; raised to 

the see of Worcester, 220 ; submits 

to William the Conqueror, 228 ; 

his claims, ii. 5 ; gains his cause, 

8 ; opposes the conspirators .against 
William, 11 ; repulses the rebellious 
barons, 24 ; his death, 35. 

Wulfstan, archbishopof York, swears 
and breaks his fealty to king Eadred, 
i. 134 ; confined at Jedburgh, 135 ; 
released and made bishop of Dor- 
chester, 136 ; his death, ib. 

Wulfstan, archbishop of York, i. 156 ; 
his death, 183. 

■, dean of Glastonbury, his 

death, i. 147. 

Wulfwi, bishop of Dorchester, his 
death, ii. 1. 

Wyrtgeorn fights with Hengest and 
Horsa at ^gelesthrep, i, 2. 

, king of the Wends, i. 



Yarmouth, exaction levied there, ii. 

York, bishop of, declared a metropoli- 

tan, i. 10 ; Paulinusfirst bishop of, 

15 ; succeeded by Ithamar, i. 19 ; 

Ecgbert, archbishop of, i. 55 ; par- 

tially burnt, ii.4 ; burnt, 98. 
Yrc (Eric) made king of the North- 

umbrians, i. 135; deposition of, ib. 
made by Cnut earl of 

Northumbria, i. 181. 
Yttingaford, peace made there between 

King Eadweard and the Danes, i. 



Zabulus, story of, ii, 102. 
Zacharias, a Genoese pirate, ii. 268. 


Printed by S. & J. Bentley and Henry Flev, 
Bangor House, Shoe Lane. 

i i i i l i 

Q O 


Florence of W. 

Florentii Wigorniensis 
monachi Chronicon.